Leszkowice

Patrz hasło: Ostrówek.

Nazwa wsi pochodzi od imienia Leszek z sufiksem -owice [NMP, 2005, t. 6, s. 72].

Pierwotna przynależność administracyjna terenów na których powstały Leszkowice nie jest do końca jasna. Bardzo prawdopodobne, że we wczesnym średniowieczu mogły one podlegać grodowi w rejonie Sieciechowa nad Wisłą. [Ćwik, Reder 1977, 11; Sochacka, 2014a, 41] W okresie rozbicia dzielnicowego i usamodzielnienia się księstwa krakowsko-sandomierskiego rolę ośrodka centralnego dla północno-wschodnich rubieży księstwa zaczął odgrywać Lublin. [Myśliński, 1974, 29; Sochacka 2014a, 41-42].

Leszkowice od swojego powstania w wieku XV należały do ziemi lubelskiej województwa sandomierskiego, zaś od 1474 r. znalazły się w nowoutworzonym województwie lubelskim i powiecie lubelskim, co nie zmieniło się do końca XVIII w. [Ćwik, Reder, 1977, 26, 33] Pewne korekty w funkcjonowaniu administracji pojawiły się w 1789 r., gdy utworzono nowe władze administracji lokalnej: komisje porządkowe cywilno-wojskowe, ale w miarę możliwości nie kolidował on z dotychczasowym podziałem. Osada podlegała komisji z siedzibą w Lublinie. Podjęto jeszcze próbę reformy administracji w 1793 r., ale ona także nie zmieniła przynależności interesującej nas wsi. [Ćwik, Reder, 1977, 52-53]

Po trzecim rozbiorze Rzeczypospolitej Obojga Narodów w 1795 r. terytorium obecnej gminy Ostrówek znalazło się w granicach zaboru austriackiego, w tzw. Nowej Galicji. W 1796 r. weszły one w skład utworzonego wówczas cyrkułu lubelskiego podporządkowanego Zachodnio-Galicyjskiej Nadwornej Komisji Urządzającej, a następnie od 1797 r. Gubernium Krajowemu dla Galicji Zachodniej w Krakowie. Po reorganizacji administracji austriackiej w 1803 r. cyrkuł lubelski podlegał Gubernium Galicji we Lwowie.

Po przyłączeniu Lubelszczyzny do Księstwa Warszawskiego, Leszkowice w wyniku reformy administracyjnej z 1810 r. znalazły się w powiecie lubartowskim departamentu lubelskiego [DPKW, 1811, t. 2, nr 16]. Natomiast po reformie administracyjnej Królestwa Polskiego z 1816 r. powiat lubartowski wszedł w skład obwodu lubelskiego województwa lubelskiego [DPKP, 1816, t. 1]. Później w 1837 r. województwa przemianowano na gubernie, a w 1842 r. obwody zamieniono na powiaty, a powiaty na okręgi. Leszkowice znalazły się wówczas w okręgu lubartowskim powiatu lubelskiego guberni lubelskiej.

W 1867 r. po podziale guberni lubelskiej na gubernie lubelską i siedlecką Leszkowice znalazły się w powiecie lubartowskim guberni lubelskiej [DPKP, 1867, t. 66]. Kolejne zmiany administracyjne nastąpiły w okresie I wojny światowej. W 1915 r. po zajęciu tych terenów przez wojska niemieckie i austro-węgierskie przeszły one pod zarząd austro-węgierskiego Generalnego Gubernatorstwa Wojskowego w Kielcach, którego siedzibę 1 X 1915 r. przeniesiono do Lublina. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę Leszkowice należały do powiatu lubartowskiego województwa lubelskiego. W latach 1975–1998 w małym województwie lubelskim, potem w powiecie lubartowskim województwa lubelskiego.

Gmina

Gminy dominialne powstały na mocy Konstytucji Księstwa Warszawskiego. Według ustawy z 1809 r. na ich czele stali wójtowie, którymi z urzędu zostawali właściciele dóbr ziemskich, którzy za zgodą władz zwierzchnich mogli wyznaczać swoich zastępców. Wójtowie byli wykonawcami zarządzeń władz państwowych, opiekowali się majątkiem gminnym, czuwali nad bezpieczeństwem, porządkiem i zdrowiem mieszkańców. Pomocą wójtom w poszczególnych wsiach służyli sołtysi [DPKW, 1809, t. 1, s. 227–236]. Wieś Leszkowice wchodziła początkowo w skład gminy dominialnej Lubartów. Po przejęcia dóbr przez Bank Państwa gminę podzielono, Leszkowice znalazły się w gminie Niedźwiada. W latach 1854–1857 jej wójtem był Ludwik Błociszewski [APL, MSGL, sygn. 167; APR, ZDP, sygn. 18950].

Po utworzeniu na mocy ukazu cara Aleksandra II gmin samorządowych w Królestwie Polskim, w 1865 r. powstała gmina Ostrówek. W jej skład weszły m.in. folwark i wieś Leszkowice [APL, KGL, sygn. 1866:124]. W 1871 r. Komitet Urządzający w Królestwie Polskim zmienił nazwę gminy Ostrówek na gmina Luszawa [„Люблинские губернские ведомости”, 1870, nr 10, s. 4]. W 1933 r. utworzono w niej gromady Leszkowice Wieś i Leszkowice Kolonia [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. W 1948 r. w miejsce gminy Luszawa utworzono gminę Leszkowice [DzU, 1948, nr 60, poz. 470]. Po likwidacji gmin w 1954 r. utworzono gromadę Leszkowice [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. W 1960 r. wieś po likwidacji tej gromady włączono do gromady Kamienowola [DUWRNwL, 1959, nr 9, poz. 63]. Od 1973 r. wieś należy do gminy Ostrówek [DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 239].

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju (stan na 1.12.2024) wieś nie ma części składowych [https://eteryt.stat.gov.pl/].

W Leszkowicach występują następujące nazwy terenowe: Borek, Góry, Łąki, Międzyjazie, Nowiny, Pastwrnik, Piasecznie, Podlaski, Podostrowie, Tobolica, Tyniec, Zababce, Zastawce, Zawodzie

W 1789 r. wójtem gromadzkim był Stanisław Cieniuch, włodarzem Ignacy Topolski, gajowym Błażej Michura, polowym Antoni Kurek, stolarzem Mateusz Szowski oraz nieżyjący już wówczas Adam Szowski oraz młynarz Wojciech Charlęski. Oprócz nich we wsi mieszkali: Józef Polak, Krzysztof Ligęza, Szymon Cieniuch, Wojciech Rybak, Adam Pucek, Franciszek Kardysz, Michał Kozyra, Michał Kuźma, Jan Sidor, Staniek Jasiński, Jakob Kurek, Jakob Ligęza, Jakob Perkowski, Jakób Woytowicz, Bartek Włodarczyk, Maciej Jemuszowski (Jernuszowski), Szymon Romanek, Szczepan Romanek, Jan Grabowski, Antoni Ligęza, Tomek Ligęza, Antoni Kayzyra, (Kozyra?), Piotr Ogorzałek, Jan baran, Jakob Włodarczyk, Franek Włodarczyk, Szymon Woycik, Tomasz Wiącek, Tomasz Jasinski, Paweł Woytowicz, Antoni Żuk, Franek Nogal, Bartek Kubik, Woyciech Jesionek, Antoni Dzięciołek, Walenty Wiącek, Jerzy Grzelak, Kazimierz Ligęza, Grzegorz Jurek, Tomek Jurek, Paweł v. Andr Jurek, Paweł Cieniuch, Staniek Jesionek, Jan Nogal, Woyciech Ligęza oraz Tomasz Szczepanik, Szymon Wodarczyk, Bartek Topolski, Grzegorz Golonka, Kazimierz Fiutkowski i wdowa po Szymonie Dyląszku, wdowa po Janie Dzięciołku, Maciej Ligęza – kowal oraz Tomasz szczepanik i Szymon Włodarczyk   [APL, Inwentarz dóbr klucza lubartowskiego, 91/7]

W 1846 r. we wsi Leszkowice mieszkali: Grzegorz Malesa, Mateusz Ligęza, Andrzej Jasiński, Piotr Gruszczyński, Grzegorz Cieniuch, Franciszek Rybak, Bartłomiej Tobolski, Jan Rybak, Łukasz Włoch, Antoni Pękala, Jan Przytocki, Franciszek Wójtowicz, Michał Pawełczak, Józef Ligęza, Michał Kamiński, Andrzej Polak, Błażej Trąbka, Wojciech Charlęza, Piotr Mazur, Michał Czerski, Jan Wójcik, Andrzej Szczepaniuk, Andrzej Ligęza, Maciej Gruszczyński, Marcin Ligęza, Kazimierz Kubik, Jan Kłosowski, Marcin Baran, Wawrzyniec Włodarczyk, Jakub Domański, Andrzej Baran, Bartłomiej Żuk, Kasper Wojcik, Błażej Jesionek, Andrzej Wojtowicz, Antoni Jasiński, Mikołaj Gozdal, Franciszek Pawełczak, Jan Typała, Jan Kubera, Wojciech Nogal, Kazimierz Cieniuch, Stanisław Wiącek, Jan Wiącek, Jan Malesa, Franciszek Ligęza, Franciszek Wojtowicz, Piotr Kamiński, Ignacy Ligęza, Łukasz Charlęza, Franciszek Rybak, Szczepan Baran, Stanisław Jurek, Kasper Praczyk, Wojciech Cieniuch, Jakób Rybak, Franciszek Nogal, Józef Cieniuch, Antoni Panek, Maciej Jozowski, Michał Izowski, Wojciech Izowski, Karol Izowski, Jan Rybak, Jan Izowski, Jan Charlęza, Michał Rybak, Katarzyna Wojtowicz, Kazimierz Kurek i Wojciech Kukuryka [APL, KWLiRGL, sygn. RGL, skarb. 220].

W 1864 r. we wsi uwłaszczeni zostali: Augustynowicz Kazimierz, Baran Andrzej, Baran Marcin, Bronisz Antoni, Bronisz Szczepan, Charlęza Adam, Charlęza Bartłomiej, Charlęza Bartłomiej, Charlęza Franciszek, Charlęza Ludwik, Charlęza Łukasz, Cieniuch Antoni, Cieniuch Antoni, Cieniuch Bartłomiej, Cieniuch Franciszek, Cieniuch Grzegorz, Cieniuch Józef, Cieniuch Kazimierz, Domański Bartłomiej, Domański Franciszek, Domański Jakub, Dzięcioł Bartłomiej, Grodzki Franciszek, Gruszczyński Tomasz, Izowski Karol, Izowski Wojciech, Jasiński Antoni, Jurek Franciszek, Jurek Sebastian, Kamińska Marianna, Kamiński Jan, Kamiński Michał, Kamiński Piotr, Kłosowski Stanisław, Kobyłka Jacenty, Kobyłka Mateusz, Kubik Kazimierz, Kudera Jan, Ligęza Andrzej, Ligęza Antoni, Ligęza Franciszek, Ligęza Ignacy, Ligęza Jan, Ligęza Józef, Ligęza Marcin, Ligęza Mateusz, Malesa Andrzej, Malesa Andrzej, Marmenta Jan, Marzec Grzegorz, Michowski Kajetan, Nogal Antoni, Nogal Franciszek, Nogal Franciszek, Nogal Jan, Nogal Stanisław, Nogal Tomasz, Panek Jan, Pawelczak Jakub, Pawełczak Franciszek, Pawełczak Józef, Perkowski Wojciech, Piekarz Kazimierz, Polak Marcin, Powałka Jan, Romanek Ignacy, Romanek Łukasz, Rybak Franciszek, Rybak Jan, Rybak Józef, Rybak Maciej, Rybak Michał, Rybak Tomasz, Rybak Wojciech, Suski Feliks, Szczepaniak Andrzej, Topyła Jan, Wiącek Stanisław, Wiącek Tomasz, Wierzbicki Feliks, Wierzbicki Jan, Wierzbicki Józef, Wierzbicki Stanisław, Wierzbicki Stanisław, Włodarczyk Bartłomiej, Włodarczyk Piotr, Woliński Jakub, Wójcik Marianna, Wójtowicz Andrzej, Wójtowicz Franciszek, Wójtowicz Łukasz, Żmuda Franciszek i Żuk Tomasz [APL, ZTL, sygn. 1635].

Pierwsze zabytki archeologiczne w postaci wytworów krzemiennych i ułamków ceramiki naczyniowej zostały zebrane z powierzchni wydm nadwieprzańskich pomiędzy miejscowościami Kochany – Leszkowice przez Józefa Przyborowskiego około połowy lat 70. XIX stulecia. Wśród liczącego blisko 300 egzemplarzy inwentarza krzemiennego wyróżniono m.in. ostrza do strzał, narzędzia skrobiące, półsurowiec – pochodzące z różnych faz chronologicznych: paleolitu schyłkowego (kultura świderska); późnego mezolitu, późnego neolitu lub wczesnej epoki brązu (brak afiliacji kulturowej), także skorupy pochodzące z bliżej niesprecyzowanych „żalników” [Przyborowski 1876, 23-26; także Sulgostowska 1989, 122; Libera 1998, 42, tabl. XXIX, XXX, XXXI: 1-24].
W trakcie systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 1997 i 2002 odkryto 21 stanowisk, na których zebrano nieliczne odpadki krzemienne oraz ceramikę naczyniową. Dominują stanowiska o charakterze śladów osadniczych – nieokreślne chronologicznie, w dwóch przypadkach pochodzące z wczesnej epoki brązu (kultura trzciniecka), nieliczne z nieznanej fazy średniowiecza. Na kolejnych kilkunastu zebrana ceramika pochodzi z okresu nowożytnego (bliżej nieokreślonego, w kilku przypadkach z XVIII w.). Ponadto w kompleksie leśnym zlokalizowano niedatowany kopiec o średnicy blisko 9 i wysokości 2 m [NID, AZP obszary 71-81 i 71-82].

Na terenie wsi odkryto pozostałości osad datowanych na XI-XIII w. [Rozwałka 2013, 39]. Pierwsza wzmianka źródłowa o osadzie pochodzi z 1317 r., z dokumentu księcia Władysława Łokietka, który zezwolił braciom Dzierżkowi i Ostaszowi z Bejsc na przeniesienie na prawo niemieckie w odmianie średzkiej wsi będących w ich posiadaniu, wśród nich zostały wymienione Leszkowice [KDM, t. 2, nr 602].

Wieś Leszkowice znajdowała się w wieku XIV w posiadaniu Dzierżka i Ostasza z Bejsc, przedstawicieli możnej rodziny pieczętującej się herbem Lewart, protoplastów Firlejów [KdM, t. 2, nr 602]. Dzierżek zmarł na przełomie 1332 i 1333 r. a Eustachy – drugi z braci zmarł między 1340 a 1345 r. i ich wielki majątek uległ podziałowi między kilku jego potomków [Sochacka, 2014a, 46]. Leszkowice znajdowały się w 1369 r. w posiadaniu wdowy po Ostaszu, Katarzynie z synami Ostaszem i Jarosławem [ZdM, cz. IV, nr 997]. W latach 1416 a 1431 wymieniany w źródłach był Trojan z Leszkowic [SHG, 1983, 123], ale już w 1434 r. poświadczona jest własność królewska w tej wsi [ZdM, cz. VII, nr 2161]. Prawdopodobnie podważono własność właścicieli do niej i przejął je monarcha [Sochacka, 2014a, 48].

26 II 1510 r. dotychczasowy dzierżawca Andrzej Ossoliński za zgodą monarchy zapisał na Leszkowicach 100 florenów Mikołajowi Firlejowi. [AGAD, MK, ks. 24, k. 229-229v; MRPSA, cz. 4, nr 561]. 28 XI 1516 r. w Wilnie Firlej otrzymał królewskie pozwolenie na wykupienie tej wsi z rąk dotychczasowych dzierżawców Andrzeja, Jana, Stanisława i Jakuba Ossolińskich. [AGAD, MK, ks. 29, k. 419; MRPS, cz. 4, nr 11044]

Od tego momentu Leszkowice stały się częścią rodzinnego majątku Firlejów przechodząc po śmierci Mikołaja w 1526 r. na jego syna Piotra przyszłego wojewodę ruskiego. Po jego śmierci w wyniku podziału pomiędzy trzech jego synów przypadła średniemu Mikołajowi, któremu przypadły dobra lewartowskie do których już poprzednio przyłączono interesującą nas wieś. Mikołaj Firlej wojewoda lubelski zmarł w 1588 r. nie pozostawiając synów a jedynie cztery córki. W 1593 r. podzieliły się one pozostawionym przez ojca majątkiem. Leszkowice przypadły Zofii z Firlejów Boguszowej wraz z Firlejowem [WBP Lublin, rkps 399]. Jednak wkrótce doszło do stopniowego przechodzenia dóbr firlejowskich, podobnie jak lewartowskich w ręce rodziny Zasławskich, którzy po przejęciu  ordynacji Ostrogskiej dysponowali odpowiednimi funduszami by przejąć te dobra i spłacić innych zainteresowanych. W 1626 r. książę Janusz Zasławski poświadczony został jako jedyny właściciel m.in. Leszkowic. [Rejestr poborowy woj. lubelskiego z 1626 r., 142-143; Jusiak, 2014, 95-96] Zasławscy byli właścicielami dóbr lewartowskich i firlejowskich wraz z Leszkowicami aż do 1678 r. gdy córka księcia Władysława Dominika Zasławskiego Teofila Ludwika poślubiła księcia Dymitra Jerzego Wiśniowieckiego, który stał się nowym ich właścicielem. Po jego śmierci Teofila Ludwika wyszła za Józefa Karola Lubomirskiego. Po nim przeszły one na jego syna Aleksandra Dominika zmarłego w 1720 r. Dobra odziedziczyła jego siostra Marianna (Maria) żona Pawła Karola Sanguszki, podskarbiego nadwornego litewskiego, marszałka wielkiego litewskiego, który zmienił nazwę Lewartowa na Lubartów. Zarządzał on nimi aż do śmierci w 1750 r. Ich formalny podział przeprowadzono dopiero w 1774 r. i dobra lubartowskie przypadły Józefowi Paulinowi Sanguszce, który zmarł tragicznie 12 V 1781 r. 30 IV 1790 r. zmarł jego niepełnoletni syn i dobra przypadły braciom Józefa Paulina – Januszowi Modestowi i Hieronimowi, którzy uregulowali kwestie spadkowe dopiero w 1796 r. W ich wyniku Leszkowice wraz z dobrami lubartowskimi przypadły Januszowi Modestowi. [APL, kgL, RMO, ks. 234, k. 221-234; Sąd Rejonowy w Lubartowie, Księga Hipoteczna nr 304/I, dz. IV; Jusiak, 2014, 96-97]  

Dobra lubartowskie w 1796 r. stały się własnością Konstantego i Karola, synów Janusza Sanguszki. Po śmierci Konstantego (zm. 1808) jedynym ich właścicielem został Karol. W 1823 r. w wyniku podziału majątku przeszły one w posiadanie jego siostry Klementyny, zamężnej od 1829 r. z Napoleonem Małachowskim. Klementyna dobra lubartowskie sprzedała w 1839 r. Henrykowi Łubieńskiemu, ówczesnemu wiceprezesowi Banku Polskiego. Ten trzy lata później został oskarżony o defraudacje finansowe i skazany. W 1845 r. jego dobra zostały zajęte przez Bank Polski, który całość dóbr lubartowskich, w tym i Leszkowice, sprzedał w 1857 r. Stanisławowi Mycielskiemu, pochodzącemu z Wielkiego Księstwa Poznańskiego [SRwLub., Wydział Ksiąg Wieczystych, sygn. 304; 440/I]. Ten podzielił je na kilka majątków. Wśród nich były dobra Niedźwiada składające się z folwarków i wsi Niedźwiada i Leszkowice. W 1859 r. nabył je Kamil Zaleski. Znaczna część ziemi w 1864 r. w wyniku uwłaszczenia przeszła na własność chłopów. W 1864 r. Zaleski sprzedał pozostałą część razem z dobrami Brzeźnica Książęca Marcelemu Żyznowskiemu. Dwa lata później okazało się, że ten nie spłacał pożyczek i wobec czego w 1866 r. współwłaścicielem jednej trzeciej dóbr został jego wierzyciel Hersz Fajncyn. Kłopoty finansowe właścicieli dóbr Niedźwiada doprowadziły do wystawienia ich na przymusową sprzedaż w 1873 r. Ostatecznie w 1875 r. na licytacji publicznej nabył je ponownie Bank Polski. W 1879 r. dobra te z częścią okolicznego lasu kupił Szaja Feresztejn, który w 1880 r. sprzedał je za 100 tys. rb. Józefowi Niecielskiemu, który w 1881 r. odsprzedał je za już 180 tys. rb. Równe części, po około 70 mórg, nabyli wówczas: Hipolit Iżecki, Ignacy Niewęgłowski, Jan Gołębio(w)ski, Karol Dębowski, Józef Brzósko, Feliks Urbański, Piotr Wójtowicz, Matyjaszczyk, Jan Taczalski, Ludomir Tyszkiewicz, Franciszek Deczkowski i Antoni Zieliński. W ten sposób zaczęła się parcelacja majątku [SRwLub., Wydział Ksiąg Wieczystych, sygn. 99].

Dzierżawcy

Na dochodach z Leszkowic w 1434 r. zapis 40 grzywien otrzymał od króla Władysława Jagiełły starosta koniński Stanisław z Dobrzelina herbu Doliwa, szlachcic z Mazowsza i ziemi łęczyckiej [ZDM, 7, nr 2161]. Jego potomkowie trzymali te dobra w następnych dziesięcioleciach i tak w 1473 r. król Kazimierz Jagiellończyk zapisał Mikołajowi Bielawskiemu z Dobrzelina na Leszkowicach i Serocku 40 grzywien, potem kolejne 50 i 100 grzywien [MRPS, I, nr 984, 1056, 1065]. W 1502 r. poświadczony został Jan Bielawski z Dobrzelina, któremu monarcha pozwolił zapisać 500 grzywien oprawy żony na Leszkowicach i sołectwie w Serocku [MRPS, 3, nr 585, 586] a rok później zapis powiększono do 1000 grzywien [MRPS, 3, nr 738]

Ludność zamieszkująca wieś była wyznania rzymskokatolickiego. Należała do parafii p.w. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Czemiernikach. Do 1805 r. należała ona do diecezji chełmskiej, a potem weszła w skład nowoutworzonej diecezji lubelskiej. 15 marca 1921 r. z jej obszaru parafii czemiernickiej wydzielono parafię św. Józefa Oblubieńca NMP i św. Jana Chrzciciela w Leszkowicach. Obecnie należą do niej wsie Leszkowice i część Luszawy. Pierwszy drewniany kościół zbudowano tu w 1924 roku. Proboszczami parafii byli m.in. księża: Józef Terebus (1921-1924), Stanisław Barszczewski (1925-1933), Zygmunt Brzozowski (1913-1941), Jan Rzeszutko (1941-1946), Jan Chlebicki (1946-1948), Wojciech Wójcikowski (1948-1949), Zygmunt Teresiński (1949-1954), Michał Semko (1954-1958), Stanisław Gołębiowski (1958-1963) [Filipowicz, 2023, s. 99-116; https://leszkowice.liot.pl/wp-content/uploads/2014/09/strona0011.jpg]

Żydzi zamieszkujący w przeszłości wieś należeli do okręgu bożniczego w Czemiernikach.

W Leszkowicach w 1919 r. powstała placówka oświatowa mająca status szkoły 2-klasowej. W 1921 r. wieś posiadała już 3-klasową szkołę powszechną, zaś dwa lata później legitymowała się statusem 4-klasowej (z 5 oddziałami). Począwszy od roku szkolnego 1930/1931 zdecydowano się na wprowadzenie 6-oddziałowej organizacji w tej placówce oświatowej [Latawiec, 2014b, s. 217-265]. W 1930 r. do 4-klasowej szkoły we wsi uczęszczało 195 dzieci [Falski, 1933, s. 160].

W rejestrze pogłównego z 1674 r. wykazano 84 poddanych mieszkających w Leszkowicach. [AGAD, ASK, dz. 1, ks. 162, 30], Natomiast z 1676 r. pochodzi informacja o mieszkającej we wsi 4-osobowej rodzinie dzierżawcy, 3 czeladzi dworskiej i 68 poddanych. [ŹD, 14, 15a]

W 1787 r. we wsi mieszkało 99 mężczyzn, 96 kobiet oraz 54 dzieci powyżej i 123 poniżej lat 7 wyznania katolickiego. 4 mężczyzn, 4 kobiety oraz 2 dzieci poniżej 7 roku życia wyznania mojżeszowego. Wymieniono też 3 osoby powyżej 80 roku życia [Spis ludności diecezji, 261]

W 1789 r. Leszkowice zamieszkiwało 356 osób wyznania chrześcijańskiego i 8 Żydów. W tym  285 kmieci (150 mężczyzn i 135 kobiet), 22 komorników (7 i 15), 18 czeladzi i służby (12 i 6), 21 ludzi luźnych (10 i 11) i 10 rzemieślników (4 i 6). We wsi było 67 zabudowań: 1 folwark, 1 browar i 1 karczma, 57 gospodarstw rolnych, 5 komorniczych i 2 rzemieślnicze. [APL, inwentarz dóbr klucza lubartowskiego, 91/7]

Według wykazu z 1827 r. w Leszkowicach znajdowało się 49 domów zamieszkanych przez 475 osób [Tabela miast, 1827, t. 1, s. 264]. W 1860 r. mieszkało tam 571 osób [APL, MSGL, sygn. 167]. W 1890 r. mieszkało we wsi mieszkało 1183 katolików a w folwarku 133 osoby (116 katolików i 17 Żydów) [APL, Akta gminy Leszkowice, sygn. 54]. Według spisu powszechnego z 1921 r. we wsi zamieszkiwało 1022 osób, w tym 1020 rzymskich katolików i 2 osoby wyznania mojżeszowego, a w kolonii 145 osób, w tym 113 rzymskich katolików, 30 osób wyznania mojżeszowego i 2 prawosławnego [Skorowidz miejscowości, 1924, t. 4, s. 56]. W 1943 r. we wsi żyło 1126, a w kolonii 220 mieszkańców [Amtliches, 1943, s. 43]. W 2021 r. w Leszkowicach mieszkało 857 osób [https://www.polskawliczbach.pl].

Zdecydowana większość mieszkańców Leszkowic na przestrzeni dziejów utrzymywała się z rolnictwa. Do 1864 r., czyli ukazu uwłaszczeniowego znaczna część ziemi była użytkowana przez włościan pańszczyźnianych. Chłopi ze wsi odrabiali swoje powinności pańszczyźniane w miejscowym folwarku.

W 1531 r. wykazano w Leszkowicach 2 łany kmiece [ŹD, 14, 350]. W 1626 r. we wsi było 3 łany kmiece oraz komornica i 3 zagrodników bez ról a także jeden rybitwa [Rejestr poborowy woj. lubelskiego z 1626 r., 143]. W 1663 r. nadal wykazywano 3 łany kmiece, 3 zagrody bez ról, komornice i rybitwa [P. Jusiak, 2014, 63]

W taryfie łanowego z 1747 r. odnotowano, że w połowie wieku XVII we wsi były trzy łany osiadłe i 1 półłanek oraz 1 zagroda i 1 półćwierci zagroda [APL, KgL, RMO, ks. 304, k. 64]

Według tabeli prestacyjnej wsi Leszkowice z 1846 r pełni gospodarze zapisani pod numerami 1–59 posiadali po prawie 24 mórg ziemi. Pełni gospodarze z Leszkowic musieli odrabiać 3 dni pańszczyzny sprzężajnej tygodniowo przez cały rok. Poza tym musieli odpracowywać latem 32 dni pieszych i zimą 9 dni pieszych, w tym m.in.: 14 dni tzw. drewkowych i 4 tłoki do żniwa. Ponadto włościanie z Leszkowic mieli zobowiązania na rzecz gminy: opłacać składkę w wysokości 4 kop. rocznie, dawać 2 garnce owsa i po 5 funtów siana i słomy oraz utrzymywać w dobrym stanie drogi. Gospodarstwa były zobowiązane do dawania danin: gęsi, koguta, 2 kur, 15 jaj i wianka grzybów. Włościanie mieli również obowiązek kupowania alkoholu w szynkach dworskich. Do czasu spisania tabeli prestacyjnej obowiązywały ich również daremszczyzny i przymusowy najem, które zostały wówczas zniesione decyzją Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych i Duchownych. Zaliczono do niego obowiązek płatnego najmu do żniwa, młocki, siekiery i kosy – płatny 7,5 kopiejki dziennie; grabi, rżnięcia sieczki, rozrzucania gnoju – płatny 5 kop. oraz kopania ziemniaków płatnej po pół kop. za ćwierć. Zniesione daremszczyzny to: bezpłatne mycie owiec przed strzyżeniem, za które płacono pół kop. od sztuki; pielenie za darmo ogrodów i pszenicy dworskiej; obrządzanie konopi dworskich; sadzenie i polewanie kapusty dworskiej, sprzątanie warzyw z ogrodów dworskich; mielenie pół korca zboża na kaszę; odbywanie 15 nocy stróży nocnej przy zabudowaniach folwarku i dwukrotnej 3,5 dniowej stróży w folwarku; dzień wożenia drzewa; dostarczanie do dworu 24 mat słomianych i 24 sztuk stroiszu. Chłopi mieli jednocześnie zagwarantowane przez dziedzica prawo do otrzymywania drzewa na domy, narzędzia rolnicze, ogrodzenia oraz opału, który mogli zbierać bez użycia siekiery, od św. Marcina (11 listopada) do św. Wojciecha (23 kwietnia) dwa wozy opału, a w pozostałym okresie wóz w dniach wyznaczonych przez nadzór leśny. W zamian za opał w okresie zaboru austriackiego musieli dostarczać do pałacu w Lubartowie po 14 wozów drzewa rąbanego, którą to powinność zamieniono potem na tyle samo dni odrobku do kosy, żniwa i młocki. Ponadto w 1840 r. H. Łubieński wprowadził opłatę pod nazwą „ugoju” w wysokości 78 kop. rocznie od pełnorolnych chłopów oraz 39 kop. od komorników. W zamian chłopi otrzymali prawo do wynoszenia drzewa na ramionach, a w zimie na „samociążkach”. Włościanie z Leszkowic mogli również bezpłatnie paść sprzężaj roboczy w wyznaczonym miejscu za Wieprzem. Pozostałą swoją trzodę mogli paść bezpłatnie w lasach. Nie wolno było im natomiast wykorzystywać na ten cel pól dworskich.W razie klęsk włościanie mogli otrzymywać zapomogę w formie pożyczki. Nie była ona jednak gwarantowana zapisami prawnymi, ale była jedynie jak to ujęto wynikiem opieki i obowiązków moralnych właściciela względem włościan. jednocześnie każdy gospodarz był zobowiązany do wysiewania 4 korców zboża ozimego oraz 3,5 korca (nr 1–39) lub 3 korce (nr 40–59) zboża jarego, które stanowiło załogę dworską. Ponadto gospodarstwa pod numerami 1–22 miały dodatkowo jako załogę dworską 0,5 korca zboża jarego, a pod numerami 48–59 dodatkowe 0,75 korca załogi dworskiej. Każdy z włościan miał również jako załogę dworską dom lub jego połowę oraz stodołę i oborę, a niektórzy również spichlerze, szopy i chlewy. Natomiast rolnicy zapisani pod numerem 60 i 61 mieli po 20 mórg 250 prętów ziemi, a zapisani pod numerami 62–65 posiadali 10 mórg 80 prętów ziemi, z tym że oni posiadali w załodze dworskiej budynki i zasiewy. Pięciu chałupników posiadało jedynie morgowe siedlisko z domem [APL, KWLiRGL, sygn. RGL, skarb. 220]. W Leszkowicach powstała nietypowa sytuacja. W 1853 r. okazało się, że chłopi mają odrabiać więcej dni sprzężajnych niż wynosiło zapotrzebowanie folwarku, odwrotnie wyglądała natomiast sytuacja z dniami pieszymi. W związku z tym od 1 VII 1857 r. dano chłopom możliwość wyboru, albo pozostanie na starych zasadach, albo zamianę 3/5 dni sprzężajnych na piesze z możliwością wyboru czy chcą odrabiać za dzień sprzężajny dwa piesze czy też jeden pieszy i dopłacać 6 kop. [APR, ZDP, 14794]. W 1861 r. Leszkowice były wśród wsi, które odmówiły odrabiania pańszczyzny (od 12 do 24 kwietnia) [APL, KWLiRGL, sygn. RGL, adm. 1804, 1805].

Ukaz cara Aleksandra II z 1864 r. uwłaszczał chłopów, przekazując im na własność ziemię, którą dotychczas użytkowali. Za otrzymany grunt mieli oni zapłacić nie jego poprzednim właścicielom, ale państwu rosyjskiemu, które wzięło na siebie obowiązek rozliczenia się z dotychczasowymi właścicielami. Uwłaszczenie włączało do życia publicznego całe rzesze chłopów. W oparciu o prawo z lat 1846 i 1864 w Leszkowicach uwłaszczono 66 gospodarstw mających w większości po ok. 21 mórg, będących w posiadaniu 86 właścicieli. W oparciu o prawo z 1864 roku uwłaszczono sześciu parobków, pastwiska i nieużytki. Razem chłopi otrzymali na własność 1705 mórg ziemi oraz prawa serwitutowe. W związku z tym, że chłopi nie otrzymali na własność lasów przysługiwało im prawo korzystania w ograniczonym zakresie z lasów dworskich. W Leszkowicach chłopi otrzymali prawo do 1 fury tygodniowo opału od św. Wojciecha do św. Marcina oraz 2 wozy tygodniowo w pozostałym okresie, bez prawa posługiwania się toporem. Osady natomiast z części II miały prawo do opału o połowę mniejsze. Nie precyzowano natomiast ilości materiału budowlanego oraz na narzędzia rolnicze. Z czasem nieprecyzyjne zapisy „w miarę potrzeby” zaczęto uściślać. W Leszkowicach w 1880 r. sprecyzowano, że każdemu gospodarstwu należy się 1 drzewo rocznie na budowę o wymiarach 32 stóp długości i średnicy 33 cali mierzone bez kory 3 łokcie od ziemi. Na płoty i narzędzia mieli oni otrzymywać raz na pięć lat po 6 dębów lub brzóz o dokładnie określonych rozmiarach. Chłopi mieli również serwitut pastwiskowy. W Leszkowicach zaś mogli paść bydło na dworskich pastwiskach Błonie i Piaseczno. Były to zapisy nieprecyzyjne, gdyż nie miały zapisanych żadnych limitów ilościowych. Tymczasem po uwłaszczeniu stan pogłowia zwierząt w gospodarstwach chłopskich zaczął szybko wzrastać. Prowadziło to do sporów na linii właściciele dóbr – chłopi. Chcąc je zażegnywać zawierano porozumienia dokładnie określające zakres serwitutów. W Leszkowicach w 1881 r. przyznano prawo wypasania włościanom 175 sztuk bydła i 60 koni na pastwiskach Błonie i Piaseczno. Włościanie z Leszkowic otrzymali również zapisane w tabelach likwidacyjnych prawo do łowienia ryb w Wieprzu w miejscach gdzie ich pola stykały się z rzeką. Serwituty były dużym obciążeniem majątków, wobec czego ziemianie dążyli do ich wykupienia. W Leszkowicach nie doszło do porozumienia w sprawie serwitutów [APL, ZTL, sygn. 1635].

Niewielka część ludności wsi utrzymywała się z zajęć pozarolniczych. W 1898 r. we wsi działał sklep z tzw. drobnicą (właściciel: Feliks Pęksyk, Icek Boruch Handelsman) [APL, Izba Skarbowa Lubelska, 2465]. „Księga Adresowa Polski” z 1930 r. informuje, że w Leszkowicach piwiarnię prowadził L. Wassersztrum, sklep A. Dzięcioł, kaszarnie Józef Paluszek i Bolesław Kiełczykowski [KAP, 1930].

Kościół parafialny p.w. św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Panny Marii i św. Jana Chrzciciela. Parafia erygowana 1921 r. Kościół drewniany wzniesiony w latach 1921-1924 wg projektu architekta Bogdana Krauzego z Lublina. We wnętrzu obraz Serca Chrystusa, stary, gruntowanie przemalowany, w ramie rokokowej z 2 poł. XVIII w. oraz orant biały z tkaniny z pierwszej połowy XIX w. Drewniana plebania z lat 1921-1924 odbudowana i rozbudowana.

Kapliczka przydrożna z XIX w. konstrukcji słupowej, oszalowana, czworoboczna zwieńczona daszkiem dwuspadowym, niegdyś pobity gontem. We wnętrzu rzeźba św. Jana Nepomucena późnobarokowa z 2. poł. XVIII w. [KZSP, t. 8, z. 11, 21-22]

• W przeszłości wieś wielokrotnie nawiedzały epidemie. Jedną z najtragiczniejszych była epidemia cholery z 1855 r. [Brodziak, 2008, s. 222–223].
• Po odzyskaniu niepodległości przez państwo polskie we wsi nastąpiło ożywienie życia społeczno-politycznego. We wsi działało koło Zjednoczenia Lewicy Chłopskiej „Samopomoc” W 1919 r. powstało Leszkowickie Stowarzyszenie Spożywcze. Prezesem był Jan Nogal, sekretarzem – Aleksander Domański, skarbnikiem – Aleksander Wójtowicz [Szumiło, 2014b, s. 171].
• Po II wojnie światowej posterunek MO w Leszkowicach był kilkukrotnie rozbrajany prze oddziały niepodległościowego podziemia. Po raz pierwszy uczynił to oddział „Jordana” 21 stycznia 1945 roku. Drugi atak, oddziału „Uskoka”, miał miejsce 29 grudnia 1946 roku. Po raz trzeci rozbroili go 4 marca 1947 r. partyzanci z oddziału „Chłopickiego” pod dowództwem Jana Fiduta [Szumiło, 2014b, s. 187-188].