Dobryń Kolonia

Patrz hasło: Zalesie.

Nazwa wsi pochodzi od słowa ‘dobry’ [NMP, 1997, t. 2, s. 383]. Słowo kolonia oznacza najczęściej obszar dawnego majątku ziemskiego (folwarku) rozparcelowanego między drobnych nasbywców. Kolonia Dobryń jako odrębna wieś powstała w okresie II Rzeczypospolitej w powiecie bialskim województwa lubelskiego.

W latach 1975–1998 w województwie bialskopodlaskim, potem w powiecie bialskim województwa lubelskiego.

Gmina

Dobryń Kolonia powstała w gminie Dobryń [APL, BKSW, sygn. 3]. W 1933 r. utworzono w niej gromadę Dobryń kolonia [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin w 1954 r. wieś weszła w skład gromady Zalesie [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. Od 1973 r. wieś należy do gminy Zalesie [DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 239].

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju (stan na 1.12.2024) wieś nie ma wyróżnionych części [https://eteryt.stat.gov.pl/].

Pierwsze materiały z kilku miejsc w obrębie miejscowości zebrał N. F. Biełaszewski w 1898 rejestrując zarówno stanowisko pradziejowe, jak i z wczesnego średniowiecza (m.in. grodzisko, kurhany) [Bělâševskij 1901, 702; Nosek 1957, 164; Żółkowski 1988, 37-38] – pierwotnie lokalizowane na terenie Dobrynia Dużego [Bienia 2019, 138].

W trakcie systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 1984 odkryto 3 stanowiska (ślady osadnicze), z których zebrano wytwory krzemienne i fragmenty ceramiki naczyniowej z bliżej nieokreślonych pradziejów, późnej epoki brązu – wczesnej epoki żelaza (kultura łużycka) oraz wczesnego średniowiecza i początku okresu nowożytnego (w zakresie XI-XVI w. – w tym rozległa osada z XV-XVI w.) [NID, AZP obszar 60-89 – lokalizacja stanowisk: Dobryń Duży-Kolonia].

Znane z wcześniejszych poszukiwań grodzisko położone w dolinie rzeki Krzny, częściowo było badane w 1987 r. Obiekt dwuczłonowy, gródek o średnicy blisko 25 m otoczony wałem mierzącym około 60 m średnicy i 0,5 m wysokości. Założono cztery wykopy badawcze: trzy na majdanie gródka wewnętrznego oraz kolejny obejmujący wschodnią części gródka wewnętrznego, kulminację wału, fosę i przedwale. Badania wykazały, że wał gródka wewnętrznego tworzył nasyp gliniano-ziemny, usypany w miejscu starszej konstrukcji drewnianego ogrodzenia, które uległo spaleniu. Fosa znajdowała się w odległości 5 m od podstawy wałów, miała przekrój nieckowaty i szerokość dochodzącą do 2,2 m. Fosę ograniczało przedwale, utworzone z niskiego nasypu gliniano-ziemnego o wysokości 0,5 m i szerokości u podstawy około 0,9 m. Prawdopodobnie pierwotnie miało ono drewniane zwieńczenie. Wnętrze gródka posiadało stosunkowo cienką warstwę użytkową, co świadczy o jego niezbyt długim użytkowaniu. W trakcie badań zebrano ponad sto ułamków naczyń glinianych, fragmenty polepy oraz przedmiot żelazny, które pozwoliły ustalić, że funkcjonowanie grodu miało miejsce w okresie od schyłku X do początków XI w. Natomiast osada przygrodowa datowana jest na podstawie znalezisk powierzchniowych na VIII-XI w. [Dzieńkowski, Wołoszyn 2018, 198-199; Bienia 2019, 138-142].

Kolonia Dobryń do lat. 50 XIX w. była gruntami niezamieszkałymi. W wyniku komasacji gruntów i wydzielenia gospodarstw kolonialnych ziemie te stały się gruntami dworskimi. W wyniku parcelacji majątku dworskiego w latach międzywojennych osiadli na nich nowi właściciele.

W 1830 r. dobra terespolskie z Dobryniem nabył rząd Królestwa Polskiego. Przez kolejne lata majątek był dzierżawiony. W latach 60. XIX stulecia zamieniono go na majorat. Folwark Dobryń (Kolonia) w 1868 r. otrzymał carski generał Nikołaj Baranow, który faktycznie wszedł w jego posiadanie w 1872 roku. W 1903 r. majorat po nim przejął jego syn Aleksandr Baranow. W 1920 r. jego majątek przejął Skarb Państwa Polskiego, który dokonał jego rozparcelowania [SRwBP, WKH, sygn. 497].

W 1914 r., w folwarku Dobryń mieszkało 45 prawosławnych należących do parafii p.w. Zaśnięcia NMP w Dobryniu [APL, KPCH, sygn. 103, 112]. W okresie II Rzeczypospolitej prawosławni będący mniejszością we wsi (23 w 1938 r.) należeli do parafii w Kobylanach [APL, SPB, sygn. 477, 487].

Rzymskokatolicki biskup podlaski ksiądz Henryk Przeździecki w 1925 r. podjął kroki w celu odrodzenia Kościoła greckokatolickiego, jako obrządku wschodnio–słowiańskiego. Parafia neounicka powstała m.in. w Kijowcu, do niej należeli wierni z kolonii Dobryń [APL, SBP, sygn. 477]. W 1938 r. mieszkał tam jeden neounita [APL, SPB, sygn. 487].

Katolicy obrządku rzymskiego należeli do parafii Przemienia Pańskiego w Malowej Górze. W 1900 r. carski rząd zamknął tę parafię. Wiernych ze wsi przypisano do parafii w Białej Podlaskiej. Zgodę na ponowne otwarcie parafii Malowa Góra wyraził w grudniu 1905 r. rosyjski minister spraw wewnętrznych [Kobylarz, 2018, s. 235–244]. W 1938 r. w Dobryniu Kolonii mieszkało 355 katolików [APL, SPB, sygn. 487]. Obecnie katolicy ze wsi należą do parafii rzymskokatolickiej Przemieniania Pańskiego w Malowej Górze.

W Kolonii Dobryń według spisu powszechnego z 1921 r. w 13 budynkach zamieszkiwało 71 rzymskich katolików [Skorowidz miejscowości, 1924, t. 4, s. 1]. W 1943 r. we wsi mieszkało 430 mieszkańców [Amtliches, 1943, s. 35]. W 2021 r. w Dobryniu Kolonii było zameldowanych 119 osób [https://www.polskawliczbach.pl].

W okresie zaborów były to ziemie folwarku Dobryń, dopiero po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zaczęły powstawań tam indywidualne gospodarstwa rolne.

*** W 1929 r. we wsi powstał Związek Strzelecki. Prezesem był Jan Titiurski, sekretarzem Albin Kowalewski, skarbnikiem Kazimierz Gruszecki [Kobylarz, 2018, s. 151].