Jeleń

Patrz hasło: Ostrówek.

Jeleń powstał w powiecie lubartowskim guberni lubelskiej. W 1915 r. po zajęciu tych terenów przez wojska niemieckie i austro-węgierskie znalazł się on pod zarządem austro-węgierskiego Generalnego Gubernatorstwa Wojskowego w Kielcach, którego siedzibę 1 X 1915 r. przeniesiono do Lublina. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę Jeleń należał do powiatu lubartowskiego województwa lubelskiego (w latach II wojny światowej w powiecie radzyńskim).

W latach 1975–1998 w małym województwie lubelskim, potem w powiecie lubartowskim województwa lubelskiego.

Gmina

Kolonia Jeleń powstała w gminie Czemierniki [APL, KGL, sygn. 1866:124]. W 1933 r. utworzono w niej gromadę Jeleń [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin w 1954 r. wieś weszła w skład gromady Ostrówek, w 1960 r. przekształconej w gromadę Kamienowola [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64; 1959, nr 9, poz. 63]. W 1969 r. wieś po likwidacji tej gromady włączono do gromady Ostrówek [DUWRNwL, 1968, nr 13, poz. 101]. Od 1973 r. wieś należy do gminy Ostrówek [DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 239].

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju (stan na 1.12.2024) wieś nie ma części składowych [https://eteryt.stat.gov.pl/].

W trakcie systematycznych badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 1997 odkryto 2 stanowiska (ślady osadnicze). Na jednym zebrano nieliczne odpadki krzemienne z bliżej nieokreślonych pradziejów, na kolejnym ułamek naczynia glinianego z nieznanej fazy wczesnego średniowiecza [NID, AZP obszar 70-81].

Patrz: właściciele.

W 1908 r. dobra Dębica na publicznej sprzedaży nabył Jakow Kipman. Rozpoczął on ich parcelację. W wyniku której powstała kolonia Jeleń [SRL, Wydział Ksiąg Wieczystych, sygn. 99, 111].

Ludność zamieszkująca miejscowość była wyznania rzymskokatolickiego. Należała do parafii w Czemiernikach w diecezji lubelskiej. W 1921 r. Kolonia Jeleń weszła w skład nowoerygowanej parafii Matki Bożej Częstochowskiej w Ostrówku.

W 1930 r. do 1-klasowej szkoły we wsi uczęszczało 41 dzieci [Falski, 1933, s. 160].

Według spisu powszechnego z 1921 r. w kolonii w 27 budynkach zamieszkiwało 170 rzymskich katolików [Skorowidz miejscowości, 1924, t. 4, s. 54]. W 1943 r. we wsi żyło 225 mieszkańców [Amtliches, 1943, s. 47]. W 2021 r. w Jeleniu mieszkało 106 osób [https://www.polskawliczbach.pl].

Zdecydowana większość mieszkańców Jelenia utrzymywała się z rolnictwa. Użytkowali oni indywidualne gospodarstwa rolne.

• Po odzyskaniu niepodległości przez państwo polskie we wsi nastąpiło ożywienie życia społeczno-politycznego. We wsi działało koło Stronnictwa Ludowego [Szumiło, 2014a, s. 170].
• Oddział Gwardii Ludowej Wójtowicza 16 czerwca 1943 r. zorganizował zasadzkę na niemiecki samochód ciężarowy na szosie parczewskiej. Zginęło wówczas 13 żandarmów niemieckich. W ramach akcji odwetowej, rankiem 23 czerwca 1943 r., kolonie Dębica i Jeleń otoczyli Niemcy. W czasie pacyfikacji kolonii Jeleń aresztowano 3 osoby i wysłano do obozu (Piotr Kawka – zmarł w obozie, Jan Kawka i Bolesław Pasek) [Kiełboń, 1996, s. 193–201].