Leitnie

Patrz hasło: Dębowa Kłoda.

W przeszłości posługiwano się nazwami: Lejtnie (1921), Leitnie (1971, 1978) [Osady zaginione, 1986, s. 78]. Nazwa sklasyfikowana jest jako topograficzna, pochodząca od apelatywu ‘jelito’ (gwarowo ‘lelito’), co oznacza „przewód, kiszkę, kiełbasę”. W omawianym przypadku w znaczeniu przenośnym wskazuje na długi, wąski kształt obiektu. Zanik spółgłoski „l” w śródgłosie ma charakter dysymilacyjny. W nazwie uwidoczniły się też wahania między przyrostkiem -ni i -ny. Pobliski las określano gwarowo Lelitne [Kosyl, 1974, t. 2, s. 210].

Województwo i powiat

Początkowo stanowiła część wsi Dębowa Kłoda, co uwidacznia rosyjska mapa z końca XIX w.

Leitnie jako odrębna jednostka osadnicza powstało po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, w powiecie włodawskim województwa lubelskiego.

W czasie okupacji niemieckiej (1939–1944) włączono wieś do powiatu radzyńskiego. Od 1944 r. ponownie znajdowała się w powiecie włodawskim województwa lubelskiego. W 1954 r. weszła w obręb powiatu parczewskiego [DzU, 1954, nr 49, poz. 241]. W latach 1975–1998 leżała w województwie bialskopodlaskim. Obecnie znajduje się w powiecie parczewskim województwa lubelskiego.

Gmina

Leitnie jako odrębna wieś powstało po odzyskaniu niepodległości przez Polskę na terenie gminy Dębowa Kłoda [APL, BKSW, sygn. 4]. W 1933 r. utworzono jednowioskową gromadę Leitnie [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin w 1954 r. weszła ona do powstałej wtedy gromady Dębowa Kłoda [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. Od 1973 r. wieś należy do gminy Dębowa Kłoda [DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 239].

Zanim powstała wieś, nazwą Jelithno vel Jelytno określano pola należące do gruntów miejskich Parczewa [Osady zaginione, 1986, s. 78].

W trakcie systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 2002 odkryto 3 stanowiska (ślady osadnicze, siedliska), z których zebrano nieliczny półsurowiec krzemienny i ułamki ceramiki naczyniowej, po części pochodzące z bliżej nieznanych pradziejów. Inne fragmenty naczyń są datowane na bliżej nieokreślony neolit, epokę brązu, średniowiecze, także okres nowożytny (XVI-XVIII w.) [NID, AZP obszar 70-85].

W 1565 r. oraz w 1570 r. było to pole nazywane Jelithno, Jelytno, należące do miasta Parczewa [Osady zaginione, 1986, s. 78]. Na mapie dóbr Dębowa Kłoda z 1850 r. zaznaczono pola Leitne i Zmiarki [APL, Zbiór planów różnych urzędów, sygn. 753]. Na mapie rosyjskiej z 1897 r. zaznaczono Lejto Dębowa Kłoda i Zmiarki Dębowa Kłoda. Formalnie miejscowości wydzielono z Dębowej Kłody prawdopodobnie w 1919 roku.

Właścicielami wsi byli uwłaszczeni w 1864 r. chłopi z Dębowej Kłody.

Katolicy ze wsi należeli do parafii rzymskokatolickiej pw. św. Jana Chrzciciela w Parczewie. Od 1981 r. katolicy z Leitnie należą do parafii rzymskokatolickiej Najświętszego Serca Pana Jezusa w Dębowej Kłodzie.

W II Rzeczypospolitej uczniowie z Leitnie uczęszczali do szkoły w Dębowej Kłodzie [„Ziemia Włodawska”, 1928, nr 12–13, s. 6].

Według spisu powszechnego z 1921 r. we wsi w 38 budynkach zamieszkiwało 212 osób. wyznania rzymskokatolickiego [Skorowidz miejscowości, 1924, t. 4]. W 1943 r. we wsi żyło 209 mieszkańców [Amtliches, 1943]. W 2021 r. we wsi mieszkały 93 osoby [https://www.polskawliczbach.pl].

Wieś powstała w wyniku oczynszowania i kolonizacji chłopów w Dębowej Kłodzie. Po 1864 r. ziemię we wsi należała do uwłaszczonych (w tabeli Dębowej Kłody) chłopów, prowadzących indywidualne gospodarstwa rolne.

***

Elementem krajobrazu kulturowego wsi są kapliczki i krzyże przydrożne, które są symbolem wiary okolicznego ludu. Były one od dawnych czasów stawiane na rozstajach dróg, na końcach wsi, czy też dla upamiętnienia ważnych wydarzeń w życiu prywatnym lub całej społeczności. Ich powszechność, nie łączyła się jednak z zapisywaniem informacji o ich istnieniu w różnego rodzaju źródłach pisanych.

***

Na terenie wsi znajduje się murowana kaplica z ok. 1930 r. pw. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii [Jadczak, Czech, 2011, s. 217].

***

W sierpniu 1944 r. radnymi GRN w Dębowej Kłodzie zostali m.in.: Jan Waleńczuk i Stanisław Trociuk z Leitnie a nowym sołtysem wsi został Jan Figura [APL OCH, Akta Gminy Dębowa Kłoda, sygn. 94].

***

W 1947 r. radnymi GRN w Dębowej Kłodzie zostali Seweryn Wojtal i Jan Burdal z Leitnie [APL OCH, PRN we Włodawie, sygn. 19].