{"id":4208,"date":"2023-06-23T10:52:34","date_gmt":"2023-06-23T10:52:34","guid":{"rendered":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/?p=4208"},"modified":"2023-09-24T19:54:39","modified_gmt":"2023-09-24T19:54:39","slug":"kolano","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2023\/06\/23\/kolano\/","title":{"rendered":"Kolano i Kolonia Kolano"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:100%\">\n<div class=\"wp-block-columns border-left border-left-1 is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\"><div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"980\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/POL_gmina_Jablon_COA.svg-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4194\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/POL_gmina_Jablon_COA.svg-1.png 800w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/POL_gmina_Jablon_COA.svg-1-245x300.png 245w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/POL_gmina_Jablon_COA.svg-1-768x941.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Herb gminy Jab\u0142o\u0144.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-top is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\">\n<h2 class=\"has-text-align-center wp-block-heading\">Kolano i Kolonia Kolano<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"display-none\">start<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns card-text-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><strong>Powiat: <\/strong>parczewski<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gmina:<\/strong> Jab\u0142o\u0144<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\">\n<h3 class=\"has-text-align-center wp-block-heading\"><strong>Mapa miejscowo\u015bci<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<iframe src=\"https:\/\/www.google.com\/maps\/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d9896.51095133912!2d23.057211062450506!3d51.67580485582591!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0x47222c3d3fef6189%3A0x4f8192bce46a8df7!2s21-205%20Kolano!5e0!3m2!1spl!2spl!4v1687517476290!5m2!1spl!2spl\" width=\"400\" height=\"300\" style=\"border:0;\" allowfullscreen=\"\" loading=\"lazy\" referrerpolicy=\"no-referrer-when-downgrade\"><\/iframe>\n\n\n\n<p class=\"display-none\">end<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-grid is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Miejscowo\u015bci \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 ekspercka<\/h2>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">W \u015bwiecie cyfrowym<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\">Patrz has\u0142o: <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2023\/06\/23\/jablon\/\" data-type=\"URL\" data-id=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2023\/06\/23\/jablon\/\" target=\"_blank\">Jab\u0142o\u0144<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Nazwa, przynale\u017cno\u015b\u0107 administracyjna<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Pierwotnie osada nosi\u0142a nazw\u0119 Koliano \u2013 1576 r. [AGAD, MK, sygn. 114, k. 322v]; Kolano \u2013 1642 r. [AGAD, MK, sygn. 185, k. 658v]. Nazwa pochodzi od rzeczownika pospolitego kolano [NMP, 2003, t. 5, k. 47].<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wojew\u00f3dztwo i powiat<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Podlasie, do kt\u00f3rego zaliczano dobra horodysko-rossoskie w XV wieku nale\u017ca\u0142o generalnie do Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego, a w jego ramach do bardzo rozleg\u0142ego wojew\u00f3dztwa trockiego. W roku 1513, a ostatecznie w 1520 r. Zygmunt I utworzy\u0142 samodzielne wojew\u00f3dztwo podlaskie ze stolic\u0105 w Drohiczynie, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z ziem: drohickiej, bielskiej, mielnickiej, brzeskiej, kobry\u0144skiej i kamienieckiej. Interesuj\u0105ce nas dobra, znalaz\u0142y si\u0119 w powiecie brzeskim. Na mocy reform administracyjnych w Wielkim Ksi\u0119stwie Litewskim z roku 1566, z dotychczasowego wojew\u00f3dztwa podlaskiego wydzielono powiaty brzeski, kobry\u0144ski i kamieniecki, tworz\u0105c z nich nowe wojew\u00f3dztwo brzesko-litewskie.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1569 r. w zwi\u0105zku z uni\u0105 lubelsk\u0105, wojew\u00f3dztwo podlaskie zosta\u0142o wcielone do Korony, za\u015b brzesko-litewskie pozosta\u0142o w Wielkim Ksi\u0119stwie Litewskim [Maroszek, 2013, s. 15\u2013139; Wawrzy\u0144czyk, 1951, s. 14\u201337; Michaluk, 2002, s. 25\u201351; Flisi\u0144ski, 2003, s. 34\u201357]. Granica wojew\u00f3dztw podlaskiego i brzesko-litewskiego sta\u0142a si\u0119 jednocze\u015bnie granic\u0105 mi\u0119dzy Koron\u0105 a Litw\u0105. Jej przebieg budzi\u0142 liczne spory i w\u0105tpliwo\u015bci. Kolano le\u017ca\u0142o w granicach ziemi brzeskiej, wi\u0119c po 1566 roku znalaz\u0142o si\u0119 w nowo utworzonym wojew\u00f3dztwie brzesko-litewskim. Bezpo\u015brednio po roku 1569, kiedy wojew\u00f3dztwo podlaskie zosta\u0142o przy\u0142\u0105czone do Korony, Kolano pozostawa\u0142o w wojew\u00f3dztwie brzesko-litewskim Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego. Sytuacja zacz\u0119\u0142a komplikowa\u0107 si\u0119 pocz\u0105wszy od lat 70. XVI wieku.<\/p>\n\n\n\n<p>Kasper Dembi\u0144ski, po\u015blubiwszy w 1575 r. Maryn\u0119 Kopci\u00f3wn\u0119 sta\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bcicielem d\u00f3br horodyskich, w tym Kolana. S\u0142yn\u0105\u0142 z konfliktowego charakteru i cz\u0119stych proces\u00f3w s\u0105dowych [Pami\u0119tniki o Koniecpolskich, 1842,s. 204\u2013212]. B\u0119d\u0105c \u201ekoroniarzem\u201d unika\u0142 stawania i rozstrzygania swych spraw przed s\u0105dami ziemskimi i grodzkimi w Brze\u015bciu. Konsekwentnie swe sprawy kierowa\u0142 do grodu mielnickiego. Szczeg\u00f3lnie by\u0142o to widoczne po 1580 r., kiedy zosta\u0142 podkomorzym mielnickim [Urz\u0119dnicy podlascy, 1994, s. 115, nr 935]. Je\u015bli zaznaczymy, \u017ce do g\u0142\u00f3wnych kompetencji podkomorzego nale\u017ca\u0142o rozstrzyganie spor\u00f3w granicznych, to up\u00f3r Dembi\u0144skiego co do przynale\u017cno\u015bci administracyjnej jego d\u00f3br wydaje si\u0119 zrozumia\u0142y [Ternes, 2018, s. 8]. We \u201ew\u0142asnym\u201d grodzie m\u00f3g\u0142 bezpo\u015brednio wp\u0142ywa\u0107 na wydawanie korzystnych dla siebie wyrok\u00f3w. Up\u00f3r i konsekwencja Dembi\u0144skiego przynios\u0142y skutek. W dokumencie z 1576 r. dobra horodyskie (w tym Kolano) okre\u015blane by\u0142y jako le\u017c\u0105ce w \u201eziemi podlaskiej\u201d [AGAD, MK, sygn. 114, k. 322v\u2013324v], w 1578 r. m\u00f3wiono ju\u017c wyra\u017anie o wojew\u00f3dztwie podlaskim [AGAD, sygn. MK, sygn. 122, k. 184v\u2013189v]. O ile jeszcze w rejestrach podatkowych wojew\u00f3dztwa podlaskiego z 1580 r. dobra horodysko-rossoskie nie by\u0142y uwzgl\u0119dnione, o tyle od prze\u0142omu XVI i XVII w., a\u017c do III rozbioru, maj\u0119tno\u015bci te, do kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142o tak\u017ce Kolano, nale\u017ca\u0142y do ziemi mielnickiej wojew\u00f3dztwa podlaskiego [Ternes, 2018, s. 8]. Zwa\u017cywszy, \u017ce tzw. trakt wohy\u0144sko-\u0142omaski zaliczany by\u0142 z regu\u0142y do Litwy, nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce interesuj\u0105ce nas dobra nie mia\u0142y bezpo\u015bredniej \u0142\u0105czno\u015bci terytorialnej z ziemi\u0105 mielnick\u0105. By\u0142y jej enklaw\u0105, otoczon\u0105 ziemiami wojew\u00f3dztwa brzeskiego i lubelskiego [Por. Alexandrowicz, 1990, s. 91\u201397].<\/p>\n\n\n\n<p>Po III rozbiorze Polski miejscowo\u015b\u0107 znalaz\u0142a si\u0119 najpierw w cyrkule bialskim (od 1796 r.) a potem w cyrkule w\u0142odawskim, z siedzib\u0105 w\u0142adz w Bia\u0142ej Podlaskiej (od 1803 r.) Galicji Zachodniej w zaborze austriackim [Mapa, 1803]. Po w\u0142\u0105czeniu w 1809 r. tzw. Nowej Galicji do Ksi\u0119stwa Warszawskiego, w 1810 r. wesz\u0142a w sk\u0142ad powiatu w\u0142odawskiego departamentu siedleckiego [DPKW, 1811, t. 2, nr 16, s. 148]. Po powstaniu w 1815 r. Kr\u00f3lestwa Polskiego, w wyniku reformy administracyjnej z 1816 r., znalaz\u0142a si\u0119 powiecie w\u0142odawskim obwodu radzy\u0144skiego (z\u0142o\u017conego si\u0119 z powiat\u00f3w radzy\u0144skiego i w\u0142odawskiego) wojew\u00f3dztwa podlaskiego (od 1837 r. guberni podlaskiej) [DPKP, 1816, t. 1, s. 119]. W latach 1844\u20131866 le\u017ca\u0142a w okr\u0119gu w\u0142odawskim powiatu radzy\u0144skiego guberni lubelskiej, a od 1867 r. w powiecie radzy\u0144skim guberni siedleckiej (w latach 1912\u20131915 guberni che\u0142mskiej) [DPKP, 1867, t. 66, s. 279]. W latach 1915\u20131918 r. znajdowa\u0142a si\u0119 w strefie wojskowej okupacji niemieckiej, tzw. Etappen Inspektion Armee Bug. Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119 nale\u017ca\u0142a do powiatu radzy\u0144skiego wojew\u00f3dztwa lubelskiego (1918\u20131939) a w czasie okupacji niemieckiej dystryktu lubelskiego (1939\u20131944). Nast\u0119pnie znalaz\u0142a si\u0119 ponownie w powiecie radzy\u0144skim wojew\u00f3dztwa lubelskiego (1944\u20131954). W 1954 r. w\u0142\u0105czona w sk\u0142ad nowopowsta\u0142ego powiatu parczewskiego [\u0106wik i Reder, 1977]. W latach 1975\u20131999 w wojew\u00f3dztwie bialskopodlaskim, potem znowu w powiecie parczewskim wojew\u00f3dztwa lubelskiego.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Gmina<\/h3>\n\n\n\n<p>Gminy dominialne wprowadzono na podstawie Konstytucji Ksi\u0119stwa Warszawskiego. Na mocy ustawy z 1809 r. powsta\u0142y gminy wiejskie, na czele kt\u00f3rych stali w\u00f3jtowie, kt\u00f3rymi zostawali z urz\u0119du w\u0142a\u015bciciele d\u00f3br ziemskich, kt\u00f3rzy za zgod\u0105 w\u0142adz zwierzchnich mogli wyznacza\u0107 swoich zast\u0119pc\u00f3w. W\u00f3jtowie byli wykonawcami zarz\u0105dze\u0144 w\u0142adz pa\u0144stwowych, opiekowali si\u0119 maj\u0105tkiem gminnym, czuwali nad bezpiecze\u0144stwem, porz\u0105dkiem i zdrowiem mieszka\u0144c\u00f3w. Przy tym pe\u0142nili swoj\u0105 funkcj\u0119 bezp\u0142atnie. Pomoc\u0105 w\u00f3jtom w poszczeg\u00f3lnych wsiach s\u0142u\u017cyli so\u0142tysi [DPKW, 1809, t. 1, s. 227\u2013236]. Wie\u015b i folwark Kolano nale\u017ca\u0142y w\u00f3wczas do gminy Kolano. Jej w\u00f3jtem w zast\u0119pstwie w\u0142a\u015bcicieli d\u00f3br by\u0142 m.in.: Ignacy Zag\u00f3rski (1856) [APL, MSGL, sygn. 167, k. 336\u2013337].<\/p>\n\n\n\n<p>Po utworzeniu ukazem cara Aleksandra II gmin samorz\u0105dowych w Kr\u00f3lestwie Polskim w 1864 r. wie\u015b Kolano planowano w\u0142\u0105czy\u0107 w sk\u0142ad gminy Kodeniec, ale na wniosek mieszka\u0144c\u00f3w w 1865 r. przy\u0142\u0105czono j\u0105 ostatecznie do gminy Jab\u0142o\u0144 [APL, KWPB, sygn. 4]. W 1933 r. we wspomnianej gminie powsta\u0142y dwie gromady Kolano Wie\u015b i Kolano Kolonia [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin w 1954 r. wie\u015b do\u0142\u0105czono do gromady Przew\u0142oka [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. Od 1973 r. so\u0142ectwo nale\u017cy do gminy Jab\u0142o\u0144 [DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 269].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Mikrotoponimia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Cz\u0119\u015bci Kolano\u2013Kolonii nazywane s\u0105 Borek i Seweryn\u00f3wka. W drugiej po\u0142owie XIX w. odnotowano we wsi nast\u0119puj\u0105ce mikrotoponimy: B\u0142ota, Bocianiec, Borek, Do\u0142ha, Dubowiec, Dzia\u0142ki, Krzaki, Niwka, Paruby, Przednia, Smalowa, Skorodnia, \u017badnia [APL, ZTL, sygn. 2450; APR, ZDP, sygn. 14187]. Obecnie (2023 r.) u\u017cywane s\u0105 nazwy: Baran, Bocionek, Borek, Dodatek, Do\u0142ha, G\u0119siecka Kolonia, Go\u015bciniec, Ko\u0142o Brykowej, Na Wzg\u00f3rku, Po\u017carnica, Przecinek, Ptasia ulica, Sewerynka, Welin i \u017bmiarki [Informacja Katarzyna Matczuk].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Antroponimia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>W spisie sporz\u0105dzonym w roku 1662 na potrzeby wybierania tzw. pog\u0142\u00f3wnego, odnotowano m.in. nast\u0119puj\u0105cych mieszka\u0144c\u00f3w Kolana: szlachcic Baltazar Szyd\u0142owski (zapewne miejscowy zarz\u0105dca); Wojciech Czesa\u0142a (w\u00f3jt); Iwan Cha\u0144ko; Jacko Oraszczyk; Wa\u015bko Bondaryk; Chwiedko, Stefan Bebko; Chwedko Przesmycki; Wawrysz Woitiuk; Ilko Nowak; Harasim, Iwan Kuryanczuk; Misko Kaciuczyk; Szymko Prystupa; Iwan Jaroszuk; Piotr Czornaczuk; Iwan Zuch; Osip Zdun; Iwan Bo\u0142czuk; Ja\u015bko Michalczuk; Jan Zasiedka; Martin, Abraham Kaliszyk; Sawka Steciuk.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d najcz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105cych si\u0119 nazwisk wymieni\u0107 mo\u017cna: Woitiuk, Kaciuczyk, Kaliszyk, Michalczuk, Bo\u0142czuk [AVAK, t. 33, s. 470\u2013471].<\/p>\n\n\n\n<p>W 1864 r. we wsi uw\u0142aszczono w\u0142o\u015bcian o nast\u0119puj\u0105cych nazwiskach: Abramczuk, Bartoszuk, Bindza, Buriec, Ch\u0142aduniuk, Chwedczuk, Czernak, Czerniak, Czornak, Doskocz, Drabko, Gajko, Gapon, Garmo\u0142, G\u0142adoniuk, Gurko, Kaliszik, Karusik, Karuszka, Kiendracki, Kliszczewski, Ko\u0142bu\u015b, Korpysz, Kozio\u0142, Lewczuk, Maciek, Marciniuk, Miro\u0144czuk, Oleksiuk, Prota\u015b, Raczinski, Sak, Stefaniuk, Swieklej, Szinkaruk, \u015awieczka i Wojtiuk [APL, ZTL, sygn. 2450].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Archeologia o najdawniejszym osadnictwie<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><strong>Kolano<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Jedynie prowadzone systematyczne badania powierzchniowe w roku 1993 w ramach AZP ujawni\u0142y 9 stanowisk wy\u0142\u0105cznie \u015bladowych (znaleziska pojedyncze), z kt\u00f3rych poza odosobnionym wytworem krzemiennym zebrano niecharakterystyczne u\u0142amki ceramiki naczyniowej z okresu nowo\u017cytnego [NID, AZP obszary 68-86 i 69-86].<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kolano Kolonia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W trakcie prowadzonych w roku 1993 systematycznych bada\u0144 powierzchniowych AZP zlokalizowano 17 stanowisk archeologicznych. Poza dominuj\u0105cymi \u015bladami osadnictwa (pojedyncze zabytki krzemienne i ceramiczne) nieokre\u015blonymi chronologicznie, na jednym stanowisku wyr\u00f3\u017cniono ceramik\u0119 z pocz\u0105tku epoki \u017celaza (kultura pomorska), na kilku innych z bli\u017cej nieokre\u015blonego okresu nowo\u017cytnego [NID, AZP obszar 68-86].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Pierwsza wzmianka o osadzie<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Osada ma zapewne dawn\u0105 metryk\u0119, ale najstarsza odnaleziona wzmianka w \u017ar\u00f3d\u0142ach pisanych odnosi si\u0119 do roku 1550 [AVAK, t. 33, s. 376].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">W\u0142a\u015bciciele <\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>W XV w. tereny na kt\u00f3rych znajduje si\u0119 wie\u015b nale\u017ca\u0142y do domeny monarszej (hospodarskiej). Pierwszym prywatnym w\u0142a\u015bcicielem d\u00f3br, zosta\u0142 na mocy przywilej\u00f3w z lat 1503, 1508, 1519 [patrz has\u0142o: Jab\u0142o\u0144] Wasyl Andriejewicz Po\u0142ubi\u0144ski, dworzanin, marsza\u0142ek hospodarski, starosta m\u015bcis\u0142awski i radomylski [Wi\u015bniewski, 1983, s. 370\u2013371]. W 1541 r. Wasyl Po\u0142ubi\u0144ski tocz\u0105c sp\u00f3r z plebanem parczewskim Miko\u0142ajem, domagaj\u0105cym si\u0119 dziesi\u0119ciny ze wsi Jasionka, przedstawi\u0142 ca\u0142y wyw\u00f3d historyczny, pokazuj\u0105cy, \u017ce roszczenia te by\u0142y bezpodstawne. Stwierdzi\u0142 on, \u017ce Jasionka nale\u017c\u0105ca do d\u00f3br jab\u0142o\u0144skich wcze\u015bniej znajdowa\u0142a si\u0119 w domenie ksi\u0105\u017c\u0119cej, a jej niedbali dzier\u017cawcy dopu\u015bcili do tego, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 grunt\u00f3w zosta\u0142a bezprawnie zaj\u0119ta przez w\u0142a\u015bcicieli pobliskiej, b\u0119d\u0105cej ju\u017c w Koronie, Przew\u0142oki. Z tych bezprawnie zaj\u0119tych teren\u00f3w zacz\u0119li oni bez zgody i wiedzy ksi\u0119cia p\u0142aci\u0107 dziesi\u0119cin\u0119 do ko\u015bcio\u0142a parczewskiego. Dopiero gdy dobra jab\u0142o\u0144skie zosta\u0142y nadane na w\u0142asno\u015b\u0107 Po\u0142ubi\u0144skiemu (<em>za s\u0142u\u017cbu moju<\/em>), wytoczy\u0142 on od razu proces bojarom przew\u0142ockim o zagarni\u0119te grunty. S\u0105dz\u0105cy t\u0119 spraw\u0119 starosta brzeski Jerzy Ilinicz rozstrzygn\u0105\u0142 j\u0105 na korzy\u015b\u0107 Po\u0142ubi\u0144skiego [LM, 2016, nr 39, s. 59\u201360].Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce Ilinicz zmar\u0142 w roku 1527, za\u015b starost\u0105 brzeskim by\u0142 w latach 1510\u20131524, za najbardziej prawdopodobn\u0105 dat\u0119 nadania d\u00f3br jab\u0142o\u0144skich Wasylowi Po\u0142ubi\u0144skiemu uzna\u0107 nale\u017cy rok 1519. Odt\u0105d zawsze ju\u017c pozostawa\u0142y w prywatnych r\u0119kach. Wasyl Po\u0142ubi\u0144ski jako centrum w\u0142o\u015bci uczyni\u0142 Horodyszcze. Zbudowa\u0142, czy mo\u017ce rozbudowa\u0142 tu zamek, ufundowa\u0142 przy nim cerkiew p.w. Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej. Zar\u00f3wno zamek jak i cerkiew sp\u0142on\u0119\u0142y przed 26 sierpnia 1550 roku [AVAK, t. 33, s. 375\u2013377, nr 268]. Po\u0142ubi\u0144ski postanowi\u0142 je odbudowa\u0107, lecz w marcu 1551 r. zmar\u0142, a jego nast\u0119pcy nie zdo\u0142ali wykona\u0107 jego woli.<\/p>\n\n\n\n<p>Wasyl mia\u0142 dw\u00f3ch syn\u00f3w \u2013 Lwa i Iwana. Lew zmar\u0142 przed ojcem, zostawiaj\u0105c nieletni\u0105 c\u00f3rk\u0119 Maryn\u0119, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 ulubienic\u0105 dziadka. Po \u015bmierci Wasyla dobra horodyskie obj\u0119li Iwan Po\u0142ubi\u0144ski, wesp\u00f3\u0142 z bratanic\u0105 Maryn\u0105 Lwown\u0105. Iwan o\u017ceni\u0142 si\u0119 Rain\u0105 (Regin\u0105) Kopci\u00f3wn\u0105, dziedziczk\u0105 pobliskich Rusi\u0142 i Opola, za\u015b nieco p\u00f3\u017aniej, oko\u0142o roku 1558, Maryna po\u015blubi\u0142a Iwana Kopcia, brata Rainy [Wawrzy\u0144czyk, 1951, s. 54]. Iwan Wasylewicz Po\u0142ubi\u0144ski zmar\u0142 bezpotomnie oko\u0142o roku 1558. Maryna Lwowna z ma\u0142\u017ce\u0144stwa z Iwanem Kopciem mia\u0142a c\u00f3rk\u0119 Maryn\u0119. Ju\u017c w roku 1563 zosta\u0142a wdow\u0105 i do\u015b\u0107 szybko po raz drugi wysz\u0142a za m\u0105\u017c, tym razem za Stanis\u0142awa Naruszewicza. Dosz\u0142o do konfliktu rodzinnego, zako\u0144czonego podzia\u0142em d\u00f3br. Konflikt zosta\u0142 za\u017cegnany, kiedy ostatnia dziedziczka fortuny Po\u0142ubi\u0144skich Maryna Iwanowna Kopci\u00f3wna, c\u00f3rka Maryny i Iwana Kopcia, po\u015blubi\u0142a w roku 1575 Kaspra Dembi\u0144skiego, syna kanclerza koronnego Walentego Dembi\u0144skiego. Okaza\u0142 si\u0119 sprawnym gospodarzem, umiej\u0105cym dba\u0107 zar\u00f3wno o stan gospodarczy, jak i prawny swych d\u00f3br. Dembi\u0144skiemu uda\u0142o si\u0119 zawrze\u0107 porozumienie ze zwa\u015bnionymi stronami i od prze\u0142omu lat 70. i 80. XVI w. sta\u0142 si\u0119 niekwestionowanym w\u0142a\u015bcicielem ca\u0142o\u015bci d\u00f3br rossosko-horodyskich, w tym Kolana [AGAD, MK, sygn. 114, k. 322v\u2013324v; AGAD, MK, sygn. 122, k. 184v\u2013189v; APL, KGL, Relacje, sygn. 69, k. 1155\u20131167v].<\/p>\n\n\n\n<p>Ma\u0142\u017ce\u0144stwo Kaspra i Maryny Dembi\u0144skich doczeka\u0142o si\u0119 trzech c\u00f3rek: Agnieszki, Zofii i Doroty. Pierwsza z nich po\u015blubi\u0142a Stanis\u0142awa Trzci\u0144skiego, p\u00f3\u017aniejszego kasztelana sochaczewskiego. Zofia po\u015blubi\u0107 mia\u0142a Aleksandra Koniecpolskiego. Zanim dosz\u0142o jednak do \u015blubu zmar\u0142a Maryna Dembi\u0144ska. Zofia wraz z siostr\u0105 Dorot\u0105, czas \u017ca\u0142oby po matce postanowi\u0142y sp\u0119dzi\u0107 w klasztorze bernardynek na Stradomiu. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce siostry na tyle zasmakowa\u0142y w klasztornym \u017cywocie, ze postanowi\u0142y tam pozosta\u0107 i z\u0142o\u017cy\u0107 \u015bluby zakonne. Zdesperowany Aleksander Koniecpolski postanowi\u0142 si\u0142\u0105 odzyska\u0107 narzeczon\u0105. W Wielki Pi\u0105tek 1612 roku dokona\u0142 napadu na klasztor, wysadzi\u0142 drzwi \u201epetardami\u201d i uprowadzi\u0142 siostry Dembi\u0144skie z klasztoru [Pami\u0119tniki o Koniecpolskich, 1842, s. 162\u2013163; 204\u2013212]. Wkr\u00f3tce w Koniecpolu po\u015blubi\u0142 Zofi\u0119 Dembi\u0144sk\u0105. Zofia urodzi\u0142a syna Jana Przedbora, lecz nied\u0142ugo potem zmar\u0142a. Wkr\u00f3tce Aleksander Koniecpolski po\u015blubi\u0142 jej m\u0142odsz\u0105 siostr\u0119 Dorot\u0119, z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 syn\u00f3w Jakuba i Stanis\u0142awa oraz c\u00f3rki Barbar\u0119 i Zofi\u0119. Ma\u0142\u017ce\u0144skie perypetie Aleksandra Koniecpolskiego nie tylko wywo\u0142a\u0142y skandal obyczajowy na skal\u0119 ca\u0142ej Rzeczpospolitej, ale tak\u017ce \u015bci\u0105gn\u0119\u0142y na jego g\u0142ow\u0119 kary ko\u015bcielne (ekskomunik\u0119) i \u015bwieckie (infamia). Dopiero za wstawiennictwem hetmana Stanis\u0142awa Koniecpolskiego, sejm w roku 1625 zni\u00f3s\u0142 z Aleksandra infami\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Po \u015bmierci pierwszej \u017cony Kasper Dembi\u0144ski po\u015blubi\u0142 Krystyn\u0119 z Uhrowieckich. Z ma\u0142\u017ce\u0144stwa tego urodzi\u0142a si\u0119 c\u00f3rka Franciszka Katarzyna. W roku 1620 Kasper Dembi\u0144ski zmar\u0142, pozostawiaj\u0105c do\u015b\u0107 skomplikowan\u0105 sytuacj\u0119 maj\u0105tkow\u0105. Do schedy po nim zg\u0142osi\u0142y swe pretensje jego dwie wnuczki Be\u0142\u017cecka i Rzeczycka (c\u00f3rki Agnieszki z Dembi\u0144skich Trzci\u0144skiej), c\u00f3rka Dorota, wnuk Jan Przedbor Koniecpolski oraz oczywi\u015bcie wdowa Krystyna z Uhrowieckich. Oko\u0142o czterech lat trwa\u0142y procesy mi\u0119dzy stronami [APL, KGL, Relacje, sygn. 50, k. 162\u2013163, 192\u2013193; sygn. 51, k. 246\u2013256, 423\u2013424; sygn. 52, k. 60\u201363, 319\u2013320]. Sytuacja uspokoi\u0142a si\u0119 dopiero, kiedy kuratel\u0119 nad dobrami horodysko-rossoskimi przej\u0119li hetman Stanis\u0142aw i kasztelan che\u0142mski Samuel Koniecpolscy. Dzi\u0119ki ich po\u015brednictwu zakupi\u0142 je w 1625 r. Miko\u0142aj Firlej kasztelan wojnicki i starosta lubelski.<\/p>\n\n\n\n<p>W ten spos\u00f3b dobra na ponad sto lat znalaz\u0142y si\u0119 w r\u0119kach Firlej\u00f3w [ANK, ZZG, sygn. 180, k. 17\u201328]. Zaznaczy\u0107 jednak nale\u017cy, \u017ce by\u0142a to transakcja zwana potocznie wyderkafem. W jej wyniku za zap\u0142acon\u0105 kwot\u0119 Firlej nie zyskiwa\u0142 pe\u0142ni praw do d\u00f3br, a prawo do pobierania rocznych procent\u00f3w, Koniecpolski zachowywa\u0142 za\u015b prawo ich odkupu za pierwotn\u0105 kwot\u0119. Sytuacja ta zmieni\u0142a si\u0119 dopiero 3 marca 1642 roku. W\u00f3wczas hetman Stanis\u0142aw Koniecpolski przekaza\u0142 interesuj\u0105ce nas dobra swoim bratankom i bratanicom, dzieciom Aleksandra Koniecpolskiego i Zofii oraz Doroty Dembi\u0144skich, ci za\u015b tego samego dnia, ostatecznie, bez prawa odkupu, przekazali je synowi Miko\u0142aja Firleja (zm. 1636), Zbigniewowi Firlejowi (zm. 1649), staro\u015bcie lubelskiemu [AGAD, MK, sygn. 185, k. 658v\u2013674]. Nast\u0119pnym w\u0142a\u015bcicielem Kolana i okolic by\u0142 syn Zbigniewa Miko\u0142aj Andrzej, rotmistrz wojsk kr\u00f3lewskich, staro\u015bcic lubelski (zm. ok. 1678). Miko\u0142aj Andrzej Firlej maj\u0105c spore k\u0142opoty finansowe do\u015b\u0107 cz\u0119sto zastawia\u0142, zad\u0142u\u017ca\u0142, b\u0105d\u017a puszcza\u0142 w dzier\u017caw\u0119 poszczeg\u00f3lne dobra.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1676 r. jako w\u0142a\u015bciciel Kolana wymieniony zosta\u0142 niejaki pan Paw\u0142owski [BCz, rkps 1099, s. 691]. By\u0142 on jednak raczej tylko dzier\u017cawc\u0105 lub zastawnikiem, a formalnie wie\u015b pozostawa\u0142a w r\u0119kach Firlej\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Kolejnym w\u0142a\u015bcicielem d\u00f3br by\u0142 J\u00f3zef Stanis\u0142aw Firlej, ostatni m\u0119ski przedstawiciel tej linii Firlej\u00f3w. Zmar\u0142 on w 1697 r., przekazuj\u0105c wszystkie swe dobra \u017conie El\u017cbiecie z Fr\u0105ckiewicz\u00f3w i c\u00f3rce Mariannie (Marii Kazimierze) [Le\u015bniewska, s. 99\u2013116]. Na pocz\u0105tku XVIII w. jednolite dot\u0105d pod wzgl\u0119dem w\u0142asno\u015bciowym dobra horodysko-rossoskie zaczynaj\u0105 ulega\u0107 podzia\u0142owi. Horodyszcze i Rossosz przesz\u0142y w r\u0119ce Potockich (przej\u015bciowo tak\u017ce Sapieh\u00f3w i Ossoli\u0144skich) natomiast dobra jab\u0142o\u0144skie przesz\u0142y na inn\u0105 lini\u0119 Firlej\u00f3w, potomk\u00f3w wojewody lubelskiego Piotra Firleja (zm. 1619). Jego wnuk Miko\u0142aj Henryk Firlej, kanonik krakowski w testamencie z 1707 r. zapisa\u0142 Jab\u0142o\u0144, Kolano, Paszenki, Kudry, Dawidy, Rudzieniec i Radcze swojemu bratankowi Andrzejowi Firlejowi, kasztelanicowi sanockiemu, a p\u00f3\u017aniej kasztelanowi kamie\u0144skiemu [APL, KGL, Zapisy, sygn. 147, k. 141\u2013141v]. Ten umiera w 1718 r., a dobra jab\u0142o\u0144skie przesz\u0142y ostatecznie na jego c\u00f3rk\u0119 Weren\u0119 (Weronik\u0119), kt\u00f3ra po\u015blubiaj\u0105c J\u00f3zefa Scipio del Campo, starost\u0119 lidzkiego, wnios\u0142a mu je w posagu. W posiadaniu Scypion\u00f3w b\u0119d\u0105 do schy\u0142ku XVIII wieku. Weronika zmar\u0142a w roku 1738, jej m\u0105\u017c pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej. J\u00f3zef i Weronika Scypionowie pozostawili dwoje dzieci \u2013 Ignacego i Ann\u0119. Dobra jab\u0142o\u0144skie przypad\u0142y Annie, kt\u00f3ra po\u015blubi\u0142a Konstantego Felicjana Szaniawskiego, starost\u0119 ma\u0142ogoskiego. Po rozwodzie z chorym umys\u0142owo m\u0119\u017cem brylowa\u0142a na warszawskich salonach, b\u0119d\u0105c osob\u0105 bardzo popularn\u0105 w kr\u0119gach dworu Stanis\u0142awa Augusta [Czeppe, 2009\u20132010, s. 609\u2013611]. Pod koniec lat osiemdziesi\u0105tych XVIII wieku przekaza\u0142a prawdopodobnie dobra jab\u0142o\u0144skie bratu Ignacemu. W ka\u017cdym razie od pocz\u0105tk\u00f3w lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ich w\u0142a\u015bcicielk\u0105 by\u0142a wdowa po Ignacym Scypionie \u2013 Marianna z Wodzickich wraz z synami. W tym charakterze wyst\u0119puje jeszcze w roku 1797 [APL, KZP, sygn. 1, k. 258; sygn. 3, k. 11].<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/kolano.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4775\" width=\"501\" height=\"283\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/kolano.jpg 945w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/kolano-300x170.jpg 300w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/kolano-768x435.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 501px) 100vw, 501px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Kolano na mapie austriackiej z prze\u0142omu XVIII i XIX wieku West Galizien <br>(1801\u20131804) \u2013 First Military Survey | Arcanum Maps.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Prawdopodobnie w 1803 r. dobra jab\u0142o\u0144skie sta\u0142y si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 Seweryna Potockiego (1762\u20131829), kt\u00f3ry wedle aktu sporz\u0105dzonego w Petersburgu w 1806 r. darowa\u0142 m.in. Kolano swoim c\u00f3rkom, jednak z obowi\u0105zkiem wyp\u0142acania przez nie jego matce \u2013 Teresie z Ossoli\u0144skich \u2013 corocznie 1000 z\u0142otych czerwonych rocznej renty. C\u00f3rki mia\u0142y te\u017c wykupi\u0107 Kolano od Daniela Korzeli\u0144skiego [APL, <a href=\"https:\/\/www.szukajwarchiwach.gov.pl\/en\/zespol\/-\/zespol\/24491\">Akta notariusza Erazma \u0141uniewskiego w Bi\u0142goraju<\/a>, sygn. 1]. Na mocy kolejnych zapis\u00f3w Seweryna z 1815 r. wydzielono cztery dzia\u0142y. Seweryna po m\u0119\u017cu Soba\u0144ska dosta\u0142a dobra Kolano z folwarkiem Puchowa G\u00f3ra, wsiami Kolano, Paszenki i 65 gospodarstwami w G\u0119si [APR, ZDP, Sukcesje, sygn. 14 187, k. 46\u201356]. Dobra Kolano Seweryna Soba\u0144ska podarowa\u0142a w 1838 r. bratu Leonowi Potockiemu (1788\u20131860). Ten z kolei nied\u0142ugo potem w 1842 r. sprzeda\u0142 je szwagrowi Sewerynowi \u0141ubie\u0144skiemu [APL ORP, HwBP, sygn. 1639], kt\u00f3ry w 1845 r. zamieszka\u0142 z rodzin\u0105 w Kolanie. W 1857 r. Kolano przesz\u0142o na w\u0142asno\u015b\u0107 jego \u017cony Amelii z Jezierskich \u0141ubie\u0144skiej. Nast\u0119pnie przej\u0105\u0142 je w 1870 r. ich syn Zdzis\u0142aw Stanis\u0142aw \u0141ubie\u0144ski (1845\u20131896). Musia\u0142 on jednak opu\u015bci\u0107 maj\u0105tek za \u201emieszanie si\u0119\u201d do spraw prawos\u0142awia. Zarz\u0105d nad dobrami sprawowa\u0142y kolejno Amelia \u0141ubie\u0144ska, a p\u00f3\u017aniej \u017cona Zdzis\u0142awa, Jadwiga z Hausner\u00f3w \u0141ubie\u0144ska (1852\u20131930) [APL ORP, HwBP, sygn. 1639]. W 1896 r. dobra Kolano obejmowa\u0142y obszar o powierzchni 2702 morg\u00f3w [APL ORP, HwBP, sygn. 1633a]. W 1900 r. maj\u0105tek kupi\u0142 Leon Lipczy\u0144ski, kt\u00f3ry nast\u0119pnie sprzedawa\u0142 kolejne jego cz\u0119\u015bci. Najpierw w 1904 r. sprzeda\u0142 nieca\u0142e 4 ha dla Micha\u0142a Kozio\u0142a (Kolano A Konty) [APL ORP, HwBP, sygn. 1641]. Kolejne 93 morgi (Kolano A Piaski) sprzeda\u0142 w 1913 r. [APL ORP, HwBP, sygn. 1640]. W 1913 r. wydzielono z maj\u0105tku Kolano dobra Puchowa G\u00f3ra o powierzchni 1084 morgi [APL ORP, HwBP, sygn. 1642]. Lipczy\u0144ski sprzeda\u0142 ostatecznie dobra Kolano w 1927 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Po uw\u0142aszczeniu ch\u0142op\u00f3w w 1864 r. stali si\u0119 oni pe\u0142noprawnymi w\u0142a\u015bcicielami u\u017cytkowanych wcze\u015bniej gospodarstw.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Demografia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>O mieszka\u0144cach interesuj\u0105cych nas teren\u00f3w w okresie staropolskim wiemy raczej niewiele. Bardziej szczeg\u00f3\u0142owe informacje zachowa\u0142y si\u0119 dla 2 po\u0142owy XVII i XVIII wieku. Najciekawszym \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 imienne spisy mieszka\u0144c\u00f3w sporz\u0105dzane na potrzeby poboru podatku, tzw. pog\u0142\u00f3wnego. Takimi spisami obj\u0119ci byli teoretycznie wszyscy mieszka\u0144cy bez wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107, czy stan spo\u0142eczny. Wyj\u0105tek czyniono jedynie dla dzieci poni\u017cej 10 roku \u017cycia oraz \u017cebrak\u00f3w i generalnie os\u00f3b starych, schorowanych, niezdolnych do pracy. Szcz\u0119\u015bliwie dla Kolana zachowa\u0142 si\u0119 do\u015b\u0107 szczeg\u00f3\u0142owy spis z roku 1662 i bardziej og\u00f3lnikowe rejestry pog\u0142\u00f3wnego z lat 1673, 1674 i 1676. W roku 1662 spisano w Kolanie 170 os\u00f3b [AVAK, t. 33, s. 470\u2013471]. Rejestr podatku pog\u0142\u00f3wnego z roku 1673 odnotowuje w Kolanie 95 mieszka\u0144c\u00f3w, podobny z roku nast\u0119pnego m\u00f3wi o 79 mieszka\u0144cach [AGAD, ASK I, 70, k. 271, 312]. W 1676 r. m\u00f3wiono o 78 poddanych [BCz, rkps 1099, s. 691].<\/p>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug akt wizytacji parafii unickich z 1775 roku, w Kolanie w 39 domach mieszka\u0142o 271 os\u00f3b, w tym 134 kobiet i 137 m\u0119\u017cczyzn [APL, ChKGK, sygn. 121, s. 32\u201335]. Zaznaczy\u0107 trzeba, ze dane te dotycz\u0105 oczywi\u015bcie tylko unit\u00f3w, ale w miejscowych realiach, obejmuj\u0105 zapewne ponad 90 procent mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug wykazu z 1827 r. we wsi Kolano znajdowa\u0142o si\u0119 64 dom\u00f3w zamieszkanych przez 354 os\u00f3b [Tabella miast, 1827, t. 1, s. 218]. W 1864 r. odnotowano we wsi i folwarku Kolano 68 dom\u00f3w zamieszka\u0142ych przez 430 mieszka\u0144c\u00f3w [APL, BKdsW, sygn. 4]. S\u0142ownik Geograficzny informuje za\u015b o 74 domach i 547 mieszka\u0144cach w 1876 r. [SGKP, 1880\u20131914, t. 4, s. 257]. W 1887 r. we wsi i folwarku w 107 domach zamieszkiwa\u0142o 609 os\u00f3b [PKSG za 1887]. W 1909 r. we wsi Kolano mieszka\u0142o 876 os\u00f3b, a w folwarku 51 sta\u0142ych i 20 czasowych mieszka\u0144c\u00f3w [Powiat radzy\u0144ski, 2016, s. 403\u2013404]. Wed\u0142ug spisu powszechnego z 1921 r. we wsi Kolano w 114 domach zamieszkiwa\u0142o 622 os\u00f3b, kt\u00f3re deklarowa\u0142y wyznanie: rzymskokatolickie \u2013 607 i moj\u017ceszowe \u2013 15 oraz narodowo\u015b\u0107 polsk\u0105 \u2013 614 i \u017cydowsk\u0105 \u2013 8. W tym czasie w folwarku Kolano w 7 budynkach zamieszkiwa\u0142o 90 os\u00f3b, kt\u00f3re deklarowa\u0142y wyznanie: rzymskokatolickie \u2013 89 i jedna prawos\u0142awne oraz narodowo\u015b\u0107 polsk\u0105 \u2013 89 i jedna rusi\u0144sk\u0105 [Skorowidz miejscowo\u015bci, 1924, t. 4, s. 88]. W 2021 r. we wsi Kolano by\u0142o zameldowanych 272, a we wsi Kolano \u2013 Kolonia 177 os\u00f3b.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Stosunki etniczne i wyznaniowe<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>W okresie przedrozbiorowym ludno\u015b\u0107 zamieszkuj\u0105ca tereny dzisiejszego Kolana to w ogromnej wi\u0119kszo\u015bci wyznawcy chrze\u015bcija\u0144stwa wschodniego \u2013 prawos\u0142awni, a po unii brzeskiej grekokatolicy (unici). Pod wzgl\u0119dem administracji ko\u015bcielnej tereny te nale\u017ca\u0142y do prawos\u0142awnej (a po 1596 r. unickiej) diecezji w\u0142odzimiersko-brzeskiej. Kolano nale\u017ca\u0142o do prawos\u0142awnej a potem greckokatolickiej parafii w Jab\u0142oniu. Zmiana nast\u0105pi\u0142a dopiero w 1887 r. kiedy to Kolano przy\u0142\u0105czono do parafii w\u00f3wczas prawos\u0142awnej w Paszenkach [Latawiec, 2016, s. 159].<\/p>\n\n\n\n<p>Wierni z tej wsi stawiali w latach 60.\u201370. XIX stulecia czynny op\u00f3r przeciwko przymusowemu przej\u015bciu z wiary unickiej na prawos\u0142awn\u0105. W 1875 r. na mocy decyzji administracyjnej stali si\u0119 oficjalnie prawos\u0142awnymi. Jednak tylko niewielka ich cz\u0119\u015b\u0107 w nast\u0119pnych latach ulega\u0142a wp\u0142ywom prawos\u0142awia, potajemnie wyznaj\u0105c katolicyzm.<\/p>\n\n\n\n<p>Struktury ko\u015bcio\u0142a katolickiego na tym terenie by\u0142y znacznie s\u0142absze. Administracyjnie nale\u017ca\u0142 on do archidiakonatu brzeskiego diecezji \u0142uckiej. Do schy\u0142ku XVI wieku najbli\u017csze parafie katolickie funkcjonowa\u0142y w \u0141osicach i Parczewie. Dopiero kiedy w\u0142a\u015bcicielem d\u00f3br horodyskich zosta\u0142 katolik Kasper Dembi\u0144ski, ufundowa\u0142 w latach 1584\u20131585 w Rossoszu ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015aw. Stanis\u0142awa Biskupa M\u0119czennika wraz z kolegium 4 mansjonarzy. Uposa\u017ceniem parafii opr\u00f3cz pewnych grunt\u00f3w w Rossoszu by\u0142a wie\u015b Kudry [Kr\u00f3lik, 1983, s. 286, 296 (tam mylnie podana data 1558); Michaluk 2002, s. 102]. Fundacja zosta\u0142a potwierdzona przez biskupa \u0142uckiego Bernarda Maciejowskiego w roku 1600 [Kr\u00f3lik 1983, s. 296]. Od momentu fundacji parafii w Rossoszu, Kolano nale\u017ca\u0142o w\u0142a\u015bnie do niej.<\/p>\n\n\n\n<p>Do 1905 r. we wsi mieszka\u0142o niewielu katolik\u00f3w obrz\u0105dku rzymskiego, nale\u017c\u0105cych do parafii rzymskokatolickiej w odleg\u0142ym Rossoszu. Byli to pracownicy administracji dworskiej. Po otwarciu przez \u0141ubie\u0144skich w 1860 r. kaplicy w Kolanie utrzymywali oni przy niej ksi\u0119dza rzymskokatolickiego. Na odprawiane tam msze przychodzili nie tylko w\u0142a\u015bciciele i ich bliscy, ale ca\u0142a wie\u015b. W 1872 r. w okresie likwidacji Cerkwi greckokatolickiej w\u0142adze carskie zamkn\u0119\u0142y kaplic\u0119 [G\u00f3rska, 1996, s. 47\u201348]. Po carskim ukazie tolerancyjnym z 1905 r., zezwalaj\u0105cym na zgodne z prawem przyjmowanie obrz\u0105dku rzymskokatolickiego, zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Kolana zmieni\u0142a wyznanie. Liczba prawos\u0142awnych we wsi pomi\u0119dzy 1904 a 1906 r. spad\u0142a z 314 do 12 os\u00f3b (w tym rodzina proboszcza) [APL, KPCH, KV, sygn. 993, 995]. W ten spos\u00f3b we wsi pojawi\u0142a liczna spo\u0142eczno\u015b\u0107 rzymskokatolicka. W 1918 r. we wsi otwarto kaplic\u0119 a w 1921 r. erygowano parafi\u0119 rzymskokatolick\u0105 imienia NMP. Nale\u017celi do niej wierni z Kolana, Kolana\u2013Kolonii, Kalinki, Holenderni, Czort\u00f3wki i Julian\u00f3wki [Katalog ko\u015bcio\u0142\u00f3w, 1929, s. 175\u2013176]. Proboszczami parafii w Kolanie byli kolejno ksi\u0119\u017ca: Ludwik Zaorski (1921\u20131925), W\u0142adys\u0142aw Poganowski (1925\u20131930), Boles\u0142aw Paw\u0142owicz (1930\u20131933), Tadeusz W\u0105dowski (1933\u20131939), Stanis\u0142aw Wa\u0142achowski (1939\u20131942), Tytus Zaj\u0105c-Kucharewicz (1942\u20131945), Franciszek Jarmowicz (1945\u20131954), Jan Bogusz (1954\u20131970), Henryk \u0106wikli\u0144ski (1970\u20131972), Wac\u0142aw Niewiatowski(1972\u20131973), Edmund Wa\u0142uszko (1973\u20131980), Adolf Maci\u0105g (1980\u20131889), Adam Krasucki (1989\u20132001), Henryk Szustek (2001\u20132012), Janusz Sutryk (2012\u20132019) i Wojciech Cholewa (od 2019) [Ukalska, 2018, s. 148\u2013152].<\/p>\n\n\n\n<p>W miejscowo\u015bci do II wojny \u015bwiatowej zamieszkiwa\u0142a r\u00f3wnie\u017c nieliczna spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Gospodarka w dziejach<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w wsi na przestrzeni dziej\u00f3w utrzymywa\u0142a si\u0119 z rolnictwa i gospodarki le\u015bnej. W 1845 r. dobra Kolano obejmowa\u0142y folwark oraz wsie Kolano, Paszenki i G\u0119\u015b (cz\u0119\u015b\u0107). Zajmowa\u0142y one obszar o powierzchni ponad 7513 morg\u00f3w [APR, ZDP, Sukcesje, sygn. 14187]. W po\u0142owie XIX w. ch\u0142opi z tej wsi odrabiali swoje powinno\u015bci pa\u0144szczy\u017aniane w folwarku Kolano licz\u0105cym 1622 morg\u00f3w. W Kolanie w 1845 r. 31 gospodarstw pe\u0142norolnych mia\u0142o po ponad 24 morg\u00f3w, a po\u0142ow\u0119 tej powierzchni \u2013 24 gospodarstw p\u00f3\u0142rolnych [APR, ZDP, Sukcesje, sygn. 14187, k. 88\u201390]. W 1846 r. ka\u017cdy z pe\u0142norolnych gospodarzy by\u0142 zobowi\u0105zany do odbywania dw\u00f3ch dni sprz\u0119\u017cajnych i tylu samo dni pieszych tygodniowej pa\u0144szczyzny. Pe\u0142ny gospodarz musia\u0142 te\u017c op\u0142aca\u0107 czynsz pieni\u0119\u017cny: siedzialny \u2013 7 z\u0142p, talkowy \u2013 1 z\u0142p i kolejkowy \u2013 0,5 z\u0142p rocznie. Osoby posiadaj\u0105ce pszczo\u0142y musia\u0142y p\u0142aci\u0107 po 6 gr. rocznie od pnia (ula). Do tego dochodzi\u0142y daniny w naturze: 1,5 korca \u017cyta, 10 s\u0142omianych mat, dwie kury i sze\u015b\u0107 jaj rocznie od gospodarstwa. W 1846 r. zlikwidowano za\u015b daremszczyzny, tj.: str\u00f3\u017ce nocne w dworze i folwarkach oraz latem przy pilnowania zbo\u017ca na polu; wyplatanie mat s\u0142omianych a gwa\u0142ty, czyli wyj\u015bcie do pracy przy \u017cniwach w folwarku dworskim wszystkich domownik\u00f3w w wieku od 13 do 50 roku \u017cycia, zamieniono na 6 dni pa\u0144szczyzny pieszej rocznie. Ponadto zniesiono obowi\u0105zek przymusowego najmu za op\u0142at\u0105. Obowi\u0105zkami publicznymi w\u0142o\u015bcian by\u0142a pos\u0142uga w gminie przy roznoszeniu pism urz\u0119dowych i stra\u017c nocna na drodze, dwa dni sprz\u0119\u017cajne szarwarku drogowego oraz op\u0142acanie 3,38 rb. r\u00f3\u017cnych podatk\u00f3w i ponad 30 kop. sk\u0142adki ogniowej [APL, RGL, sygn. adm. 243]. W zamian opr\u00f3cz u\u017cytkowanej ziemi ch\u0142opi otrzymywali nast\u0119puj\u0105ce \u015bwiadczenia z dworu: darmowe drewno na opa\u0142 i remonty budynk\u00f3w, w razie kl\u0119ski \u017cywio\u0142owej zbo\u017ce na siew i wy\u017cywienie, kt\u00f3rych warto\u015b\u0107 musieli jednak p\u00f3\u017aniej odpracowa\u0107 [APL, RGL, sygn. adm. 243].<\/p>\n\n\n\n<p>W 1864 r.  we wsi w oparciu o prawo z 1846 i 1864 r. uw\u0142aszczono 82 gospodarstw, w tym 12 plac\u00f3w. Ka\u017cde z gospodarstw otrzyma\u0142o od 11 do 22 morg\u00f3w ziemi. W oparciu o prawo z 1864 r. uw\u0142aszczono dalszych 17 plac\u00f3w. W sumie w wyniki uw\u0142aszczenia ch\u0142opi otrzymali \u0142\u0105cznie ok. 1183 morg\u00f3w ziemi. W\u0142o\u015bcianie w Kolanie otrzymali nast\u0119puj\u0105ce serwituty: 24 wozy le\u017caniny i zbieraniny na opa\u0142 rocznie, materia\u0142 le\u015bny w miar\u0119 potrzeby na naprawy stod\u00f3\u0142 i ob\u00f3r (\u0142aty, krokwie, chrust na \u015bciany), ko\u0142ki i sochy, materia\u0142 na budow\u0119 i remont studni, prawo pasienia wszystkiego swojego inwentarza na pastwisku Bocianiec. P\u00f3\u017aniej serwituty sprecyzowano tak: na budow\u0119 budynk\u00f3w trzy sosny co dwa lata, na ogrodzenia dwukonny w\u00f3z chrustu i 30 d\u0119bowych lub sosnowych ko\u0142k\u00f3w rocznie, na ko\u0142a dwie brzozy co trzy lata, na opa\u0142 dwa wozy przez sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy zimowe i po jednym wozie przez sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy letnich, na o\u015bwietlenie po jednym wozie karpiny rocznie. Ponadto wie\u015b otrzymywa\u0142a na budow\u0119 studni corocznie cztery olszowe drzewa i raz na pi\u0119\u0107 lat pi\u0119\u0107 sosen [APL, ZTL, sygn. 2450].<\/p>\n\n\n\n<p>Cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w wsi by\u0142a bezrolna i pracowa\u0142a na s\u0142u\u017cbie u w\u0142a\u015bcicieli ziemskich lub te\u017c trudni\u0142a si\u0119 innymi zawodami. W 1929 r. w miejscowo\u015bci prowadzi\u0142y dzia\u0142alno\u015b\u0107: cegielnia (parafii rzymskokatolickiej), firma eksploatacji las\u00f3w (F. Gubermana), wiatraki (S. Raczy\u0144skiego, J. Rzymowskiego, H. Sie\u0144czuka), sklep z artyku\u0142ami kolonialnymi (Gajko) oraz pracowa\u0142 kowal (A. Sawczuk) [KAP, 1930, s. 526].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Zabytki i obiekty przyrodnicze<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><strong>Pa\u0142ac<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142a historyczne nie pozwalaj\u0105 na ustalenie dok\u0142adnej daty budowy pa\u0142acu. By\u0142y to jednak lata 50. XIX stulecia. Jerzy \u017bywicki opisa\u0142 go nast\u0119puj\u0105co: \u201eBudowla zyska\u0142a form\u0119 pi\u0119trowej willi na rzucie dosy\u0107 nieregularnym, zbli\u017conym do kwadratu, z wie\u017c\u0105 jako architektoniczn\u0105 dominant\u0105 przy jednym z bok\u00f3w i ryzalitami w pozosta\u0142ych. Jej gotycki charakter wyra\u017ca\u0142 si\u0119 jedynie formami zewn\u0119trznego wystroju. Manifestowa\u0142y go przede wszystkim schodkowe szczyty czo\u0142owych \u015bcian ryzalit\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w zachodnim boku budowli, a tak\u017ce zdobi\u0105ce je wypuk\u0142e opaski z ostro\u0142uk\u00f3w i ostro\u0142ukowe blendy\u201d [\u017bywicki, 1998, <em>s. 219\u2013221<\/em>]. Przez kilkadziesi\u0105t lat po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119 pa\u0142ac by\u0142 siedzib\u0105 szko\u0142y. W latach 1993\u20132010 mie\u015bci\u0142 si\u0119 w nim Dom Pomocy Spo\u0142ecznej. Obecnie mie\u015bci si\u0119 w nim Dzienny Dom Pomocy i Aktywny Klub Seniora prowadzone przez Gminny O\u015brodek Pomocy Spo\u0142ecznej w Jab\u0142oniu.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/1.-Kolano-1024x766.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4779\" width=\"485\" height=\"362\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/1.-Kolano-1024x766.jpg 1024w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/1.-Kolano-300x224.jpg 300w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/1.-Kolano-768x575.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/1.-Kolano-1536x1149.jpg 1536w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/1.-Kolano-2048x1532.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 485px) 100vw, 485px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Pa\u0142ac rodziny \u0141ubie\u0144skich \u2013 rezydencja dworska, wzniesiona w po\u0142owie XIX wieku. W chwili obecnej mie\u015bci si\u0119 w nim Dzienny Dom Seniora. <br>Fot. Barbara Brygu\u0142a.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>Ko\u015bci\u00f3\u0142<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny sk\u0142ada si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci: prostok\u0105tnego, mocno wyd\u0142u\u017conego korpusu z niewielkim przedsionkiem, w\u0119\u017cszego od niego prezbiterium (dawna kaplica \u0141ubie\u0144skich) oraz jeszcze w\u0119\u017cszej zakrystii. Nad frontowymi naro\u017cnikami nawy wyrastaj\u0105 niewielkie oktogonalne wie\u017cyczki. Jeszcze jedna, tak samo o\u015bmioboczna, wie\u017cyczka sygnaturki stanowi zwie\u0144czenie dachu po wschodniej stronie nawy. Wszystkie wie\u017cyczki nakryte s\u0105 smuk\u0142ymi, namiotowymi o\u015bmiopo\u0142aciowymi daszkami. Ozdob\u0105 elewacji s\u0105 lizeny (wyst\u0119p muru) w naro\u017cnikach korpusu, pokryte profilowanym w tynku pseudoboniowaniem, kt\u00f3re kolorystycznie odcina si\u0119 od t\u0142a elewacji. Boczne \u015bciany ko\u015bcio\u0142a pozbawione s\u0105 okre\u015blonych cech stylowych, znajduj\u0105 si\u0119 tu tylko prostok\u0105tne okna o p\u00f3\u0142kolistych zamkni\u0119ciach, nad nimi opaski z tynku [https:\/\/lubelskieklimaty.pl\/].<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/2.-Kolano-1-867x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4780\" width=\"363\" height=\"429\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/2.-Kolano-1-867x1024.jpg 867w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/2.-Kolano-1-254x300.jpg 254w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/2.-Kolano-1-768x907.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/2.-Kolano-1-1301x1536.jpg 1301w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/2.-Kolano-1-1734x2048.jpg 1734w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/2.-Kolano-1.jpg 1984w\" sizes=\"auto, (max-width: 363px) 100vw, 363px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny. <br>Fot. Barbara Brygu\u0142a.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/3.-Kolano-711x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4781\" width=\"364\" height=\"524\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/3.-Kolano-711x1024.jpg 711w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/3.-Kolano-208x300.jpg 208w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/3.-Kolano-768x1106.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/3.-Kolano-1066x1536.jpg 1066w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/3.-Kolano-1422x2048.jpg 1422w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/3.-Kolano.jpg 1661w\" sizes=\"auto, (max-width: 364px) 100vw, 364px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Dzwonnica ko\u015bcio\u0142a parafialnego, drewniana <br>1830\u20131833 r. Fot. Barbara Brygu\u0142a.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Atrakcje turystyczne<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/image-4.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4790\" width=\"377\" height=\"512\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/image-4.png 754w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/image-4-221x300.png 221w\" sizes=\"auto, (max-width: 377px) 100vw, 377px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Kolano &#8211; przeja\u017cd\u017cka konna po\u015br\u00f3d p\u00f3l.<br>Fot. Magdalena Wro\u0144ska.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Wa\u017cne wydarzenia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Okolice wsi stanowi\u0142y w latach 1863\u20131864 rejon dzia\u0142ania licznych partii powsta\u0144czych. Pod Kolanem i Holenderni\u0105 18 XI 1863 r. wycofuj\u0105ce si\u0119 po bitwie pod Rossoszem oddzia\u0142y powsta\u0144cze Karola Krysi\u0144skiego zosta\u0142y dop\u0119dzone przez \u015bcigaj\u0105ce je jednostki rosyjskie. Uczestnik tej bitwy Jan Rostworowski pisa\u0142: \u201eNieprzyjaciel zaatakowa\u0142 Litwin\u00f3w w Kolanie, a ci w nie\u0142adzie cofali si\u0119 ku nam, lecz czuj\u0105c pomoc, niebawem sformowali si\u0119 i zacz\u0119\u0142a si\u0119 bitwa og\u00f3lna. (\u2026) Nieprzyjaciel cofn\u0105\u0142 si\u0119, chc\u0105c naszych wywabi\u0107 z lasu, to mu si\u0119 jednak z pocz\u0105tku nie udawa\u0142o. Krysi\u0144ski kaza\u0142 mi wzi\u0105\u0107 jazd\u0119 i objecha\u0107 z ni\u0105 nieprzyjaciela, a gdy ujrz\u0105 rozwini\u0119ty sztandar, uderzy\u0107. Tymczasem pocz\u0105\u0142 wysy\u0142a\u0107 swoje kompanie z lasu i rozwija\u0107 je przed nieprzyjacielem. Gdy ju\u017c si\u0119 znacznie od lasu oddali\u0142y jazda rosyjska rzuci\u0142a si\u0119 nie, lecz one zwin\u0105wszy si\u0119 w czworoboki cofa\u0142y si\u0119 ku lasowi i nawet w las zag\u0142\u0119bi\u0142y. Nieprzyjaciel naciska\u0142 je i piechota nawet rzuci\u0142a si\u0119 w las z bagnetem do ataku, lecz zosta\u0142a przyj\u0119ta tak g\u0119stym ogniem krzy\u017cowym ze strony cofaj\u0105cego si\u0119 batalionu Bardeta i b\u0119d\u0105cego w zasadzce Eytminowicza, \u017ce \u015bpiesznie wybieg\u0142a na pole (\u2026). Wtedy ca\u0142a nasza piechota wybieg\u0142a z lasu z rozwini\u0119tym sztandarem. Widz\u0105c to, dali\u015bmy ognia i rzucili si\u0119 na furgony nieprzyjacielskie. Jazda wi\u0119c rosyjska zamiast by\u0107 u\u017cyt\u0105 przeciw piechocie, musia\u0142a spieszy\u0107 si\u0119 ku nam. Nie mogli\u015bmy ryzykowa\u0107 starcia z dragonami i u\u0142anami, kt\u00f3rych by\u0142a w dw\u00f3jnas\u00f3b wi\u0119ksza si\u0142a, nie licz\u0105c kozak\u00f3w; (\u2026) rozsypali\u015bmy si\u0119 w tyralierk\u0119 i w ten spos\u00f3b zajmowali nieprzyjaciela\u201d [Rostworowski, 1900, s. 59\u201360]. Kolejny opis bitwy pozostawi\u0142 Pawe\u0142 Powierza z partii Walerego Wr\u00f3blewskiego. Opisa\u0142 on dwukrotne wci\u0105gni\u0119cie wojsk rosyjskich w pu\u0142apk\u0119 zastawion\u0105 przez powsta\u0144c\u00f3w na brzegu lasu, za pierwszym razem mieli oni nie zorientowa\u0107 si\u0119, \u017ce w lesie ukryta by\u0142a piechota, a za drugim decyduj\u0105cy atak mieli wykona\u0107 kosynierzy [Powierza, 1996, s. 38\u201340]. Tymczasem kronika rosyjskiego 3. pu\u0142ku u\u0142an\u00f3w smole\u0144skich, walcz\u0105cego pod Kolanem, m\u00f3wi tylko lakonicznie, \u017ce po pi\u0119ciogodzinnej walce pokonano \u201ebuntownik\u00f3w\u201d ze strat\u0105 jednego \u017co\u0142nierza (prawdopodobnie policzono tylko \u017co\u0142nierza tego pu\u0142ku). Informacje o tej bitwie przetrwa\u0142y r\u00f3wnie\u017c w lokalnej tradycji. Jan Macech z Kolana tak opisa\u0142 to wydarzenie: \u201eDo mieszkania pradziadka wszed\u0142 m\u0142ody powstaniec i poprosi\u0142 o jedzenie. Ubranie jego by\u0142o przemoczone, z dziurawych but\u00f3w wyp\u0142ywa\u0142o b\u0142oto i woda. Wi\u0119c szybko zacz\u0105\u0142 si\u0119 rozbiera\u0107 i suszy\u0107 przy kominku. (\u2026) Za jaki\u015b czas we wsi powsta\u0142 harmider, pad\u0142y strza\u0142y i nie czekaj\u0105c na ziemniaki nasz bohater zacz\u0105\u0142 si\u0119 szybko ubiera\u0107. Ale ju\u017c niedaleko uszed\u0142 \u2013 zaraz za op\u0142otkami wsi na \u0142\u0105ce zosta\u0142 przebity lanc\u0105, a obok niego poleg\u0142 drugi powstaniec. Gdy walka przenios\u0142a si\u0119 bli\u017cej lasu Holenderni, to ciekawscy zacz\u0119li podchodzi\u0107 tym kierunku i zobaczyli, \u017ce jeszcze dawa\u0142 oznaki \u017cycia. Wi\u0119c przynie\u015bli go do mieszkania s\u0105siad\u00f3w, gdzie wkr\u00f3tce zmar\u0142\u201d [Macech, 2010]. Obydwu zmar\u0142ych powsta\u0144c\u00f3w miejscowa ludno\u015b\u0107 pochowa\u0142a na skraju lasu. W tym miejscu stoi obecnie krzy\u017c ufundowany w 2003 r. przez my\u015bliwych z Ko\u0142a \u0141owieckiego nr 51 Szarak w Wisznicach. Prawdopodobnie kolejnych 16 powsta\u0144c\u00f3w pochowano pod Holenderni\u0105, gdzie dzisiaj r\u00f3wnie\u017c stoi pomnik. Jakie rzeczywi\u015bcie Rosjanie ponie\u015bli straty, trudno ustali\u0107, jednak informacje o 160 zabitych nale\u017cy uzna\u0107 za ma\u0142o wiarygodne.<\/p>\n\n\n\n<p>Wydarzeniem politycznym, w kt\u00f3re bezpo\u015brednio zaanga\u017cowali si\u0119 mieszka\u0144cy Kolana by\u0142y protesty przeciwko utworzeniu guberni che\u0142mskiej na prze\u0142omie 1908\/1909 r. Zorganizowano wtedy zakrojon\u0105 na du\u017c\u0105 skal\u0119 akcj\u0119 pisania protest\u00f3w przeciwko przy\u0142\u0105czeniu do niej Po\u0142udniowego Podlasia. Z gminy Jab\u0142o\u0144 do Ko\u0142a Polskiego w rosyjskiej Dumie Pa\u0144stwowej nap\u0142yn\u0119\u0142o pismo protestacyjne, kt\u00f3re podpisa\u0142o 612 mieszka\u0144c\u00f3w Kolana [GARF, f. 5122, op. 1, d. 40].<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/5.-Kolano-1024x657.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4785\" width=\"531\" height=\"340\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/5.-Kolano-1024x657.jpg 1024w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/5.-Kolano-300x192.jpg 300w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/5.-Kolano-768x493.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/5.-Kolano-1536x985.jpg 1536w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/5.-Kolano-2048x1314.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 531px) 100vw, 531px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Fot. Katarzyna Matczuk.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Cmentarz przyko\u015bcielny. Pomnik po\u015bwi\u0119cony: Przodkom naszym Unitom Kola\u0144skim okrutnie prze\u015bladowanym za wiar\u0119 katolick\u0105 w latach 1872\u20131905. Pomnik po\u015bwi\u0119cony powsta\u0144com poleg\u0142ym w Bitwie pod Kolanem i Holenderni\u0105 w dniu 18.11.863r. Krzy\u017ce po\u015bwi\u0119cone: Rodakom zamordowanym w Katyniu i Twerze w 1940 r., Rodakom poleg\u0142ym, zamordowanym, zaginionym i prze\u015bladowanym w latach 1939\u20131947r., Pami\u0119\u0107 i wdzi\u0119czno\u015b\u0107 Jadwidze hr. \u0141ubie\u0144skiej 1852\u20131930 r.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/6.-Kolano-707x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4786\" width=\"338\" height=\"490\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/6.-Kolano-707x1024.jpg 707w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/6.-Kolano-207x300.jpg 207w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/6.-Kolano-768x1112.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/6.-Kolano-1061x1536.jpg 1061w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/6.-Kolano-1415x2048.jpg 1415w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/6.-Kolano.jpg 1767w\" sizes=\"auto, (max-width: 338px) 100vw, 338px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Fot. Katarzyna Matczuk.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Krzy\u017c postawiony w Ho\u0142dzie poleg\u0142ym powsta\u0144com w rocznic\u0119 Powstania Styczniowego 1863\u20132003. Krzy\u017c ufundowany przez Ko\u0142o \u0141owieckie \u201eSzarak\u201d z Wisznic (8.11.2003 r.).<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns comments-main-tabl is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-grid is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:100%\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ma\u0142e ojczyzny \u2013 strefa regionalist\u00f3w<\/h2>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, strategie rozwoju<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"faqs-title-middle faqs-title wp-block-heading\">Punkt 1<\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content faqs-content-middle is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-content-inside is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"faqs-title-middle faqs-title wp-block-heading\">Punkt  2<\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content faqs-content-middle is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-content-inside is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"faqs-title-middle faqs-title wp-block-heading\">Punkt 3<\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content faqs-content-middle is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-content-inside is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Samorz\u0105d, organizacje\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Ko\u015bcio\u0142y i zwi\u0105zki religijne\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">\u017bycie kulturalne<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">O\u015bwiata i szkolnictwo<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Sport<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Wybitne postacie\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Rodziny \u2013 pami\u0105tki<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Wspomnienia, albumy rodzinne\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Gospodarka &#8211; firmy i przedsi\u0119biorstwa<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Walory turystyczne<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Folklor\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Miejsca pami\u0119ci<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns display-none is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\" id=\"comments-card\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button close\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\"><i class=\"fas fa-times-circle\"><\/i>Zamknij<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n<div class=\"forminator-ui forminator-custom-form forminator-custom-form-1152 forminator-design--default  forminator_ajax\" data-forminator-render=\"0\" data-form=\"forminator-module-1152\" data-uid=\"6ad26e312692c\"><br\/><\/div><form\n\t\t\t\tid=\"forminator-module-1152\"\n\t\t\t\tclass=\"forminator-ui forminator-custom-form forminator-custom-form-1152 forminator-design--default  forminator_ajax\"\n\t\t\t\tmethod=\"post\"\n\t\t\t\tdata-forminator-render=\"0\"\n\t\t\t\tdata-form-id=\"1152\"\n\t\t\t\tenctype=\"multipart\/form-data\" data-color-option=\"default\" data-design=\"default\" data-grid=\"open\" style=\"display: none;\"\n\t\t\t\tdata-uid=\"6ad26e312692c\"\n\t\t\t><div role=\"alert\" aria-live=\"polite\" class=\"forminator-response-message forminator-error\" aria-hidden=\"true\"><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"select-1\" class=\"forminator-field-select forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-form-1152__field--select-1_6ad26e312692c\" id=\"forminator-form-1152__field--select-1_6ad26e312692c-label\" class=\"forminator-label\">Wybierz temat <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><select  id=\"forminator-form-1152__field--select-1_6ad26e312692c\" class=\"forminator-select--field forminator-select2 forminator-select2-multiple\" data-required=\"1\" name=\"select-1\" data-default-value=\"\" data-placeholder=\"Wybierz temat\" data-search=\"false\" data-search-placeholder=\"Wybierz temat\" data-checkbox=\"false\" data-allow-clear=\"false\" aria-labelledby=\"forminator-form-1152__field--select-1_6ad26e312692c-label\"><option value=\"\"  >Wybierz temat<\/option><option value=\"Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, strategie rozwoju\"  data-calculation=\"0\">Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, strategie rozwoju<\/option><option value=\"O\u015bwiata i szkolnictwo\"  data-calculation=\"0\">O\u015bwiata i szkolnictwo<\/option><option value=\"Sport\"  data-calculation=\"0\">Sport<\/option><option value=\"Wybitne-postacie\u200b\"  data-calculation=\"0\">Wybitne postacie\u200b<\/option><option value=\"Rodziny-\u2013-pami\u0105tki\"  data-calculation=\"0\">Rodziny \u2013 pami\u0105tki<\/option><option value=\"Wspomnienia,-albumy-rodzinne\u200b\"  data-calculation=\"0\">Wspomnienia, albumy rodzinne\u200b<\/option><option value=\"Gospodarka-\u2013-firmy-i-przedsi\u0119biorstwa\"  data-calculation=\"0\">Gospodarka \u2013 firmy i przedsi\u0119biorstwa<\/option><option value=\"Walory-turystyczne\"  data-calculation=\"0\">Walory turystyczne<\/option><option value=\"Folklor\u200b\"  data-calculation=\"0\">Folklor\u200b<\/option><option value=\"Miejsca-pami\u0119ci\"  data-calculation=\"0\">Miejsca pami\u0119ci<\/option><\/select><\/div><\/div><div id=\"html-1\" class=\"forminator-field-html forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field forminator-merge-tags\" data-field=\"html-1\"><div><button class=\"button-submit\">Utw\u00f3rz post<\/button><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"email-1\" class=\"forminator-field-email forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-email-1_6ad26e312692c\" id=\"forminator-field-email-1_6ad26e312692c-label\" class=\"forminator-label\">Adres e-mail <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><input type=\"email\" name=\"email-1\" value=\"\" placeholder=\"Na przyk\u0142ad: jan@kowalski.com\" id=\"forminator-field-email-1_6ad26e312692c\" class=\"forminator-input forminator-email--field\" data-required=\"1\" aria-required=\"true\" autocomplete=\"email\" \/><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"name-1\" class=\"forminator-field-name forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-name-1_6ad26e312692c\" id=\"forminator-field-name-1_6ad26e312692c-label\" class=\"forminator-label\">Imi\u0119 <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><input type=\"text\" name=\"name-1\" value=\"\" placeholder=\"Na przyk\u0142ad: Jan\" id=\"forminator-field-name-1_6ad26e312692c\" class=\"forminator-input forminator-name--field\" aria-required=\"true\" autocomplete=\"name\" \/><\/div><\/div><div id=\"name-2\" class=\"forminator-field-name forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-name-2_6ad26e312692c\" id=\"forminator-field-name-2_6ad26e312692c-label\" class=\"forminator-label\">Nazwisko <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><input type=\"text\" name=\"name-2\" value=\"\" placeholder=\"Na przyk\u0142ad: Kowalski\" id=\"forminator-field-name-2_6ad26e312692c\" class=\"forminator-input forminator-name--field\" aria-required=\"true\" autocomplete=\"name\" \/><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"textarea-1\" class=\"forminator-field-textarea forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-textarea-1_6ad26e312692c\" id=\"forminator-field-textarea-1_6ad26e312692c-label\" class=\"forminator-label\">Tekst <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><textarea name=\"textarea-1\" placeholder=\"Np. tekst zast\u0119pczy Mo\u017cesz wstawi\u0107 now\u0105 lini\u0119\" id=\"forminator-field-textarea-1_6ad26e312692c\" class=\"forminator-textarea\" rows=\"6\" style=\"min-height:140px;\" ><\/textarea><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"upload-1\" class=\"forminator-field-upload forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-upload-1_6ad26e312692c\" id=\"forminator-field-upload-1_6ad26e312692c-label\" class=\"forminator-label\">Prze\u015blij plik<\/label><div class=\"forminator-multi-upload \" data-element=\"upload-1_6ad26e312692c\"><input type=\"file\" name=\"upload-1[]\" id=\"forminator-field-upload-1_6ad26e312692c\" class=\"forminator-input-file forminator-field-upload-1_6ad26e312692c-1152\" multiple=\"multiple\" data-method=\"ajax\" data-size=\"100000000\" data-size-message=\"Maksymalny dozwolony rozmiar pliku wynosi 100 MB. \"><div class=\"forminator-multi-upload-message\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"forminator-icon-upload\" aria-hidden=\"true\"><\/span><p>Przeci\u0105gnij i upu\u015b\u0107 (lub) <a class=\"forminator-upload-file--forminator-field-upload-1_6ad26e312692c\" href=\"#\" onclick=\"return false;\">Wybierz pliki<\/a><\/p><\/div><\/div><ul class=\"forminator-uploaded-files upload-container-upload-1_6ad26e312692c\"><\/ul><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"checkbox-1\" class=\"forminator-field-checkbox forminator-col forminator-col-12 \"><div role=\"group\" class=\"forminator-field required\" aria-labelledby=\"forminator-checkbox-group-forminator-field-checkbox-1-6ad26e312692c-label\"><label id=\"forminator-field-checkbox-1-1-6ad26e312692c-label\" for=\"forminator-field-checkbox-1-1-6ad26e312692c\" class=\"forminator-checkbox\" title=\"Wyra\u017cam zgod\u0119 na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 Polityk\u0105 Prywatno\u015bci w celu skontaktowania si\u0119 poprzez formularz kontaktowy.\"><input type=\"checkbox\" name=\"checkbox-1[]\" value=\"Prosz\u0119-zaznaczy\u0107\" id=\"forminator-field-checkbox-1-1-6ad26e312692c\" aria-labelledby=\"forminator-field-checkbox-1-1-6ad26e312692c-label\" data-calculation=\"0\"  \/><span class=\"forminator-checkbox-box\" aria-hidden=\"true\"><\/span><span class=\"forminator-checkbox-label\">Wyra\u017cam zgod\u0119 na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 Polityk\u0105 Prywatno\u015bci w celu skontaktowania si\u0119 poprzez formularz kontaktowy.<\/span><\/label><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"html-2\" class=\"forminator-field-html forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field forminator-merge-tags\" data-field=\"html-2\"><a href=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/polityka-prywatnosci\/\">Administratorem danych osobowych jest Centrum Bada\u0144 nad Histori\u0105 Regionaln\u0105 i Lokaln\u0105 UMCS.<\/a><\/div><\/div><\/div><input type=\"hidden\" name=\"referer_url\" value=\"\" \/><div class=\"forminator-row forminator-row-last\"><div class=\"forminator-col\"><div class=\"forminator-field\"><button class=\"forminator-button forminator-button-submit\">Utw&oacute;rz post<\/button><\/div><\/div><\/div><input type=\"hidden\" id=\"forminator_nonce\" name=\"forminator_nonce\" value=\"80d974f301\" \/><input type=\"hidden\" name=\"_wp_http_referer\" value=\"\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4208\" \/><input type=\"hidden\" name=\"form_id\" value=\"1152\"><input type=\"hidden\" name=\"page_id\" value=\"4208\"><input type=\"hidden\" name=\"form_type\" value=\"default\"><input type=\"hidden\" name=\"current_url\" value=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2023\/06\/23\/kolano\/\"><input type=\"hidden\" name=\"render_id\" value=\"0\"><input type=\"hidden\" name=\"forminator-multifile-hidden\" class=\"forminator-multifile-hidden\"><input type=\"hidden\" name=\"action\" value=\"forminator_submit_form_custom-forms\"><\/form>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kolano i Kolonia Kolano start Powiat: parczewski Gmina: Jab\u0142o\u0144 Mapa miejscowo\u015bci end Miejscowo\u015bci \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 ekspercka W \u015bwiecie cyfrowym Patrz has\u0142o: Jab\u0142o\u0144. Nazwa, przynale\u017cno\u015b\u0107 administracyjna Pierwotnie osada nosi\u0142a nazw\u0119 Koliano \u2013 1576 r. [AGAD, MK, sygn. 114, k. 322v]; Kolano \u2013 1642 r. [AGAD, MK, sygn. 185, k. 658v]. Nazwa pochodzi od rzeczownika pospolitego kolano&hellip;&nbsp;<a href=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2023\/06\/23\/kolano\/\" class=\"\" rel=\"bookmark\">Czytaj dalej &raquo;<span class=\"screen-reader-text\">Kolano i Kolonia Kolano<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-4208","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4208","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4208"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4208\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5512,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4208\/revisions\/5512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}