Stary Uścimów

Gmina wiejska Uścimów.

Wybrane informacje dostępne online (dotęp 4-5 kwietnia 2026 r.)

Gmina Uścimów jest gminą wiejską położoną w powiecie lubartowskim (północno-zachodnia część Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego), a jej siedzibą jest Stary Uścimów. Umiejscowienie (na terenie gminy znajduje się w całości 7 jezior wchodzących w skład zespołu jezior Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego, patrz poniżej w dziale Turystyka), stwarza doskonałe warunki do rozwoju turystyki, choć ciągle dominującym w gminie działem gospodarki jest rolnictwo (z postępującą specjalizacją w hodowli drobiu. Gmina nie należy do najbogatszych i zapewne należy ją wspomagać w promowaniu jej walorów i tkwiącego w niej potencjału (patrz poniżej zakładka Gospodarka) zwłaszcza w odniesieniu do turystyki

Głównym źródłem informacji o gminie Uścimów  jest bez wątpienia prowadzona przez nią strona WWW. Szczegółowy wykaz zawartych na niej informacji zawiera Mapa strony . Po otwarciu strony głównej pojawiają się Aktualności (te same wyświetlają się po kliknięciu ikony na poziomym górnym pasku, na którym znajdują się najważniejsze informacje służące sprawnego poznania gminy Uścimów. I tak, od lewej po „Aktualnościach” znajduje się zakładka „Gmina”, a w niej dane zaprezentowane w następującym porządku: Przyroda i położenie ; Historia ; Gmina w liczbach ; Sołectwa ; Wykaz miejscowości ; Plan zagospodarowania przestrzennego ; Gminna Biblioteka Publiczna w Uścimowie . W rozbudowanej formule zostaną one przedstawione w znajdujących się poniżej takich częściach merytorycznych zestawienia jak: Informacje ogólne; Atrakcje turystyczne; Historia; Oświata, wychowanie i kultura. Pozostałe informacje w zakładce Gmina przeznaczone są dla mieszkańców gminy. To samo dotyczy kolejnej zakładki na głównym pasie poziomym pt. Urząd Gminy. Interesujące w szybkim i sprawnym poznawaniu, a nawet promowaniu gminy jest zakładka Gospodarka z wykazem Głównych pracodawców w Gminie Uścimów, liczbą podmiotów gospodarczych prowadzących działalność na terenie gminy Uścimów w latach 2000-2010 (niestety, nie są one aktualne!) i charakterystyką miejscowego rolnictwa.

Informacje ogólne

Uścimów (gmina)   Nazwa siedziby „Stary Uścimów” obowiązuje oficjalnie dopiero od 1 stycznia 2012 r. Wcześniej nazwa brzmiała „Uścimów”, choć nie było miejscowości o takiej nazwie. Istniał za to Stary Uścimów.

Gmina Uścimów w liczbach

Strategia Rozwoju Gminy Uścimów na lata 2023-2030 (projekt) (Uścimów 2023, plik pdf. ss. 161)

RAPORT O STANIE GMINY UŚCIMÓW ZA ROK 2021   (plik pdf., ss. 51)

RAPORT O STANIE GMINY UŚCIMÓW ZA ROK 2023   (plik pdf., ss. 61)

Raport o stanie gminy Uścimów za 2024 rok  (plik pdf., ss. 61)

Plan zagospodarowania przestrzennego    (plik pdf., ss. 342)

GMINNY PROGRAM REWITALIZACJI DLA GMINY UŚCIMÓW NA LATA 2023-2030  (plik pdf., ss. 121)

Dokumenty Urzędu Gminy Uścimów na stronie BiP  

Mapa gminy Uścimów  

Wykaz 11 sołectw na stronie Gminy  

Drozdówka  

Wieś Drozdówka w liczbach

Drozdówka pow. włodawski 1(2), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 161.

Głębokie  (integralna część wsi Głębokie Kolonia  )

Wieś Głębokie w liczbach

Głębokie 1(2), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 599.  

Krasne (Integralne części wsi: Kosów, Krasne–Kolonia, Krzywe, Ryczka)

Wieś Krasne w liczbach

Krasne, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego,  (w zasobach Teatru NN Województwo Lubelskie w 15-tu tomach Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego, s. 278)

Maśluchy

Wieś Maśluchy w liczbach

Maśłuchy, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VI: Malczyce – Netreba, Warszawa 1885, s. 164.  

Nowa Jedlanka

Wieś Nowa Jedlanka w liczbach

Jedlanka (4) pow. włodawski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 546.  

Nowy Uścimów  

Wieś Nowy Uścimów w liczbach

Ochoża

Wieś Ochoża w liczbach

Orzechów-Kolonia  

Wieś Orzechów-Kolonia w liczbach

Orzechów (2) Stary i Nowy, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII: Netrebka – Perepiat, Warszawa 1886, s. 608.  

Rudka Starościańska  (integralne części wsi: Gościniec i Rudka)

Wieś Rudka Starościańska w liczbach

Rudka Starościańska, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014.  

Rudka (19) Korybutowa, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 911.  

Stara Jedlanka   (integralne części wsi Jedlanka, Podleśna)

Wieś Stara Jedlanka w liczbach

Stary Uścimów  (część wsi Uścimów-Kolonia )

Wieś Stary Uścimów w liczbach

Uścimów, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014.  

Uścimów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 837.

Wykaz 21 miejscowości gminnych   (także tych, które nie są siedzibami sołectw: Drozdówka, Głębokie, Głębokie-Kolonia, Gościniec, Jedlanka, Kosów, Krasne, Krasne-Kolonia, Krzywe, Maśluchy, Nowa Jedlanka, Nowy Uścimów, Ochoża, Orzechów-Kolonia, Podleśna, Rudka, Rudka Starościańska, Ryczka, Stara Jedlanka, Stary Uścimów, Uścimów-Kolonia)

Aktualności

Aktualności na stronie gminy  

Gmina Uścimów na Fb  

Lubartowiak  (z tagiem Uścimów)

Wspólnota Lubartowska   (z tagiem Uścimów)

Lubartów 24pl  (z tagiem Uścimów)

Dziennik Wschodni  (z tagiem Uścimów)

Kurier Lubelski  (z tagiem Uścimów)

Oświata, wychowanie i kultura

W zakładce „Kultura” na stronie gminy znaleźć można w zasadzie tylko wykaz miejscowych zabytków i miejsc pamięci    (patrz poniżej w części historia)

Zespół Szkół w Starym Uścimowie   (w gminie istniały trzy szkoły podstawowe: w Krasnem, Nowej Jedlance i Uścimowie oraz gimnazjum w Starym Uścimowie. Zespół Szkół nie ma własnej strony i korzysta z Facebook’a   

Szkoła Podstawowa im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Starym Uścimowie   

Gminna Biblioteka Publiczna w Uścimowie  (działa od 1960 r., nie posiada własnej strony WWW) Funkcjonują również dwie biblioteki: w Uścimowie i Nowej Jedlance.

Gminna Biblioteka w Uścimowie – historia  

Biblioteka Publiczna Stary Uścimów na Fb  Oprócz podstawowych zadań gromadzenia, opracowywania i udostępniania zbiorów, Gminna Biblioteka Publiczna prowadzi działalność kulturalną i oświatową na rzecz mieszkańców. Jako jedyna instytucja kultury w gminie biblioteka jest współorganizatorem imprez kulturalnych i środowiskowych

Ośrodek Pomocy Społecznej w Starym Uścimowie  to obok szkoły i biblioteki jedyne jednostki organizacyjne gminy. Nie ma w niej gminnego ośrodka kultury

Główną imprezą sportowo-kulturowo- rekreacyjną organizowaną przez Urząd Gminy w Uścimowie jest  ’Bieg Jezior’ odbywający się w pierwszą niedzielę sierpnia (patrz poniżej w dziale Turystyka).

Strategia Rozwoju Gminy Uścimów na lata 2023-2030 (projekt) (Uścimów 2023, plik pdf. ss. 161) Kultura s. 49-51.

Stowarzyszenia, fundacje, instytucje pozarządowe

Ochotnicza Straż Pożarna (KSRG) w Nowym Uścimowie  

Ochotnicza Straż Pożarna w Rudce Starościańskiej  

Ochotnicza Straż Pożarna Nowa Jedlanka  

Ochotnicza Straż Pożarna w Starej Jedlance  

Ochotnicza Straż Pożarna w Drozdówce  

Ochotnicza Straż Pożarna w Głębokim  

Ochotnicza Straż Pożarna w Maśluchach  

Koło Gospodyń Wiejskich Nowa Jedlanka  

Koło Gospodyń Wiejskich Stara Jedlanka  

Koło Gospodyń Wiejskich w Orzechowie Kolonii  

Koło Gospodyń Wiejskich w Głębokiem  

Koło Gospodyń Wiejskich w Maśluchach  

Koło Gospodyń Wiejskich Nowy Uścimów  

Koło Gospodyń Wiejskich „Krasnalki” w Krasnem  

Towarzystwo Miłośników Ziemi Uścimowskiej   

Stowarzyszenie „Przystań” w Starym Uścimowie  

Zmieniamy oblicze Gminy Uścimów  (grupa na Fb)

Życie religijne

Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Uścimowie   (strona własna parafii). Patrz też tutaj:   

Parafia p.w. Św. Ap. Piotra i Pawła w Uścimowie Starym na stronie diecezji siedleckiej    (parafia istnieje od 26 lipca 1925 r. Terytorium parafii obejmuje: Drozdówkę, Głębokie, Krasne-Kolonia, Maśluchy, Nowy Uścimów oraz Stary Uścimów.

Historia parafii Uścimów  

HISTORIA PARAFII UŚCIMÓW (na stronie parafii)

Atrakcje turystyczne

Strategia Rozwoju Gminy Uścimów na lata 2023-2030 (projekt) (Uścimów 2023, plik pdf. ss. 161) Turystyka, s. 65-68

Przyroda i położenie  

Turystyka  (na stronie gminy w zakładce Gospodarka z dość mocno zdezaktualizowanymi treściami bez żadnych praktycznych informacji dla potencjalnego o turysty)

Jeziora (na terenie gminy znajduje się 9 jezior wchodzących w skład zespołu jezior Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego, z których 7 leży w całości w obrębie gminy (Czarne Uścimowskie, Białe Uścimowskie, Głębokie, Gumienek, Krasne, Ściegienne i Maśluchowskie), a dwa pozostałe (Krzczeń, Kleszczów) podzielone są granicami gmin).

Pojezierze Łęczyńsko-Wlodawskie  

Turystyka na tym obszarze  (z bazą noclegową)

Jezioro Czarne Uścimowskie  

Jezioro Białe Uścimowskie  

Jezioro Głębokie  

Jezioro Gumienek  

Jezioro Krasne  

Jezioro Maśluchowskie  

Jezioro Krzczeń  

Jezioro Kleszczów  

Maśluchy (Natura 2000)  

Bieg Jezior   (Bieg Jezior jest biegiem rekreacyjnym przeznaczonym dla wszystkich przebywających na wypoczynku nad jeziorami Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego oraz rekreacyjnie uprawiających bieganie. Impreza organizowana jest co roku w pierwszą niedzielę sierpnia w miejscowości Krasne-Krzywe nad jeziorem Łukcze. Co roku udział w biegu bierze kilkuset uczestników, nawet 1000 osób. Pod wskazanym adresem znajdują się informacje szczegółowe na temat Biegu od 24 do 33 edycji)

Historia

Kultywowaniem historii regionalnej zajmuje się Towarzystwo Miłośników Ziemi Uścimowskiej  . Funkcjonuje via Facebook podejmując różne inicjatywy związane z dziejami lokalnymi. Nie ma jeszcze wśród nich żadnych publikacji.

Akta gminy Uścimów (1934-1954) Archiwum (Archiwum Państwowe w Lublinie. Oddział w Chełmie)

Uścimów w zasobach TeatruNN  

Uścimów w katalogu głównym Biblioteki Narodowej  (gwoli rozpoczęcia poszukiwań bibliograficznych)

PROBLEMY FUNKCJONOWANIA I KSZTAŁTOWANIA WIEJSKICH PRZESTRZENI PUBLICZNYCH NA PRZYKŁADZIE WYBRANYCH WSI GMINY UŚCIMÓW NA POLESIU ZACHODNIM. Acta Scienriarum Polonorum, Administratio Locorum, 11 (3), 2012, 227-237  

Historia gminy  

Strategia Rozwoju Gminy Uścimów na lata 2023-2030 (projekt) (Uścimów 2023, plik pdf. ss. 161) Historia, s. 19-23

Strategia Rozwoju Gminy Uścimów na lata 2023-2030 (projekt) (Uścimów 2023, plik pdf. ss. 161) Środowisko kulturowe i zabytki s. 27-30

Zabytki i miejsca pamięci  (wykaz wypełnia zakładkę Kultura na stronie głównej gminy)

Maśluchy, cmentarz wojenny z 1915 r.  (plik pdf., ss. 2 – obecnie nie są na nim usytuowane żadne mogiły. Od 1915 r. spoczywali tu żołnierze niemieccy, rosyjscy i austro-węgierscy, prawdopodobnie w 1934 r. wszystkie ciała przeniesiono na cmentarz w Kolonii Uścimów Nowa Jedlanka).

Stara Jedlanka, zespół dworsko-parkowy z przełomu XIX і XX w.  

Kościół parafialny p.w. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Starym Uścimowie

Cmentarz parafialny w Uścimowie rzymsko-katolicki (dawny prawosławny] z końca 1891 r.     – czynny.

Uścimów Kolonia, cmentarz wojenny z I wojny światowej   – nieczynny. Pierwotnie spoczywało tu 90 żołnierzy niemieckich, austro-węgierskich i rosyjskich, poległych w 1915 r. W latach 30-tych XX wieku na obszar cmentarza przeniesiono mogiły z cmentarzy łącznie na cmentarzu spoczywa ponad 205 żołnierzy niemieckich, austro-węgierskich i kilkudziesięciu rosyjskich. W latach 1992-93 Urząd Gminy ustawił w północnej części cmentarza niewielki, lastrykowy nagrobek Cmentarz ulega degradacji, obecnie widoczne są jedynie zarysy kilkudziesięciu mogił, cmentarz porastają zarośla i samosiewy.

Uścimów Nowy, cmentarz wojenny z I wojny światowej   (nieczynny, zdegradowany)

Bitwa pod Uścimowem w styczniu 1864 w czasie powstania styczniowego

Sport

Gminna infrastruktura sportowa (Gminny stadion w Starym Uścimowie użytkowany przez LKS „Wodnik” w Uścimowie, boiska przyszkolne przy szkołach w Starym Uścimowie, Nowej Jedlance oraz Krasnem, Sale gimnastyczne przy szkołach w Starym Uścimowie i Nowej Jedlance)

Strategia Rozwoju Gminy Uścimów na lata 2023-2030 (projekt) (Uścimów 2023, plik pdf. ss. 161, Sport, s. 51-52)

LKS Wodnik Uścimów na Fb  

Wodnik Uścimów  

Videoteka

Gmina Uścimów Kraina Jezior – Film promocyjny  

Parafia Uścimów  

Gmina Uścimów na Fb

Filmiki z uroczystości gminnych  

Nagrania z sesji rady gminy  

Uścimów na kanale Youtube  

W przeszłości nazwę wsi zapisywano: Vscimow 1442, Hvsczymow 1461, Wscymow 1472, Vsczymow 1473, Wsczimow 1475, Usczymow (1470–1480), Vstymow 1529 [SHGL, 252]. Nazwa pochodzi od słowa imienia Uścim. „Stary”oznacza wcześniej założoną wieś [Kosyl, 1974, t. 2, s. 150], w opozycji do „Nowy”.

Wieś od kiedy pojawiła się w źródłach w wieku XV należała do ziemi lubelskiej województwa sandomierskiego, zaś od 1474 r. znalazła się w nowoutworzonym województwie lubelskim i powiecie lubelskim, co nie zmieniło się do końca XVIII w. [Ćwik, Reder, 1977, s. 26, 33]. Pewne korekty w funkcjonowaniu administracji pojawiły się w 1789 r., gdy utworzono nowe władze administracji lokalnej: komisje porządkowe cywilno-wojskowe, ale w miarę możliwości nie kolidowały one z dotychczasowym podziałem. Wieś podlegała komisji z siedzibą w Lublinie. Podjęto jeszcze próbę reformy administracji w 1793 r., ale ona także nie zmieniła przynależności interesującej nas wsi [Ćwik, Reder, 1977, s. 52–53]. Po III rozbiorze Rzeczypospolitej miejscowość znalazła się w zaborze austriackim w cyrkule chełmskim (Galicji Zachodniej).

Po włączeniu w 1809 r. tzw. Nowej Galicji do Księstwa Warszawskiego, w 1810 r. wieś weszła w skład powiatu włodawskiego departamentu siedleckiego [DPKW, 1811, t. 2, nr 16, s. 148]. Po powstaniu w 1815 r. Królestwa Polskiego, w wyniku reformy administracyjnej z 1816 r., znalazła się powiecie włodawskim obwodu radzyńskiego województwa podlaskiego (od 1837 r. guberni podlaskiej) [DPKP, 1816, t. 1, s. 119]. W latach 1844–1866 leżała w okręgu włodawskim powiatu radzyńskiego guberni lubelskiej, a od 1867 r. w powiecie włodawskim guberni siedleckiej (w latach 1912–1915 guberni chełmskiej) [DPKP, 1867, t. 66, s. 279].

W latach 1915–1918 r. znajdowała się w strefie wojskowej okupacji niemieckiej, tzw. Etappen Inspektion Armee Bug. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę (1919–1939) należała do powiatu włodawskiego województwa lubelskiego. W czasie okupacji niemieckiej (1939–1944) włączono ją do powiatu lubelskiego. Od 1944 r. ponownie w powiecie włodawskim województwa lubelskiego. W 1957 r. weszła w skład powiatu parczewskiego [DzU, 1957, nr 8, poz. 28]. W latach 1975–1998 w województwie bialskopodlaskim. Potem w powiecie lubartowskim województwa lubelskiego.

Gmina

Gminy dominialne powstały na podstawie Konstytucji Księstwa Warszawskiego. Dekretem księcia warszawskiego Fryderyka Augusta z 23 II 1809 r., wprowadzono gminy wiejskie, na czele których stali wójtowie, którymi zostawali z urzędu właściciele dóbr ziemskich, którzy za zgodą władz zwierzchnich mogli wyznaczać swoich zastępców. Wójtowie byli wykonawcami zarządzeń władz państwowych, opiekowali się majątkiem gminnym, czuwali nad bezpieczeństwem, porządkiem i zdrowiem mieszkańców. Pomocą wójtom w poszczególnych wsiach służyli sołtysi [DPKW, 1809, t. 1, s. 227–236]. W pierwszej połowie XIX w. miejscowość należała do gminy Uścimów [APL, MSGL, sygn. 167]. Po utworzeniu na mocy ukazu cara Aleksandra II gmin samorządowych w Królestwie Polskim, wieś weszła w skład gminy Uścimów, powstałej w 1865 r. [APL, BKSW, sygn. 4]. W 1933 r. utworzono gromadę Uścimów [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin w 1954 r. powstała nowa gromada Uścimów (Głębokie, Krasne, Maśluchy, Uścimów Nowy, Uścimów Stary) [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. Od 1973 r. wieś należy do gminy Uścimów [DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 239].

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju (stan na 1.12.2025) częścią składową wsi jest Kolonia [https://eteryt.stat.gov.pl/]. W połowie XIX w. na terenie współczesnej wsi Stary Uścimów wsi występowały następujące nazwy terenowe: Boczyskie, Chmielnik, Zapołocie, Drozdów, Nachoczyńskie, Pastewnik, Pluski, Za Grobikiem, Za Świętym Janem,  Zagumienie [APL, Zbiór planów rożnych urzędów, sygn. 772].

W 1716 r. we wsi mieszkali: Jurko, Iwan, Iwan Buznak, Iwan Brek, Michał Maśluk, Bednarz Senko, Filip Lis, Mikołaj Kuniec rybak, Ihnat Kunach, Michał Ziębacz, Chwedko Hreczanik, Pacuta Wasyl, Brek Chwedko [Szaflik, 1961, s. 104].

W 1799 r. w Uścimowie zamieszkiwali: Jasko Żydko, Misko Uszaluk, Marcin Krasuski, Michał Skoczylas, Piotr Bielecki, Misko Słowik, Michał Słowik, Jasko Karpiński, Jan Duklewski, Wasyl Diadko, Adam Duklewski, Jasko Iwanicki, Andruch Uszaluk, Semen Kanon, Michał Uszaluk, Semen Pawlędzia, Andruch Jagieluk, Semen Skoczylas, Tomasz Kurteczka, Hawryło Ołtaszyk, Andrzey Głusiuk, Semen Brek, Adam Brzozowski, Antoni Olesiek, Panas Kuszyk, Chwedko Bednarczuk, Stepan Kalinka, Chwedko Kowalczuk, Michał Brzozowski, Stepan Breczuk, Stepan Ciuk, Jaśko Subaciuk, Misko Brek, Dmiter Kurylak, Iwan Olech, Adam Łuciuk, Oleśko Breczuk, Adam Jagieluk, Łukasz Werduch, Iwan Werduch, Iwan Ciuk, Iwan Onyszko, Chwedko Suchorab, Stepan Kurylak, Semen Petryszak, Misko Suchorab, Misko Nawrocki, Chwedko Masluch, Olesko Iwanicki, Kondrat Meduszewski, Jasko Kunach, Hryc Kunach, Misko Kunach, Wasyl Suchorab, Chwedko Gojda, Andruch Petryszak, Iwan Kunach, Chwedko Suchorab, Łukasz Kanon, Jasko Kanon, Chawryło Głub [APR, ZDP, sygn. 12599].

W 1864 r. we wsi uwłaszczono następujących gospodarzy: Barszcz Andriej, Borysiuk Ławrientij, Branica Andriej, Branica Piotr, Brek Piotr, Chuszaluk Michaił, Czapskij Pawieł, Drabek Bartosz, Duda Anton, Duklewskij Grigorij, Duklewskij Iwan, Dziadko Andriej, Dziadko Iwan, Pietriszak Nikifor, Gajda Iwan, Głusiak Nikołaj, Głusiuk Iwan, Iwanickij Fieodor, Iwanickij Pawieł, Kanon Iwan, Kanon Osifat, Kanon Protas, Karpińskij Iwan, Karpinskij Piotr, Kowalczuk Roman, Kowalik Osip, Kukawski Michaił, Kunach Iwan, Kunach Stiepan, Kurpiak Chwedko, Kurpiak Dimitrij, Kurpiak Foma, Kurpiak Jan, Kurpiak Łuka, Kuzmicz Jakow, Lipert Francisk, Lis Iwan, Łuciuk Matwiej, Nawrockij Matiej, Olesiuk Andriej, Olesiuk Lew, Ołtusik Semen, Onyszczuk Foma, Panasiuk Piotr, Pietriszak Andriej, Pietriszak Kondrat, Pietriszak Silwiestr, Protas Matwiej, Rarak (?) Ławrientij, Romańczuk Semen, Sawa Jakow, Seroczyński Michaił, Słowik Filip, Stachura Andriej, Suchorab Antoni, Suchorab Kassijan, Suchorab Roman, Uszaluk Iwan, Uszaluk Julian, Walenciuk Wojtiech, Werduch Jakow, Werduch Ławrientij, Werduch Oleszko, Żarko Wikientij [APL, ZTL, sygn. 3296].

W trakcie systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 2004 odkryto 5 stanowisk (ślady osadnicze, siedliska?), z których zebrano nieliczne ułamki ceramiki naczyniowej pochodzące ze środkowego neolitu (kultura pucharów lejkowatych), późnego neolitu lub wczesnej epoki brązu, oraz późniejszych okresów historycznych (w zakresie XV-XVIII w.), znaleziono również pojedynczy odpadek krzemienny nieokreślony chronologicznie [NID, AZP obszary: 72-85 i 73-85]. Z ratowniczych badań powierzchniowych uzyskano materiał zabytkowy z XIV-XVIII w. oraz monety z okresu XVII-XIX w. [Banasiewicz, Gosik-Tytuła 1999, 16].

Wieś pojawia się w źródłach w 1442 r., gdy biskup Zbigniew Oleśnicki włączył ją do nowo erygowanej parafii Ostrów [ZDM, III, 630; SHGL, 252]. Prawdopodobnie jej założenie wiązało się z zagospodarowaniem polsko-litewskiego pogranicza, które po zawarciu unii między tymi państwami przestało być zagrożone wzajemnymi najazdami i poddane zostało intensywnej akcji kolonizacyjnej [Sochacka, 1998, s. 44].

Wieś miała skomplikowane kwestie własnościowe szlachecko-królewskie. W 1442 r. wspominany jest właściciel Paweł [ZDM, III, 630; SHGL, 252]. Jego własność nie utrzymała się zbyt długo i osadę musiał przejąć król, gdyż w latach 1461–1468 występuje w źródłach Stanisław Starzyński alias Rogalicz z Uścimowa [SHGL, 252]., który był tylko użytkownikiem królewszczyzny [Sochacka, 1998, s. 44]. W 1472 r. król Kazimierz Jagiellończyk zezwolił wykupić Jakubowi Zaklice z Międzygórza wieś z rąk Stanisława z Uścimowa oraz zapisał mu na Uścimowie 100 grzywien [MRPS, I, s. 861]. W 1473 r. otrzymał on kolejne 100 grzywien zapisanych na tej wsi [MRPS, I, 1099]. Następne 50 grzywien dostał w 1475 r. [MRPS, IV, suppl. 1050]. W 1505 r. król Aleksander zezwolił Stanisławowi Kuropatwie wykupić wieś z rąk Hieronima Zakliki z Międzygórza [MRPS, III, 2113]. Ponownie w 1512 r. Stanisław Kuropatwa z Łańcuchowa otrzymał od króla Zygmunta I prawo do wykupienia Uścimowa z rąk Hieronima Zakliki [MRPS, IV, 1809]. Z kolei w 1514 r. król zezwolił Hieronimowi Zaklice z Czyżowa zastawić Uścimów Stanisławowi Kuropatwie za 400 florenów [MRPS, IV, 2300; SHGL, 252]. Wieś wchodziła w skład starostwa parczewskiego, które od lat 30-tych XVI w. dzierżyli kolejni Tęczyńscy, począwszy od Jana Gabriela, przez jego syna Stanisława, bratanka Jana Tęczyńskiego aż do 1593 r., następnie Kasper Maciejowski do 1611, Piotr Firlej do 1618 r. Mikołaj Daniłowicz rozpoczął długie lata rządów w starostwie tej rodziny, aż do początku XVIII w., gdy w 1730 r. przejęli je Wiśniowieccy a w 1738 r. Michał Kazimierz Radziwiłł. Po jego śmierci w 1762 r. starostwo otrzymał Roch Kossowski, który trzymał je aż do rozbiorów Rzeczypospolitej [Chłapowski, 2017, s. 259]. W Uścimowie znajdował się też dwór starościński, w którym niekiedy rezydowali dzierżawcy tenuty parczewskiej, zwłaszcza w chwili podejmowania czynności odnoszących się do tej części kompleksu [Jop, 1998a, 105]. Stary Uścimów był częścią dóbr królewskich, a po rozbiorach Rzeczypospolitej rządowych/skarbowych. Na początku XIX w. wieś należała do klucza Uścimów ekonomii Parczew. W 1837 r. ich część nazwaną dobrami Uścimów, wraz z prezentowaną wsią, na prawach majoratu otrzymał rosyjski generał piechoty Jan Nabokow. W 1852 r. przejął go jego syn Piotr Nabokow, a w 1870 r. jego brat Jan Nabokow. Już w 1871 r. stały się one własnością jego syna Aleksandra. W 1882 r. ich właścicielką została wdowa po nim Jekatierina Nabokowa. W 1919 r. dobra przejął Skarb Państwa Polskiego [APL OCH, HW, sygn. 457, 620]. Wcześniej w wyniku uwłaszczenia, w 1864 r. chłopi stali się posiadaczami użytkowanej dotąd ziemi.

W dawnych czasach większość mieszkańców wsi była początkowo prawosławnymi, po unii brzeskiej (1596) grekokatolikami i ponownie prawosławnymi (od 1875 r.). Pop z Uścimowa po raz pierwszy wzmiankowany został w rejestrach poborowych z 1563 i 1564 r., ale brak go w lustracji z 1565 r. podobnie jak w tych wcześniejszych z pierwszej połowy XVI w. [AGAD, ASK, I, nr 33, k. 423v i 505; Jop, 1998, s. 75]. Prawdopodobnie powstała ta parafia w pierwszej połowie XVI stulecia i wchodziła w skład protopopii lubelskiej [Jop, 1998, s. 76]. W 1778 r. według taryfy głów żydowskich we wsi wykazano 9 Żydów [APL, KgL, RMO, nr 432 (21593); Jop, 1998a, 122]. W latach 1787–1790 S. Jop przyjął, że we wsi było 63 dymy zamieszkiwane przez 366 osób w tym 85 rzymskokatolików, 274 grekokatolików, 1 protestant i 6 Żydów [Jop, 1998, s. 133].

Od 1658 r. unici byli wiernymi parafii greckokatolickiej/prawosławnej pw. św. Jerzego w Uścimowie, którą założył starosta parczewski Jan Karol z Żurowa na Wiśniczu Daniłowicz. Erekcję zatwierdził król Jan Kazimierz 30 lipca 1658 roku. Roch Kossowski z Głogowa, starosta parczewski w 1779 r. ufundował nową drewnianą cerkiew unicką, krytą częściowo dachówką, a częściowo gontem. Na środku dachu wieńczyła ją kopuła obita blachą z krzyżem i sygnaturką. Wewnątrz świątyni znajdowały się trzy ołtarze: św. Jerzego, Trójcy Przenajświętszej i Matki Boskiej Częstochowskiej. Jej proboszczami lub administratorami byli m.in.: Naum Janowicz (1651–1659), Mateusz i Maciej Jewtaszewiczowie (1670), Jan Górski (1756–1757), Sylwester Górski (1783–1826), Jan Kurmanowicz (1827–1838), Paweł Szymański (1838–1873), Aleksiej Maciurak (1874–1891), Josif Lisowskij (1891–1908), Iwan Rożanskij (1908–1913). W 1825 r. we wsi mieszkało 346 grekokatolików [APL, CHKGK, sygn. 566]. Wierni Cerkwi greckokatolickiej ze wsi w 1875 r. stali się prawosławnymi, gdyż władze carskie zlikwidowały to wyznanie. Wielu wiernych parafii uścimowskiej należało jednak do tzw. „opornych”, czyli buntujących się przeciwko prawosławiu. Za sprzeciw wobec prawosławia jeden z unitów ze wsi, Jan Konon został w 1874 r. zesłany do guberni chersońskiej [Tarasiuk, 2018, s. 75]. W 1894 r. za „opornych” władze cerkiewne uznawały 879 spośród 1679 wiernych parafii. Ponadto było w w niej 379 osób nieochrzczonych w cerkwi prawosławnej, 96 nielegalnych według władz małżeństw, tzw. krakowskich, czyli katolickich [APL, CHZD, sygn. 2207]. Znalazło to swoje odbicie po carskim ukazie tolerancyjnym z 1905 r., liczba prawosławnych we wsi spadła po nim z 635 (1904) do 73 (1906) wiernych [APL, KPCH, sygn. 982, 984]. Ostatni prawosławni zniknęli ze Uścimowa po II wojnie światowej.

Część mieszkańców wsi była wyznania rzymskokatolickiego. Początkowo należeli oni do parafii rzymskokatolickiej Niepokalanego Poczęcia NMP w Ostrowie Lubelskim i to od momentu erygowania tej parafii [Sochacka, 1998, s. 46]. W połowie XVII w. w Uścimowie „za dworem” mieszkało do 60 Polaków [Jop, 1998, s. 79]. Od 1925 r. katolicy należą do parafii rzymskokatolickiej pw. Św. Apostołów Piotra i Pawła w Uścimowie w diecezji siedleckiej. Pierwszy kościół parafialny, jednonawowy, zbudowano z drzewa sosnowego w latach 1926–1927. Był on kryty gontem i blachą. Na środku kościoła wznosiła się wieża z sygnaturką. Przy kościele znajdowała się dzwonnica z trzema dzwonami, wybudowana w 1926 roku.

W połowie XIX w. we wsi działała szkoła powszechna. W 1918 r. istniała tu szkoła ukraińska [Doroszewski, 2000, s. 309]. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości dzieci ze wsi chodziły do szkoły w Nowym Uścimowie [„Ziemia Włodawska”, 1928, nr 12–13, s. 11].

W 1564 r. w Uścimowie odnotowano 39 kmieci gospodarujących na 10,5 łanach, 3 karczmarzy na półłankach oraz 5 zagrodników [Lustracja woj. lubelskiego, s. 68; SHGL, 252]. S. Jop szacował liczbę ludności wsi w 1565 r. na 208–285 osób w zależności od zastosowanego mnożnika [Jop, 1998, s. 62–63, 65–66]. Po wojnach z XVII w. ludność we wsi została ograniczona do 29 rodzin kmiecych i jednej zagrodniczej [Jop, 1998, s. 93]. W rejestrze podymnego z 1668 podano, że we wsi wraz z Krasem było 19 domów. W 1673 r. – 19 tylko w samym Uścimowie. W rejestrze pogłównego z 1673 r. w Uścimowie wykazano 57 szlachty, 83 czeladzi i 308 poddanych co daje łączną liczbę 448 osób [Jop, 1998, s. 96–97]. W kolejnych rejestrach pogłównego podano następujące dane: w 1674 r. duchowni grekokatoliccy z rodzinami (7), plebs i poddani (274) – razem 281 osób, w 1676 szlachta (1), czeladź (6), poddani (34), razem 41 osób [Jop, 1998, s. 98–99]. Kolejne ubytki ludności miały miejsce w czasach wielkiej wojny północnej. Tylko w latach 1712–1716 we wsi spadła liczba rodzin chłopskich z 60 do 12, czyli o 80 % [Szaflik, 1961, s. 73; Jop, 1998, s. 114]. W drugiej połowie XVIII w. kolejne źródła podają następujące liczby domów we wsi: 54 – 1764 r., 76 – 1775 r., 63 – 1789 r., 63 – 1790 r. [Inwentarz starostwa parczewskiego 1764; Jop, 1998, s. 125]. Spis ludności z 1787 r. przynosi bardziej szczegółowe dane i tak we wsi wykazano ogółem 92 mieszkańców w tym 85 rzymskokatolików (30 mężczyzn, 28 kobiet, 6 dzieci od 7 roku życia i 21 dzieci poniżej 7 roku życia), dysydenta i 6 Żydów (mężczyznę, kobietę, dziecko powyżej 7 roku życia i 3 dzieci poniżej tego wieku) oraz karczmę [Spis ludności diecezji krakowskiej z 1787 r., s. 437; Jop, 1998, s. 126]. Według wykazu z 1827 r. we wsi znajdowało się 84 domy zamieszkane przez 500 osób [Tabella miast, 1827, t. 2]. W 1864 r. przebywało tu 527 osób [APL, BKSW, sygn. 4]. Według spisu powszechnego z 1921 r. we wsi w 18 budynkach zamieszkiwało 119 osób. Deklarowały one wyznanie rzymskokatolickie – 108 i prawosławne – 11. Poza tym w folwarku mieszkało 160 rzymskich katolików [Skorowidz miejscowości, 1924, t. 4, s. 120]. W 1943 r. we wsi żyło 374 mieszkańców [Amtliches, 1943, s. 44]. W 2021 r. we wsi mieszkało 381 osób [https://www.polskawliczbach.pl].

Zdecydowana większość mieszkańców Uścimowa na przestrzeni dziejów utrzymywała się z rolnictwa. Jednak nie wszyscy utrzymywali się z pracy na roli. Podstawą egzystencji młynarzy był przemiał zboża na mąkę a karczmarzy szynkowanie piwa i gorzałki oraz w tej wsi także wyrabianie słodów gorzałczanych i piwa na potrzeby dworu [Szaflik, 1961, s. 20]. W 1531 r. wykazano 5 łanów uprawnej ziemi [ŹD, 14, 351, 362]. W 1564 r. wymieniono 39 kmieci gospodarujących na 10,5 łanach, 3 karczmarzy, 5 zagrodników, młyn i folwark [SHGL, 252]. Tymczasem S. Jop powołując się na te same rejestry poborowe podał, że w 1563 r. w Uścimowie było 13 łanów, 5 komorników i pop ruski oraz młyn o jednym kole walnym. Natomiast w 1564 r. 12,5 łanu, 5 zagrodników, 3 komornice, pop ruski i młyn z kołem walnym. Wspominany jest też folwark bez podania areału a który S. Jop szacuje na 3 łany [Jop, 1998, s. 55, 57]. W 1626 r. pobór zapłacono z 11,5 łanów, 5 zagród bez roli, 3 komornic bez bydła, łanu bojarskiego lub hajduckiego, zaś w 1628 r. wykazano 11,5 łanu, 5 zagród z rolą, 3 komornice bez bydła, łan bojraski (hajducki) [Jop, 1998, s. 81–82]. W wyniku wojen z połowy XVII w. doszło do spadku ludności i areału ziemi lustracja z 1661 r. wspomina, że w miejsce uprawianych poprzednio 10,5 łanu obecnie jest tylko 3,75 i dwa pola folwarczne. We wsi zostało 29 kmieci, zagrodnik i spalona karczma. Nastąpił spadek uprawianej ziemi w stosunku do tej z połowy XVI w. o 62,3% [Jop, 1998, s. 93, 94]. Na podstawie taryfy podymnego z 1790 r. S. Jop podał, że we wsi były 63 zabudowania, w tym 2 rzemieślnicze, browar, karczma oraz 61 rolniczych (dwór, 59 chałup z gruntem i chałupa z ogrodem) [Jop, 1998, s. 127].

Do czasu uwłaszczenia chłopów w 1864 r. majątki ziemskie były podzielone na dwie części: pierwszą, którą trzymali w „dzierżawie wieczystej” chłopi i drugą, stanowiącą bezpośrednio gospodarstwo dworskie, czyli folwark. Chłopi ze wsi do połowy XIX w. odrabiali swoje powinności pańszczyźniane w folwarku w Uścimowie.

Podstawowym obciążeniem chłopów względem dworu był czynsz płacony na rzecz starostów parczewskich, jego wysokość rosła z upływem czasu, ale był też uzależniony od jakości ziemi. Mieszkańcy byli też zobowiązani do pracy w gospodarstwie folwarcznym. Już na przełomie XVI i XVII w. zaczęły pojawić się obciążenia sięgające 4 dni tygodniowo, a w 1629 r. 3 dni z półłanka [Szaflik, 1961, s. 28]. Kolejne obciążenia płacono w naturze na rzecz starosty lub dzierżawców poszczególnych wsi. Były one zazwyczaj stałe i wynosiły z pełnego gospodarstwa łanowego 2–3 korce zboża (prawie zawsze owsa), 2 kapłony, 2 gęsi oraz 15–30 jaj. W kolejnych stuleciach te obciążenia też były podnoszone, zwłaszcza pańszczyzna [Szaflik, 1961, s. 22–23]. Mieszkańcy wsi obciążeni byli też dodatkowo wyższą danią bartną, która wynosiła ćwierć miodu rocznie z każdej barci. Do tego dochodziły podwody, czyli dostarczanie zboża folwarcznego do miast lub miejsca spływu, naprawa grobli i stawów, a także przędzenie lnu, młócenie i tarcie konopi, zbieranie grzybów lub wyrąbywanie wyznaczonej ilości drzewa w lesie i wywożenie go na sprzedaż do Lublina. W Uścimowie powstał jeden z pierwszych folwarków w starostwie parczewskim. Plony w tym folwarku w 1565 r. wynosiły: na 130 wysianych korców żyta – zebrano 450, jęczmienia wysiano 6 – zebrano 40, owsa wysiano 30 – zebrano 50, tatarki wysiano 3, zebrano 8, a grochu wysiano 20 – zebrano 60 [Szaflik, 1961, s. 24–25, 31].

W XVIII w. postępowało dalsze zmniejszenie gospodarstw chłopskich. Już w połowie tego wieku nie przekraczały one 1/2 płosy, jedynie nieliczne osiągały  płosę. Te półpłosowe obciążane były pańszczyzną wynoszącą zazwyczaj dwa dni w tygodniu. Obciążone były też obowiązkiem przędzenia lnu i konopii dworskich w ilości 4–8 łokci w roku i daninami wynoszącymi 1 korzec owsa, pół kapłona lub gęsi oraz po kilka jaj. Czynsz pieniężny płacono w wysokości od 1 do 4 złp. Do tego dochodziły coraz to nowe i wymyślane powinności [Szaflik, 1961, s. 76–77].

Według inwentarza starostwa parczewskiego z 1799 r. 16 gospodarzy z Uścimowa, w zamian za dzierżawioną ziemię musiało wypełniać następujące powinności pańszczyźniane: odrabiać dwa dni pańszczyzny tygodniowo (posiadający woły – dni sprzężajne, pozostali – dni piesze), tzw. „bezdzionek” (dzień pracy tygodniowo w okresie od św. Wojciecha do św. Marcina), szarwark – dzień miesięcznie, dzień tłoki w folwarku w okresie żniw (tj. pracy wszystkich dorosłych domowników gospodarza, poza jedną osobą pozostawianą do opieki nad domem), odbywanie według kolejki stróży w folwarku. Ponadto chłopi mieli obowiązek przywiezienia do dworu trzech wozów tzw. „drew świątecznych”, wyrabiania 6 talek konopi dworskich, jak również oddawania daniny – ćwierć koguta rocznie oraz opłacania czynszu rocznego – 6 groszy (złoty liczył wówczas 30 groszy). Jeden z gospodarzy (kowal) opłacał tylko 24 złp czynszu rocznego, a dwóch rybaków było ludźmi wolnymi [APR, ZDP, sygn. 12599]. W połowie XIX w. chłopi ze wsi zostali oczynszowani.

Ukaz cara Aleksandra II z 1864 r. uwłaszczał chłopów, przekazując im na własność ziemię, którą dotychczas użytkowali. Za otrzymany grunt mieli oni zapłacić nie jego poprzednim właścicielom, ale państwu rosyjskiemu, które wzięło na siebie obowiązek rozliczenia się z dotychczasowymi właścicielami. Uwłaszczenie włączało do życia publicznego całe rzesze chłopów. Na jego mocy chłopi z Uścimowa otrzymali na własność 2766 mórg ziemi. W oparciu o prawa z 1846 i 1864 uwłaszczono 58 gospodarstw, będących w posiadaniu 63 właścicieli. Uwłaszczone gospodarstwa miały zróżnicowaną powierzchnię od 36 do 61 mórg. Natomiast według prawa z 1864 r. uwłaszczono dwa gospodarstwa po 3 morgi, osadę szkolną i kuźnię, oraz pastwisko (509 mórg) i drogi. Chłopi otrzymali prawo serwitutowe do łowienia ryb w pobliskim jeziorze [APL, ZTL, sygn. 3296]. W 1923 r. w wyniku parcelacji majątku chłopi nabyli kolejne ziemie [APL, Zbiór planów, sygn. 1271].

Część mieszkańców utrzymywała się z zajęć pozarolniczych. W 1930 r. we wsi funkcjonował kowal J. Kołodziej [KAP, 1930, s. 612].

Kościół parafialny p.w. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Starym Uścimowie. Murowany, wybudowany w 1947–1971.

Cmentarz z 1915 roku. Założony był prawdopodobnie na planie trójkąta o wymiarach 27 m x 14 m x 30,4 m. Pierwotnie składał się z 90 pojedynczych mogił i jednej zbiorowej na których stały 93 drewniane krzyże z metalowymi tabliczkami, zaopatrzonymi w namalowane napisy. W 1929 r. były one uzupełniane i naprawiane. Jednocześnie odnowiono mogiły, uporządkowano ścieżki i wykonano ogrodzenie z drutu kolczastego rozpiętego na dębowych słupach oraz drewnianą bramkę od strony wschodniej. W latach 30-tych XX w. na obszar cmentarza przeniesiono mogiły z cmentarzy w Maśluchach, Uścimowie i Kolechowicach. Łącznie na cmentarzu spoczywa ponad 205 żołnierzy niemieckich, austro-węgierskich i kilkudziesięciu rosyjskich. W okresie II Wojny Światowej cmentarz był systematycznie porządkowany przez Niemców. Miał on w tym czasie kształt trójkąta prostokątnego. W ostatniej dekadzie lipca 1944 roku teren nekropolii został częściowo uszkodzony przez radziecki czołg, który celowo wjechał na „niemiecki cmentarz” i zniszczył kilkanaście mogił. Po II Wojnie Światowej cmentarz ulegał stopniowej dewastacji, lecz jeszcze w latach siedemdziesiątych XX w. układ mogił był dobrze czytelny, choć znikły krzyże [Studium Uścimów, 2002].

Drewniana organistówka. Położona naprzeciwko kościoła.

Cmentarz parafialny rzymskokatolicki (dawniej prawosławny). Założony w 1891 roku. Najstarsze zachowane nagrobki pochodzą z końca XIX wieku.

Mogiła zbiorowa siedemnastu powstańców styczniowych. W 1928 r. postawiono na niej pomnik upamiętniający dziesięciolecie odzyskania niepodległości. Na nim napis: W ROCZNICĘ 10 LECIA ODRODZENIA POLSKI 17 POLEGŁYM BOHATEROM W DN. 6 I 64 R. EJTMINOWICZOWI, ŚWIEŻYŃSKIEMU I INNYM W WALCE O WOLNOŚĆ OJCZYZNY. KOŁO MŁODZIEŻY KU PAMIĘCI POTOMNYM

Nagrobek żony prawosławnego duchownego Aleksandry Maciurak (zm. 1891), zwieńczony ażurowym prawosławnym krzyżem, osadzonym w prostopadłościennym trzonie z trójkondygnacyjnym cokołem. Całość żeliwna. Przeniesiony.

Nagrobek dwóch żołnierzy oddziału „Jastrzębia”: Mieczysława Sawickiego „Kruka” i Tadeusza Garło „Zimnego”, poległych 22 lipca 1946 r., podczas próby przebicia się przez pierścień obławy w kolonii Krasne.

Pomnik „W HOŁDZIE SYBIRAKOM, ŻOŁNIERZOM ARMII KRAJOWEJ, ORAZ INNYM MIESZKAŃCOM GMINY UŚCIMÓW, WIĘŹNIOM ŁAGRÓW SOWIECKICH W BOROWICZACH I RIAZANIU, W LATACH 1944–1947”.

Kapliczki i krzyże przydrożne. Elementem krajobrazu kulturowego wsi są kapliczki i krzyże przydrożne, które są symbolem wiary okolicznego ludu. Były one od dawnych czasów stawiane na rozstajach dróg, na końcach wsi, czy też dla upamiętnienia ważnych wydarzeń w życiu prywatnym lub całej społeczności. Ich powszechność, nie łączyła się jednak z zapisywaniem informacji o ich istnieniu w różnego rodzaju źródłach pisanych.

*** W 1657 r. w czasie najazdu wojsk siedmiogrodzko-kozackich zostały zniszczone zabudowania folwarczne, o czym wspomina lustracja z 1661 r. oraz doszło do zniszczenia upraw co przełożyło się na głód, epidemię, straty ludności i spadek areału uprawianej ziemi [Lustracja woj. lubelskiego 1661, 45; Jop, 1998, s. 91].

*** „Ta wieś poniosła przez wojsko litewskie stojące pod tymże Uścimowem, bez lato w roku 1716, przy bytności samego JMci pana hetmana Pocieja i marszałka konfederackiego Wielkiego Księcia Litewskiego, tudzież JWJM pana Sulimirskiego i JM pana Sadowskiego, kasztelana brzeskiego jako regimentarza natenczas będącego te szkody: w wypasieniu zbóż, tak żętego jako i nieżętego, w zebraniu w kopach i snopkach różnego zboża tak pańskiego jako i chłopskiego, w wypasieniu łąk tak pańskich jako i chłopskich, w spustoszeniu ogrodów tak pańskich jako i chłopskich z kretesem wyniszczonych, w opaleniu ogrodów chłopskich tudzież i pańskiego około ogrodu włoskiego, w rozbieraniu i pustoszeniu chałup, stodół chłopskich, w opaleniu funditis 16 komórek chłopskich z rzeczami różnemi, tak fantami jako i leguminami tejże gromady uścimowskiej, tudzież w spaleniu obory pańskiej na folwarku zostającej opaleniu parkanów około folwarków. Przez co rachują mieć szkody tak wsi spustoszenia wniwecz, jako i folwarku pańskiego zrujnowanie więcej ani mniej na 20 000 wszystko wraz porachowawszy. Tejże wsi Uścimowa specyfikacja szkód chłopskich w komórkach popalonych: Jurko miał szkody na zł 50, Iwan na zł 200, Iwan Buznak na zł 100, Iwan Brek na zł 40, Michał Maśluk na zł 40, Bednarz Senko na zł 50, Filip Lis na zł 80, Mikołaj Kuniec rybak na zł 100, Ihnat Kunach na zł 100, Michał Ziębacz na zł 200, Chwedko Hreczanik na zł 50, Pacuta Wasyl na zł 50, Brek Chwedko na zł 100. Suma czyni pomienionej szkody zł. 1060 [Szaflik, 1961, s. 104].

*** W 1782 r. poddani ze wsi Uścimów, Jedlanka, Kolechowice, Drozdówka i Rudka zostali oskarżeni przez plebana ostrowskiego księdza Jana Szumlę o nieoddawanie przez nich kościołowi dziesięciny snopowej. Pierwsza rozprawa z 20 VI 1782 r. nie przyniosła rozstrzygnięcia, podobnie jak druga z 12 V 1783 r. Wydaje się jednak, że chłopi ostatecznie zostali zmuszeni do oddania księdzu należnej mu dziesięciny [Szaflik, 1961, s. 80–81].

*** Bitwa pod Uścimowem / Jedlanką (6 stycznia 1864 r.). Oddział Bogusława Ejtminowicza i jazda mjr. Ponińskiego 6 stycznia 1864 r. dotarły do Uścimowa. Zostali oni zaatakowani przez wojska rosyjskie dowodzone przez majora Buchner. Siły Ejtminowicza zostały zaskoczone. Powstańcy dokonali odwrotu w kierunku Jedlanki, ale ruszyli za nimi rosyjscy dragoni. Pod Jedlanką Rosjanie złapali powstańców. Ejtminowicz znalazł się na tyle swoich sił i spadł z konia. Został otoczony przez dragonów i poległ w walce. Powstańcy stracili 17 zabitych i 20 rannych oraz wziętych do niewoli.

*** Straty wojenne (1939–1944) w gminie Uścimów są trudne do ustalenia. Według jednego ze spisów sporządzonych w Uścimowie (obecna gmina i Nowy i Stary Orzechów) były one następujące: 49 poległych w walkach, 91 zamordowanych, 46 zmarłych w więzieniach i obozach, 3 zmarłych na pracach przymusowych i 10 osób zmarłych z wycieńczenia. Z kolei inna statystyka podawała tylko 47 zabitych Polaków, 122 Żydów i 26 jeńców radzieckich [APL OCH, Starostwo Powiatowe we Włodawie, sygn. 117].

*** 25 września 1944 r. na posterunku w Uścimowie służyło 12 funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego (UBP) z Lublina. 1 września 1944 r. posterunek w Uścimowie liczył 6 funkcjonariuszy MO. Komendantem był szer. Andrzej Kowaluk [Romanek, 2012].

*** W 1944 r. został aresztowany za związki z AK i zesłany do ZSRR ówczesny przewodniczący GRN w Uścimowie, Władysław Kanon [APL OCH, PRN we Włodawie, sygn. 16].

*** W 1945 r. członkami Gminnej Rady Narodowej w Uścimowie byli: Feliks Drozdowski (przewodniczący), Stanisław Krasucki i Jan Kowalczuk (członkowie prezydium), Andrzej Kowaluk, Stanisław Suchorab, Roman Szafran, Józef Kulawiuk, Antoni Huszał, Wincenty Grodek, Stefan Brzozowski, Edmund Łabęcki, Leon Kulik, Stanisław Szymanek, Jan Starownik i Antoni Konan [APL OCH, PRN we Włodawie, sygn. 99].

*** W latach 1944–1946 z gminy Uścimów ewakuowało się do ZSRR 727 Ukraińców [AAN, Rejonowe Przedstawicielstwo RP d/s ewakuacji ludności ukraińskiej z Polski we Włodawie, sygn. 4].

*** Piotr Waszczuk, członek AK, WiN, 10 stycznia 1947 został skazany, ale zbiegł. Został schwytany i 15 stycznia 1947 r. rozstrzelany publicznie w Uścimowie.

*** Członkami GRN w Uścimowie w marcu 1947 r. byli m.in. Stanisław Krasuski, Jan Wodnicki i Zdzisław Arciszewski z kolonii Uścimów [APL OCH, PRN we Włodawie, sygn. 19].