{"id":6080,"date":"2023-10-29T22:51:29","date_gmt":"2023-10-29T22:51:29","guid":{"rendered":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/?p=6080"},"modified":"2023-11-11T16:56:32","modified_gmt":"2023-11-11T16:56:32","slug":"parosla-pniski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2023\/10\/29\/parosla-pniski\/","title":{"rendered":"Paro\u015bla-Pniski"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:100%\">\n<div class=\"wp-block-columns border-left border-left-1 is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\"><div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/nowy_herb_gmina_slawatycze-914x1024.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6055\" width=\"218\" height=\"243\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/nowy_herb_gmina_slawatycze-914x1024.png 914w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/nowy_herb_gmina_slawatycze-268x300.png 268w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/nowy_herb_gmina_slawatycze-768x860.png 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/nowy_herb_gmina_slawatycze.png 1231w\" sizes=\"auto, (max-width: 218px) 100vw, 218px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Herb gminy S\u0142awatycze.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-top is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\">\n<h2 class=\"has-text-align-center wp-block-heading\">Paro\u015bla-Pniski<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"display-none\">start<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns card-text-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><strong>Powiat: <\/strong>bialski<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gmina:<\/strong> S\u0142awatycze<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\">\n<h3 class=\"has-text-align-center wp-block-heading\"><strong>Mapa miejscowo\u015bci<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<iframe src=\"https:\/\/www.google.com\/maps\/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d4933.609259223672!2d23.605908794127796!3d51.8097303709233!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0x4721652832344b8b%3A0xe030eb3c9a7d7806!2s21-526%20Paro%C5%9Bla!5e0!3m2!1spl!2spl!4v1698619870850!5m2!1spl!2spl\" width=\"400\" height=\"300\" style=\"border:0;\" allowfullscreen=\"\" loading=\"lazy\" referrerpolicy=\"no-referrer-when-downgrade\"><\/iframe>\n\n\n\n<p class=\"display-none\">end<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-grid is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Miejscowo\u015bci \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 ekspercka<\/h2>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">W \u015bwiecie cyfrowym<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\">Patrz has\u0142o: <a href=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2023\/10\/29\/slawatycze\/\" data-type=\"URL\" data-id=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2023\/10\/29\/slawatycze\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">S\u0142awatycze<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Nazwa, przynale\u017cno\u015b\u0107 administracyjna<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><a><\/a> Na tzw. mapie Heldensfelda (1801\u20131804) zapisane jako Pareslow i Pnisco. Nazwa Paro\u015bla pochodzi od s\u0142owa z gwary bia\u0142oruskiej paroslja \u2018m\u0142ody, sosnowy las\u2019 [NMP, 2009, t. 8, k. 311]. Nazwa Pniski pochodzi od s\u0142owa pnisko \u2018du\u017cy pie\u0144\u2019 w liczbie mnogiej [NMP, 2009, t. 8, k. 560]. W XIX i pierwszej po\u0142owie XX wieku Paro\u015bla i Pniski traktowano jako oddzielne miejscowo\u015bci. Obecnie tworz\u0105 jedn\u0105 osad\u0119, kt\u00f3ra w swojej nazwie zachowa\u0142a pierwotn\u0105 dwudzielno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Paro\u015bla i Pniski po\u0142o\u017cone by\u0142y na terenie Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego, w powiecie brzeskim wojew\u00f3dztwa brzesko-litewskiego. Po III rozbiorze Rzeczypospolitej Paro\u015bla i Pniski znalaz\u0142y si\u0119 najpierw w cyrkule bialskim (od 1796 r.) a potem w cyrkule w\u0142odawskim z siedzib\u0105 w\u0142adz w Bia\u0142ej Podlaskiej (od 1803 r.) Galicji Zachodniej w zaborze austriackim. Po w\u0142\u0105czeniu w 1809 r. tzw. Nowej Galicji do Ksi\u0119stwa Warszawskiego, w 1810 r. wie\u015b wesz\u0142a w sk\u0142ad powiatu w\u0142odawskiego departamentu siedleckiego [DPKW, 1811, t. 2, nr 16, s. 148]. Po powstaniu w 1815 r. Kr\u00f3lestwa Polskiego, w wyniku reformy administracyjnej z 1816 r., znalaz\u0142a si\u0119 powiecie w\u0142odawskim obwodu radzy\u0144skiego (z\u0142o\u017conego si\u0119 z powiat\u00f3w radzy\u0144skiego i w\u0142odawskiego) wojew\u00f3dztwa podlaskiego (od 1837 r. guberni podlaskiej) [DPKP, 1816, t. 1, s. 119]. W latach 1844\u20131866 le\u017ca\u0142a w okr\u0119gu w\u0142odawskim powiatu radzy\u0144skiego guberni lubelskiej, a od 1867 r. w powiecie bialskim guberni siedleckiej (w latach 1912\u20131915 guberni che\u0142mskiej) [DPKP, 1867, t. 66, s. 279]. W latach 1915\u20131918 r. znajdowa\u0142a si\u0119 w strefie wojskowej okupacji niemieckiej, tzw. Etappen Inspektion Bug. Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119 nale\u017ca\u0142a do powiatu bialskiego wojew\u00f3dztwa lubelskiego. W latach 1975\u20131998 by\u0142a w sk\u0142adzie wojew\u00f3dztwa bialskopodlaskiego. W 1999 r. znalaz\u0142a si\u0119 ponownie w powiecie bialskim wojew\u00f3dztwa lubelskiego.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gmina<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Konstytucja Ksi\u0119stwa Warszawskiego z 1809 r. wprowadzi\u0142a nowe formy ustroju lokalnego, m.in. gminy wiejskie z w\u00f3jtami na czele. Zostali nimi w\u0142a\u015bciciele ziemscy lub osoby przez nich wyznaczone. Obie wsie nale\u017ca\u0142y w\u00f3wczas do gminy S\u0142awatycze [APL, MSGL, sygn. 167]. Po utworzeniu gmin samorz\u0105dowych w Kr\u00f3lestwie Polskim w 1864 r. wie\u015b w\u0142\u0105czono w sk\u0142ad gminy Zab\u0142ocie [APL, KWPB, sygn. 3]. Od 1933 r. Paro\u015bla i Pniski nale\u017ca\u0142y do gromady Jab\u0142eczna we wspomnianej gminie [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin, w latach 1954\u20131959 pozosta\u0142y w gromadzie Jab\u0142eczna [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. Po jej likwidacji wie\u015b wesz\u0142a w sk\u0142ad gromady Zab\u0142ocie [DUWRNwL, 1959, nr 9, poz. 63]. Od 1973 r. so\u0142ectwo w gminie S\u0142awatycze [DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 239].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Mikrotoponimia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Wed\u0142ug Krajowego Rejestru Urz\u0119dowego Podzia\u0142u Terytorialnego Kraju (stan na 1.10.2023) wie\u015b nie ma cz\u0119\u015bci sk\u0142adowych [https:\/\/eteryt.stat.gov.pl\/].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Antroponimia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>W 1864 r. w Paro\u015bli uw\u0142aszczono w\u0142o\u015bcian o nast\u0119puj\u0105cych nazwiskach: Chrul, Gasiuk, Korniluk, Patejuk, Pawlik, Petruczuk, Romanczuk, Rudzki, Sawczuk i Szmytki [APL, ZTL, sygn. 78].<\/p>\n\n\n\n<p>W 1864 r. w Pniskach uw\u0142aszczono w\u0142o\u015bcian o nast\u0119puj\u0105cych nazwiskach: Kiryluk, Patejuk i Rudzki [APL, ZTL, sygn. 82].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Archeologia o najdawniejszych dziejach<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Brak informacji o stanowiskach zar\u00f3wno z kwerendy, jak i z systematycznych bada\u0144 powierzchniowych prowadzonych w roku 1986 w ramach AZP [NID, AZP obszar 65-91].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Pierwsza wzmianka o osadzie<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Miejscowo\u015b\u0107 Paro\u015bla powsta\u0142a dopiero pod koniec XVIII w. Najstarszy odnaleziony zapis w \u017ar\u00f3d\u0142ach pisanych pochodzi z roku 1796 [APL, CHKGK, sygn. 145]. Nazwa \u201ePniszcze\u201d pojawia si\u0119 wprawdzie w inwentarzu z roku 1764, ale nie w odniesieniu do osady, a uroczyska, le\u017c\u0105cego przy granicy d\u00f3br s\u0142awatyckich z Zab\u0142ociem [AGAD, AWR, XXV, sygn. 3804]. Osada Pniski powsta\u0142a najprawdopodobniej na pocz\u0105tku XIX w.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">W\u0142a\u015bciciele<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\">Wsie powsta\u0142y w dobrach s\u0142awatyckich Radziwi\u0142\u0142\u00f3w. Ostatni m\u0119ski ich w\u0142a\u015bciciel z tego rodu Dominik Hieronim Radziwi\u0142\u0142 zm. w 1813 roku. Paro\u015bla i Pniski wraz z ca\u0142ymi dobrami odziedziczy\u0142a w\u00f3wczas na mocy ukazu cara Rosji Aleksandra I wydanego jego kilkuletnia c\u00f3rka Stefania.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-17.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6263\" width=\"531\" height=\"349\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-17.png 828w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-17-300x197.png 300w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/image-17-768x505.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 531px) 100vw, 531px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Paro\u015bla i Pniski na mapie austriackiej z lat 1801-1804. httpsmaps.arcanum.com<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>W 1828 r. wysz\u0142a ona za m\u0105\u017c za Ludwika Adolfa Fryderyka Sayn Wittgensteina, z kt\u00f3rym mia\u0142a dw\u00f3jk\u0119 dzieci Piotra i Mari\u0119 \u2013 w przysz\u0142o\u015bci \u017con\u0119 Chlodwiga Karla Victora Hohenlohe-Schillingsf\u00fcrsta. Od \u015bmierci matki w 1832 r. do 1864 r. rodze\u0144stwo by\u0142o wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielami obydwu wsi. Po uw\u0142aszczeniu ch\u0142opi stali si\u0119 pe\u0142noprawnymi w\u0142a\u015bcicielami u\u017cytkowanej wcze\u015bniej ziemi (159 morg\u00f3w \u2013 Paro\u015bla i 69 morg\u00f3w \u2013 Pniski) i na terenie omawianych wsi nie by\u0142o ju\u017c w\u0142asno\u015bci dworskiej [APL OCh, HW, sygn. 551; APL OR, HBP, sygn. 400].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Demografia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><em><strong>Paro\u015bla<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>W 1814 r. w Paro\u015blach w 8 domach zamieszkiwa\u0142o 38 os\u00f3b [AGAD, AWR, XXV, sygn. 1473\/1]. S\u0142ownik Geograficzny informuje o 14 domach i 120 mieszka\u0144cach [SGKP, 1880\u20131914, t. 7, s. 870]. Wed\u0142ug spisu powszechnego z 1921 r. we wsi w 18 budynkach zamieszkiwa\u0142o 114 os\u00f3b, kt\u00f3re zadeklarowa\u0142y wyznanie prawos\u0142awne oraz poza jedn\u0105 osob\u0105 narodowo\u015b\u0107 polsk\u0105 [Skorowidz miejscowo\u015bci, 1924, t. 4, s. 5].<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Pniski<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>W 1814 r. w Pniskach w 3 domach zamieszkiwa\u0142o 19 os\u00f3b [AGAD, AWR, XXV, sygn. 1473\/1]. S\u0142ownik Geograficzny informuje o 5 domach i 47 mieszka\u0144cach [SGKP, 1880\u20131914, t. 8, s. 337]. Wed\u0142ug spisu powszechnego z 1921 r. we wsi w 8 budynkach zamieszkiwa\u0142o 49 os\u00f3b, kt\u00f3re zadeklarowa\u0142y wyznanie prawos\u0142awne oraz narodowo\u015b\u0107 polsk\u0105 [Skorowidz miejscowo\u015bci, 1924, t. 4, s. 5].<\/p>\n\n\n\n<p>W 2021 r. w Paro\u015bli i Pniskach zameldowanych by\u0142o w sumie 41 os\u00f3b [https:\/\/www.polskawliczbach.pl].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Stosunki etniczne i wyznaniowe<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Pierwsi mieszka\u0144cy Paro\u015bli i Pnisek byli unitami nale\u017c\u0105cymi do parafii greckokatolickiej w Jab\u0142ecznej. W 1796 r. w Paro\u015bli odnotowano 9 dom\u00f3w zamieszkiwanych przez unit\u00f3w [APL, CHKGK, sygn. 145]. W spisie wizytacyjnym z 1813 r. pojawi\u0142y si\u0119 te\u017c Pniski [APL, CHKGK, sygn. 349]. Wierni z Paro\u015bli i Pnisek w 1875 r. przeszli na prawos\u0142awie i z tym wyznaniem zwi\u0105zali swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Po carskim ukazie tolerancyjnym z 1905 r. zezwalaj\u0105cym na zmian\u0119 wyznania w Rosji wszyscy pozostali przy prawos\u0142awiu [APL, KPCH KV, sygn. 103 i 106].<\/p>\n\n\n\n<p>Prawos\u0142awni znikn\u0119li z krajobrazu wsi po II wojnie \u015bwiatowej, kiedy to wi\u0119kszo\u015b\u0107 Ukrai\u0144c\u00f3w dobrowolnie lub pod przymusem, wyjecha\u0142a do ZSRR w latach 1944\u20131946 lub zosta\u0142a wywieziona w ramach akcji \u201eWis\u0142a\u201d na tzw. Ziemie Odzyskane w 1947 roku. Katolicy obrz\u0105dku rzymskiego pojawili si\u0119 w Paro\u015bli i Pniskach dopiero po II wojnie \u015bwiatowej. Nale\u017c\u0105 oni do parafii rzymskokatolickiej w Jab\u0142ecznej.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Gospodarka w dziejach<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Paro\u015bli i Pnisek na przestrzeni dziej\u00f3w utrzymywa\u0142a si\u0119 z rolnictwa. Swoje powinno\u015bci pa\u0144szczy\u017aniane ch\u0142opi z tych wsi odrabiali w folwarku Jab\u0142eczna.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1814 r. w Paro\u015bli istnia\u0142o 8 dym\u00f3w (gospodarstw) pa\u0144szczy\u017anianych posiadaj\u0105cych po 6 lub 13 morg\u00f3w ziemi. W zamian odrabiali oni po jednym lub dwa dni m\u0119skie pa\u0144szczyzny tygodniowo przez ca\u0142y rok oraz op\u0142acali czynsz (1 z\u0142oty polski i 1 grosz polski z morgi). Jako ciekawostk\u0119 mo\u017cna poda\u0107, \u017ce posiadali oni w\u00f3wczas, m.in.: 2 konie, 8 wo\u0142\u00f3w, 9 kr\u00f3w i 37 owiec [AGAD, AWR, XXV, sygn. 1473\/1].<\/p>\n\n\n\n<p>W 1814 r. w \u201euroczysku Pniski\u201d istnia\u0142o 3 dymy (gospodarstwa) pa\u0144szczy\u017aniane posiadaj\u0105ce po 6 lub 14 morg\u00f3w ziemi. W zamian odrabiali oni po jednym lub dwa dni m\u0119skie pa\u0144szczyzny tygodniowo przez ca\u0142y rok oraz op\u0142acali czynsz (1 z\u0142oty polski i 1 grosz polski z morgi). Jako ciekawostk\u0119 mo\u017cna poda\u0107, \u017ce posiadali oni w\u00f3wczas, m.in.: jednego konia, 6 wo\u0142\u00f3w, 4 krowy i jedn\u0105 owc\u0119 [AGAD, AWR, XXV, sygn. 1473\/1].<\/p>\n\n\n\n<p>W 1864 r. w Paro\u015bli w oparciu o prawo z 1846 i 1864 r. uw\u0142aszczono 8 gospodarstw b\u0119d\u0105cych w posiadaniu 15 w\u0142a\u015bcicieli. Gospodarstwa mia\u0142y powierzchni\u0119 ok. 19\u201320 morg\u00f3w ziemi. W sumie w wyniku uw\u0142aszczenia ch\u0142opi z tej wsi otrzymali ponad 159 morg\u00f3w. W oparciu o to samo prawo w Pniskach uw\u0142aszczono trzy gospodarstwa b\u0119d\u0105ce w posiadaniu 6 w\u0142a\u015bcicieli. W sumie w wyniku uw\u0142aszczenia ch\u0142opi z tej wsi otrzymali ponad 69 morg\u00f3w Ch\u0142opi z obydwu wsi otrzymali takie same prawa serwitutowe, tj. do pastwiska dworskiego w uroczysku \u201eGa\u0107\u201d, \u0142owienia ryb w Bugu i serwitutu le\u015bnego w lasach domaczewskich po\u0142o\u017conych za Bugiem. W\u0142a\u015bciciele uw\u0142aszczonych gospodarstw mieli otrzymywa\u0107 w miar\u0119 potrzeb drewno na: popraw\u0119 budynk\u00f3w mieszkalnych i gospodarczych, p\u0142oty, wozy, sanie oraz posusz na opa\u0142 (26 woz\u00f3w rocznie) i \u0142uczyn\u0119 na o\u015bwietlenie (jeden w\u00f3z). Serwituty le\u015bne zosta\u0142y u\u015bci\u015blone zapisami z lat 1881 i 1884. Wed\u0142ug nich ka\u017cde z gospodarstw mia\u0142o otrzymywa\u0107 na popraw\u0119 budynk\u00f3w \u2013 jedn\u0105 sosn\u0119 (15 \u0142okci x 13 cali) co trzy lata, 20 osinowych \u0142at co 15 lat; na ogrodzenia \u2013 jednokonny w\u00f3z d\u0119bowych ko\u0142k\u00f3w (3 \u0142okcie x 3 cale), tj. 60 sztuk i dwa wozy jednokonny chrustu co 15 lat; na sanie \u2013 dwa graby na p\u0142ozy, na wozy \u2013 jedn\u0105 brzoz\u0119 i dwa d\u0119by na osie co 15 lat; na o\u015bwietlenie \u2013 jeden w\u00f3z karpiny rocznie. W 1914 r., co zatwierdzono jednak dopiero w 1927 r., ch\u0142opi z prezentowanych wsi zrezygnowali z praw do serwitutu pastwiskowego w zamian za ponad 20 ha ziemi (wie\u015b Paro\u015bla) i 11 ha ziemi (wie\u015b Pniski) [APL, ZTL, sygn. 78, 82; APL OCh, HW, sygn. 3\/551].<\/p>\n\n\n\n<p>Cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w wsi by\u0142a bezrolna i pracowa\u0142a na s\u0142u\u017cbie u zamo\u017cniejszych s\u0105siad\u00f3w lub w\u0142a\u015bcicieli ziemskich, albo trudni\u0142a si\u0119 innymi zawodami.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Wa\u017cne wydarzenia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>O przebiegu i skutkach dzia\u0142a\u0144 wojennych w okolicach Paro\u015bli i Pnisek do XX wieku \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne milcz\u0105. Mo\u017cemy si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce wie\u015b mocno ucierpia\u0142a podczas odwrotu armii napoleo\u0144skiej na prze\u0142omie 1812\/1813 roku. Okolice wsi stanowi\u0142y w latach 1863\u20131864 rejon dzia\u0142ania licznych partii powsta\u0144czych, na terenie wsi nie dosz\u0142o jednak do \u017cadnej odnotowanej w materia\u0142ach \u017ar\u00f3d\u0142owych bitwy z wojskami carskimi.<\/p>\n\n\n\n<p>Wa\u017cnym wydarzeniem politycznym w dziejach wsi by\u0142 wybuch I wojny \u015bwiatowej. Ju\u017c w 1914 r. sytuacja ekonomiczna ludno\u015bci uleg\u0142a pogorszeniu, mimo braku dzia\u0142a\u0144 militarnych, gdy\u017c do wojska rosyjskiego powo\u0142ano wielu m\u0119\u017cczyzn. Najtragiczniejsze wydarzenia mia\u0142y miejsce w po\u0142owie sierpnia 1915 r., gdy przez tereny te przesz\u0142a linia frontu. Armia rosyjska wycofywa\u0142a si\u0119 z po\u0142udnia na p\u00f3\u0142noc, w kierunku Brze\u015bcia. 15 sierpnia 1915 r. wsie w znacznej cz\u0119\u015bci zosta\u0142y spalone przez wycofuj\u0105ce si\u0119 wojska rosyjskie a wielu jej mieszka\u0144c\u00f3w uda\u0142o si\u0119 na uchod\u017astwo w g\u0142\u0105b Rosji. Uchod\u017acy zacz\u0119li wraca\u0107 dopiero w 1918 roku.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Paro\u015bla-Pniski start Powiat: bialski Gmina: S\u0142awatycze Mapa miejscowo\u015bci end Miejscowo\u015bci \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 ekspercka W \u015bwiecie cyfrowym Patrz has\u0142o: S\u0142awatycze. Nazwa, przynale\u017cno\u015b\u0107 administracyjna Na tzw. mapie Heldensfelda (1801\u20131804) zapisane jako Pareslow i Pnisco. Nazwa Paro\u015bla pochodzi od s\u0142owa z gwary bia\u0142oruskiej paroslja \u2018m\u0142ody, sosnowy las\u2019 [NMP, 2009, t. 8, k. 311]. Nazwa Pniski pochodzi od s\u0142owa&hellip;&nbsp;<a href=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2023\/10\/29\/parosla-pniski\/\" class=\"\" rel=\"bookmark\">Czytaj dalej &raquo;<span class=\"screen-reader-text\">Paro\u015bla-Pniski<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-6080","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6080","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6080"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6080\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6264,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6080\/revisions\/6264"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6080"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6080"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6080"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}