Przejdź do treści

Garbów

    Herb gminy
    Garbów.

    Garbów

    Powiat: lubelski

    Gmina: loco

    Mapa miejscowości

    Miejscowości – część ekspercka

    W świecie cyfrowym

    Patrz hasło: Garbów.

    Nazwy historyczne, geneza i znaczenie

    Mikrotoponimia

    Antroponimia

    Archeologia o najdawniejszym osadnictwie

    W trakcie systematycznych badań powierzchniowych w ramach AZP w roku 1983 odkryto 4 stanowiska – trzy z nich śladowe z bliżej nieokreślonych pradziejów (wytwory krzemienne) oraz ceramika z wczesnego średniowiecza (XIII w.). W jednym przypadku nagromadzone bryłki opoki być może wskazują na zniszczony grób neolityczny. W roku 2007 prowadzono weryfikacyjne badania powierzchniowe i wykopaliskowe w pasie budowanej drogi ekspresowej S17. Ich wynikiem są kolejne ślady osadnictwa z bliżej nieokreślonych pradziejów (wytwór krzemienny) [NID, AZP obszar 75-79 – część opisana: Garbów Kolonia; także Bargieł, Zakościelna 1995, cz. 1, 266-267].

    Kolejnego odkrycia dokonano przypadkowo w roku 1985 w Garbowie Drugim w obrębie lokalnej części nazywanej „Miesiące”. Podczas prac budowlanych znaleziono bliżej nieokreślone kości (powtórnie zakopano w pobliżu miejsca odkrycia), ceramikę naczyniową (brak bliższych danych) i siekierę krzemienną, stanowiące pozostałości grobu neolitycznego (kultura amfor kulistych) [Bronicki 2016, 64-65]. Ponadto w bliżej nieznanych okolicznościach i miejscu znaleziono siekierkę krzemienną, której chronologię należy odnieść do epoki brązu – okresu wczesnego (kultura trzciniecka?) lub późnego – wczesnej epoki żelaza (kultura łużycka); podobnie dwa krzemienne wióry retuszowane (rodzaj noży) z bliżej nieokreślonego okresu neolitu [niepublikowane; archiwum J. Libera].

    W roku 1986 r. w części Garbów Pierwszy odkryto grodzisko (lokalna nazwa „Zamczysko”) o powierzchni około 2 ha. Jego majdan był wtórnie użytkowany przez cmentarz w XIX wieku. Z dawnego wału obronnego zachował się jedynie niewielki odcinek. Przeprowadzone w roku następnym badania sondażowe ujawniły pozostałości półziemianki z piecem o konstrukcji kamiennej. W jego wypełnisku znaleziono fragmenty naczyń glinianych z VIII-IX w. Kolejne prace wykopaliskowe w roku 1995 ujawniły pozostałości jamy dziegciarskiej z zachowaną glinianą rynienką oraz pozostałości naczynia glinianego (do którego zapewne spływał dziegieć) datowanego na XI-XII w [Rozwałka 1996]. W roku 1999 przeprowadzono kolejne badania wykopaliskowe na przedpolu obiektu, odkrywając pozostałości fosy (szerokości ponad 9 m i głębokości dochodzącej do 3 m). W jej wypełnisku znaleziono ułamki naczyń z czasów funkcjonowania zespołu grodowego z VII-X w., również późniejsze z XVII-XVIII w. Odkryto także fragmenty zabudowy osady podgrodowej w postaci półziemianek (w jednej znaleziono ślady zniszczonego paleniska z obstawą kamienną). Ponadto z penetracji powierzchniowych pobliskich wyniesień zebrano ceramikę naczyniową datowaną na VIII-IX oraz X-XII w. Obecnie na wzgórzu znajdują się ruiny kościoła barokowego, zniszczonego działaniami wojennymi 1915 roku, a teren grodziska i nieużytkowanego cmentarza porastała zwarta roślinność [Rozwałka 1996; 2000].

    Siekiera krzemienna ze zniszczonego grobu neolitycznego (kultura amfor kulistych) [Bronicki 2016, ryc. 17].
    Siekierka krzemienna z epoki brązu (kultura trzciniecka lub łużycka) [rys. i archiwum J. Libera].
    Plan warstwicowy grodziska z najbliższym otoczeniem: 1 – rekonstruowany przebieg wałów ziemnych, 2 – rekonstruowany przebieg fos, 3 – obszar przekształcony współcześnie; A – wewnętrzny wał odcinkowy, B – zewnętrzny pierścień wałów [Rozwałka i in. 2017, ryc. 6].

    Widok na przekop fosy [Niedźwiadek 2018, fot. 11].



    Fragmenty naczyń glinianych z warstwy spalenizny z rozsypiska wału grodowego – ceramika z wczesnego średniowiecza /1-5/ i okresu nowożytnego /6-8/ [Rozwałka 2000, ryc. 3].

    Pierwsza wzmianka o osadzie, prawo lokacyjne

    Właściciele i zarządcy

    Stosunki etniczne i wyznaniowe

    Oświata

    Gospodarka w dziejach

    Zabytki i obiekty przyrodnicze

    Ważne wydarzenia

    Małe ojczyzny – strefa regionalistów

    Współczesność, strategie rozwoju

    Samorząd, organizacje​

    Kościoły i związki religijne​

    Życie kulturalne

    Oświata i szkolnictwo

    Wybitne postacie​

    Rodziny – pamiątki

    Wspomnienia, albumy rodzinne​

    Gospodarka – firmy i przedsiębiorstwa

    Walory turystyczne

    Folklor​

    Miejsca pamięci