Zastawek

Patrz hasło: Terespol (gmina wiejska).

Wieś początkowo była częścią Lebiedziewa, z którego wydzielono w 1913 r. część Ułanowszczyzna. W okresie II Rzeczypospolitej zaczęto ją nazywać Zastawek. Nazwa pochodzi od stawów na rzece Czapelce.

Miejscowość powstała w powiecie bialskim województwa lubelskiego.

W latach 1975–1998 w województwie bialskopodlaskim, potem w powiecie bialskim województwa lubelskiego.

Gmina

Wieś powstała w gminie Kostomłoty. W 1933 r. utworzono w niej gromadę Zastawek [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin w 1954 r. wieś weszła w skład gromady Dobratycze [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. W 1970 r. osadę przekazano do gromady Małaszewicze [DUWRNwL, 1969, nr 16–17, poz. 164]. Od 1973 r. wieś należy do gminy Terespol [DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 239].

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju (stan na 1.12.2024) wieś nie ma części składowych [https://eteryt.stat.gov.pl/].

Brak informacji o dawnym osadnictwie zarówno z kwerendy, jak i z systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 2008 [NID, AZP obszar 61-91].

Wieś początkowo była częścią Lebiedziewa „DE”, z którego w 1913 r. wydzielono część Ułanowszczyzna [APL OR, HBP, sygn. 572]. Stąd na lokalnym mizarze liczne pochówki mieszkańców Lebiedziewa (patrz niżej). W latach 20. XX w. na wykarczowanym obszarze majątku Lebiedziew zaczęli osiedlać się chłopi.

Pierwszym właścicielem Ułanowszczyzny był Walenty Chiżyński [APL OR, HBP, sygn. 572]. Potem dokonano parcelacji majątku.

Katolicy obrządku rzymskiego początkowo należeli do parafii rzymskokatolickiej Trójcy Świętej w Terespolu należącej do diecezji podlaskiej. W 1986 r. przeniesiono ich do erygowanej wówczas parafii rzymskokatolickiej pw. Św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Małaszewiczach.

W 1943 r. w Zastawku mieszkało 198 mieszkańców [Amtliches, 1943, s. 35]. W 2021 r. zameldowanych w nim było 107 osób [https://www.polskawliczbach.pl].

Zdecydowana większość mieszkańców Zastawka na przestrzeni dziejów utrzymywała się z rolnictwa.

Cmentarz tatarski (mizar). Nieczynny od I wojny światowej. Położony na piaszczystym wzgórzu, na południe od szosy Piszczac–Lebiedziew. Znajduje się na nim ok. 50 kamiennych nagrobków. Na niektórych zachowała się bogata ornamentyka wschodnia – półksiężyc z gwiazdą lub gwiazdami, wersety Koranu. Nagrobki z końca XIX i początku XX wieku mają inskrypcje w języku rosyjskim.
Najstarszy zachowany nagrobek datowany jest na 1704 r. – prawdopodobnie – płka Samuela Murzy Koryckiego, pierwszego Tatara w Lebiedziewie, który otrzymał tu ziemię od króla Jana III Sobieskiego w 1679 roku. Z 1736 r. pochodzi nagrobek z arabskim napisem. Obok są: nagrobek Lisowskiego oraz okazały głaz nagrobny Ajszy z Koryckich Tupalskiej, zmarłej w 1796 roku. Z I połowy XIX w. pochodzą m.in. nagrobki Joanny z Baranowskich Koryckiej, żony pułkownika wojsk polskich (zm. 1826), Felicji z Koryckich Buczackich (zm. 1828) i jej męża Jakuba Buczackiego, jedynego w dziejach Polski posła Tatara i wieloletniego sędziego pokoju powiatu bialskiego (zm. 1839) [https://www.gminaterespol.pl/viewpage.php?page_id=2].