Laski Bruskie

Patrz hasło: Stary Brus.

W przeszłości zapisywano nazwę wsi jako: Lasek Brusski. Nazwa wsi pochodzi od słowa ‘las’ z oznaczeniem, że należał on do wsi Brus [NMP, 2005, t. 6, s. 17].

Kolonia powstała w powiecie włodawskim guberni siedleckiej (w latach 1912–1915 guberni chełmskiej) [DPKP, 1867, t. 66, s. 279].

W latach 1915–1918 r. znajdowała się w strefie wojskowej okupacji niemieckiej, tzw. Etappen Inspektion Armee Bug. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę (1919–1939) należała do powiatu włodawskiego województwa lubelskiego. W czasie okupacji niemieckiej (1939–1944) włączono ją do powiatu chełmskiego. Od 1944 r. ponownie w powiecie włodawskim województwa lubelskiego. W latach 1975–1998 w województwie chełmskim, potem w powiecie włodawskim województwa lubelskiego.

Gmina

Kolonia powstała w gminie samorządowej Turno, której siedzibę w 1927 r. przeniesiono do Wołoskowoli. W 1933 r. utworzono gromadę Lasek Bruski, do której należała też kolonia Koszelowiec [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin w 1954 r. wieś włączono do gromady Stary Brus (w wykazie brak tej miejscowości) [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. Od 1973 r. należy do gminy Stary Brus (w wykazie brak tej miejscowości)[DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 239].

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju (stan na 1.08.2024) wieś nie ma części składowych [https://eteryt.stat.gov.pl/].

W trakcie systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 1987 odkryto 4 stanowiska o charakterze śladów osadniczych, na których znaleziono wytwory krzemienne i fragmenty ceramiki naczyniowej o nieokreślonej chronologii [NID, AZP obszar 72-88 – tam lokalizacja: Lasek Bruski]. 

Wieś Laski [Bruskie] odnotowano w inwentarzu parafii prawosławnej w Wołoskowoli w 1906 r. (w 1904 r. jeszcze jej nie wymieniono) [APL, KPCH KV, sygn. 984]. W księgach USC parafii rzymskokatolickiej w Sosnowicy pierwszy zapis z tej wsi pojawił się w 1919 roku.

Laski Bruskie były częścią dóbr Brus i były własnością ich posiadaczy. Na początku XX w. powstały tam gospodarstwa kolonistów.

Koloniści osiedlający się na terenie przyszłych Lasek byli katolikami obrządku rzymskiego (parafia w Sosnowicy) i prawosławnymi (parafia w Wołoskowoli). Wiadomo, że w 1905 r. we wsi mieszkało 73 prawosławnych i prawdopodobnie podobna liczna katolików [APL, KPCH KV, sygn. 984]. W latach 1945–1946 do ZSRR ewakuowało się 5 rodzin prawosławnych (Ukraińców) będących właścicielami ziemi we wsi wraz z rodzinami [APL, PO PUR we Włodawie, sygn. 14]. Na miejscu pozostali katolicy.

W okresie II Rzeczypospolitej dzieci ze wsi uczęszczały do szkoły w Brusie [„Ziemia Włodawska”, 1928, nr 12–13].

Według spisu powszechnego z 1921 r. w Laskach Bruskich w 21 budynkach zamieszkiwało 112 osób. Deklarowali oni wyznanie rzymskokatolickie – 74 i prawosławne – 38 [Skorowidz miejscowości, 1924, t. 4]. W 1943 r. we wsi żyło 174 mieszkańców [Amtliches, 1943, s. 39]. W 2021 r. we wsi mieszkało 50 osób [https://www.polskawliczbach.pl].

Zdecydowana większość mieszkańców Lasek Bruskich na przestrzeni dziejów utrzymywała się z rolnictwa, prowadząc indywidualne gospodarstwa rolne.

Elementem krajobrazu kulturowego wsi są krzyże przydrożne, które są symbolem wiary okolicznego ludu. Były one od dawnych czasów stawiane na rozstajach dróg, na końcach wsi, czy też dla upamiętnienia ważnych wydarzeń w życiu prywatnym lub całej społeczności. Ich powszechność nie łączyła się jednak z zapisywaniem informacji o ich istnieniu w różnego rodzaju źródłach pisanych.

*** Podczas odwrotu armii rosyjskiej z Królestwa Polskiego w sierpniu 1915 r. wielu, przede wszystkim prawosławnych mieszkańców gminy Turno (w okresie okupacji niemieckiej nazwanej bezirk Hola), udało się na uchodźstwo w głąb państwa carów. Wycofujące się wojska rosyjskie 10–12 sierpnia spaliły całkowicie 7 i częściowo – 13 wsi w gminie. Wśród spalonych całkowicie była wieś Lasek Bruski.

*** W styczniu 1945 r. komórka PPR w Lasku Bruskim (8 członków), postanowiła wyjechać do ZSRR [APL, KP PPR, sygn. 53].