Ostrówek-Kolonia

Patrz hasło: Ostrówek.

Ostrówek Kolonia powstała w powiecie lubartowskim guberni lubelskiej. W 1915 r. po zajęciu tych terenów przez wojska niemieckie i austro-węgierskie przeszły one pod zarząd austro-węgierskiego Generalnego Gubernatorstwa Wojskowego w Kielcach, którego siedzibę 1 X 1915 r. przeniesiono do Lublina. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę  miejscowość należała do powiatu lubartowskiego województwa lubelskiego. W latach 1975–1998 w małym województwie lubelskim, potem w powiecie lubartowskim województwa lubelskiego.

Gmina

Ostrówek Kolonia powstała w gminie Luszawa. W 1933 r. utworzono w niej gromadę Ostrówek Kolonia [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. W 1948 r. w miejsce gminy Luszawa utworzono gminę Leszkowice [DzU, 1948, nr 60, poz. 470]. Po likwidacji gmin w 1954 r. wieś weszła w skład gromady Ostrówek, w 1960 r. przekształconej w gromadę Kamienowola [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64; 1959, nr 9, poz. 63]. W 1969 r. wieś po likwidacji tej gromady włączono do gromady Ostrówek [DUWRNwL, 1968, nr 13, poz. 101]. Od 1973 r. wieś należy do gminy Ostrówek [DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 239]. W tej osadzie znajduje się siedziba gminy Ostrówek i liczne instytucje.

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju (stan na 1.12.2024) wieś nie ma części składowych [https://eteryt.stat.gov.pl/].

W trakcie systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 2002 odkryto 7 stanowisk, na których zebrano nieliczne odpadki krzemienne – w przypadku odosobnionego rdzenia, być może pochodzącego z mezolitu. Na pozostałych stanowiskach stwierdzono wyłącznie nieliczne ułamki naczyń glinianych – odosobnione ślady z późnej epoki brązu (kultura łużycka) oraz niesprecyzowanego wczesnego średniowiecza, ale głównie powiązane z ludnością okresu nowożytnego (w tym z XVI i XVIII w.). Niezależnie od ich chronologii są związane z aktywnością gospodarczą, np. z hodowlą, pasterstwem, gospodarką leśną, uprawą pól – ślady osadnicze, a w pojedynczym przypadku być może z siedliskiem [NID, AZP obszar 70-82 – tam lokalizacja: Kolonia Ostrówek].

Miejscowość została wydzielona z Ostrówka w 1893 r. na bazie powstałych tam kolonii [SRwLub., Wydział Ksiąg Wieczystych, sygn. 476]. Patrz też hasło: Ostrówek.

W 1893 r. z dóbr Ostrówek Leontyny i Antoniego Łubkowskich, wydzielono Kolonię Ostrówek nr 1 – 58 dz., Kolonię Ostrówek nr 2 – 120 dz., Kolonię Ostrówek nr 3 – 160 dz. i folwark Ostrówek – 44 dz. [SRwLub., Wydział Ksiąg Wieczystych, sygn. 477]. Kolonie zostały rozparcelowane.

Ludność zamieszkująca wieś była wyznania rzymskokatolickiego. Należała do parafii p.w. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Czemiernikach w diecezji lubelskiej. 8 lipca 1921 r. erygowano parafię Matki Bożej Częstochowskiej w Ostrówku. Jej siedziba była usytuowana w Ostrówku Kolonii. Parafianie wykupili murowany dwór Grodzickich w Ostrówku Kolonii od obecnego jego właściciela Michała Szymony na kościół [Filipowicz, 2023, s. 103].

Żydzi zamieszkujący dawniej we wsi należeli do okręgu bożniczego w Czemiernikach.

W 1930 r. do niedawno powstałej 4-klasowej szkoły we wsi uczęszczało 197 dzieci [Falski, 1933, s. 160].

Według spisu powszechnego z 1921 r. we wsi zamieszkiwało 348 osób, w tym 340 rzymskich katolików, 7 osób wyznania mojżeszowego i jedna osoba prawosławna [Skorowidz miejscowości, 1924, t. 4, s. 56]. W 1943 r. we wsi żyło 362 mieszkańców [Amtliches, 1943, s. 43]. W 2021 r. w Ostrówku Kolonii mieszkało 329 osób [https://www.polskawliczbach.pl].

Zdecydowana większość mieszkańców utrzymywała się z rolnictwa. Użytkowali oni indywidualne gospodarstwa rolne.

W osadzie znajdują sie różne instytucje jako że jest ona siedzibą gminy Ostrówek.

Kościół parafialny p. w. Matki Boskiej Częstochowskiej wzniesiony na fundamentach wcześniejszego dworu. Parafia erygowana w 1921 r. i wówczas wzniesiony kościół murowany według projektu architekta Bohdana Kelles-Krauze. We wnętrzu obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, być może z XVIII w. pochodzący z cerkwi w Gęsi. Kielich ze stopą i nodusem z XVII w. oraz czaszą drobioną z 1921 r. Kociołek na wodę z XIX w. [KZSP, t. 8, z. 11, 53; Studium uwarunkowań, 2014, 39].

• Po odzyskaniu niepodległości przez państwo polskie we wsi nastąpiło ożywienie życia społeczno-politycznego. W 1920 r. powołano do życia „Społem” w kolonii Ostrówek. Prezesem został Aleksander Machoń, sekretarzem – Jan Żak. We wsi działało też koło Stronnictwa Ludowego [Szumiło, 2014b, s. 169-170].