Marianówka (gm. Dębowa Kłoda)

Patrz hasło: Dębowa Kłoda.

Nazwa pochodzi od nazwy dzierżawczej, osobowej Marian lub Maria [Kosyl, 1974, t. 2, s. 243–244].

Marianówka powstała w powiecie włodawskim guberni siedleckiej (od 1912 r. guberni chełmskiej).

W latach 1915–1918 r. znajdowała się w strefie wojskowej okupacji niemieckiej, tzw. Etappen Inspektion Armee Bug. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę należała do powiatu włodawskiego województwa lubelskiego (1919–1939).

W czasie okupacji niemieckiej (1939–1944) włączono ją do powiatu chełmskiego. Od 1944 r. powróciła do powiatu włodawskiego w województwie lubelskim. W 1954 r. weszła w skład powiatu parczewskiego [DzU, 1954, nr 49, poz. 241]. W latach 1975–1998 znajdowała się w składzie województwa bialskopodlaskiego. Od 1999 leży r. w powiecie parczewskim województwa lubelskiego [Maroszek, 2013; Wawrzyńczyk, 1951; Mapa, 1803; Ćwik i Reder, 1977].

Gmina

Marianówka w momencie powstania leżała w gminie Krzywowierzba. W 1933 r. utworzono jednowioskową gromadę Marianówka [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin w 1954 r. włączono ją do gromady Chmielów [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64], a w 1960 r. do gromady Dębowa Kłoda [DUWRNwL, 1959, nr 9, poz. 63]. Od 1973 r. wieś należy do gminy Dębowa Kłoda [DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 239].

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju (stan na 1.03.2026) częścią składową wsi jest Czortówka [https://eteryt.stat.gov.pl/].

W 1899 r. w Marianówce posługiwano się następującymi nazwami terenowymi: Borki, Budnik, Ławy, Staw [APL OCH, HW, sygn. 12/395].

Brak informacji o dawnym osadnictwie z kwerendy i systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 1993 [NID, AZP obszar 69-86].

Folwark Marianówka, zwany też Czortówka (406 mórg) został hipotecznie wydzielony z dóbr Julianówka, inaczej Holendernia w 1869 r. [APL OCH, HW, sygn. 12/395].

W 1869 r. wydzielony z dóbr Julianówka, inaczej Holendernia, folwark Czortówka Emilia z Bętkowskich Miecznikowska sprzedała Teofili Bętkowskiej, po mężu Babskiej (ok. 204 mórg) i Marii Marszalskiej (ok. 204 mórg). Po licznych zmianach własnościowych w 1882 r. całość dóbr stała się własnością Marii Marszalskiej. Ta w 1891 r. zaczęła je wyprzedawać – Romana Radczukowi i Grzegorza Radczukowi sprzedała (11 mórg). W 1895 r. pozbyła się kolejnych kawałków ziemi na rzecz Iwana Kowalczuka. W 1896 r. ziemię kupili od niej – Chwedor Abramczuk, Ignacy Abramczuk, Stefan Abramczuk i Gierasim Marciniuk, a w 1899 r. Mitrofan Getman i rodzina Marciniuków. Zasadniczą część dóbr Marszalska sprzedała w tym samym 1899 r. Pawłowi i Wiktorii Skolimowskim [APL OCH, HW, sygn. 12/395].

Większość mieszkańców wsi w momencie jej powstania była katolikami, należącymi do parafii rzymskokatolickiej Parczewie.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości uczniowie z Marianówki byli przypisani do szkoły w Chmielowie [Szkoły, 1933, s. 175].

W 1887 r. w Marianówce egzystowało 14 osób [PKSG za 1887]. Według spisu powszechnego z 1921 r. we wsi w 10 budynkach zamieszkiwało 71 osób. Deklarowały one wyznanie rzymskokatolickie – 57 i mojżeszowe – 14 [Skorowidz miejscowości, 1924, t. 4]. W 1943 r. we wsi żyło 165 mieszkańców [Amtliches, 1943]. W 2021 r. odnotowano wśród mieszkańców 54 osoby [https://www.polskawliczbach.pl].

Folwark ziemiański miał profil typowo rolniczy. Zdecydowana większość mieszkańców Marianówki utrzymywała się z rolnictwa. Od 1899 r. w krajobrazie wsi dominowały indywidualne gospodarstwa rolne.

Elementem krajobrazu kulturowego wsi są kapliczki i krzyże przydrożne, które są symbolem wiary okolicznego ludu. Były one od dawnych czasów stawiane na rozstajach dróg, na końcach wsi, czy też dla upamiętnienia ważnych wydarzeń w życiu prywatnym lub całej społeczności. Ich powszechność, nie łączyła się jednak z zapisywaniem informacji o ich istnieniu w różnego rodzaju źródłach pisanych.

***

30 sierpnia 1944 r. wyznaczono pierwszy powojenny kontyngent dla Marianówki, m.in.: żyta – 15,5; pszenicy – 0,25; jęczmienia – 0,125 i owsa 6,1 ton [APL OCH, Akta Gminy Krzywowierzba, sygn. 8].

***

We wrześniu 1944 r. w skład komisji reform rolnych GRN w Krzywowierzbie weszli m.in. Wacław Wachulak i Jan Gromysz z Marianówki [APL OCH, Akta Gminy Krzywowierzba, sygn. 8].