Siemień
start
Powiat: parczewski
Gmina: loco
Mapa miejscowości
end
Miejscowości – część ekspercka
W świecie cyfrowym
Gmina wiejska Siemień.
Wybrane informacje dostępne online (dostęp 5-6.04.2026)
Gmina Siemień położona jest w zachodniej części powiatu parczewskiego przy trasie Lublin – Parczew – Biała Podlaska. Głównym ośrodkiem gminnym i administracyjnym jest miejscowość Siemień usytuowana w centralnej części gminy. W Siemieniu zlokalizowany jest Urząd Gminy, Ośrodek Zdrowia, Bank Spółdzielczy i Urząd Pocztowy. Gminę Siemień tworzy 21 sołectw, w obrębie których znajduje się 21 miejscowości. Miejscowość Siemień leży w dolinie rzek Piskornicy i Piwonii, uchodzących do rzeki Tyśmienicy i -co ciekawe- przy największym w całym województwie 830-hektarowym stawie. Gmina Siemień ma charakter rolniczy. Rolnictwo jest źródłem utrzymania dla większości mieszkańców, pracują na własnych gospodarstwach rolnych, których na terenie gminy znajduje się ponad 2,5 tys. Choć przeciętne gospodarstwo ma powierzchnię tylko do 5 ha, to w gminie rozwijają się inne gałęzie gospodarki.
Warto tu nie tylko odpoczywać, ale i inwestować!
Informacje ogólne
Najważniejsze informacje o gminie Siemień znajdują się na stronie tej jednostki samorządowej. Na górnym pasku poziomym pierwsza od lewej to zakładka Aktualności przeznaczona dla mieszkańców gminy (podobnie jak zakładka Dla mieszkańca). Druga po niej poświęcona jest Samorządowi (władze gminy, sesje i komisje, interpelacje). Kolejna dotyczy realizowanych w gminie Projektów (europejskich, krajowych i regionalnych), a piąta z kolei odsyła do Biuletynu Informacji Publicznej i dotyczy funkcjonowania Urzędu Gminy. Pierwsza ważna z perspektywy sprawnego i szybkiego poznania gminy z zewnątrz informacja na pasku poziomym pojawia się w zakładce Oświata oraz Polecane strony. Treści dwu ostatnich zostały umieszczone w następujących częściach niniejszego zestawienia: Kultura, oświata i wychowanie; Gospodarka oraz Stowarzyszenia, fundacje, instytucje pozarządowe. Poniżej paska pionowego po prawej stronie znajduje wykaz informacji, które tutaj zostały umiejscowione w dziale Informacje ogólne oraz Sport gminny
Urząd Gminy w Biuletynie Informacji Publicznej
Gmina Siemień – dane statystyczne
Gmina Siemień dane statystyczne
Strategia Rozwoju Gminy Siemień na lata 2020-2027 , Siemień 2020 (plik pdf., ss. 50)
Gminny Program Rewitalizacji dla Gminy Siemień na lata 2023-2030 (plik pdf., ss. 109)
DIAGNOZA SPOŁECZNO – GOSPODARCZA GMINNY PROGRAM REWITALIZACJI DLA GMINY SIEMIEŃ NA LATA 2023-2030 PROJEKT (plik pdf., ss. 89)
Raport O STANIE GMINY SIEMIEŃ ZA ROK 2018 Siemień, dnia 29 maja 2019 r. (plik pdf., ss. 26)
RAPORT O STANIE GMINY SIEMIEŃ ZA ROK 2021 (plik pdf., s. 24)
UCHWAŁA NR XIII/81/2016 RADY GMINY SIEMIEŃ z dnia 23 czerwca 2016 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Siemień (plik pdf., ss. 122)
Wykaz sołtysów (od 2002 r. do dziś)
Wykaz sołectw w gminie Siemień
Działyń (integralna część wsi Szatamanka)
Wieś Gródek Szlachecki w liczbach
Gródek Szlachecki w Ogólnopolskiej Bazie Kolejowej
Miłków (integralna część wsi Podlasie)
Siemień (integralna część wsi Barwinów, Siemień kolonia)
Siemień (gromada) (w latach 1954–1972)
Wieś Wierzchowiny Nowe w liczbach
Wieś Wólka Siemieńska w liczbach
Aktualności
Bezpłatny Biuletyn Informacyjny Gminy Siemień (online dostępny jest jeden numer z marca 2022 r.)
Wspólnota Parczewska (z tagiem Siemień)
Podlasie24 (z tagiem Siemień)
Kurier Lubelski (z tagiem Siemień)
Lublin112 (z tagiem Siemień)
Lublin24 (z tagiem Siemień)
Gospodarka
W Gminie Siemień w roku 2021 w rejestrze REGON zarejestrowanych było 270 podmiotów gospodarki narodowej, z czego 205 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. W roku 2021 zarejestrowano 31 nowych podmiotów, a 9 podmiotów zostało wyrejestrowanych. Na przestrzeni lat 2009-2021 najwięcej (43) podmiotów zarejestrowano w roku 2019, a najmniej (12) w roku 2011. W tym samym okresie najwięcej (24) podmiotów wykreślono z rejestru REGON w 2018 roku, najmniej (5) podmiotów wyrejestrowano natomiast w 2012 roku. Według danych z rejestru REGON wśród podmiotów posiadających osobowość prawną w gminie Siemień najwięcej (10) jest stanowiących spółki handlowe z ograniczoną odpowiedzialnością. W Gminie Siemień działają w przede wszystkim mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające do 9 osób – stanowiły one na koniec 2021 roku 97% wszystkich firm. Firmy zatrudniające od 10 do 49 stanowiły 3 % Patrz: DIAGNOZA SPOŁECZNO – GOSPODARCZA GMINNY PROGRAM REWITALIZACJI DLA GMINY SIEMIEŃ NA LATA 2023-2030 (plik pdf., ss. 89). Patrz także zakładka Projekty na stronie gminy.
Gospodarstwo Rybackie w Siemieniu (z zakładkami: Historia, Oferta, Galeria)
Fabryka Tkanin Textus w Siemieniu (producent tkanin meblowych)
Stowarzyszenia, fundacje, instytucje pozarządowe
Stowarzyszenie „Porozumienie Pokoleń” z Woli Tulnickiej
Stowarzyszenie Przyjaciół Wsi Juliopol
Regionalne Towarzystwo Ziemi Siemieńskiej „PARTNERSTWO” w Siemieniu
Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Jezioro
Stowarzyszenie „Dolina Piwonii” Miłków, 21-220 Siemień
OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA DZIAŁYŃ
OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA GLINNY STOK
OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA JEZIORO
OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA JULIOPOL
OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA SIEMIEŃ KSRG
OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA WOLA TULNICKA
OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA WIERZCHOWINY STARE
Koło Gospodyń Wiejskich w Siemieniu
Koło Gospodyń Wiejskich Jezioro
Koło Gospodyń Wiejskich Wierzchowiny
Koło Gospodyń Wiejskich Nadzieja Kolonia-Miłków
Koło Gospodyń Wiejskich Amelin
Koło Gospodyń Wiejskich Działyń
Koło Gospodyń Wiejskich Juliopol
Koło Gospodyń Wiejskich Augustówka
Koło Gospodyń Wiejskich Glinny Stok
Kultura, oświata i wychowanie
Działalność kulturalna, w: DIAGNOZA SPOŁECZNO – GOSPODARCZA GMINNY PROGRAM REWITALIZACJI DLA GMINY SIEMIEŃ NA LATA 2023-2030 (plik pdf., s.20-21)
Gminny Ośrodek Kultury w Siemieniu na FB (z bogatymi galeriami fotografii)
Gminna Biblioteka Publiczna w Siemieniu (posiada filie w miejscowości Jezioro i Działyń)
Zespół Placówek Oświatowych w Siemieniu im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego (w ramach którego funkcjonują Szkoła Podstawowa i przedszkole)
Szkoła Podstawowa w Juliopolu im. Henryka Sienkiewicza (z oddziałem przedszkolnym)
Szkoła Podstawowa w Gródku Szlacheckim na FB (profil aktywny do 2022 r.)
W zakładce „Kultura i sport” na stronie gminy pojawia się wykaz gminnych imprez sportowych i kulturalnych od 2014 do 2023 r. Towarzyszą mu bogate galerie fotografii
Zespół „Lawenda FOLK” z Juliopola
Zespół ludowy „Ale Babki” z Gródka Szlacheckiego Patrz też na facebook’u GOK
Zespół ludowy „Jednolatki” z Kolonii Miłków
Zespół ludowy „Jezioranki” z Jeziora
Życie religijne
Parafia Przemienienia Pańskiego, Siemień (Dekanat parczewski) Parafia erygowana w 1934 r. Kościół parafialny murowany, wybudowany w latach 1974-1976, staraniem ks. Edmunda Kłopotka, konsekrowany w 1976 r.
Wierni z terenu gminy należą też do parafii w Czemiernikach, Brzeźnicy Książęcej, Suchowoli, Tyśmienicy i Parczewie
Historia, miejsca pamięci
Instytut Dziedzictwa Historycznego Ziemi Siemieńskiej (grupa na FB, prowadzi stronę prezentującą historię gminy Siemień)
Siemień w zasobach TeatruNN (495 wyników)
Siemień w zasobach Biblioteki Cyfrowej WBP w Lublinie (290 obiektów)
S. Jadczak, Gmina Siemień – monografia. Lublin, Siemień 2010, ss. 221.
S. Jadczak, Dzieje kościoła wpisane w historię gminy Siemień, Siemień 2013, ss. 169
Wspomnienia Ziemiańskie (plik pdf. ss. 25)
NAZWY MIEJSCOWE POLSKI Sa-Si. HISTORIA • POCHODZENIE •ZMIANY, pod redakcją KAZIMIERZA RYMUTA BARBARY CZOPEK-KOPCIUCH i URSZULI BIJAK, Kraków 2016 (plik pdf. ss. 218)
Atrakcje turystyki kulturowej i przyrodniczej
Turystyka, w: DIAGNOZA SPOŁECZNO – GOSPODARCZA GMINNY PROGRAM REWITALIZACJI DLA GMINY SIEMIEŃ NA LATA 2023-2030 (plik pdf., ss. 89, s. 24-25)
Zabytki i kultura, w: DIAGNOZA SPOŁECZNO – GOSPODARCZA GMINNY PROGRAM REWITALIZACJI DLA GMINY SIEMIEŃ NA LATA 2023-2030 (plik pdf., s. 17-20)
Wykaz zabytków WOJEWÓDZTWO LUBELSKIE – POWIAT PARCZEWSKI – TEREN W KOMPETENCJACH WUOZ DELEGATURY W BIAŁEJ PODLASKIEJ (plik pdf. ss. 9)
Zespół dworsko-parkowy w Glinnym Stoku
Zespół dworsko-parkowy w Siemieniu (obecnie siedziba Gospodarstwa Rybackiego – składający się z dworu i lodowni)
Młyn wodny, murowany w Siemieniu
Zespół dworsko- parkowy w Żminnem
Kościół p.w. Przemienienia Pańskiego w Siemieniu
Cmentarz rzymskokatolicki w Siemieniu
Ścieżka przyrodniczo-edukacyjna Dolina Tyśmienicy w Siemieniu
Zespół przyrodniczo-krajobrazowy – rozlewisko rzeki Tyśmienicy
Pomniki Przyrody w: Zabytki i kultura, w: DIAGNOZA SPOŁECZNO – GOSPODARCZA GMINNY PROGRAM REWITALIZACJI DLA GMINY SIEMIEŃ NA LATA 2023-2030 (plik pdf., s. 37-38)
Sport gminny
W zakładce „Kultura i sport” na stronie gminy pojawia się wykaz gminnych imprez sportowych i kulturalnych od 2014 do 2023 r. Towarzyszą mu bogate galerie fotografii Działalność sportowa na terenie gminy prowadzona jest przez Uczniowskie Kluby Sportowe działające w szkołach.
Sport i rekreacja, w: DIAGNOZA SPOŁECZNO – GOSPODARCZA GMINNY PROGRAM REWITALIZACJI DLA GMINY SIEMIEŃ NA LATA 2023-2030 (plik pdf., ss. 89, s. 23-25)
Klub Sportowy GLZS Wodnik II w Siemieniu
Klub szachowy „Szachmix” Gródek Szlachecki
Videoteka
Poza nagraniami z funkcjonowania władza samorządowych (Sesje rady gminy ) na kanale YOUTUBE można obejrzeć filmy pokazujące walory przyrodnicze (jeziora, łowiska) i uroczystości lokalne. Na tych kwestiach skoncentrowany jest spot promocyjny gminy . Patrz też TUTAJ
Nazwa, przynależność administracyjna
Nazwa wsi pochodzi prawdopodobnie od nazwy osobowej ‘Siemian’ [Kosyl, 1974, s. 359–360]. W poprzednich stuleciach używano nazwy Siemian (1417 Szemyan, 1419 Semyan, 1427 Schemyan, 1430 Schemiani, Schemyani, 1470–1480 Szyemyan, 1507 Syemyan) [SHGL, 211].
Już w okresie rozbicia dzielnicowego i usamodzielnienia się księstwa krakowsko-sandomierskiego rolę ośrodka centralnego dla terenów na wschód od Wisły zaczął odgrywać Lublin [Myśliński, 1974, s. 29; Sochacka, 2014a, s. 41–42]. Siemień wzmiankowany w XV w. przynależał więc do ziemi lubelskiej i parafii Parczew [LB II, s. 548]. Pierwotnie znajdował się w województwie sandomierskim, a od 1474 r. znalazł się w nowoutworzonym województwie lubelskim, co nie zmieniło się do końca istnienia państwa polsko-litewskiego w XVIII w. [Ćwik, Reder, 1977, s. 52–53]. Siemień po trzecim rozbiorze Polski znalazł się (od 1796) w zaborze austriackim, w cyrkule chełmskim Galicji Zachodniej.
Po włączeniu w 1809 r. tzw. Nowej Galicji do Księstwa Warszawskiego, w 1810 r. tereny te weszły w skład powiatu włodawskiego departamentu siedleckiego. Po utworzeniu w 1815 r. Królestwa Polskiego wieś znalazła się w powiecie włodawskim województwa podlaskiego (od 1837 r. guberni podlaskiej). W latach 1844–1858 leżała w okręgu włodawskim powiatu radzyńskiego guberni lubelskiej. W 1858 r. przeniesiono ją do okręgu radzyńskiego powiatu radzyńskiego guberni lubelskiej. Od 1867 r. znajdowała się w powiecie radzyńskim guberni siedleckiej. W latach 1915–1918 r. w strefie wojskowej okupacji niemieckiej, tzw. Etappen Inspektion Armee Bug. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę należała do powiatu radzyńskiego województwa lubelskiego.
W 1954 r. weszła w skład nowoutworzonego powiatu parczewskiego [DzU, 1954, nr 49, poz. 241]. W latach 1975–1998 w składzie województwa bialskopodlaskiego. Od 1999 r. ponownie w powiecie parczewskim województwa lubelskiego [Ćwik i Reder, 1977; Trzebiński i Borkiewicz, 1956].
Gmina
W Księstwie Warszawskim, na mocy ustawy z 1809 r., wprowadzono dominialne gminy wiejskie, na czele których stali wójtowie, którymi zostawali z urzędu właściciele dóbr ziemskich, za zgodą władz zwierzchnich mogli oni wyznaczać swoich zastępców. Wójtowie byli wykonawcami zarządzeń władz państwowych, opiekowali się majątkiem gminnym, czuwali nad bezpieczeństwem, porządkiem i zdrowiem mieszkańców. Pomocą wójtom w poszczególnych wsiach służyli sołtysi [DPKW, 1809, t. 1, s. 227–236]. Siemień był siedzibą gminy [APL, MSGL, sygn. 167]. Po utworzeniu gmin samorządowych w Królestwie Polskim w 1864 r., wieś weszła w skład gminy Siemień [APL, KWPB, sygn. 4]. W 1933 r. utworzono w niej gromadę Siemień [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin, w latach 1954–1972 należała do gromady Siemień [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. Od 1973 r. sołectwo należy do gminy Siemień.
Wójtem gminy Siemień w 1878 r. był Kazimierz Szewczyk a pisarzem Józef Musik. W latach 1889–1891 wójtem był Jan Hemerling a pisarzem Piotr Śpiewakowski. W 1900 wójtem był Juliusz Banik, a pisarzem Stachij Maleszyk, w 1909 r. wójtem był Franciszek Byk, a pisarzem Kazimierz Sawicki. Przed I wojną światową wójtem był Iwan Alikowskij a pisarzem Bolesław Kubalski [Jadczak, 2010, s. 60].
Mikrotoponimia
Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju (stan na 1.10.2025) częściami składowymi wsi są Barwinów i Siemień Kolonia [https://eteryt.stat.gov.pl/].
W dokumencie z 1451 r. ustalającym granicę wsi Siemień wymieniono rzeki Łubka i Tyśmienica. W 1507 r. las od strony Stoczka, z którego wypływał potok do Łubki określano jako Wierzchowiny, inny las z którego wypływał kolejny potok wpadający do Łubki określany był jako Łąki [Jadczak, 2010, s. 31].
Antroponimia
W 1864 r. w Siemieniu uwłaszczono następujące osoby (zapis nazwisk według dokumentu): Balickij Piotr, Czapczinskij Ignatij, Dacko Ławrientij, Dawidek Łuka, Dyszak Jakow, Dziewulskij Łuka, Fronckiewicz Iwan, Gogłoza Anton, Grinwalad Karl, Guz Piotr, Kalisz Andriej, Kalisz Jakow, Kalisz Josif, Kalisz Ławrientij, Karczewskij Anton, Kaszlikowskij Wincentij, Kaszlikowskij Winkientij, Kazubek Francisk, Klejda Iwan, Kwiatek Paweł, Kwiatek Piotr, Lichota Josif, Ludwiczak Foma, Ludwiczak Martin, Łojniak Foma, Pałac Paweł, Przistuda Ławrientij, Przistuda Matwiej, Przistuda Wojciech, Skubisz Josif, Stelmach Kazimir, Sulej Josif, Sulej Stanisław, Szimanskij Iwan, Wojcik Ławrientij, Wojcik Michaił [APL, ZTL, sygn. 2513].
Archeologia o najdawniejszym osadnictwie
Z kwerendy i systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 1990 zarejestrowano 16 stanowisk. Pierwsze materiały pradziejowe (krzemienne) datowane na bliżej nieokreślony mezolit-neolit zebrał z wydmy Józef Przyborowski przed rokiem 1976, kolejne zabytki krzemienne i ceramiczne (wczesna epoka brązu; wczesne średniowiecze) pochodzą z połowy lat 30. ubiegłego wieku [Żółkowski 1988, 92 – tam wcześniejsza literatura]. Z badań AZP na podstawie zebranych fragmentów zabytków krzemiennych i ceramiki naczyniowej wyróżniono ślady osadnicze z mezolitu lub neolitu (?), wczesnej epoki brązu, wczesnej epoki żelaza (okres rzymski?) i okresu nowożytnego, także siedliska z wczesnego średniowiecza (w zakresie VIII-XII w.). Na podstawie informacji miejscowej ludności zlokalizowano bliżej niedatowane cmentarzysko szkieletowe [NID, AZP obszar 69-83 – trzy stanowiska opisano: Siemień-Kolonia; także Żółkowski 1988, 92].
Ponadto w zbiorach IA UMCS znajdują się zabytki krzemienne i ceramiczne zebrane przez amatora, m.in. wiór dwupiętowy (paleolit schyłkowy), fragment kamiennego topora i krzemienna siekiera owalna (neolit – epoka brązu) [Bargieł, Zakościelna 1995, cz. 3, 350; Libera 1998, 66; Bargieł, Libera 2002, 34]. Natomiast w zbiorach Władysława Siwca w Parczewie znajdował się kamienny topór z neolitu [J. Libera archiwum]. Kolejne znalezisko dotyczy trojaka miedzianego Stanisława Augusta [Wojtulewicz 1973, 161].
Pierwsza wzmianka o osadzie
Wieś pojawia się w dokumentach pisanych po raz pierwszy w podziale dóbr Minkowskich z 1417 r. [Sochacka, 1987, s. 111], lecz jest niewątpliwie starsza.
Właściciele
Siemień był wsią prywatną i znajdował się na początku wieku XV w posiadaniu rodziny Minkowskich z Minkowic koło Mełgwi. W 1417 r. doszło do podziału posiadanych dóbr w wyniku którego Siemień znalazł się w rękach Mikołaja Minkowskiego. Od 1427 r. jako właściciel tej wsi notowany jest Mikołaj Wnuczek z Minkowic Mniejszych. Od 1469 r. pojawili się Mikołaj i Piotr bracia z Minkowic i Siemienia, prawdopodobnie synowie Mikołaja Wnuczka. Od 1430 r. trwały karczunki w okolicznych lasach i na wytrzebionych gruntach lokowano nową wieś Wolę Siemieńską [Sochacka, 1987, s. 99, 191]. Dziedzice Siemienia dla odróżnienia od swych krewnych z Tulnik i Minkowic Małych zwani byli Wnuczkami [Sochacka, 1987, s. 111]. W 1507 r. jako właścicieli wymieniono Mikołaja Wnuczka z żoną Anną oraz Macieja Ziółkowskiego [SHGL, 211]. W 1531 r. Siemień znajdował się w rękach Mikołaja Branickiego, który otrzymał od króla prawo do pobierania opłaty w wysokości 3 denarów za przejazd wozem przez most na Tyśmienicy. Był też drewniany dwór co najmniej od połowy XVI w. [Jadczak, 2010, s. 31; Jadczak, 2013, s. 25]. Na początku XVII w. wieś nadal znajdowała się w rękach tej rodziny, a konkretnie Jana Branickiego [Rejestr poborowy woj. lubelskiego z 1626, s. 25]. Z kolei w połowie XVII w. miejscowość należała do Mikołaja Branickiego [BJ, rkps 7209, Rejestr poborowy woj. lubelskiego z 1663, k. 14]. Potem do Jana Ryszkowskiego, w 1674 r. wymieniono jako właściciela Gołuchowskiego, a w 1676 r. właścicielem był Paweł Ryszkowski. W XVIII w. wieś przeszła w ręce Lubomirskich [AGAD, ASK I, 162, k. 70; Jadczak, 2013, s. 25]. W 1782 r. dobra Siemień od Jerzego Lubomirskiego kupił Antoni hr. Małachowski. W 1815 r. w wyniku podziału spadku po nim ich właścicielem został Józef Małachowski (zm. 1840, który był jednocześnie posiadaczem dóbr Ostrówek i Dębica). W 1822 r., tj. czasie, gdy zakładano księgi hipoteczne dóbr, w skład majątku Siemień wchodziły: Siemień, Glinny Stok, Brudna, Wólka Siemieńska, Tulniki, Wólka Tulnicka, Gródek, Działyń, Pustkowiec i Buradów. W 1833 r. przyłączono do dóbr Siemień Wierzchowiny związane wcześniej z Ostrówkiem. Kolejną właścicielką dóbr Siemień od 1841 r. była Julia z Małachowskich (zm. 1860), żona Seweryna Biernackiego. Po jej śmierci dobra stały się własnością jej dzieci Amelii (5/16), Władysława (5/16), Heleny (3/16, ubezwłasnowolniona, zm. 1864) oraz synów zmarłej ich siostry Józefy – Seweryna i Stanisława Jezierskich (3/16 części). W 1863 r. dwie ostatnie części przeszły na własność Amelii. W 1864 r. znaczna część majątku w wyniku uwłaszczenia stała się własnością chłopów pańszczyźnianych i kolonistów. W 1865 r. majątek dworski nabył Ferdynand Rudnicki. W 1868 r. dokonał on podziału hipotecznego tych dóbr na mniejsze majątki. Cześć okolic Siemienia sprzedał on okolicznym chłopom. Sam Siemień w 1872 r. kupili małżonkowie August i Seweryna Zaorscy. W 1881 r. majątek był własnością Seweryny Zaorskiej i Seweryna Zaorskiego i Józefy z Zaorskich Ostrowskiej. W 1892 r. majątek po Sewerynie odziedziczyły jej dzieci: Jan Henryk, Eugenia, Augusta, Wacława i Zenobia. W 1896 r. dobra ponownie nabyła Seweryna Zaorska, wówczas po drugim mężu Ginczelewska. W 1903 r. sprzedała ona go Wincentemu Grodzickiemu (mężowi Józefy Zaorskiej, po pierwszym mężu Ostrowskiej) [APL OR, HRP, sygn. 297, 298, 299, 303]. W 1909 r. Grodzicki rozpoczął parcelację majątku [Jadczak, 2013b, s. 27–29]. W 1914 r.posiadaczem pozostałego majątku dworskiego został Jan Zaorski a następnie jego spadkobiercy.
Folwark Brwinów wydzielony z dóbr Siemień, w 1870 r. kupiła Klementyna z Małachowskich Rudnicka. Dwa lata później, w 1872 r., sprzedała go Janowi Mężeńskiemu, który w 1886 r. zbył go na rzecz Aleksandra Maleszewskiego. W 1890 r. Brwinów nabyła Tekla Winnicka, a w 1891 r. Józefa Ostrowska z Zaorskich, Seweryn, Jan, Eugenia, Augustyna, Wacław, Zenobia Zaorscy. W 1906 r. właścicielami folwarku byli Nuchim Wajntraub, Gdula Orzel, Nusym Dawid Gliksberg, którzy w 1908 r. dokonali jego parcelacji [APL OR, HRP, sygn. 27].
Stosunki etniczne i wyznaniowe
W Siemieniu w przeszłości mieszkały głównie osoby wyznania rzymskokatolickiego, należące do parafii rzymskokatolickiej Św. Jana Chrzciciela w Parczewie. W 1419 r. dziesięcinę snopową ze wsi płacono plebanowi w Gołębiu [ZDM, V, 1313]. W 1482 r. Mikołaj i Piotr nadali dziesięciny z Siemienia i sąsiedniej Woli szpitalowi w Parczewie. W 1529 r. dziesięciny z całej wsi w wysokości 7 grzywien pobierał znowu pleban w Gołębiu [SHGL, 211]. We wsi w 1817 r. było 20 „dymów” tego wyznania [AGAD, CWWKP, sygn. 689]. W 1934 r. erygowano parafię rzymskokatolicką pw. Przemienienia Pańskiego w Siemieniu w diecezji siedleckiej.
W spisie z 1859 r. we wsi pojawili się grekokatolicy (37 wiernych) należący do parafii greckokatolickiej w Parczewie [APL, CHKGK, sygn. 420].
Oświata
Jednoklasowa szkoła powszechna w Siemieniu powstała w okresie II Rzeczypospolitej. W 1930 r. uczęszczało do niej 63 dzieci [Falski, 1933, s. 169].
Informacje statystyczne, gospodarka w dziejach
W 1654 r. we wsi urodziło się 3 dzieci, w czasie potopu szwedzkiego (1656–1660) – 16, w latach 1661–1664 – 12, a w latach 1764–1768 – 35 [Jadczak, 2010, s. 36–37]. W 1674 r. wyliczono, że we wsi mieszkało 41 chłopów i 2 osoby szlachty [AGAD, ASK I, 162, k. 70]. Spis ludności z 1787 r. przynosi bardziej szczegółowe dane i tak we wsi wykazano rzymskich katolików (75 mężczyzn, 69 kobiet, 34 dzieci od 7 roku życia i 59 poniżej 7 roku życia), jednego dysydenta oraz Żydów (5 mężczyzn, 5 kobiet, 4 dzieci od lat 7 i 7 dzieci do lat 7), była też jedna osoba powyżej 80 lat [Kumor, Spis ludności diecezji krakowskiej z 1787, s. 257]. W Siemieniu według wykazu z 1827 r. znajdowało się 30 domów zamieszkanych przez 293 osoby [Tabella miast, 1827, t. 2, s. 168]. Według spisu powszechnego z 1921 r. w 70 budynkach zamieszkiwało 555 osób, w tym 491 rzymskich katolików, 43 wyznawców religii mojżeszowej i 10 ewangelików [Skorowidz miejscowości, 1924, t. 4]. W 1943 r. we wsi odnotowano 641 mieszkańców [Amtliches, 1943]. W 2021 r. w Siemieniu było zameldowanych 898 osób [https://www.polskawliczbach.pl].
Zdecydowana większość mieszkańców wsi na przestrzeni dziejów utrzymywała się z rolnictwa. Bliskość lasów sugeruje, że przynajmniej w początkowym okresie ważną rolę odgrywały też użytki leśne. W latach 1531–1533 zapłacono pobór, łącznie w Wolą Siemieńską, od 4 łanów i młyna o jednym kole. We wsi lub jej bliskim sąsiedztwie był też most na Tyśmienicy [SHGL, 211]. W 1626 r. we wsi było 10 półłanków osiadłych, ćwierć rolna, zagroda z rolą i 6 komornic ubogich [Rejestr poborowy woj. lubelskiego z 1626, s. 25]. W 1663 r. zapłacono pobór od 10 półłanków i ćwierci roli oraz od zagrody z rolą i 6 komornic ubogich [BJ, rkps 7209, Rejestr poborowy woj. lubelskiego z 1663, k. 14]. W rejestrze z połowy XVIII w. choć we wstępie zaznaczono, że podstawą jego sporządzenia był rejestr z 1650 r. odnotowano 5 łanów, półłanek, zagrodę i trzy ćwierć zagrody [APL, KgL, RMO, ks. 304, s. 15].
Ukaz cara Aleksandra II z 1864 r. uwłaszczał chłopów, przekazując im na własność ziemię, którą dotychczas użytkowali. Za otrzymany grunt mieli oni zapłacić nie jego poprzednim właścicielom, ale państwu rosyjskiemu, które wzięło na siebie obowiązek rozliczenia się z dotychczasowymi właścicielami. Uwłaszczenie włączało do życia publicznego całe rzesze chłopów. W oparciu o prawo z 1846 i 1864 r. w Siemieniu uwłaszczono 15 gospodarstw mających po ok. 4–5 mórg ziemi. W oparciu tylko o prawo z 1864 r. uwłaszczono 22 osad, w większości posiadających mniej niż morgę oraz jedno gospodarstwo prawie 30. morgowe. Razem mieszkańcy wsi otrzymali na własność ok. 188 mórg ziemi. Chłopi otrzymali w ramach serwitutu prawo do wypasu swoich zwierząt na gruncie dworskim. W ramach serwitutu leśnego 15 pierwszych osad miało otrzymywać chrust na opał z lasów dworskich (po dwa wozy tygodniowo (zimą) i po jednym wozie tygodniowo (latem), drewno na poprawę swoich zabudowań, studni i płotów oraz wóz rocznie pni sosnowych. Pozostałe gospodarstwa uzyskały prawo tylko do 25 lub 52 wozów opału rocznie [APL, ZTL, sygn. 2513].
Część mieszkańców wsi była bezrolna i pracowała na służbie u właścicieli ziemskich, lub trudniła się innymi zawodami. W 1930 r. we wsi pracowały młyny: B. Dzieszawy, L. Mandelkierna, F. Ozgi i sukcesorów Jana Zaorskiego, sklepy spożywcze: J. Dawidka, G. Mendelkierna, J. Rudnika, F. Skrzeszewskiego, i T. Zunszajna [KAP, 1930, s. 596].
Zabytki, upamiętnienia
Założenie dworsko-ogrodowe w Siemieniu. Pierwsza siedziba rządcy folwarku znajdowała się w tym miejscu już w XVI wieku. Stała nad sadzawką, na południowy zachód od obecnego pałacu. Zaorscy ok. 1870 r. wznieśli murowany dwór z cegły, usytuowany frontem na północny-wschód. Był to budynek parterowy, sześciookienny w fasadzie czołowej z wewnętrznym dwukolumnowym portykiem z balkonem i wejściową nadbudówką. Przed dworem był klomb zwany gazonem, otoczony podjazdem. Duży gazon przecinał w połowie rów doprowadzający wodę do pobliskiego stawu pałacowego, sięgającego aż do drogi przez wieś. Jednocześnie drogę z Tulnik do dworu w Siemieniu wysadzono drzewami, tworzącymi aleję lipową. Nie była to rezydencja zbyt okazała, ale jej atutem było piękne położenie nad rzeką Tyśmienicą, przy stawie siemieńskim, w otoczeniu okazałego parku. W pobliżu znajdowały się budynki gospodarcze i stawy hodowlane. W 1915 r. Kozacy spalili dwór. Właściciel odbudował go po 1920 r., ale w 1944 r. został on zamieniony na skład zboża i dodatkowo częściowo się spalił. Ponownie odbudowany w 1945 r. służył jako biuro gospodarstwa rybackiego, a po utworzeniu Państwowego Gospodarstwa Rybackiego w Siemieniu był siedzibą jego dyrekcji. Obecnie jest to budynek murowany z cegły, otynkowany, zwrócony frontem na południowy zachód. Zbudowany na planie prostokąta, podpiwniczony, trójdzielny, z sienią przelotową na osi. Jego kubatura to 1675 m2, w tym 485 m2 powierzchni użytkowej. Dach początkowo kryty był gontem, potem dachówką. Dwór otaczają resztki parku tworzącego kompozycję widokową, powiązaną z okolicznymi stawami. Rośnie w nim ponad 100 drzew z przewagą klonów i topoli, w tym 4 pomnikowe jesiony wyniosłe. Z dawnych zabudowań dworskich zachowała się murowana lodownia z ok. 1920 r. [KZSP, t. 8, z. 7, s. 12–13; Jadczak, 2010, s. 177–178].
Kapliczki późnobarokowe przydrożne. Wybudowane w kształcie słupów: Chrystusa Frasobliwego i św. Jana Nepomucena z ok. 1770 r. Murowane z cegły, otynkowane, czworoboczne. Pierwsza w kształcie słupa o trzech kondygnacjach bogato rozczłonkowanych zwielokrotnionymi pilastrami z płycinami, rozdzielonych wydatnymi gzymsami z okapowymi daszkami krytymi dachówką. Na trzeciej kondygnacji, otwartej arkadami na kolumienkach, ustawiono rzeźbę św. Jana Nepomucena, późnobarokową, zapewne z II połowy XVIII wieku. Niestety, oryginalna rzeźba została skradziona i zastąpiona została nową wykonaną już w XXI wieku. Kapliczka Chrystusa Frasobliwego stoi na placu Urzędu Gminy na podobnym cokole co poprzednia [KZSP, t. 8, z. 7, s. 13; Jadczak, 2010, s. 179].
Kaplica pw. Matki Boskiej Królowej Polski. Z 1910 roku, pierwotnie stała w centrum wsi, ale po wzniesieniu kościoła została przeniesiona na cmentarz grzebalny i otynkowana, a dach pokryto blachą. Ozdobą kaplicy jest późnorenesansowe tabernakulum z pierwszej połowy XVII w. przeniesione prawdopodobnie z Ostrowa Lubelskiego. Mosiężne lichtarze z pierwszej połowy XIX w. [KZSP, t. 8, z. 7, s. 12; Jadczak, 2010, s. 180].
Kościół pw. Przemienienia Pańskiego w Siemieniu. Drewniany budowany w latach 1931–1933. Po wybudowaniu nowego kościoła w 1978 r., stary został zamknięty. Obecnie jest użytkowany tylko okazjonalnie. We wnętrzu częściowo zachowane zostało zabytkowe wyposażanie – elementy drewnianego ołtarza, konfesjonał, świeczniki. Żyrandol barokowy z XVII–XVIII w. sześcioramienny z kulą, mosiężny. Dwa ozdobne lichtarze eklektyczne z 2 połowy XIX wieku. Kapa z tkaniny z XVIII wieku [KZSP, t. 8, z. 7, s. 12; Jadczak, 2010, s. 180].
Młyn wodny zbożowy. Z 1899 r., zbudowany przez Zaorskich na rzece Tyśmienicy, w miejscu spalonego poprzedniego drewnianego. Budynek murowany z czerwonej cegły, dwupiętrowy z wysokim poddaszem użytkowym. Wszystkie elewacje budynku wykończono bogatym detalem architektonicznym. Pierwotnie pracowały dwa założenia kamieni młyńskich, później pracowały trzy pary walców firmy Łęgiewski i Hartwig. W 1934 r. koło wodne zastąpiono turbiną wodną systemu Francisa o mocy 25 KM. W 1956 r. turbinę wodna zastąpiono silnikiem elektrycznym. W młynie znajdują się też: żubrownik (perlak), krajalnica do kaszy, wialnia. Młyn obecnie jest nieczynny [Jadczak, 2010, s. 181].
Obelisk. Z 1992 r., ustawiony przed dawną siedzibą Urzędu Gminy, obecnie Gminna Biblioteka Publiczna w Siemieniu poświęcony Leonowi Taraszkiewiczowi „Jastrzębiowi”, który został w tym miejscu śmiertelnie ranny 3 stycznia 1947 r. [Jadczak, 2010, s. 181].
Cmentarz. Na miejscowym cmentarzu parafialnym, znajdują się pojedyncze groby żołnierzy i partyzantów z czasów II wojny światowej, wcześniej był także grób Leona Taraszkiewicza ps. „Jastrząb” [Jadczak, 2010, s. 182].
Ważne wydarzenia
*** W kwietniu 1945 do GRN w Siemieniu jako przedstawiciel gromady Siemień wszedł Antoni s. Stanisława Kłajda. Radnymi zostali też Wiktor Dawidek i od Związku Młynarzy Mieczysław Dymek [APL OR, Star. Pow. w Radzyniu Podl., sygn. 766].
*** W Siemieniu służbę porządkową w 1946 r. sprawowali Stanisław Mitura, Piotr Kalisz i Wiktor Rossoszczuk, a w kolonii Siemień – Piotr Stasiak i Bonifacy Partyka [APL OR, Star. Pow. w Radzyniu Podl., sygn. 766].
Małe ojczyzny – strefa regionalistów
Współczesność, strategie rozwoju
Punkt 1
Punkt 2
Punkt 3
Samorząd, organizacje
Kościoły i związki religijne
Życie kulturalne
Oświata i szkolnictwo
Sport
Wybitne postacie
Rodziny – pamiątki
Wspomnienia, albumy rodzinne
Gospodarka – firmy i przedsiębiorstwa
Walory turystyczne
Folklor
Miejsca pamięci