Żurawiniec-Kolonia

Patrz hasło: Ostrówek.

Nazwa pochodzi od starszej miejscowości Żurawiniec.

Żurawiniec Kolonia powstała w powiecie lubartowskim guberni lubelskiej. Kolejne zmiany administracyjne nastąpiły w okresie I wojny światowej. W 1915 r. po zajęciu tych terenów przez wojska niemieckie i austro-węgierskie przeszły one pod zarząd austro-węgierskiego Generalnego Gubernatorstwa Wojskowego w Kielcach, którego siedzibę 1 X 1915 r. przeniesiono do Lublina. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę Żurawiniec Kolonia należał do powiatu lubartowskiego województwa lubelskiego.

W latach 1975–1998 w małym województwie lubelskim. Potem w powiecie lubartowskim województwa lubelskiego.

Gmina

Żurawiniec Kolonia powstała w gminie Luszawa. W 1933 r. utworzono w niej gromadę Żurawiniec Kolonia [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. W 1948 r. w miejsce gminy Luszawa utworzono gminę Leszkowice [DzU, 1948, nr 60, poz. 470]. Po likwidacji gmin w 1954 r. wieś weszła w skład gromady Tarkawica [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. W 1969 r. po likwidacji tej gromady włączono ją do gromady Kamienowola, której nazwę zmieniono wówczas na Ostrówek [DUWRNwL, 1968, nr 13, poz. 100, 101]. Od 1973 r. wieś należy do gminy Ostrówek [DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 239].

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju (stan na 1.12.2024) wieś nie ma części składowych [https://eteryt.stat.gov.pl/].

W 1915 r. w Kolonii Żurawiniec mieszkali następujący ewangelicy: Gotlib Orłowskij, Emil Orłowskij, Gustaw Orłowskij, Emil Orłowskij, Eduard Grining, Gotlib Luksztet, Karl Litke, Ludowik Luksztet, Awgust Luksztet, Karl Nerling, Iwan Gansz, Martin Kupke, Gotfrid Kicman, Michaił Kicman, Ludowik Kicman, Juliusz Szulc, Ludowik Grining, Adolf Grining, Gotfrid Cilke, Gotlib Szubert, Karl Wolgetut, Jan Dering, Ferdinand Lidke, Ferdinand Lidke, Wilgelm Lidke, Eduard Orłowskij i Edmund Lange [APL, Lubelski Zarząd Powiatowy, sygn. 23].

W trakcie systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 1997 i 2000 odkryto 9 stanowisk, na których zebrano nieliczne odpadki krzemienne i ułamki naczyń – nieokreślone chronologicznie, także fragmenty ceramiki pochodzące ze środkowego neolitu (kultura pucharów lejkowatych) i epoki brązu – wczesnej (kultura trzciniecka) i późnej (kultura łużycka), być może pochodzące z osady. Ponadto stwierdzono osadnictwo z wczesnego średniowiecza (po X w.) oraz okresu nowożytnego (w zakresie XVII-XVIII w.). Niezależnie od ich chronologii są związane z aktywnością gospodarczą, np. z hodowlą, pasterstwem, gospodarką leśną, uprawą pól, a w pojedynczych przypadkach być może z siedliskiem [NID, AZP obszary 69-81 i 70-81 – tam lokalizacja: Kolonia-Żurawiniec].

Patrz niżej.

W 1866 r. wydzielone w Żurawińcu kolonie z folwarku kupili osadnicy niemieccy. Dało to właściwy początek tej osadzie.

Ludność polska zamieszkująca wieś była wyznania rzymskokatolickiego. Należała do parafii Wniebowzięcia NMP w Kocku do 1805 r. należącej do diecezji chełmskiej, a potem diecezji lubelskiej. Po reformie administracyjnej struktur Kościoła rzymskokatolickiego w Królestwie Polskim w 1818 r. znalazła się ona w diecezji podlaskiej, z przerwą w latach 1867–1918 gdy ponownie należała do diecezji lubelskiej. Od 1866 r. do II wojny światowej dominującą wyznaniowo grupą byli ewangelicy należący do parafii ewangelicko-augsburskiej w Lublinie. We wsi mieli oni dom modlitwy i cmentarz wyznaniowy.

Kantorat, czyli szkoła wyznaniowa przy zborze ewangelickim, gdzie funkcje nauczyciela pełnił kantor. Jedna z nich istniała w Kolonii Żurawiniec. Funkcjonowała do wiosny 1915 roku [Latawiec, 2014b, s. 217-265].

W 1890 r. w folwarku Żurawiniec mieszkało 367 osób (66 katolików i 301 ewangelików) [APL, Akta gminy Leszkowice, sygn. 54]. Według spisu powszechnego z 1921 r. w kolonii zamieszkiwało 249 osób, w tym 98 rzymskich katolików, 121 ewangelików i 30 osoby wyznania mojżeszowego [Skorowidz miejscowości, 1924, t. 4, s. 56]. W 1943 r. we wsi żyło mieszkańców [Amtliches, 1943, s. 43]. W 2021 r. w Żurawińcu Kolonii mieszkało 127 osób [https://www.polskawliczbach.pl].

Zdecydowana większość mieszkańców Żurawińca Kolonii na przestrzeni dziejów utrzymywała się z rolnictwa. Użytkowali oni indywidualne gospodarstwa rolne.

• Pozostałości cmentarza kolonistów niemieckich, sprzed 1939 r. [Studium uwarunkowań, 2014, 40]