Łubka

Patrz hasło: Siemień.

Osada w przeszłości miała różne nazwy: Wola Żydowa, Wola Wierzchowska. Nazwa wsi pochodzi prawdopodobnie od nazwy osobowej ‘Łubka’ [Kosyl, 1974, s. 227–228].

Kolonia Lubka powstała w okręgu lubartowskim powiatu lubelskiego guberni lubelskiej w miejsce starszej osady młyńskiej.

W 1858 r. przeniesiono ją do okręgu radzyńskiego powiatu radzyńskiego guberni lubelskiej. Od 1867 r. znajdowała się w powiecie radzyńskim guberni siedleckiej. W latach 1915–1918 r. w strefie wojskowej okupacji niemieckiej, tzw. Etappen Inspektion Armee Bug. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę należała do powiatu radzyńskiego województwa lubelskiego.

W 1954 r. weszła w skład nowoutworzonego powiatu parczewskiego [DzU, 1954, nr 49, poz. 241]. W latach 1975–1998 w składzie województwa bialskopodlaskiego. Od 1999 r. ponownie w powiecie parczewskim województwa lubelskiego [Ćwik i Reder, 1977; Trzebiński i Borkiewicz, 1956].

Gmina

Łubka należała do gminy dominialnej Ostrówek, a od 1833 r. do gminy Tulniki. Po utworzeniu gmin samorządowych w Królestwie Polskim w 1864 r., osada weszła w skład gminy Siemień [APL, KWPB, sygn. 4]. W 1933 r. utworzono w niej gromadę Łubka [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin, w latach 1954–1972 wieś należała do gromady Siemień [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. Od 1973 r. sołectwo należy do gminy Siemień.

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju (stan na 1.12.2025) wieś nie ma części składowych [https://eteryt.stat.gov.pl/].

W 1864 r. w Łubce uwłaszczono następujące osoby (zapis nazwisk według dokumentu): Chiller Kristian, Jobs Adam, Klaj Iwan, Ligenza Anton, Ligenza Ludowik, Łuba Foma, Mieduchowskij Anton, Mieduchowskij Ignatij i Szulwe German [APL, ZTL, sygn. 2470].

Z systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 1990 zarejestrowano ślad osadniczy – ceramika naczyniowa ze starożytności (brak bliższej chronologii) [NID, AZP obszar 69-83].

Po raz pierwszy nazwa Łubka została wymieniona w 1563 r. w aktach parafii Czemierniki jako Łubka alias „Wirschowska Wola”. Nazwa ta wywodzi się od rzeki, lewobrzeżnego dopływu Tyśmienicy, stanowiącej granicę między wsiami Siemień i Stoczek [SHGL, 139]. Nad tą rzeką powstał młyn, a przy nim osada młyńska w dobrach Wierzchowiny, dając początek przyszłej kolonii, która powstała dopiero w XIX w. [Jadczak, 2013, s. 18]. Na początku XIX w. w Łubce istniała osada młyńska. Do 1866 r. obok niej powstała wieś [APL OR, HRP, sygn. 224].

Łubka powstała na obszarze majątku Ostrówek, będącego częścią dóbr czemiernickich, należał on do dzieci Jana Małachowskiego. W 1802 r. wykupił go od rodzeństwa Stanisław Małachowski, który był marszałkiem Sejmu Czteroletniego. Po jego bezpotomnej śmierci (zm. 1809) w 1810 r. nastąpił podział spadku na dwie części, męską (Józef, syn jego brata Antoniego) i żeńską. Do części żeńskiej należał klucz czemiernicki, podzielony na trzy części. Jedną z nich stanowiły dobra Ostrówek składające się z folwarku Ostrówek z Tyńcem i wsi zarobnych Ostrówek, Kamienowola, Luszawa oraz folwarku Skruda z Łubką i wsi zarobnych Wierzchowiny, Skoki i dwóch młynów. Przypadł on w udziale siostrze Stanisława Karolinie, po mężu Grabińskiej. Podział ten został podpisany przez zainteresowane strony w 1811 roku. Już w 1812 r. kupił je brat byłego właściciela Stanisława – Józef Małachowski. W 1833 r. podarował on dobra Ostrówek synowi Napoleonowi. Wcześniej jednak odłączył od nich dobra Wierzchowiny i młyn na Łubie [APL, HwLubartowie, sygn. 53] i przyłączył je do dóbr Siemień. Kolejną właścicielką dóbr Siemień, od 1841 r. była Julia z Małachowskich (zm. 1860), żona Seweryna Biernackiego. Po jej śmierci dobra stały się własnością jej dzieci Amelii (5/16), Władysława (5/16), Heleny (3/16, ubezwłasnowolniona, zm. 1864) oraz synów zmarłej ich siostry Józefy – Seweryna i Stanisława Jezierskich (3/16 części). W 1863 r. dwie ostatnie części przeszły na własność Amelii. W 1864 r. znaczna część majątku w wyniku uwłaszczenia stała się własnością chłopów pańszczyźnianych i kolonistów. W 1865 r. cały majątek dworski nabył Ferdynand Rudnicki. W 1868 r. dokonał on podziału hipotecznego dóbr na mniejsze majątki [APL OR, HRP, sygn. 297, 298]. W 1870 r. Wierzchowiny z Łubką kupił Mikołaj Górski [APL OR, HRP, sygn. 224]. W 1882 r. od Wierzchowin odłączono majątek Łubka, który w latach 1875 i 1878 kupił Motel Rajchnudel. W 1884 r. nabył go Herszek Goldberg. Kolejnym właścicielem w 1909 r. został Seweryn Wojciechowski, który w 1913 r. sprzedał go Stefanowi Czermińskiemu. W 1919 r. Łubka stała się własnością Stanisława Osemka, Marcina i Katarzyny Osemków i Obroślaków [APL OR, HRP, sygn. 133].

Wśród kolonistów osiedlających się w połowie XIX w. w Łubce były głównie osoby należące do parafii rzymskokatolickiej pw. Św. Stanisława w Czemiernikach archidiecezji lubelskiej.

W Łubce w 1887 r. zamieszkiwało 77 osób [PKSG za 1887]. W 1892 r. kolonia miała już 16 domów i 95 mieszkańców, w tym 5 Żydów [Jadczak, 2013, s. 18]. Według spisu powszechnego z 1921 r. w 16 budynkach zamieszkiwało 95 osób, w tym 92 rzymskich katolików i trzech wyznawców religii mojżeszowej [Skorowidz miejscowości, 1924, t. 4]. W 1933 r. wykazano 20 domów [Jadczak, 2013, s. 19]. W 1943 r. we wsi przebywało 76 mieszkańców [Amtliches, 1943]. W 2021 r. w Łubce były zameldowane 63 osoby [https://www.polskawliczbach.pl].

Ukaz cara Aleksandra II z 1864 r. uwłaszczał chłopów, przekazując im na własność ziemię, którą dotychczas użytkowali. Za otrzymany grunt mieli oni zapłacić nie jego poprzednim właścicielom, ale państwu rosyjskiemu, które wzięło na siebie obowiązek rozliczenia się z dotychczasowymi właścicielami. Uwłaszczenie włączało do życia publicznego całe rzesze chłopów. W oparciu o prawo z 1846 i 1864 r. w Łubce uwłaszczono 10 gospodarstw mających po ok. 12 mórg. Razem chłopi otrzymali na własność ok. 135 mórg ziemi. Chłopi otrzymali w ramach praw serwitutowych, prawo do wypasu bydła na gruncie dworskim. Ponadto mogli zbierać na opał na uroczysku, dwa wozy chrustu tygodniowo (13 listopada – 13 maja) i jeden wóz w pozostałej części roku. Dwie osady otrzymały to prawo bezpłatnie, a pozostałe miały płacić za to po 90 kop. rocznie [APL, ZTL, sygn. 2470].

Część mieszkańców wsi była bezrolna i pracowała na służbie u właścicieli ziemskich lub trudniła się innymi zawodami.

Elementem krajobrazu kulturowego wsi są kapliczki i krzyże przydrożne, które są symbolem wiary okolicznego ludu. Były one od dawnych czasów stawiane na rozstajach dróg, na końcach wsi, czy też dla upamiętnienia ważnych wydarzeń w życiu prywatnym lub całej społeczności. Ich powszechność, nie łączyła się jednak z zapisywaniem informacji o ich istnieniu w różnego rodzaju źródłach pisanych.

*** W Łubce służbę porządkową w 1946 r. sprawowali Franciszek Komar, Jan Skubiszewski i Stanisław Klej [APL OR, Star. Pow. w Radzyniu Podl., sygn. 766].