Nowy Uścimów

Patrz hasło: Uścimów.

Nazwa pochodzi od nazwy osobowej Uścim. „Nowa”, w opozycji do „Starej” oznacza później założoną wieś [Kosyl, 1974, t. 3, s. 423].

Wieś powstała w powiecie włodawskim guberni siedleckiej (w latach 1912–1915 guberni chełmskiej) [DPKP, 1867, t. 66, s. 279].

W latach 1915–1918 r. znajdowała się w strefie wojskowej okupacji niemieckiej, tzw. Etappen Inspektion Armee Bug. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę (1919–1939) należała do powiatu włodawskiego województwa lubelskiego.

W czasie okupacji niemieckiej (1939–1944) włączono ją do powiatu lubelskiego. Od 1944 r. ponownie w powiecie włodawskim województwa lubelskiego. W 1954 r. weszła w skład powiatu parczewskiego [DzU, 1954, nr 49, poz. 241]. W latach 1975–1998 w województwie bialskopodlaskim. Potem w powiecie lubartowskim województwa lubelskiego.

Gmina

Wieś powstała w gminie Uścimów. W 1933 r. utworzono gromadę Uścimów Nowy [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin w 1954 r. powstała gromada Uścimów (Głębokie, Krasne, Maśluchy, Uścimów Nowy, Uścimów Stary) [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. Od 1973 r. wieś należy do gminy Uścimów [DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 239].

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju (stan na 1.12.2025) wieś nie ma części składowych [https://eteryt.stat.gov.pl/]. W połowie XIX w. na obszarze na którym powstała wieś występowały następujące nazwy terenowe: Kaczyniec, Łan pod Ostrowem, Muruwszczyzna, Nad Wołowe, Nowiny, Peretuczok, Pod Orzechowem, Podkolechowiec, Podkrasenie, Podlesie, Pożetuczok, Półanki, Przed Wsią, Psia Górka, Skrudniki, Słowitrowa Dolina, Szerokie, Wąskie, Wielkie Błoto, Wołowe, Za Jamą, Zdunowe Bołoto [APL, Zbiór planów rożnych urzędów, sygn. 772].

Patrz Stary Uścimów.

W trakcie systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w latach 2000 i 2004 odkryto 8 stanowisk (ślady osadnicze), z których zebrano nieliczne ułamki ceramiki naczyniowej pochodzące ze średniowiecza (VIII-X, XIII-XIV w.) oraz okresu późniejszego (w zakresie XVI-XIX w.), znaleziono również pojedynczy odpadek krzemienny nieokreślony chronologicznie [NID, AZP obszary: 73-84 i 73-85 – tam część stanowisk: Uścimów Nowy].

Wieś oficjalnie powstała w wyniku podziału na początku XX w. wsi Uścimów.

Indywidualne gospodarstwa chłopskie.

Mieszkańcy wydzielonej na początku XX wieku wsi byli w zdecydowanej większości wyznania rzymskokatolickiego. Początkowo byli oni wiernymi parafii rzymskokatolickiej Niepokalanego Poczęcia NMP w Ostrowie Lubelskim. Od 1925 r. należą do parafii rzymskokatolickiej pw. św. Apostołów Piotra i Pawła w Uścimowie w diecezji siedleckiej.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w Nowym Uścimowie powstała pierwsza szkoła. Była to sześcioklasowa szkoła powszechna. W roku szkolnym 1930/1931 uczęszczało do niej 315 uczniów [Szkoły, 1933, s. 176]. Chodziły do niej dzieci z obydwóch Uścimowów, Maśluchów i Głębokiego [„Ziemia Włodawska”, 1928, nr 12–13, s. 11].

Według spisu powszechnego z 1921 r. we wsi w 150 budynkach zamieszkiwało 841 osób. Deklarowały one wyznanie rzymskokatolickie – 809, prawosławne – 23 i mojżeszowe – 9 [Skorowidz miejscowości, 1924, t. 4, s. 120]. W 1943 r. we wsi żyło 933 mieszkańców [Amtliches, 1943, s. 44]. W 2021 r. we wsi mieszkały 433 osoby [https://www.polskawliczbach.pl].

Indywidualne gospodarstwa rolne. Część mieszkańców utrzymywała się z zajęć pozarolniczych. W 1930 r. w Nowym Uścimowie pracowali: cieśla – J. Głusiuk, murarz – W. Dulanowski, rzeźnik – F. Kuźmier, sklepy spożywcze – J. Kota i S. Budzyńskiego, sklep z wyrobami tytoniowymi J. Kota, młyny wiatraki W. Ciepielewskiego i K. Budzyńskiego [KAP, 1930, s. 612].

Kapliczki i krzyże przydrożne. Elementem krajobrazu kulturowego wsi są kapliczki i krzyże przydrożne, które są symbolem wiary okolicznego ludu. Były one od dawnych czasów stawiane na rozstajach dróg, na końcach wsi, czy też dla upamiętnienia ważnych wydarzeń w życiu prywatnym lub całej społeczności. Ich powszechność, nie łączyła się jednak z zapisywaniem informacji o ich istnieniu w różnego rodzaju źródłach pisanych.

Cmentarz wojenny z I wojny światowej. Posiada nieczytelny układ, brak podziału na kwatery, brak nagrobków i mogił. Na cmentarzu usytuowany jest tylko wysoki krzyż.

*** 11 lutego 1942 r. okupanci niemieccy zastrzelili mieszkańca wsi Wacława Majewskiego [https://losy-1939-1945.eu/db/szukaj.php?jezyk=pl].

*** Członkami GRN w Uścimowie w marcu 1947 r. byli m.in. Józef Werduch i Stefan Panasiuk z Nowego Uścimowa [APL OCH, PRN we Włodawie, sygn. 19].