Nowa Jedlanka

Patrz hasło: Uścimów.

Nazwa pochodzi od słowa ‘jodła’. „Nowa” oznacza później założoną wieś Niż Stara Jedlanka [Kosyl, 1974, t. 2, s. 150].

Wieś powstała w powiecie włodawskim guberni siedleckiej (w latach 1912–1915 guberni chełmskiej) [DPKP, 1867, t. 66, s. 279].

W latach 1915–1918 r. znajdowała się w strefie wojskowej okupacji niemieckiej, tzw. Etappen Inspektion Armee Bug. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę (1919–1939) należała do powiatu włodawskiego województwa lubelskiego.

W czasie okupacji niemieckiej (1939–1944) włączono ją do powiatu lubelskiego. Od 1944 r. ponownie w powiecie włodawskim województwa lubelskiego. W 1954 r. weszła w skład powiatu parczewskiego [DzU, 1954, nr 49, poz. 241]. W latach 1975–1998 w województwie bialskopodlaskim. Potem w powiecie lubartowskim województwa lubelskiego.

Gmina

Wieś powstała w gminie Uścimów. W 1933 r. utworzono gromadę Jedlanka Nowa [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin w 1954 r. powstała gromada Jedlanka Stara (Jedlanka Nowa, Jedlanka Stara, Drozdówka i Rudka) [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. W 1960 r. gromadę włączono do gromady Uścimów [DUWRNwL, 1959, nr 9, poz.63]. Od 1973 r. wieś należy do gminy Uścimów [DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 239].

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju (stan na 1.12.2025) wieś nie ma części składowych [https://eteryt.stat.gov.pl/]. W połowie XIX w. na obszarze na którym powstała potem wieś występowały następujące nazwy terenowe: Błoto, Dembinki, Gumienek, Kobylec, Nad Jeziorem, Nowinki, Podadamki, Poduścimowie, Staw, Stawik, Toczyska, Za Grobikiem, Zagumnie, Zajeziorze, Zakobylec, Zarowie [APL, Zbiór planów rożnych urzędów, sygn. 772].

Patrz Stara Jedlanka.

Pierwsze ślady osadnicze odkryto na dwóch stanowiskach w trakcie badań powierzchniowych prowadzonych przez Ryszarda Mazurowskiego w roku 1974, z których zebrano ceramikę nieznanej chronologii [Rejchert, Cyngot 1988, 40 – tam: Jedlanka]. Brak informacji o dawnym osadnictwie z kwerendy i systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w latach 2000 i 2004 [NID, AZP obszary: 72-84 i 72-85].

Wieś oficjalnie powstała w wyniku podziału na przełomie XIX/XX w. wsi Jedlanka.

Indywidualne gospodarstwa chłopskie.

Mieszkańcy wydzielonej wsi byli wyznania rzymskokatolickiego. Od początku należą do parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Ostrowie Lubelskim w diecezji siedleckiej.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w Nowej Jedlance powstała pierwsza szkoła. Była to dwuklasowa szkoła powszechna. W roku szkolnym 1930/1931 uczęszczało do niej 124 uczniów [Szkoły, 1933, s. 176]. Chodziły do niej dzieci  ze Starej i Nowej Jedlanki, Gościńca, Kozery i Rudki Starościańskiej [„Ziemia Włodawska”, 1928, nr 12–13, s. 11].

Według spisu powszechnego z 1921 r. we wsi w 63 budynkach zamieszkiwało 385 osób wyznania rzymskokatolickiego [Skorowidz miejscowości, 1924, t. 4, s. 120]. W 1943 r. we wsi żyło 493 mieszkańców [Amtliches, 1943, s. 44]. W 2021 r. we wsi mieszkało 241 osób [https://www.polskawliczbach.pl].

Wieś powstała w wyniku oczynszowania i kolonizacji części chłopów ze Starej Jedlanki, prowadzących indywidualne gospodarstwa rolne.

*** Na przełomie czerwca i lipca 1944 r. we wsi Nowa Jedlanka mieściła się polowa szkoła podoficerska Armii Ludowej, której komendantem był por. Edward Jędrzejowski „Baryka”.

*** Członkami GRN w Uścimowie w marcu 1947 r. byli m.in. Feliks Drozdowski i Franciszek Kuszyk z Nowej Jedlanki [APL OCH, PRN we Włodawie, sygn. 19].