Kaplonosy/Kaplonosy – Kolonia

Patrz hasło: Wyryki.

Pierwotnie wieś nosiła nazwę Kaplinosy, z upływem czasu zaczęto zapisywać jej nazwę w wersji Kaplonosy. Na tzw. mapie Heldensfelda (1801–1804) zapisana jako Kaplanosy i Kapłanosy.

Nazwa Kaplonosy pochodzi prawdopodobnie od przezwiskowej nazwy osobowej Kaplinos, które uległa później polonizacji do obecnej formy [NMP, 2001, t. 4, s. 326].

Okolice Kaplonos w XV w. należały do Wielkiego Księstwa Litewskiego, a w jego ramach do rozległego województwa trockiego. W 1513 r. król Zygmunt I utworzył samodzielne województwo podlaskie ze stolicą w Drohiczynie, składające się z ziem: drohickiej, bielskiej, mielnickiej, brzeskiej, kobryńskiej i kamienieckiej. Interesujące nas okolice znalazły się w powiecie brzeskim. Na mocy reform administracyjnych w Wielkim Księstwie Litewskim w 1566 r., z dotychczasowego województwa podlaskiego wydzielono powiaty brzeski, kobryński i kamieniecki, tworząc z nich nowe województwo brzesko-litewskie, ze stolicą w Brześciu [Litewskim]. W 1569 r. po unii lubelskiej pozostały one w Wielkim Księstwie Litewskim. Po ostatnim rozbiorze Polski (1795) miejscowość znalazła się w zaborze austriackim, w cyrkule chełmskim (od 1796) Galicji Zachodniej. Po włączeniu w 1809 r. tzw. Nowej Galicji do Księstwa Warszawskiego, weszła ona w 1810 r. w skład powiatu włodawskiego departamentu siedleckiego. Po utworzeniu w 1815 r. Królestwa Polskiego wieś znalazła się w powiecie włodawskim województwa podlaskiego (od 1837 r. guberni podlaskiej).

W latach 1844–1866 leżała w okręgu włodawskim powiatu radzyńskiego guberni lubelskiej, a od 1867 r. w powiecie włodawskim guberni siedleckiej (od 1912 r. guberni chełmskiej). W latach 1915–1918 r. znajdowała się w strefie wojskowej okupacji niemieckiej, tzw. Etappen Inspektion Armee Bug. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę należała do powiatu włodawskiego województwa lubelskiego (1919–1939). W czasie okupacji niemieckiej (1939–1944) włączono ją do powiatu chełmskiego. Od 1944 r. powróciła do powiatu włodawskiego województwa lubelskiego. W latach 1975–1998 w składzie województwa chełmskiego. Od 1999 r. w powiecie włodawskim województwa lubelskiego [Maroszek, 2013; Wawrzyńczyk, 1951; Mapa, 1803; Ćwik i Reder, 1977].

Gmina

Początki samorządu na ziemiach polskich sięgają czasów średniowiecza. Konstytucja Księstwa Warszawskiego wprowadziła nowe formy ustroju lokalnego. Na mocy ustawy z 1809 r. wprowadzono gminy wiejskie z wójtami na czele. Zostali nimi właściciele ziemscy. Kaplonosy należały wówczas do gminy Włodawa [APL, MSGL, sygn. 167]. Po utworzeniu gmin samorządowych w Królestwie Polskim w 1864 r., wieś włączono w skład gminy Wyryki [APL, KWPB, sygn. 4]. W 1933 r. utworzono w niej gromadę Kaplonosy [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin, w latach 1954–1958 wieś wchodziła w skład gromady Lubień, razem z Lipówką i Wyrykami Wolą Kolonią [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. Potem przyłączono ją do gromady Wyryki [DUWRNwL, 1957, nr 11, poz. 84]. Od 1973 r. sołectwo należy do gminy Wyryki.

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju (stan na 1.10.2025) częściami składowymi wsi są Kładki i Samuły, a Kaplonosach Kolonii – Siedliska [https://eteryt.stat.gov.pl/].

W inwentarzu z 1773 r. zapisano takie nazwy terenowe: Starzyna, Wólka, Kozadia, Zwierzyniec, Podochoże, Ochoża, Pod Klecie, Siedliska, Piszczace, Siedliszcze [APL, AZW, sygn. 3]. W XIX w. odnotowano we wsi następujące nazwy terenowe: Ostrówki, Pod Dubustom, Siadaczki, Spólniny, Zasilie, Żabynowo [APL, ZTL, sygn. 3216].

W inwentarzu z 1693 r. w ‘Kaplinosach’ występowały nazwiska: Daciuk, Szypiło, Dawydiuk, Raszko, Sadźko, Kryszyński, Michnowicz, Szymonowicz, Styszyk, Pohorylec, Hałajczuk, Kateczuk, Piliczko, Czujko, Karociz, Bobryk, Bahdaniuk, Ćwik, Dyrdys, Sajuk, Peset, Wasczuk, Kapłonowicz, Koźlik, Pasczuk, Zahajkowiec, Taratyka, Dyrdycz, Krywda, Zarkowicz, Sołoducha, Matkowicz, Czubko, Szydczyk, Daciuk, Szpak, Obelnik, Haryniec, Sirkowicz, Kładko, Młodycz, Krzywowierbiec, Werejko, Mazur, Nikonik, Ślinczyk, Prihoży, Dolicz, Szumik, Puczyk, Nikonik, Bosakowicz, Suk, Winnik, Teluszko, Czerednik, Osowiec, Szydka, Pesczuk [AGAD, AZW, sygn. 2726].

W 1846 r. gospodarstwa w Kaplonosach posiadali: Bachdaniuk Chwedor, Basakowski Iwan, Bochdaniuk Hryć, Bochdaniuk Jakub, Busakowski Semen, Czujko Iwan, Dachajda Ułas, Daniuk Iwan, Daniuk Iwan, Daniuk Tomasz, Dasiuk Hryć, Dejnek Hryć, Dejnek Iwan, Dejnek Karp, Dejnek Semen, Dejnek Stefan, Dolicz Wasyl, Dyrdyk Wasyl, Glina Hryć, Glina Iwan, Glina Maksym, Glina Mikołaj, Glina Sydor, Iwanowski Celestyn, Kisiel Artem, Kisiel Hryć, Kłajdka Adam, Kłajdka Semen, Kowalczuk Kondrat, Kowalczuk Paweł, Kowalczuk Semen, Kowalczuk Stefan, Kudła Wasyl, Kuźmieczuk Wasyl, Leczuk Iwan, Leczuk Melan, Leszuk Mikołaj, Łochyniuk Andrzej, Melańczuk Iwan, Onopczuk Chwedor, Patuna Maciej, Połoniuk Oleksa, Potapczuk Oxenty, Prokopiuk Antoni, Pykel Hryć, Rynkowski Paweł, Rynkowski Wasyl, Sajuk Eliasz, Sajuk Iwan, Seń Jakub, Sołoducha Hryć, Szelest Adam, Szelest Iwan, Szelest Maksym, Szkuraida Iwan, Szkuraida Jakub, Szkuraida Mikołaj, Szulhan Hryć, Tupolski Wasyl, Ulip Kandych, Ulip Zachar, Wawrynczuk Hryć, Wegiera Hryć i Wołoszczuk Asafat [APL, RGL, sygn. skarb. 244].

Pierwszym przypadkowym artefaktem jest złotówka Jana Kazimierza z 1664 r. znaleziona na polu w roku 1985 [Wojtulewicz 1994, 119]. W trakcie systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 1986 i 1990 odkryto 22 stanowiska o charakterze śladów osadniczych. Poza nielicznym półsurowcem krzemiennym nieokreślonego osadnictwa pradziejowego, znaleziono również fragmenty ceramiki naczyniowej pochodzące z subneolitu, epoki brązu – wczesnej (m.in. kultura trzciniecka) i późnej (kultura łużycka) oraz dwóch faz wczesnego średniowiecza (do X i IX-X w.) [NID, AZP obszary 69-88 i 70-88]. Z okolicy tej miejscowości pochodzi znaleziony w nieznanych okolicznościach topór żelazny datowany na XI-XII w. [Mączka et al. 2022, 220-221].

Kaplonosy-Kolonia

W trakcie systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 1990 odkryto 8 stanowisk o charakterze śladów osadniczych. Poza nielicznym półsurowcem krzemiennym nieokreślonego osadnictwa pradziejowego, w jednym przypadku być może z mezolitu (brak bliższego datowania), znaleziono również fragmenty ceramiki naczyniowej pochodzące z wczesnej epoki żelaza (okres rzymski?) oraz wczesnego średniowiecza (XII-XIII w.) [NID, AZP obszary 69-88 i 69-89]. 

W roku 2017 na podstawie analizy danych teledetekcyjnych pochodzących ze skanowania laserowego (LiDAR) odkryte grodzisko położone w kompleksie leśnym otoczonym terenem podmokłym. Kształtem zbliżone do nieregularnego okręgu o powierzchni majdanu ponad 38 ara, otoczone wałem i fosą blisko 4 metrowej szerokości. Z jego powszechni zebrano nieliczne fragmenty ceramiki naczyniowej. Obiekt wstępnie datowano w zakresie IX-XI w.  [Mączka 2019, 338-340; Mączka et al. 2022, 220-221; Mączka, Miechowicz, Piotrowski 2024].

Wieś ma zapewne dawną metrykę, prawdopodobnie najstarszy odnaleziony zapis w źródłach pisanych dotyczący Kaplonos pochodzi z okresu 1440–1492 i poświadcza nadanie ich jednemu z możnych przez króla Kazimierza Jagiellończyka [LM, kn. 3 (1440–1498), s. 62]. Kolejny zapis pochodzi z 1514 r. [Arch. Sang., 1890, t. 3, nr 130].

Odrębną gromadę Kaplonosy Kolonia utworzono w sierpniu 1944 roku [Wawryniuk, 2012a, s. 678].

Kaplonosy początkowo stanowiły centrum odrębnej włości. Wiadomo, że w 1514 r. król Zygmunt Stary podarował Andrzejowi Sanguszce 6 źrebi w Kaplonosach. W ten sposób stały się częścią tzw. dóbr włodawskich [Arch. Sang., 1890, t. 3, nr 130]. Pozostawały one w rękach rodziny Sanguszków do 1571 r., kiedy to zmarł książę Roman Sanguszko. Dobra te przypadły wówczas jego córce Fiedorze, która poślubiła wojewodę podlaskiego Stanisława Radzimińskiego. Po jego śmierci wyszła ponownie za mąż za księcia Aleksandra Prońskiego. Owdowiawszy po raz drugi, poślubiła w 1596 r. wojewodę brzesko-kujawskiego Andrzeja Leszczyńskiego. Fiedora zmarła dwa lata później, a dobra włodawskie pozostały w rękach Leszczyńskich. Kolejnymi właścicielami dóbr włodawskich byli: wojewoda bełski Rafał Leszczyński (syn Andrzeja), (1606–1636). Rafał II (syn Rafała) Leszczyński, (1636–1644). Teofila z Leszczyńskich (córka Rafała II) 1-mo voto Buczacka, 2-do voto Drohojowska, stolnikowa lubelska (1644–1681), Rafał Leszczyński (stryj Teofili) (1681–1693), Ludwik pisarz polny litewski, strażnik litewski, podskarbi wielki litewski, hetman wielki litewski Konstanty Pociej (1693–1730), Antoni Pociej (bratanek Ludwika) (1730–1745), Jerzy Flemming, podskarbi litewski (1745–1761). W 1761 r. Izabela z Flemmingów wniosła całe dobra włodawskie (w tym Kaplonosy) w posagu swemu mężowi Adamowi Kazimierzowi Czartoryskiemu. Ostatecznie Czartoryscy przejęli dobra w roku 1771 [Szczygieł, 1991, s. 36, 40, 46–47; Gmiterek, 1991, s. 63–64]. W 1798 r. wieś wraz z całymi dobrami włodawskimi przeszła jako posag Zofii Czartoryskiej na własność rodziny Zamoyskich, kolejno: jej męża Stanisława, Augusta (od 1837 r.), Augusta Adama (od 1889 r.), Konstantego (od 1917 r.). Jego dobra zostały rozparcelowane w wyniku reformy rolnej z 1944 r. [Hucz-Ciężka, 2007a]. Obszar ich majątku zmalał wcześniej po uwłaszczeniu chłopów w 1864 r., kiedy to stali się oni pełnoprawnymi właścicielami użytkowanej wcześniej ziemi.

W dawnych czasach większość mieszkańców Kaplonos była początkowo prawosławnymi, po unii brzeskiej (1596) grekokatolikami i ponownie prawosławnymi (od. 1875). Przykładowo w 1792 r. we wsi wszyscy chłopi byli grekokatolikami [AGAD, AZW, sygn. 2733]. Byli oni wiernymi parafii prawosławnej/greckokatolickiej pw. Św. Mikołaja Cudotwórcy w Lubieniu. W 1853 r. na cmentarzu postawiono kaplicę greckokatolicką pw. Św. Józefata. W 1885 r. na jej miejsce wybudowano już prawosławną cerkiew pw. Św. Olgi, którą zamknięto w 1947 r., po wywiezieniu ze wsi prawosławnych [Wawryniuk, 2012a, s. 672].

W 1759 r. we wsi było 44 domów unickich [LVIA, f. 634, op. 1, d. 48]. Wierni z tej wsi w 1875 r. stali się oficjalnie prawosławnymi. Zdecydowana większość z nich w następnych latach uległa wpływom prawosławia. Po carskim ukazie tolerancyjnym z 1905 r., zezwalającym na legalne przyjmowanie obrządku rzymskokatolickiego, mieszkańcy Kaplonos pozostali przy prawosławiu [APL, KPCH, KV, sygn. 982, 984]. Prawosławni przestali dominować we wsi po II wojnie światowej, kiedy to większość Ukraińców w latach 1944–1946 dobrowolnie lub pod przymusem wyjechała do ZSRR. Pozostałych w 1947 r. wywieziono w ramach akcji „Wisła” na tzw. Ziemie Odzyskane.

We wsi do XX wieku zamieszkiwali tylko nieliczni wyznawcy obrządku rzymskokatolickiego. W 1854 r. we wsi mieszkało ich tylko ośmiu [Hucz, 2005, s. 349]. Ich liczba wzrosła na początku XX wieku. Dominować zaczęli po II wojnie światowej i wysiedleniu ze wsi prawosławnych. Początkowo należeli oni do parafii rzymskokatolickiej św. Ludwika we Włodawie. W 1919 r. wieś przyłączono do parafii rzymskokatolickiej w Lubieniu. W 1984 r. część Kaplonos i Kaplonosy Kolonię przeniesiono do parafii rzymskokatolickiej pw. Nawiedzenia Matki Bożej Kodeńskiej w Żukowie [https://diecezja.siedlce.pl/].

W przeszłości w Kaplonosach zamieszkiwali również niezbyt licznie Żydzi.

Rosyjskojęzyczna ministerialna szkoła powstała w Kaplonosach po uwłaszczeniu chłopów w 1864 roku. Jej działalność przerwała pierwsza wojna światowa. W czasie jej trwania we wsi funkcjonowała szkoła ukraińska. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w Kaplonosach działała polska szkoła powszechna. W roku szkolnym 1930/1931 uczęszczało do niej 127 uczniów [Szkoły, 1933, s. 176]. W czasie okupacji niemieckiej powstała tam ponownie szkoła ukraińska, do której w 1940 r. uczęszczało 183 dzieci. Szkoła ta została zlikwidowana po wojnie [Wawryniuk, 2012a, s. 675]. Od 1944 r. we wsi działała szkoła polska.

W inwentarzu majętności włodawskiej z okresu 1566–1571 zapisano, że wieś liczyła 75 dymów [ANK, Arch. Sang., sygn. 473]. Wykaz z 1693 r. odnotowuje 102 gospodarzy zamieszkujących w Kaplonosach. Ogólną liczbę mieszkańców możemy szacować na tej podstawie na około 500 osób [AGAD, AZW, sygn. 2726]. Inwentarz z roku 1792 r. wymienia 381 mieszkańców wsi [AGAD, AZW, sygn. 2733]. Według wykazu z 1827 r. znajdowało się w niej 90 domów zamieszkanych przez 493 osoby [Tabella miast, 1827, t. 1, s. 196]. W 1887 r. we wsi zamieszkiwało 917 osób [PKSG za 1887]. Według spisu powszechnego z 1921 r. w 168 budynkach zamieszkiwały 744 osoby, w tym 79 rzymskich katolików, 640 prawosławnych i 25 Żydów, a w folwarku żyło 148 osób (107 katolików i 41 prawosławnych) [Skorowidz miejscowości, 1924, t. 4, s. 122]. W 1943 r. mieszkało tu 1243 mieszkańców [Amtliches, 1943, s. 39]. W 2021 r. w Kaplonosach było zameldowanych 245, a w Kaplonosach Kolonii 92 osoby [https://www.polskawliczbach.pl].

Zdecydowana większość mieszkańców Kaplonos na przestrzeni dziejów utrzymywała się z rolnictwa i gospodarki leśnej. Do 1864 r. chłopi ze wsi odrabiali swoje powinności pańszczyźniane w miejscowym folwarku. W połowie XIX w. liczył on ok. 1410 mórg. Po regulacji, w 1865 r. obejmował obszar 1549 mórg [Hucz, 2005, s. 81–82]. W inwentarzu z lat 1566-1571 opisano folwark kaplonoski oraz powinności chłopów. Czytamy w nim m.in. „na św. Bartłomieja rzymskiego święta, na jesień, z każdej włóki czynszu rocznego gr. 30, owsa korzec 1, gęś 1, kur 2, jajek 10. A dodatkowo z każdego domu na ‘poroch’ do zamku gr. 1, na stróża gr. 1. Robić od Wielkanocy, przez lato, do św. Michała każdego tygodnia dni 3, a od św. Michała do Wielkanocy po dni 2” [ANK, Arch.Sang., sygn. 473]. W 1693 r. we wsi było 102 gospodarstwa. Ich użytkowników obowiązywały następujące powinności, z włóki ciągłej, czyli pańszczyźnianej musieli płacić czynsz roczny – 6 złotych (czyli 180 groszy), oddawać sześć ćwierci miary włodawskiej owsa, gęś, koguta, cztery kury, 20 jaj, 16 motków przędziwa, kopę grzybów, pół garnca orzechów, cztery kwaterki tłuczonej manny (jeśli wyrośnie), suche drewno i dawać odpłatnie flisaków na statki dworskie, plewić ogrody dworskie, grabić siano folwarczne, odbywać szarwarki, oddawać połowę zebranego miodu. Poza tym z półwłóki obowiązywały ich trzy dni pańszczyzny tygodniowej i trzy dni „gwałtu” (tj. pracy wszystkich domowników, poza jedną osobą dorosłą z domu) do żniwa. Z opuszczonej włóki łąki musieli płacić 2 złote, a z opuszczonej włóki polnej oddawać ¼ zbiorów oraz kurę [AGAD, AZW, sygn. 2726]. W 1826 r. w Kaplonosach było 52 aktywnych gospodarstw (i 29 opustoszałych po wojnach napoleońskich). Każde z nich było zobowiązane do płacenia na rzecz dworu 6 złp rocznego czynszu, odrabiania pańszczyzny (trzech dni tygodniowej pańszczyzny stałej, dwuosobowej tłoki w żniwa), oddawania podatku w owsie i danin (każde gospodarstwo rocznie: pół gęsi, pół koguta, dwie kury, sześć jaj i kopę grzybów). Poza tym chłopi musieli moczyć len, wyrabiać krupy z dworskiego zboża, podsiewać zboże dworskie, wozić drewno do browaru, ewentualnie oddawać połowę wybranego miodu. W tym czasie dzień pracy z wołami wyceniano na 24 gr. a pieszy na 12 gr., dla porównania gęś kosztowała 15 gr., kogut – 12 gr., kura – 10 gr., jajko – 0,5 grosza [AGAD, AZW, sygn. 2735]. Z części pustek w 1800 r. utworzono kolonię, którą nadano w dożywocie kapitanowi wojsk polskich Dembickiemu, który dzierżył ją co najmniej do 1826 r. [AGAD, AZW, sygn. 2735]. W 1846 r. do tabel prestacyjnych wpisano 67 gospodarstw użytkujących 1218 mórg ziemi. Każde gospodarstwo chłopskie posiadało 19 mórg i 24 prętów ziemi, w tym ponad 16 mórg ziemi uprawnej [APL, RGL I, sygn. skarb. 244].

Ukaz uwłaszczeniowy cara Aleksandra II z 1864 r. uwłaszczał chłopów, przekazując im na własność ziemię, którą wcześniej użytkowali. Za otrzymany grunt musieli oni zapłacić nie jego poprzednim dziedzicom, ale państwu rosyjskiemu, które wzięło na siebie obowiązek rozliczenia się z dotychczasowymi właścicielami. Uwłaszczenie włączało do życia publicznego całe rzesze chłopów. W oparciu o prawo z lat 1846 i 1864 w Kaplonosach uwłaszczono 50 gospodarstw (68 osób). Wszystkie one otrzymały po ok. 28 mórg. W oparciu o prawo z 1864 r. uwłaszczono 15 gospodarstw (mających po 22 morgi) i pięciu właścicieli ogrodów. Razem chłopi ze wsi otrzymali na własność ok. 2233 morgi. Każde z pełnych gospodarstw miało prawo do serwitutu leśnego, tj. otrzymywania drewna na remonty budynków, wozu chrustu na płoty rocznie, wozu karpiny rocznie na oświetlenie, wozu brzeziny i pół wozu dębiny co trzy lata, materiału na studnie; opału – dwóch wozów tygodniowo przez sześć miesięcy zimnych i po jednym wozie tygodniowo przez sześć miesięcy letnich. Chłopi mieli również prawo do wypasania swojego bydła na ziemi dworskiej [APL, ZTL, sygn. 3216].

Część mieszkańców znajdowała pracę poza rolnictwem. Na początku XX w. we wsi działała gorzelnia [Wawryniuk, 2012a, s. 673]. W latach 20. XX wieku w miejscowości pracowali: murarz Guzowski, młyn i tartak Zamoyskiego [KAP, 1930, s. 620].

Cmentarz prawosławny

Pierwotnie cmentarz greckokatolicki, epidemiczny. Zaznaczony już na mapie Heldensfelda (1801–1804). W 1853 r. opisano go jako całkowicie zapełniony [APL, CHKGK, sygn. 245]. Od 1875 r. prawosławny. Obecnie zachowało się na nim ok. 20 nagrobków z pierwszej poł. XX w., w formie krzyży o trójliście zakończonych ramionach, ustawionych na wysokich postumentach lub umieszczonych na podstawach uskokowych i cokołach, krzyży żeliwnych na wysokich postumentach oraz kilkanaście monumentalnych drewnianych krzyży na mogiłach ziemnych. Dębowe i sosnowe krzyże, charakterystyczne dla regionu, dominowały niegdyś w krajobrazie cmentarza. Po wielu z nich pozostały tylko kute, metalowe krzyżyki o ciekawych, różnorodnych formach. Na cmentarzu znajduje się także drewniana kaplica cmentarna. Cmentarz należy do parafii prawosławnej p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego w Horostycie.

Kamień pamięci

W miejscu pochówku około 70 Żydów zamordowanych w 1943 r. przez niemieckich okupantów.

***

W 1831 r. Kaplonosy dotknęła duża epidemia cholery [APL, CHKGK, sygn. 245].

***

W 1942 r. w Kaplonosach okupanci niemieccy aresztowali grupę młodych mężczyzn i wywieźli ich do obozu koncentracyjnego na Majdanku. Dokumenty obozowe potwierdzają śmierć w nim: Aleksander Rynkowski (ur. 1924– zm. 25.11.1942), Iwan Rozanczuk (ur. 1920– zm. 13.04.1943), Aleksander Renkowski (ur. 1924– zm. 21.12.1942), Jan Dynia (ur. 1922– zm. 17.12.1942). W obozie przebywali też: Mikołaj Wojtiuk (ur. 1922), Antoni Sawicki (ur. 1918), Stefan Nazaruk (ur. 1922), Jan Chomiuk, Jan Bogdaniuk (ur. 1921) [https://www.majdanek.eu/pl/prisoners].

***

W czasie obław w lasach kaplonoskich Niemcy dokonali wielu mordów: 5–6 sierpnia 1943 r. zabili jedną osobę; 8 września tr. zastrzelili 13 Żydów. 14 października 1943 r. otoczyli i rozstrzelali ukrywającą się w lesie grupę 70 Żydów [APL, Komendantura Placu w Lublinie, sygn. 16–18]. Ku ich pamięci w 2016 r. postawiono pomnik.

***

W nocy z 9 na 10 lipca 1946 r. bojówki SB nadrejonu „Łewada” UPA podpaliły jednocześnie sześć wsi na terenie powiatu włodawskiego, z których wojsko usunęło wcześniej ludność ukraińską. Grupa Kiczeni „Orła” podpaliła Kaplonosy [Zajączkowski, 2016, s. 326].