Wołoskowola

Patrz hasło: Stary Brus.

W pierwszej wzmiance o miejscowości z roku 1563, jej nazwę zapisano jako Wolosza alias Rzeczyca Nobilium. W kolejnych latach nazwa alternatywna Rzeczyca już się nie pojawia. W roku 1564 miejscowość określono jako Wołosza. Już w roku następnym pojawia się nazwa Wola Wołoska, a od przełomu wieku XVI i XVII utrwaliła się forma Wołoska Wola [AGAD, ASK I, sygn. 37, k. 588v–589, 823, 853v; AGAD, ASK I, sygn. 51, k. 500v; ŹDz, 1902, t. 18, cz. 1, s. 182; Czarnecki, 2000, s. 29–30; https://vlachs-project.eu/map/localities/24]. Nazwa w obecnej postaci jest charakterystyczna dopiero dla XX wieku.

Nazwa wsi nawiązuje do osadnictwa wołoskiego lub lokacji na prawie wołoskim. Wprawdzie poza samą nazwą, nie mamy źródłowego potwierdzenia obecności tu ludności wołoskiej lub organizacji wsi na prawie wołoskim, ale badacze zgodnie twierdzą, że nazwy zawierające określenia „Wołoska”, „Wałaska”, itp. nie występują w oderwaniu od faktycznego związku z wołoskim elementem etnicznym lub prawnym [Czarnecki, 2000, s. 29–30; Jawor, 2000, s. 78; https://vlachs-project.eu/map/localities/24].

Od momentu powstania Wołoskowola należała do powiatu chełmskiego ziemi chełmskiej. Do schyłku XV w. ziemia chełmska była samodzielną jednostką administracyjną. Na przełomie XV/XVI w. została formalnie wcielona do województwa ruskiego, zachowując jednak w jego obrębie dużą autonomię. Od powstania osady, aż do upadku Rzeczypospolitej, przynależność administracyjną Wołoskowoli możemy zatem określić jako: województwo ruskie, ziemia chełmska, powiat chełmski. Po III rozbiorze Rzeczypospolitej miejscowość znalazła się w zaborze austriackim w cyrkule chełmskim (Galicji Zachodniej).

Po włączeniu w 1809 r. tzw. Nowej Galicji do Księstwa Warszawskiego, w 1810 r. weszła w skład powiatu włodawskiego departamentu siedleckiego [DPKW, 1811, t. 2, nr 16, s. 148]. Po powstaniu w 1815 r. Królestwa Polskiego, w wyniku reformy administracyjnej z 1816 r., znalazła się powiecie włodawskim obwodu radzyńskiego województwa podlaskiego (od 1837 r. guberni podlaskiej) [DPKP, 1816, t. 1, s. 119]. W latach 1844–1866 leżała w okręgu włodawskim powiatu radzyńskiego guberni lubelskiej, a od 1867 r. w powiecie włodawskim guberni siedleckiej (w latach 1912–1915 guberni chełmskiej) [DPKP, 1867, t. 66, s. 279].

W latach 1915–1918 r. znajdowała się w strefie wojskowej okupacji niemieckiej, tzw. Etappen Inspektion Armee Bug. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę (1919–1939) należała do powiatu włodawskiego województwa lubelskiego. W czasie okupacji niemieckiej (1939–1944) włączono ją do powiatu chełmskiego. Od 1944 r. ponownie w powiecie włodawskim województwa lubelskiego. W latach 1975–1998 w województwie chełmskim, potem w powiecie włodawskim województwa lubelskiego.

Gmina

Gminy dominialne powstały na podstawie Konstytucji Księstwa Warszawskiego, dekretem księcia warszawskiego Fryderyka Augusta z 23 II 1809 r., wprowadzono gminy wiejskie, na czele których stali wójtowie, którymi zostawali z urzędu właściciele dóbr ziemskich, którzy za zgodą władz zwierzchnich mogli wyznaczać swoich zastępców. Wójtowie byli wykonawcami zarządzeń władz państwowych, opiekowali się majątkiem gminnym, czuwali nad bezpieczeństwem, porządkiem i zdrowiem mieszkańców. Pomocą wójtom w poszczególnych wsiach służyli sołtysi [DPKW, 1809, t. 1, s. 227–236]. W pierwszej połowie XIX w. miejscowość należała do gminy Wołoskowola [APL, MSGL, sygn. 167]. Po utworzeniu na mocy ukazu cara Aleksandra II gmin samorządowych w Królestwie Polskim, wieś weszła w skład gminy Turno, której nazwę w 1927 r. zmieniono na gmina Wołoskowola. W latach 1927–1947 jej siedziba mieściła się w Wołoskowoli, a w latach 1947–1954 w Sosnowicy [APL, KWPB, sygn. 4]. W 1933 r. utworzono gromadę Wołoskowola, która obejmowała też kolonie Wielki Łan i Kułaków [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin w 1954 r. wieś włączono do gromady Wołoskowola [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. W 1969 r. przeniesiono ją do gromady Stary Brus [DUWRNwL, 1968, nr 13, poz. 100]. Od 1973 r. wieś należy do gminy Stary Brus [DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 239].

W okresie staropolskim jako nazwy części Wołoskowoli występują m.in.: Stary Dwór czyli Zakrzewszczyzna, Faszczewszczyzna, Detiukowszczyzna, Milanowszczyzna [APL, KGCh, RMO, sygn. 137, k. 298–300]. Nazwy terenowe odnotowane w pierwszej połowie XVIII w.: Pod Gruszami, Wilcza Jama, Łan Wielki zwany Dębowe Góry, Krynica, Kamień, Szelestówka, Żdanówka, Peczyska, Czerniówka, Czerniowskie Góry, Grabina, Kuranne, Kutwołoki, Perechreście, Tobołka, Uniowsczyzna, Za Kowalami, Zielony Grąd [APL, KGCh, RMO, sygn. 137, k. 298–300]. W 1816 r. odnotowano następujące nazwy terenowe: Bartnickie, Bruskie Nowiny, Dertyny, Hołodyska, Kowale, Kutwołoki, Liski, Łanek, Siedziaczki, Siedziba, Tobułce [APL, CHKGK, sygn. 575].

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju (stan na 1.08.2024) częściami składowymi wsi są Kułaków, Piasek i Wielki Łan [https://eteryt.stat.gov.pl/].

W pierwszej połowie XVIII w. odnotowano m.in. następujących mieszkańców Wołoskowoli: Oleszko Borys, Jędrzej Kowal (rzemieślnik), Tomasz Kowal, Stefan Kowalczuk, Iwan Pawluk, Chwedko Jędruszuk, Michałko Marczuk, Iwan i Piotr Paluchowie, Prokop Sidor, Jakub Boryszuk, Chwedko Parafiniuk. Wielu gospodarzy nosiło nazwiska Hulewiczuk, Wacuła i Kowalczuk [APL, KGCh, RMO, sygn. 137, k. 298–300, 320–324; sygn. 145, k. 482].

W 1864 r. we wsi uwłaszczono następujące osoby: Arciszewskij Stepan, Bieroza Iwan, Blechman Matys, Chmielewskij Francisk, Gawriluk Iwan, Griciuk Nikołaj, Grziwaczewskij Franczisk, Grziwaczewskij Iwan, Grziwaczewskij Iwan, Grziwaczewskij Iwan, Grziwaczewskij Iwan, Grziwaczewskij Jakow, Grziwaczewskij Jakow, Grziwaczewskij Jakow, Grziwaczewskij Łuka, Grziwaczewskij Osip, Grziwaczewskij Osip, Grziwaczewskij Paweł, Grziwaczewskij Paweł, Grziwaczewskij Sidor, Grziwaczewskij Stanisław, Jadczuk Dawid, Jurczuk Jakow, Jurczuk Paweł, Karakulka Dmitrij, Klimczuk Josifat, Klimczuk Stepan, Koszeluk Foma, Kot Denis, Kot Gnatij, Kot Iwan, Kotlarskij Iwan, Kowesz Franczisk, Kowesz Matwiej, Ksok Francisk, Kuberskij Nikołaj, Kuczyczuk Stepan, Kuszna Iwan, Kwacz Anton, Maksimiuk Michaił, Maroziuk Andriej, Martyniuk Iwan, Martyniuk Semen, Masluch Fedor, Matczuk Warfłomiej, Michalczuk Adam, Michalczuk Grigorij, Michalczuk Nikołaj, Mielniczuk Iwan, Ochryszuk Josifat, Ordyniec Anton, Pruniuk Grić, Pruniuk Iwan, Pruniuk Paweł, Pruniuk Seliestr, Sawczuk Dmitrij, Seniuk Iwan, Staszewskij Wawrziniec, Sterskij Semen, Szczupok Nusysz, Szimczuk Iwan, Tabenskij Matiej, Tyszczuk Amwrozij, Zaorskij Osip, Zaosrkij Anton, Zelkowicz Awram, Żarczuk Piotr [APL, ZTL, sygn. 3305].

W trakcie systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w latach 1987 i 2004 odkryto 29 stanowisk, głównie o charakterze śladów osadniczych, w kilku przypadkach siedlisk. Poza nielicznymi krzemieniami odpadkowymi i fragmentami ceramiki nieokreślonego osadnictwa pradziejowego, znaleziono również ułamki naczyń z wczesnej epoki brązu (m.in. kultura trzciniecka), późnego średniowiecza (XIV-XV w.) oraz okresu nowożytnego (XVI-XIX w.) [NID, AZP obszary 72-87 i 72-88]. 

Pierwsza wzmianka o miejscowości pojawia się w rejestrze poborowym ziemi chełmskiej z roku 1563 [AGAD, ASK I, sygn. 37, k. 588v–589; Czarnecki, 2000, s. 49; https://vlachs-project.eu/map/localities/24].

Wołoskowola (a także Brus, Wytyczno i Pieszowola) była integralną częścią kompleksu dóbr, skupionych wokół Andrzejowa. Znajdowała się przeważnie w rękach przedstawicieli rodziny Andrzejowskich i Chojeńskich, posiadaczy tej ostatniej miejscowości i rodzin z nimi spokrewnionych. Od początków swojego istnienia wieś była rozdrobniona własnościowo. W roku 1564 podzielona była na siedem części należących do: 1. Pawła Chojeńskiego, 2. Michała i Iwana Andrzejowskich, 3. wdowy Dietiukowej (Andrzejowskiej) i jej synów, 4. Jana Andrzejowskiego Joskowicza, 5. Jana Chojeńskiego Kostrowicza, 6. Hieronima i Steczka Andrzejowskich, 7. Sebastiana Chojeńskiego [AGAD, ASK I, sygn. 37, k. 756–757; ŹDz, 1902, t. 18, cz. 1, s. 182]. Zauważyć można, że lista właścicieli jest niemal identyczna, jak w przypadku Brusa. W roku 1629 wieś podzielona była pomiędzy pięciu właścicieli: 1. Paweł Chojeński, 2. Aleksander i Łukasz Andrzejowscy, 3.Stanisław Andrzejowski, 4. Seweryn Krobonowski, 5. Katarzyna Żeromska (w dzierżawie Marcina Zaporskiego) [APL, KGCh–z, sygn. 21, s. 1553–1556]. Przedstawiciele głównie tych rodzin będą się przewijali jako właściciele poszczególnych części wsi także w latach późniejszych. Poza tym w 2 poł. wieku XVII i następnym stuleciu jako cząstkowi właściciele w Wołoskowoli występują również m.in: Horochowie, Piotrowscy, Sosnowscy, Jarzynowie, Milanowscy, Białeccy, Bienieccy, Rzepeccy, Wieluńscy, Galińscy, Żdanowscy. Na początku XIX w., kiedy sporządzano księgi hipoteczne dóbr, Wołoskowola była podzielona na trzy części A, B i C.

Wołoskowola A w drugiej połowie XVIII w. stała się wyłączną własnością rodziny Horochów. Franciszek Horoch w latach 1780 i 1782 odkupił części braci Stefana, Michała i Macieja Kazimierza Horochów, a w 1783 r. odkupił on część Antoniego Milanowskiego. Po śmierci Franciszka (zm. 1788) dobra odziedziczyły jego dzieci Antonina Bobrowska, Alojzy, Tomasz, Piotr i Ignacy. Do 1840 r. Piotr skupił całość dóbr w swoich rękach i połączył w jednej księdze hipotecznej wszystkie części Wołoskowoli.

Wołoskowolę B w 1802 r. Tomasz Rutkowski sprzedał Wojciechowi Węglińskiemu (zm. 1832). Po nim majątek odziedziczyły jego dzieci Seweryn i Franciszek. W 1834 r. sprzedali go Tyburcemu Krassowskiemu, który w tym samym roku sprzedał Wołoskowolę Piotrowi Horochowi. W 1840 r. omawianą część przyłączono do dóbr Wołoskowola A.

Wołoskowolę C w końcu XVIII w. nabył Michał Węgliński. Po jego śmierci majątek odziedziczyła w 1833 r. córka Felicjanna Załuska, która w następnym roku 1834, sprzedała go Tyburcemu Krassowskiemu, który odsprzedał go Piotrowi Horochowi. Ten w 1840 r. omawianą część przyłączył do dóbr Wołoskowola A.

Scalone dobra Wołoskowola w 1859 r. odziedziczył syn Piotra – Alfons, który gospodarował w nich przez kilkadziesiąt lat. W 1909 r. folwark Wołoskowola kupiło „Towarzystwo Racjonalnej Parcelacji Stanisław Plater-Zyberk, Stefan Bądzyński, Ludwik Bryndza-Nacki i spółka”, założone w celu ułatwienia nabywania ziemi przez chłopów wyznania rzymskokatolickiego [APL OCH, HW, sygn. 1/26, 1/27, 2/686]. Do 1921 sprzedało ono 167 mórg 40 chłopom [Wawryniuk, 2012b, s. 133].

Chłopi zamieszkujący wieś byli najpierw prawosławnymi, a po unii brzeskiej (1596 r.) grekokatolikami (unitami). W Wołoskowoli istniała co najmniej od początków XVII w. parafia greckokatolicka pw. Św. Michała Archanioła. Obejmowała ona też Pieszowolę i Brus (poza okresem 1811–1835 – nieformalnie). W drugiej połowie XIX w. powstały na jej terenie nowe kolonie, w większości nie zamieszkane jednak przez unitów/prawosławnych. Na jej uposażenie składało si się nadział gruntów, dziesięciny i prawo wolnego wrębu w lesie dworskim i wolnego pastwiska [APL, CHKGK, sygn. 575]. Jej administratorami byli księża: Skalski Mikołaj (1815–1819), Wasilewski Jan (1819–1823), Masinkiewicz (Masiunkiewicz) Łukasz (1824–1826), Koczużyńsk Joachim (1826–1827), Jankowski Adam (1828–1832, 1839–1844), Charłampowicz Jan (1833–1836), Łopacki Jan (1837–1839), Parczewski Faustyn (1845–1848), Zatkalik Michał (1849–1852), Żypowski Andrzej (1853–1854), Zatkalik Ludwik (1855–1864, 1866), Łącki Paweł (1864–1865), Zahorowicz Antoni (1867), Stecuła Grzegorz (1868–1869), Somik Michał (1869–1870), Sitnicki Ambroży (1870–1871), Bluś Hieronim 1872), Lazurkiewicz Grzegorz (1873), Telichowski Antoni (1873–1875) [Sęczyk, 2022, s. 760–761]. Na początku XIX w. spłonęła cerkiew parafialna w Wołoskowoli. Do 1818 r. wystawiono nową drewnianą świątynię, prawdopodobnie szybka odbudowa była związana z obawą o przeniesienie parafii do Brusa, gdzie znajdowała się pusta cerkiew. W 1821 r. w Wołoskowoli mieszkało 126 unitów [APL, CHKGK, sygn. 575]. W 1875 r. zostali oni zmuszeni do przyjęcia prawosławia. Po carskim ukazie tolerancyjnym z 1905 r. zezwalającym na zgodne z prawem przyjmowanie obrządku rzymskokatolickiego, liczba prawosławnych we wsi spadła z 409 (1904) do 337 (1906) [APL, KPCH, sygn. 982, 984]. W 1915 r., po udaniu się na uchodźstwo do Rosji wiernych parafia prawosławna w Wołoskowoli w praktyce przestała istnieć. W okresie II Rzeczypospolitej władze polskie nie pozwoliły na jej odnowienie. W latach 1945–1946 do ZSRR ewakuowało się część prawosławnych (Ukraińców) [APL, PO PUR we Włodawie, sygn. 14]. Pozostałych wywieziono w ramach akcji „Wisła”.

Katolicy obrządku rzymskiego zamieszkujący we wsi początkowo należeli do parafii w Sawinie. Kiedy w roku 1634 erygowano parafię w Wereszczynie, Wołoskowola przeszła pod jej jurysdykcję. Wraz z powołaniem w roku 1685 parafii Trójcy Świętej w Sosnowicy, katolicy z Wołoskowoli znaleźli się w jej obrębie. Od 1919 r. wieś należy do parafii rzymskokatolickiej w Starym Brusie.

W Wołoskowoli od drugiej połowy XIX w. do 1915 r. działała ministerialna szkoła rosyjska oraz żeńska szkoła cerkiewna [APL, KPCH KV, sygn. 984]. W 1918 r. w Wołoskowoli działała szkoła ukraińska [Doroszewski, 2000, s. 309]. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w Wołoskowoli funkcjonowała polska 2. klasowa szkoła powszechna, do której chodziły również dzieci z Kułakowa, Koszelowic Nowych, Marjanki, Nowin i Dębicy [„Ziemia Włodawska”, 1928, nr 12–13]. W roku szkolnym 1930/1931 uczęszczało do niej 129 uczniów [Szkoły, 1933, s. 176]. W latach okupacji niemieckiej we wsi istniała szkoła ukraińska [Wawryniuk, 2012b, s. 137].

Dla okresu przedrozbiorowego mamy bardzo fragmentaryczne informacje na temat liczby ludności zamieszkującej osadę. Z juramentów (zaprzysiężeń) składanych w roku 1629 na potrzeby wymierzenia nowego podatku (podymnego) wynika, że wówczas w podzielonej między pięciu właścicieli Wołoskowoli znajdowało się w sumie 29 chałup chłopskich (najwięcej, bo 19 w części Aleksandra i Łukasza Andrzejowskich, najmniej bo tylko po jednej w częściach Pawła Chojeńskiego i Seweryna Krobonowskiego) [APL, KGCh–z, sygn. 21, s. 1553–1557]. Pozwala to szacować liczbę mieszkańców na około 150–180 osób. Według wykazu z 1827 r. w Wołoskowoli było 42 domów zamieszkanych przez 273 osoby [Tabella miast, 1827, t. 2, s. 280]. W 1887 r. we wsi zamieszkiwało 496 osób [PKSG za 1887]. Według spisu powszechnego z 1921 r. we wsi w 72 budynkach zamieszkiwało 367 osób. Deklarowali oni wyznanie katolickie – 249, prawosławne – 117 i ewangelik [Skorowidz miejscowości, 1924, t. 4]. W 1943 r. we wsi żyło 703 mieszkańców [Amtliches, 1943, s. 39]. W 2021 r. we wsi mieszkało 276 osób [https://www.polskawliczbach.pl].

Zdecydowana większość mieszkańców Wołoskowoli na przestrzeni dziejów utrzymywała się z rolnictwa. Do czasu uwłaszczenia chłopów w 1864 r. majątki ziemskie były podzielone na dwie części: pierwszą, którą trzymali w „dzierżawie wieczystej” chłopi i drugą, stanowiącą bezpośrednio gospodarstwo dworskie, czyli folwark. Chłopi z tej wsi odrabiali swoje powinności pańszczyźniane w folwarku w Wołoskowoli. W 1885 r. folwark dominialny w Wołoskowoli obejmował obszar 509 mórg, natomiast 1573 morgi były oddane kolonistom w wieczystą dzierżawę [APL OCH, HW, sygn. 2/686].

Ukaz cara Aleksandra II z 1864 r. uwłaszczał chłopów, przekazując im na własność ziemię, którą dotychczas użytkowali. Za otrzymany grunt mieli oni zapłacić nie jego poprzednim właścicielom, ale państwu rosyjskiemu, które wzięło na siebie obowiązek rozliczenia się z dotychczasowymi właścicielami. Uwłaszczenie włączało do życia publicznego całe rzesze chłopów. Na jego mocy chłopi z Wołoskowoli otrzymali na własność 1660 mórg ziemi. W oparciu o prawa z 1846 i 1864 uwłaszczono 36 gospodarstw o powierzchni ok. 35–37 mórg i 8 osad liczących po ok. 3 morgi. W oparciu o prawo z 1864 r. uwłaszczono cztery osady mające po ok. jednej mordze. Oprócz ziemi w ramach uwłaszczenia chłopi otrzymali również prawa do tzw. serwitutów pastwiskowych i leśnych, czyli bezpłatnego korzystania w określonym rozmiarze i czasie z pastwisk należących do dworu oraz otrzymywania drzewa z lasów dworskich. Właściciele 44 osad mieli prawo pobieraniu w okresie od 1/13 października do 1/13 kwietnia po dwa wozy suszu i leżaniny na opał, wozu rocznie korzeni sosnowych, drewna na poprawę i budowę zabudowań, ogrodzenia i sprzęty gospodarcze [APL, ZTL, sygn. 3305].

Część mieszkańców wsi była bezrolna i pracowała na służbie u właścicieli ziemskich lub też trudniła się innymi zawodami. W 1930 r. we wsi pracowali: kołodziej: J. Filipowicz; kooperatywa „Zgoda”. Spółdzielnia Spożywców, handel nierogacizną: St. Krupka i P. Borysiuk; piekarnia: A. Maśluch; sklep spożywczy: S. Goldwasser; sprzedaż wędlin: J. Banucha, T. Proniuk [KAP, 1930, s. 916].

Cmentarz prawosławny w Wołoskowoli

Po likwidacji w 1875 r. struktur kościoła greckokatolickiego na obszarze zaboru rosyjskiego, cmentarz został przekazany prawosławnym. Istnienie cmentarza potwierdzone jest na „Nowej mapie topograficznej zachodniej Rosji” z 1872 roku. Cmentarz był założony jako wiejski, i pełnił tę rolę do lat 20. XX wieku. Na cmentarzu znajduje się prawosławna kaplica św. Michała Archanioła oraz liczne groby ziemne z krzyżami metalowymi i drewnianymi, także zwalonymi, oraz pojedyncze nagrobki z lat 40. XX wieku.

Jako materialne dowody historii cmentarza i przykłady sztuki sepulkralnej ochroną objęte są: nagrobek wystawiony dla Piotra Horocha (zm. 1855) i Maryanny z Kazaneckiech Horochowej (zm. 1856), wykonany z piaskowca, w formie typu „cippus”, otoczony ogrodzeniem żeliwnym; nagrobek Marii R… z 1836 r., kamienny, w formie cokołu z płyciną od frontu, znajduje się w ogrodzeniu z czterech kamiennych słupków łączonych metalowymi prętami, zachowanymi szczątkowo); nagrobek Władysławy Żukowskiej (zm. 1908), w formie kopca z kamieni, zwieńczonego opracowanym rzeźbiarsko krzyżem łacińskim. Nagrobek otacza żeliwne ażurowe ogrodzenie, skorodowane i uszkodzone przez wiatrołom. Cmentarz jest obecnie jedynym materialnym świadectwem istnienia wspólnoty obrządku wschodniego na tym terenie [Frąckiewicz, 2017, s. 286].

*** Burzliwe i dokuczliwe dla mieszkańców Wołoskowoli i okolic były pierwsze dekady XVIII w. W związku z działaniami tzw. wielkiej wojny północnej (1700-1721), przemieszczały się tędy wojska różnych stron konfliktu, często przy okazji rabując i plądrując okolicę. W zapusty 1709 r. ich ofiarą stali się właściciele Wołoskowoli. Stacjonujący wówczas od kilku tygodni w sąsiednim Brusie regiment gwardii króla Stanisława Leszczyńskiego dowodzony przez wojewodzica smoleńskiego Tarłę, najechał i doszczętnie obrabował dwory rodzin Wieluńskich i Milanowskich, zabierając oprócz cennych przedmiotów także konie, bydło, owce, świnie, a nawet narzędzia gospodarskie. Po dokonanym rabunku „dwór [Wieluńskich] zrujnowali, okna i piec stłukli, stół zrąbali, skrzynie porozbijali, drzwi z żelaz poobnażali, statki domowe różne gospodarskie potłukli i popsowali”. Podobnych szkód dokonał ten sam oddział we dworze Milanowskich [APL, KGCh-al., sygn. 16, s. 1238–1239].

*** Podczas odwrotu armii rosyjskiej z Królestwa Polskiego w sierpniu 1915 r. wielu, przede wszystkim prawosławnych mieszkańców gminy Turno (w okresie okupacji niemieckiej nazwanej bezirk Hola) udało się na uchodźstwo w głąb państwa carów. Wycofujące się wojska rosyjskie 10–12 sierpnia spaliły całkowicie 7 i częściowo – 13 wsi w gminie. Wśród spalonych całkowicie była Wołoskowola.

 *** 7 stycznia 1945 r. komórka wiejska PPR w Wołoskowoli informowała, że 13 rodzin ukraińskich wyjechało już do ZSRR, a kolejnych 10 zapisało się do wyjazdu [APL, KP PPR, sygn. 53].