Libiszów

Patrz hasło: Sosnowica.

Nazwa wsi pochodzi od nazwiska założycieli miejscowości Libiszowskich.

Libiszów powstał w powiecie włodawskim guberni siedleckiej (w latach 1912–1915 guberni chełmskiej) [DPKP, 1867, t. 66, s. 279]. W latach 1915–1918 r. wieś znajdowała się w strefie wojskowej okupacji niemieckiej, tzw. Etappen Inspektion Armee Bug. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę (1919–1939) należała do powiatu włodawskiego województwa lubelskiego.

W czasie okupacji niemieckiej (1939–1944) włączono ją do powiatu chełmskiego. Od 1944 r. ponownie w powiecie włodawskim województwa lubelskiego. W 1954 r. weszła w skład powiatu parczewskiego [DzU, 1954, nr 49, poz. 241]. W latach 1975–1998 w województwie bialskopodlaskim. Potem w powiecie parczewskim województwa lubelskiego.

Gmina

Libiszów powstał w gminie Turno, której siedzibę w 1927 r. przeniesiono do Wołoskowoli. W 1933 r. weszła do gromady Walerianów [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin w 1954 r. wieś włączono do sołectwa Sosnowica (patrz hasło: Sosnowica).

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju (stan na 1.08.2024) Libiszów jest osadą i nie ma części składowych [https://eteryt.stat.gov.pl/].

Z kwerendy poprzedzającej systematyczne badania powierzchniowe AZP zarejestrowano 6 stanowisk. Pierwsze znaleziska uzyskano z badań powierzchniowych Jana Machnika z roku 1963, z których pochodzą pradziejowe materiały krzemienne (m.in. mezolitu?) i ceramiczne ze środkowego neolitu (kultura pucharów lejkowatych), wczesnej epoki brązu (kultura mierzanowicka) i bliżej nieokreślnej fazy wczesnego średniowiecza [Machnik 1969, 377 – tam lokalizowane jako Jezioro Białe; także Żółkowski 1988, 51-53; Libera 1988, 36 – tam: Sosnowica]. Kilka kolejnych stanowisk pochodzi z penetracji Karola Nadkańskiego w roku 1997 [Banasiewicz-Szykuła 2004, tabl. I: 1-3]. Ponadto w zbiorach szkolnych w Urszulinie znajduje się krzemienna siekiera z wczesnej epoki brązu (kultura mierzanowicka) [Mazurek 1991, 286; także Zakościelna, Libera 1991, 158].

Natomiast brak jest nowych stanowisk z systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 2003 [NID, AZP obszar 71-86].

Wieś powstała na przełomie XIX i XX w. [APL OCH, HW, sygn. 2/495].   

W 1892 r. dobra sosnowickie kupił Alfons Libiszowski. Po rychłej śmierci nabywcy (zm. 1894) jego dobra przeszły w spadku na syna Teodora. Sprzedał on Libiszów w 1905 r. Ludwikowi Gradowskiemu [APL OCH, HW, sygn. 2/495; Jadczak, 2003, s. 118].

Katolicy obrządku rzymskiego zamieszkujący w Libiszowie byli (i są nadal) związani z parafią rzymskokatolicką Trójcy Świętej w Sosnowicy.

Według spisu powszechnego z 1921 r. w jednym budynku zamieszkiwało 21 osób, a w Walerianowie w 2 budynkach 21 osób. Deklarowali oni wyznanie rzymskokatolickie – 39 i prawosławne – 3 [Skorowidz miejscowości, 1924, t. 4]. W 1943 r. w Walerianowie i Libiszowie żyło 57 mieszkańców [Amtliches, 1943, s. 39]. W 2021 r. we wsi mieszkało 14 osób [https://www.polskawliczbach.pl].

Na przełomie XIX i XX stulecia Teodor Libiszowski postawił na hodowlę ryb. W ten sposób w pobliżu Sosnowicy zaczęły powstawać stawy rybne. Pierwsze stawy rybne zaczęto budować w okolicach dzisiejszego Libiszowa, w okolicach jeziora Białego. Powstały tam stawy: Kościuszko, Morskie Oko, Giewont, Nosal, itd., mające łącznie ok. 600 ha powierzchni. Jednak Libiszowski musiał prawie natychmiast sprzedać Libiszów. Po II wojnie światowej gospodarowała tam Spółdzielnia Samopomoc Chłopska w Sosnowicy. Następnie stawy weszły w skład nowoutworzonego Państwowego Gospodarstwa Rybackiego. W latach 60. wybudowano mieszkania dla pracowników [Jadczak, 2003, s. 76–77].

„Rybakówka” – dworek zarządcy stawów rybackich z początku XX w., z pozostałościami niewielkiego parku krajobrazowego.