{"id":21695,"date":"2026-03-13T11:54:21","date_gmt":"2026-03-13T11:54:21","guid":{"rendered":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/?p=21695"},"modified":"2026-03-18T14:26:07","modified_gmt":"2026-03-18T14:26:07","slug":"stary-orzechow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2026\/03\/13\/stary-orzechow\/","title":{"rendered":"Stary Orzech\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:100%\">\n<div class=\"wp-block-columns border-left border-left-1 is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\"><div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"613\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/POL_gmina_Sosnowica_COA.svg.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-21665\" style=\"width:220px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/POL_gmina_Sosnowica_COA.svg.png 500w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/POL_gmina_Sosnowica_COA.svg-245x300.png 245w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Herb gminy Sosnowica.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-top is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\">\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\">Stary Orzech\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"display-none\">start<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns card-text-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><strong>Powiat: <\/strong>parczewski<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gmina:<\/strong> Sosnowica<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\">\n<h3 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\"><strong>Mapa miejscowo\u015bci<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<iframe src=\"https:\/\/www.google.com\/maps\/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d9938.403525381927!2d23.00962775757133!3d51.483839961451736!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0x4722352b1d5c95bb%3A0x5b253d635c70f09c!2sStary%20Orzech%C3%B3w!5e0!3m2!1spl!2spl!4v1773402765849!5m2!1spl!2spl\" width=\"400\" height=\"300\" style=\"border:0;\" allowfullscreen=\"\" loading=\"lazy\" referrerpolicy=\"no-referrer-when-downgrade\"><\/iframe>\n\n\n\n<p class=\"display-none\">end<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-grid is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Miejscowo\u015bci \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 ekspercka<\/h2>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">W \u015bwiecie cyfrowym<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\">Patrz has\u0142o: Sosnowica.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Nazwa, przynale\u017cno\u015b\u0107 administracyjna<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Nazwa wsi nale\u017cy do toponim\u00f3w zwi\u0105zanych z flor\u0105 utworzonych za pomoc\u0105 formantu <em>-\u00f3w<\/em> [Czopek, 1988, s. 23]. Wywodzi si\u0119 od orzecha lub leszczyny i wskazuje na miejsce zwi\u0105zane z wyst\u0119powaniem tych ro\u015blin.<\/p>\n\n\n\n<p>W \u015bredniowieczu i XVI\u2013XVIII wieku wie\u015b by\u0142a usytuowana na obszarze powiatu che\u0142mskiego w ziemi che\u0142mskiej [\u0106wik, Reder, 1977, s. 29; Ko\u0142acz, Tarasiuk, 2007, s. 20]. Po III rozbiorze Rzeczypospolitej miejscowo\u015b\u0107 znalaz\u0142a si\u0119 w zaborze austriackim w cyrkule che\u0142mskim (Galicji Zachodniej). <\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"557\" height=\"502\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/mapa1.StaryOrzechow.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21989\" style=\"aspect-ratio:1.1095651632583186;width:365px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/mapa1.StaryOrzechow.jpg 557w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/mapa1.StaryOrzechow-300x270.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 557px) 100vw, 557px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Stary Orzech\u00f3w na austriackiej mapie Heldensfelda z 1801\u20131804 r. [https:\/\/maps.arcanum.com\/en\/]<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Po w\u0142\u0105czeniu w 1809 r. tzw. Nowej Galicji do Ksi\u0119stwa Warszawskiego, w 1810 r. wie\u015b wesz\u0142a w sk\u0142ad powiatu w\u0142odawskiego departamentu siedleckiego [DPKW, 1811, t. 2, nr 16, s. 148]. Po powstaniu w 1815 r. Kr\u00f3lestwa Polskiego, w wyniku reformy administracyjnej z 1816 r., znalaz\u0142a si\u0119 powiecie w\u0142odawskim obwodu radzy\u0144skiego wojew\u00f3dztwa podlaskiego (od 1837 r. guberni podlaskiej) [DPKP, 1816, t. 1, s. 119]. W latach 1844\u20131866 le\u017ca\u0142a w okr\u0119gu w\u0142odawskim powiatu radzy\u0144skiego guberni lubelskiej, a od 1867 r. w powiecie w\u0142odawskim guberni siedleckiej (w latach 1912\u20131915 guberni che\u0142mskiej) [DPKP, 1867, t. 66, s. 279]. W latach 1915\u20131918 r. znajdowa\u0142a si\u0119 w strefie wojskowej okupacji niemieckiej, tzw. Etappen Inspektion Armee Bug. Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119 (1919\u20131939) nale\u017ca\u0142a do powiatu w\u0142odawskiego wojew\u00f3dztwa lubelskiego. <\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"541\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/mapa.3.StaryOrzechow.Gorki_.Komarowka.Zienki-3-1024x541.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21990\" style=\"aspect-ratio:1.8928532736268102;width:461px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/mapa.3.StaryOrzechow.Gorki_.Komarowka.Zienki-3-1024x541.jpg 1024w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/mapa.3.StaryOrzechow.Gorki_.Komarowka.Zienki-3-300x159.jpg 300w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/mapa.3.StaryOrzechow.Gorki_.Komarowka.Zienki-3-768x406.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/mapa.3.StaryOrzechow.Gorki_.Komarowka.Zienki-3.jpg 1398w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Stary Orzech\u00f3w na Mapie Taktycznej Polski z 1938 r. [http:\/\/polski.mapywig.org\/]<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>W czasie okupacji niemieckiej (1939\u20131944) w\u0142\u0105czono j\u0105 do powiatu lubelskiego. Od 1944 r. ponownie w powiecie w\u0142odawskim wojew\u00f3dztwa lubelskiego. W 1954 r. wesz\u0142a w sk\u0142ad powiatu parczewskiego [DzU, 1954, nr 49, poz. 241]. W latach 1975\u20131998 w wojew\u00f3dztwie bialskopodlaskim, potem w powiecie parczewskim wojew\u00f3dztwa lubelskiego.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Gmina<\/h3>\n\n\n\n<p>Gminy dominialne powsta\u0142y na podstawie Konstytucji Ksi\u0119stwa Warszawskiego, dekretem ksi\u0119cia warszawskiego Fryderyka Augusta z 23 II 1809 r., wprowadzono gminy wiejskie, na czele kt\u00f3rych stali w\u00f3jtowie, kt\u00f3rymi zostawali z urz\u0119du w\u0142a\u015bciciele d\u00f3br ziemskich, kt\u00f3rzy za zgod\u0105 w\u0142adz zwierzchnich mogli wyznacza\u0107 swoich zast\u0119pc\u00f3w. W\u00f3jtowie byli wykonawcami zarz\u0105dze\u0144 w\u0142adz pa\u0144stwowych, opiekowali si\u0119 maj\u0105tkiem gminnym, czuwali nad bezpiecze\u0144stwem, porz\u0105dkiem i zdrowiem mieszka\u0144c\u00f3w. Pomoc\u0105 w\u00f3jtom w poszczeg\u00f3lnych wsiach s\u0142u\u017cyli so\u0142tysi [DPKW, 1809, t. 1, s. 227\u2013236]. W pierwszej po\u0142owie XIX w. miejscowo\u015b\u0107 nale\u017ca\u0142a do gminy Orzech\u00f3w Stary. Zast\u0119pcami w\u00f3jta byli w niej m.in. Eljasz Czy\u0144ski i Hilary Raszy\u0144ski [APL, MSGL, sygn. 167]. Po utworzeniu na mocy ukazu cara Aleksandra II gmin samorz\u0105dowych w Kr\u00f3lestwie Polskim, wie\u015b wesz\u0142a w sk\u0142ad gminy U\u015bcim\u00f3w, powsta\u0142ej w 1865 r. [APL, BKSW, sygn. 4]. W 1933 r. utworzono jednowioskow\u0105 gromad\u0119 Orzech\u00f3w Stary [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin w 1954 r. wie\u015b w\u0142\u0105czono do gromady Orzech\u00f3w Nowy [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. W 1960 r. przeniesiono j\u0105 do gromady Sosnowica [DUWRNwL, 1959, nr 9, poz.63]. Od 1973 r. wie\u015b nale\u017cy do gminy Sosnowica [DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 239].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Mikrotoponimia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Wed\u0142ug Krajowego Rejestru Urz\u0119dowego Podzia\u0142u Terytorialnego Kraju (stan na 1.08.2024) wie\u015b nie ma cz\u0119\u015bci sk\u0142adowych [https:\/\/eteryt.stat.gov.pl\/]. W 1864 r. we wsi wymieniano uroczyska: Nadatki, Seredki, Wo\u0142ocze i Zadubyn [APL, ZTL, sygn. 3257].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Antroponimia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>W XVI wieku we wsi odnotowano ch\u0142opa o imieniu Leniecz [KZC-dek, 2, 250v]. W 1864 r. we wsi uw\u0142aszczono nast\u0119puj\u0105cych gospodarzy: Bakun Chilimon, Bakun Dani\u0142o, Bakun Niko\u0142aj, Bielski Iwan, Burdel Osip, Bychowski Gawri\u0142a, Chomiczuk Iwan, Dec Ignat, Karolczuk Andriej, Kubel Filimon, Lewkowicz Ignatij, Sade\u0144czuk Teodor, Sawicz Roman, Sawicz Wasilij, Sistuk Artemij, Szati\u0142o Jakub, Szati\u0142o Roman, Telka Jakub, Trupacz Jakim, Wasilewski Andriej, Wasilewski Ignacy, Wielgu\u015b Dani\u0142o, Zieli\u0144ski Teodor i Zieniuk Iwan [APL, ZTL, sygn. 3257].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Archeologia o najdawniejszym osadnictwie<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Pierwsze znaleziska materia\u0142\u00f3w krzemiennych pochodz\u0105 z bada\u0144 powierzchniowych Jana Machnika z roku 1963 (Machnik 1969, 377-378 \u2013 tam: Rejon Wielkich Staw\u00f3w stanowiska nr 8 i 18).<\/p>\n\n\n\n<p>W trakcie systematycznych bada\u0144 powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 2004 odkryto 3 stanowiska (siedliska), na kt\u00f3rych zebrano u\u0142amki ceramiki naczyniowej ze \u015brodkowego neolitu (kultura puchar\u00f3w lejkowatych), wczesnej epoki br\u0105zu (kultura trzciniecka) oraz okresu nowo\u017cytnego (XVII-XVIII w.) NID, AZP obszar 72-85 \u2013 lokalizacja: Orzech\u00f3w Stary].<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Pierwsza wzmianka o osadzie<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Pierwsza wzmianka o osadzie pojawia si\u0119 w 1504 r., w kt\u00f3rej Chwedor Sosnowski dziedzic Sosnowicy razem ze swoim kmieciem Le\u0144czem z Orzechowa Starego wyst\u0119puje przeciw Herchoremu Sosnowskiemu posiadaj\u0105cemu dzia\u0142y w obu wsiach [KZC-dek, 2, 250v; Czarnecki, 1999, s. 250]. Wie\u015b jest zapewne jednak znacznie starsza, a jej pocz\u0105tk\u00f3w nale\u017cy doszukiwa\u0107 si\u0119 jeszcze w XV stuleciu. Potwierdzeniem powstania jej przed rokiem 1504 r. jest wyst\u0119powanie pod t\u0105 sam\u0105 dat\u0105 wsi o nazwie Wola Orzech\u00f3w, p\u00f3\u017aniej zwanej Orzechowem Nowym [KZC-dek, 2, 251; Czarnecki, 1999, s. 250].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">W\u0142a\u015bciciele <\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Wie\u015b Stary Orzech\u00f3w nale\u017ca\u0142a do rodziny Sosnowskich, kt\u00f3ra wywodzi\u0142a si\u0119 najprawdopodobniej spo\u015br\u00f3d dawnego bojarstwa ziemi che\u0142mskiej. Mo\u017cemy przypuszcza\u0107, \u017ce okolice Orzechowa znajdowa\u0142y si\u0119 w ich posiadaniu jeszcze przed przej\u015bciem tych obszar\u00f3w we w\u0142adanie Polski. Pierwszym, znanym przedstawicielem tej rodziny wyst\u0119puj\u0105cym w \u017ar\u00f3d\u0142ach jest Sta\u0144ko z Sosnowicy. Pojawia si\u0119 on po raz pierwszy w roku 1440 w sporze jaki toczy\u0142 z Hrynczem synem Chodora, mieszczaninem z Brze\u015bcia [KZC, 2, 43v]. W drugiej po\u0142owie XV w. do dziedziczenia dochodz\u0105 jego potomkowie: Chwedor, Jonasz i Herchory (Jerzy) Sosnowscy [AGAD, ASK, I, 37, 241v; Ko\u0142acz, Tarasiuk, 2007, s. 28\u201330], kt\u00f3rzy otrzymali r\u00f3wnie\u017c swoje dzia\u0142y w Orzechowie Starym. W 1516 r. cz\u0119\u015b\u0107 dziedzictwa Herchorego w Orzechowie odkupi\u0142 jego brat Chwedor [APR, ZDP, 21242].<\/p>\n\n\n\n<p>Przedstawiciele tej rodziny odgrywaj\u0105 ju\u017c pod koniec XV w. znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 nie tylko w obr\u0119bie s\u0105siaduj\u0105cych w\u0142o\u015bci, ale tak\u017ce ca\u0142ej ziemi che\u0142mskiej, a nawet Kr\u00f3lestwa Polskiego. Jeden z syn\u00f3w Sta\u0144ki Sosnowskiego \u2013 Iwaszko by\u0142 na prze\u0142omie wiek\u00f3w pisarzem kr\u00f3la Aleksandra Jagiello\u0144czyka [AVAK, t. XIX, s. 356]. W 1504 r. zosta\u0142 przez tego w\u0142adc\u0119 mianowany na stanowisko w\u0142adyki che\u0142mskiego i przybra\u0142 imi\u0119 Jonasz [AVAK, t. XIX, s. 356; Gil, 1999, s. 88]. Pe\u0142ni\u0142 ten urz\u0105d do 1508 r., kiedy Zygmunt Stary dokona\u0142 zmiany i odwo\u0142awszy Jonasza uczyni\u0142 w\u0142adyk\u0105 che\u0142mskim Filareta Ob\u0142a\u017anickiego. Po kilku jednak latach w 1533 r. Sosnowski zostaje ponownie w\u0142adyk\u0105 che\u0142mskim i piastuje ten urz\u0105d do swojej \u015bmierci w 1543 r. W tym czasie uda\u0142o mu si\u0119 wyjedna\u0107 u Zygmunta Starego potwierdzenie przywileju budzi\u0144skiego z 1443 r. zr\u00f3wnuj\u0105cego Cerkiew prawos\u0142awn\u0105 z Ko\u015bcio\u0142em katolickim [AVAK, t. XIX, s. 89\u201391] Istniej\u0105 przypuszczenia, \u017ce nast\u0119pnym w\u0142adyk\u0105 che\u0142mskim m\u00f3g\u0142 by\u0107 jego syn Micha\u0142 Sosnowski [Ko\u0142acz, Tarasiuk, 2007, s. 30]. Natomiast drugi z syn\u00f3w Sta\u0144ki \u2013 Herchory Sosnowski, nie tylko zmieni\u0142 wyznanie na katolickie i przyj\u0105\u0142 imi\u0119 Jerzego, ale tak\u017ce zosta\u0142 duchownym. W 1518 r. biskup Jakub Buczacki mianowa\u0142 go kanonikiem che\u0142mskim [KZCH, 2, 163\u2013164v, 328; Ko\u0142acz, Tarasiuk, 2007, s. 30].<\/p>\n\n\n\n<p>Po \u015bmierci Jonasza Sosnowskiego jego maj\u0105tek uleg\u0142 znacznemu rozdrobnieniu na skutek dzia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re otrzymali jego synowie. Jego dobra w Sosnowicy, Turnie i Starym Orzechowie zosta\u0142y podzielone pomi\u0119dzy czterech syn\u00f3w: Konstantego, Hurk\u0119, Micha\u0142a i Eustachego. Podzia\u0142 przeprowadzono w 1549 r., cztery lata po \u015bmierci ojca. Konstanty i Hurko otrzymali po sze\u015b\u0107 dworzyszcz (po trzy w ka\u017cdej wsi), karczm\u0119 i cz\u0119\u015b\u0107 m\u0142yna w Sosnowicy oraz barcie w borach Pyszniowskim i Chomie\u0144skim. Natomiast Micha\u0142 i Eustachy otrzymali jednego kmiecia w Sosnowicy, pi\u0119ciu kmieci i trzech zagrodnik\u00f3w w Orzechowie, a tak\u017ce m\u0142yn i pszczo\u0142y w borze Masznowskim, Opatkowskim i Okunkowskim.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u00f3wnolegle cz\u0119\u015b\u0107 d\u00f3br w Starym Orzechowie nale\u017ca\u0142a tak\u017ce do Denisa Sosnowskiego, kt\u00f3ry prawdopodobnie by\u0142 kolejnym synem Sta\u0144ki. W p\u00f3\u017aniejszych \u017ar\u00f3d\u0142ach wyst\u0119puje on jako brat Jerzego. Po jego \u015bmierci dobra te przesz\u0142y cz\u0119\u015bciowo na \u0141ukasza Bielskiego, kt\u00f3ry odziedziczy\u0142 je po swojej ciotce Annie Okusk\u00f3wnie Bielskiej, c\u00f3rce Okuski Bielskiego i Marianny Sosnowskiej. Druga po\u0142owa XVI w. przynios\u0142a dalsze rozdrobnienie maj\u0105tku. Po \u015bmierci Hurki Sosnowskiego w 1554 r. dobrami zarz\u0105dza\u0142a jego wdowa Chwiedka wraz z synami Dobratynem i Iwanem. W 1556 r. synowie uzyskali ju\u017c w\u0142asne dzia\u0142y i wyst\u0119powali samodzielnie przed s\u0105dami. Wyj\u0105tkiem by\u0142 Hieronym, kt\u00f3ry prawdopodobnie pozostawa\u0142 we wsp\u00f3lnym dziale z Iwanem. W latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych XVI w. nast\u0105pi\u0142 kolejny podzia\u0142 d\u00f3br pomi\u0119dzy syna Denisa \u2013 Andrzeja Sosnowskiego \u2013 oraz spadkobierc\u00f3w \u0141ukasza Bielskiego: Fryderyka Wietrzy\u0144skiego, Jana Horode\u0144skiego, Ann\u0119 Bieleck\u0105 i Anastazj\u0119 Stawsk\u0105. Rozdrobnienie maj\u0105tku powodowa\u0142o liczne spory dotycz\u0105ce korzystania z las\u00f3w i jezior. Sprawy te zosta\u0142y uregulowane w latach 1577 i 1579 przed s\u0105dem, gdzie wyst\u0105pili synowie Jonasza Sosnowskiego z jednej strony oraz dziedzice Denisa i \u0141ukasza Bielskiego z drugiej. Pod koniec XVI wieku Konstanty Sosnowski dokona\u0142 kolejnego podzia\u0142u d\u00f3br w 1581 r., przekazuj\u0105c je swoim synom: Janowi zwanemu Iwanem, Eustachemu i Miko\u0142ajowi. Z kolei synowie Micha\u0142a Sosnowskiego \u2013 Miko\u0142aj i Dobratyn \u2013 r\u00f3wnie\u017c uzyskali w\u0142asne dzia\u0142y w Sosnowicy.<\/p>\n\n\n\n<p>W XVII wieku r\u00f3d Sosnowskich pozostawa\u0142 nadal g\u0142\u00f3wnym w\u0142a\u015bcicielem d\u00f3br w Starym Orzechowie. Z tej linii wywodzi\u0142 si\u0119 Bogdan Sosnowski, syn Iwana Fecia\u0142owicza Sosnowskiego, kt\u00f3ry by\u0142 aktywny w licznych sprawach maj\u0105tkowych. Z jego potomstwa najwi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 Andrzej Sosnowski, kt\u00f3ry w 1624 r. zosta\u0142 poborc\u0105 podatkowym ziemi che\u0142mskiej. Funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0142 wsp\u00f3lnie z Janem Miko\u0142ajem Dani\u0142owiczem. Synami Andrzeja byli Aleksander, Jan i Andrzej. Z tej linii wywodzi\u0142 si\u0119 tak\u017ce Oktawian Sosnowski, kt\u00f3ry w latach 1661\u20131664 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 poborcy podatkowego. W 1662 r. otrzyma\u0142 tak\u017ce urz\u0105d miecznika brac\u0142awskiego. Uczestniczy\u0142 w walkach z powstaniem Chmielnickiego i bra\u0142 udzia\u0142 w bitwie pod Beresteczkiem. Z ma\u0142\u017ce\u0144stwa Oktawiana z Katarzyn\u0105 Zamiechowsk\u0105 urodzili si\u0119 synowie Pawe\u0142, Marcin i Albrecht. Pawe\u0142 by\u0142 genera\u0142em wojsk cudzoziemskiego autoramentu litewskiego i pe\u0142ni\u0142 urz\u0105d skarbnika che\u0142mskiego w latach 1760\u20131765. Marcin odziedziczy\u0142 dobra sosnowickie, natomiast Albrecht pe\u0142ni\u0142 urz\u0105d miecznika ziemi che\u0142mskiej.<\/p>\n\n\n\n<p>Z linii Marcina wywodzi\u0142 si\u0119 J\u00f3zef Sosnowski, kt\u00f3ry odziedziczy\u0142 Stary Orzech\u00f3w. By\u0142 on najwybitniejszym przedstawicielem rodu. Karier\u0119 rozpocz\u0105\u0142 jako sekretarz w kancelarii hetmana wielkiego litewskiego Stanis\u0142awa Denhoffa, a nast\u0119pnie zosta\u0142 rotmistrzem pu\u0142ku bu\u0142awy wielkiej litewskiej. P\u00f3\u017aniej wszed\u0142 w kr\u0105g klienteli hetmana Ludwika Pocieja. J\u00f3zef Sosnowski odgrywa\u0142 tak\u017ce znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu politycznym Rzeczypospolitej. By\u0142 pos\u0142em na sejm oraz deputatem do Trybuna\u0142u Litewskiego. W 1754 r. obj\u0105\u0142 urz\u0105d pisarza wielkiego litewskiego, a nast\u0119pnie starosty brzeskiego. W 1771 r. zosta\u0142 mianowany wojewod\u0105 smole\u0144skim. Po pierwszym rozbiorze Polski otrzyma\u0142 bu\u0142aw\u0119 poln\u0105 litewsk\u0105. Zgromadzi\u0142 znaczny maj\u0105tek ziemski obejmuj\u0105cy m.in. Sosnowic\u0119 oraz dzier\u017cawione dobra Kropiwki nale\u017c\u0105ce do ekonomii brzeskiej. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcza by\u0142a bardzo rozleg\u0142a. Nale\u017ca\u0142 do grona za\u0142o\u017cycieli Kompanii Manufaktur We\u0142nianych w 1766 r. Dochody czerpa\u0142 zar\u00f3wno z urz\u0119d\u00f3w, jak i z licznych dzier\u017caw i inwestycji finansowych. J\u00f3zef Sosnowski by\u0142 \u017conaty z Tekl\u0105 Zenowicz\u00f3wn\u0105, staro\u015bciank\u0105 sznitowsk\u0105. Z ma\u0142\u017ce\u0144stwa tego urodzi\u0142y si\u0119 dwie c\u00f3rki: Katarzyna i Ludwika. Katarzyna wysz\u0142a za J\u00f3zefa Wincentego Platera, natomiast Ludwika po\u015blubi\u0142a ksi\u0119cia J\u00f3zefa Lubomirskiego. Po \u015bmierci J\u00f3zefa Sosnowskiego w 1783 r. Stary Orzech\u00f3w przeszed\u0142 w r\u0119ce jego \u017cony Tekli Zenowiczowej [Ko\u0142acz, Tarasiuk 2007, s. 23\u201346].<\/p>\n\n\n\n<p>Dobra ziemskie Sosnowica, do kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142 Stary Orzech\u00f3w, w 1802 r. od spadkobierczy\u0144 swojego kuzyna, te\u017c J\u00f3zefa Sosnowskiego, tj. Katarzyny z Sosnowskich Platerowej i Ludwiki z Sosnowskich Potockiej naby\u0142 J\u00f3zef Sosnowski. Po jego \u015bmierci spadek w 1823 r. przej\u0119\u0142y jego dzieci: Tekla, Joanna i Stanis\u0142aw Stefan. W 1824 r. Tekla sprzeda\u0142a swoj\u0105 cz\u0119\u015b\u0107, przysz\u0142emu jej m\u0119\u017cowi Janowi Niepokojczyckiemu. Po kilku latach, w 1832 r. dokonano podzia\u0142u maj\u0105tku na trzy odr\u0119bne cz\u0119\u015bci, pomi\u0119dzy Janem Niepokojczyckim, Joann\u0105 z Sosnowskich, w\u00f3wczas ju\u017c po m\u0119\u017cu Skarszewsk\u0105 i Stanis\u0142awem Sosnowskim. Maj\u0105tek Orzech\u00f3w, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z folwarku i wsi Nowy i Stary Orzech\u00f3w otrzyma\u0142 Jan Niepokojczycki. W 1837 r. sprzeda\u0142 go Helenie ze Znamierowskich \u0141uszczy\u0144skiej. W 1843 r. sta\u0142 si\u0119 on w\u0142asno\u015bci\u0105 Micha\u0142a Szwykowskiego. Wobec problem\u00f3w z zap\u0142at\u0105 za transakcj\u0119, w 1845 r. przepisano prawo w\u0142asno\u015bci ponownie na poprzednio w\u0142a\u015bcicielk\u0119, ale ju\u017c w 1849 r. przeszed\u0142 on na w\u0142asno\u015b\u0107 spadkobierc\u00f3w Szwykowskiego, wdowy J\u00f3zefy z Malskich i dzieci Stefanii i Konstantego. Dwoje ostatnich w 1881 r. sprzeda\u0142o swoje cz\u0119\u015bci Israelowi Kirszenbergowi, Beniaminowi Kirszenbergowi i Mendlowi Bayerowi. W 1884 r. ca\u0142o\u015b\u0107 d\u00f3br naby\u0142 Srul Grinberg. Ten w 1893 r. pozostawi\u0142 sobie 180 m\u00f3rg, a reszt\u0119 sprzeda\u0142 Alfonsowi Libiszowskiemu, Pinkusowi Elbaumowi i Mejerowi Szlewinowi. W 1894 r. Srul Grinberg odkupi\u0142 maj\u0105tek i w 1895 r. rozpocz\u0105\u0142 jego parcelacj\u0119. W 1895 r. po kilka m\u00f3rg kupi\u0142y osoby o nazwiskach: Jurko, Karpi\u0144ski, Kowalczuk, Kowaluk, Krawczuk, Kuszczyk, Mironczuk, Nawrocki, Panasiuk, S\u0142owik, Starownik, Szafran, Szubski, Waszczuk, Wojtiuk i Zajonc. Parcelacj\u0119 kontynuowano w latach 1897\u20131898 [APL OCH, HW, sygn. 1\/22, 2\/422, 2\/423]. Sam folwark posiadali jeszcze w 1911 r. [\u201eG\u0142os Podlasia\u201d, 1911, nr 4, s. 8].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Stosunki etniczne i wyznaniowe<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Na prze\u0142omie \u015bredniowiecza i czas\u00f3w nowo\u017cytnych wie\u015b by\u0142a zamieszkana przez ludno\u015b\u0107 rusk\u0105 wyznania prawos\u0142awnego. Wej\u015bcie tych obszar\u00f3w w obr\u0119b pa\u0144stwa polskiego w dobie panowania Jagiellon\u00f3w nie przynios\u0142o znacz\u0105cych zmian pod wzgl\u0119dem etnicznym. W XV w. ludno\u015b\u0107 ch\u0142opska zamieszkuj\u0105ca Orzech\u00f3w Stary by\u0142a pochodzenia ruskiego i wyznawa\u0142a prawos\u0142awie. Tereny te nie zosta\u0142y obj\u0119te w przeciwie\u0144stwie do powiatu krasnostawskiego migracj\u0105 ludno\u015bci z obszar\u00f3w s\u0105siedniej Lubelszczyzny ze wzgl\u0119du na ich ma\u0142\u0105 atrakcyjno\u015b\u0107 dla rozwoju rolnictwa [Ko\u0142acz, Tarasiuk, 2007, s. 23, 60\u201362; Ko\u0142acz-Chmiel, 2009, s. 35\u201336]. Nie dosz\u0142o r\u00f3wnie\u017c w okresie XV i XVI stulecia do znacz\u0105cych zmian pod wzgl\u0119dem wyznaniowym. Ludno\u015b\u0107 ch\u0142opska bardzo niech\u0119tnie odnosi\u0142a si\u0119 do konwersji na katolicyzm. Mia\u0142o na to wp\u0142yw zapewne przywi\u0105zanie do tradycji i dawnych obrz\u0105dk\u00f3w zwi\u0105zanych z wiar\u0105 prawos\u0142awn\u0105, ale przede wszystkim brak kontakt\u00f3w z religi\u0105 katolick\u0105 i przedstawicielami tego wyznania. Troch\u0119 inaczej sprawa wygl\u0105da\u0142a w przypadku w\u0142a\u015bcicieli ziemskich, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych kontakty z wyznawcami katolicyzmu, zw\u0142aszcza przedstawicielami szlachty polskiej z czasem doprowadzi\u0142y do przenikania wp\u0142yw\u00f3w kultury zachodniej. Zaowocowa\u0142o to przejmowaniem przez cz\u0119\u015b\u0107 tej rodziny wyznania katolickiego. Przedstawicielem takiej postawy jest jeden z syn\u00f3w Sta\u0144ki \u2013 Herchory Sosnowski. Nie tylko zmieni\u0142 on wyznanie na katolickie i przyj\u0105\u0142 imi\u0119 Jerzego, ale tak\u017ce zosta\u0142 duchownym. W 1518 r. zosta\u0142 mianowany przez biskupa Jakuba Buczackiego kanonikiem che\u0142mskim [KZC, 2, 163\u2013164v, 328; Ko\u0142acz, Tarasiuk, 2007, s. 30]. Nieca\u0142a rodzina przyjmowa\u0142a wyznanie katolickie, znaczna jej cz\u0119\u015b\u0107 pozostawa\u0142a przy prawos\u0142awiu, co nie przeszkadza\u0142o im w robieniu kariery zar\u00f3wno w lokalnej hierarchii urz\u0119dniczej, jaki i na dworze kr\u00f3lewskim. Przyk\u0142adem jest tu drugi z syn\u00f3w Sta\u0144ki \u2013 Iwaszko, kt\u00f3ry by\u0142 pisarzem, przy kr\u00f3lu Aleksandrze i wieloletnim w\u0142adyk\u0105 che\u0142mskim [AVAK, t. XIX, 356; Gil, 1999, s. 88]. Rodzi\u0142o to spory w obr\u0119bie rodziny, jak cho\u0107by ten dotycz\u0105cy chrztu (w obrz\u0105dku katolickim lub prawos\u0142awnym) Andrzeja, syna ich siostry Ma\u0142gorzaty, \u017cony Fiodora Wereszczy\u0144skiego [Ko\u0142acz, Tarasiuk, 2007, 30].<\/p>\n\n\n\n<p>Mieszka\u0144cy Orzechowa Starego ucz\u0119szczali zapewne do pobliskiej cerkwi w Sosnowicy, kt\u00f3rej istnienie jest potwierdzone od 1510 r. [ASK, I, 37, 241v; Gil, 1999, s. 234]. Przypuszcza\u0107 jednak mo\u017cna, \u017ce \u015bwi\u0105tynia mog\u0142a istnie\u0107 nieco wcze\u015bniej. Jednocze\u015bnie w XVI wieku miejscowo\u015b\u0107 nale\u017ca\u0142a do okr\u0119gu parafialnego ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego w Sawinie. Wed\u0142ug rejestru z 1564 r. w sk\u0142ad parafii w Sawinie wchodzi\u0142y m.in. Lejno, Pieszowola, Stary Orzech\u00f3w, Nowy Orzech\u00f3w oraz Turno [AGAD, ASK, dz. I, RPC, sygn. 36, k. 175\u2013176; \u0179D, t. XVIII, s. 181\u2013183].<\/p>\n\n\n\n<p>Jednocze\u015bnie ludno\u015b\u0107 zamieszkuj\u0105ca ten region w znacznej cz\u0119\u015bci nale\u017ca\u0142a do wsp\u00f3lnoty obrz\u0105dku wschodniego. Po zawarciu unii brzeskiej w 1596 r. miejscowa cerkiew prawos\u0142awna zosta\u0142a w\u0142\u0105czona do struktur Ko\u015bcio\u0142a unickiego. W XVII i XVIII wieku mieszka\u0144cy Starego Orzechowa nale\u017celi do parafii unickiej w Sosnowicy, kt\u00f3ra funkcjonowa\u0142a w strukturze diecezji che\u0142mskiej i nale\u017ca\u0142a do protopopii lubelskiej [APL, CHKGK, sygn. 110, k. 375].<\/p>\n\n\n\n<p>W wizytacji z 1761 r. Stary Orzech\u00f3w zosta\u0142 wymieniony w\u015br\u00f3d wsi nale\u017c\u0105cych do tej parafii obok Sosnowicy, G\u00f3rek, Olch\u00f3wki, Nowego Orzechowa oraz Turna [APL, CHKGK, sygn. 110, k. 375]. Oznacza to, \u017ce w XVIII wieku \u017cycie religijne mieszka\u0144c\u00f3w wsi by\u0142o zwi\u0105zane przede wszystkim z cerkwi\u0105 w Sosnowicy.<\/p>\n\n\n\n<p>Wie\u015b nale\u017ca\u0142a do parafii greckokatolickiej w Sosnowicy. W 1818 r. we wsi mieszka\u0142o 159 unit\u00f3w [APL, CHKGK, sygn. 480]. W 1875 r. zlikwidowano to wyznanie, zmuszaj\u0105c wiernych do przyj\u0119cia prawos\u0142awia. W 1880 r. zamieszkiwa\u0142o tu 209 prawos\u0142awnych [APL, KPCH, sygn. 901]. Po carskim ukazie tolerancyjnym z 1905 r. zezwalaj\u0105cym na zgodne z prawem przyjmowanie obrz\u0105dku rzymskokatolickiego, liczba prawos\u0142awnych we wsi spad\u0142a z 295 (1904) do 189 (1906) [APL, KPCH, sygn. 982, 984].<\/p>\n\n\n\n<p>Katolicy obrz\u0105dku rzymskiego zamieszkuj\u0105cy w Starym Orzechowie byli (i s\u0105 nadal) zwi\u0105zani z parafi\u0105 rzymskokatolick\u0105 Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej w Sosnowicy. W 1860 r. we wsi by\u0142o tylko 22 jej wiernych [APR, ZDP, sygn. 15296]. W \u201eLiber Conversorum\u201d (ksi\u0119dze konwersji) parafii sosnowickiej znajdujemy zapisy o przej\u015bciach z prawos\u0142awia na katolicyzm. W latach 1905\u20131908 we wsi uczyni\u0142o to 99 os\u00f3b [APRwSosnowicy, Liber Conversorum parochia sosnovicensis]. Na prze\u0142omie czerwca i lipca 1946 r. w ramach przymusowej deportacji ludno\u015bci ukrai\u0144skiej do Zwi\u0105zku Sowieckiego z Orzechowa Starego wysiedlono, wed\u0142ug danych ze Starostwa Powiatowego we W\u0142odawie, 17 rodzin (57 os\u00f3b) [APL OCH, Starostwo Powiatowe we W\u0142odawie, sygn. 73]. Cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b pochodzenia ukrai\u0144skiego pozosta\u0142a we wsi dzi\u0119ki przej\u015bciu na katolicyzm. Wed\u0142ug danych parafii w Sosnowicy w latach 1944\u20131948 uczyni\u0142o tak 32 mieszka\u0144c\u00f3w Starego Orzechowa [APRwSosnowicy, Liber Conversorum parochia sosnovicensis].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">O\u015bwiata<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>W Starym Orzechowie od 1900 r. do 1915 r. dzia\u0142a\u0142a cerkiewno-parafialna szko\u0142a [APL, KPCH, sygn. 982]. W 1934 r. powsta\u0142a we wsi szko\u0142a podstawowa, kt\u00f3ra istnia\u0142a do 1999 r. [Jadczak, 2005a, s. 76].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Informacje statystyczne, gospodarka w dziejach<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Wed\u0142ug wizytacji biskupa che\u0142mskiego i be\u0142skiego Maksymiliana Ry\u0142\u0142y z 1761 r. w parafii znajdowa\u0142o si\u0119 oko\u0142o 200 os\u00f3b \u201esposobnych do spowiedzi\u201d, czyli doros\u0142ych wiernych obj\u0119tych obowi\u0105zkiem spowiedzi wielkanocnej [APL, CHKGK, sygn. 110, k. 375]. Kolejna wizytacja z 1788 r. podaje znacznie wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 ludno\u015bci. W parafii odnotowano oko\u0142o 200 osad (gospodarstw) oraz oko\u0142o 800 os\u00f3b zdolnych do spowiedzi [APL, CHKGK, sygn. 479, k. 4]. Mieszka\u0144cy Starego Orzechowa byli uj\u0119ci w tych zestawieniach jako cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci parafii sosnowickiej,<\/p>\n\n\n\n<p>W 1864 r. mieszka\u0142o we wsi 1691 os\u00f3b [APL, BKSW, sygn. 4]. W 1887 r. we wsi w 39 domach zamieszkiwa\u0142o 221 os\u00f3b [PKSG za 1887, s. 77]. Wed\u0142ug spisu powszechnego z 1921 r. w 54 budynkach przebywa\u0142o 268 os\u00f3b. Deklarowali oni wyznanie rzymskokatolickie \u2013 140 i prawos\u0142awne \u2013 128 [Skorowidz miejscowo\u015bci, 1924, t. 4]. W 1943 r. we wsi \u017cy\u0142o 558 mieszka\u0144c\u00f3w [Amtliches, 1943, s. 44]. W 2021 r. we wsi mieszka\u0142o 140 os\u00f3b [https:\/\/www.polskawliczbach.pl].<\/p>\n\n\n\n<p>Obszary, na kt\u00f3rych powsta\u0142a wie\u015b Orzech\u00f3w Stary przez d\u0142ugi czas by\u0142y ma\u0142o atrakcyjne dla osadnictwa. Wp\u0142yw mia\u0142a na to sytuacja polityczna. Ziemie te stanowi\u0142y pole rywalizacji pomi\u0119dzy Rusi\u0105, Polsk\u0105, Litw\u0105 i W\u0119grami, a tak\u017ce n\u0119kane by\u0142y najazdami Mongo\u0142\u00f3w [Ko\u0142acz, Tarasiuk, 2007, s. 15\u201322]. Ponadto charakteryzowa\u0142y si\u0119 ma\u0142o urodzajnymi i ci\u0119\u017ckimi w uprawie glebami, du\u017cym zabagnieniem i zalesieniem [Ko\u0142acz, Tarasiuk, 2007, s. 23]. Z tego powodu zosta\u0142y one stosunkowo p\u00f3\u017ano obj\u0119te akcj\u0105 osadnicz\u0105. Dopiero stabilizacja polityczna i przy\u0142\u0105czenie tych ziem do Polski po 1387 r. przyczyni\u0142o si\u0119 do wzrostu zainteresowania tymi obszarami. Nie bez znaczenia by\u0142o zapewne tak\u017ce nasycenie osadnictwem teren\u00f3w bardziej atrakcyjnych [Czarnecki, 1997, s. 9\u201363].<\/p>\n\n\n\n<p>Gospodarka we wsi Orzech\u00f3w Stary w \u015bredniowieczu i okresie XVI\u2013XVIII wieku oparta by\u0142a w du\u017cej mierze na wykorzystaniu lokalnych zasob\u00f3w wodnych i le\u015bnych, w mniejszym za\u015b stopniu na rolnictwie [Ko\u0142acz, Tarasiuk, 2007, 49\u201359]. We wsi od pocz\u0105tku jej istnienia rozwija\u0142o si\u0119 bartnictwo. O znaczeniu tej ga\u0142\u0119zi gospodarki \u015bwiadcz\u0105 sprawy dotycz\u0105ce naruszania praw do barci i osadzonych w nich pszcz\u00f3\u0142. Najcz\u0119\u015bciej dotyczy\u0142y one wyci\u0119cia drzew z barciami lub zatarcia znak\u00f3w granicznych w lesie [KZC, 3, 86v, 417; 6, 10v]. Spotykamy si\u0119 te\u017c z ochron\u0105 roj\u00f3w pszczelich. Zakazano \u0142apania roj\u00f3w pszczelich w borach nale\u017c\u0105cych do Sosnowicy oraz Orzechowa Starego i Nowego. W przypadku naruszenia tego prawa grozi\u0142a kara jednej grzywny, kt\u00f3r\u0105 rozdzielano pomi\u0119dzy wszystkich w\u0142a\u015bcicieli d\u00f3br [KZC, 6, 10v].<\/p>\n\n\n\n<p>R\u00f3wnie du\u017c\u0105 rol\u0119 co bartnictwo odgrywa\u0142y dochody z gospodarki rybnej. Tereny te sprzyja\u0142y zak\u0142adaniu staw\u00f3w i prowadzeniu w nich hodowli. Gospodarka Starego Orzechowa do XIX stulecia zwi\u0105zana wi\u0119c by\u0142a z eksploatacj\u0105 zasob\u00f3w naturalnych \u2013 przede wszystkim las\u00f3w i w\u00f3d \u2013 oraz z funkcjonowaniem maj\u0105tku sosnowickiego, kt\u00f3rego cz\u0119\u015b\u0107 stanowi\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>Do czasu uw\u0142aszczenia ch\u0142op\u00f3w w 1864 r. maj\u0105tki ziemskie by\u0142y podzielone na dwie cz\u0119\u015bci: pierwsz\u0105, kt\u00f3r\u0105 trzymali w \u201edzier\u017cawie wieczystej\u201d ch\u0142opi i drug\u0105, stanowi\u0105c\u0105 bezpo\u015brednio gospodarstwo dworskie, czyli folwark. Ch\u0142opi z tej wsi odrabiali swoje powinno\u015bci pa\u0144szczy\u017aniane w folwarku w Orzechowie.<\/p>\n\n\n\n<p>Ukaz cara Aleksandra II z 1864 r. uw\u0142aszcza\u0142 ch\u0142op\u00f3w, przekazuj\u0105c im na w\u0142asno\u015b\u0107 ziemi\u0119, kt\u00f3r\u0105 dotychczas u\u017cytkowali. Za otrzymany grunt mieli oni zap\u0142aci\u0107 nie jego poprzednim w\u0142a\u015bcicielom, ale pa\u0144stwu rosyjskiemu, kt\u00f3re wzi\u0119\u0142o na siebie obowi\u0105zek rozliczenia si\u0119 z dotychczasowymi w\u0142a\u015bcicielami. Uw\u0142aszczenie w\u0142\u0105cza\u0142o do \u017cycia publicznego ca\u0142e rzesze ch\u0142op\u00f3w. Na jego mocy ch\u0142opi ze Starego Orzechowa otrzymali na w\u0142asno\u015b\u0107 649 m\u00f3rg ziemi. Opr\u00f3cz ziemi w ramach uw\u0142aszczenia ch\u0142opi otrzymali r\u00f3wnie\u017c prawa do tzw. serwitut\u00f3w pastwiskowych i le\u015bnych, czyli bezp\u0142atnego korzystania w okre\u015blonym rozmiarze i czasie z pastwisk nale\u017c\u0105cych do dworu oraz otrzymywania drzewa z las\u00f3w dworskich. <a>W Orzechowie Starym <\/a>ch\u0142opi pe\u0142norolni otrzymali prawo pobierania 26 woz\u00f3w zbieraniny drewna na opa\u0142, z prawem r\u0105bania krzak\u00f3w, drewna na remonty zabudowa\u0144 i narz\u0119dzia rolnicze wed\u0142ug potrzeby oraz prawo wypasania byd\u0142a rogatego. W 1882 r. wobec kontrowersji o ilo\u015b\u0107 przypadaj\u0105cego ch\u0142opom drzewa spisano szczeg\u00f3\u0142owo prawa ch\u0142op\u00f3w w tym zakresie. Ch\u0142opi otrzymali te\u017c prawo \u0142owienia ryb w jeziorze Skomielno. Ch\u0142opi zrezygnowali z serwitut\u00f3w dopiero w 1894 r. [APL, ZTL, sygn. 3257].<\/p>\n\n\n\n<p>Cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w zajmowa\u0142a si\u0119 rzemios\u0142em i handlem. W 1905 r. w folwarku Orzechowie dzia\u0142a\u0142 sklep Szejby Kade\u0144czyk, a w Starym Orzechowie tartak Lewina Lejarza [APL, Izba Skarbowa Siedlecka, sygn. 394, k. 168\u2013182].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Zabytki i obiekty przyrodnicze<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Na terenie wsi znajduj\u0105 si\u0119 <strong>cmentarze wojenne z okresu I wojny \u015bwiatowej<\/strong> (1915 r.):<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 na skraju drogi \u0141\u0119czna\u2013Sosnowica. Na kopcu ustawiono w 2002 r. p\u0142yt\u0119 pami\u0105tkow\u0105;<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/StOrz-2-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21998\" style=\"aspect-ratio:1.3333418127241738;width:517px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/StOrz-2-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/StOrz-2-300x225.jpg 300w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/StOrz-2-768x576.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/StOrz-2-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/StOrz-2-2048x1536.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Fot. Weronika Tarasiuk<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>\u2013w polu na wsch\u00f3d od drogi \u0141\u0119czna\u2013Sosnowica ze \u015bladami mogi\u0142 ziemnych. W 2003 r. zosta\u0142 on upami\u0119tniony stosown\u0105 tablic\u0105;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 lesie ok. l km na zach\u00f3d od drogi \u0141\u0119czna\u2013Sosnowica i ok. 250 m na p\u00f3\u0142noc od drogi gruntowej Orzech\u00f3w\u2013U\u015bcim\u00f3w (niemiecki).<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Wa\u017cne wydarzenia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>*** Wed\u0142ug \u201eRaportu o stratach\u201d we wsi w latach 1939\u20131944 z r\u0105k okupant\u00f3w niemieckich zgin\u0119\u0142o 17 os\u00f3b [Raport, 2022, t. 3].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns comments-main-tabl is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-grid is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:100%\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ma\u0142e ojczyzny \u2013 strefa regionalist\u00f3w<\/h2>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, strategie rozwoju<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading faqs-title-middle faqs-title\">Punkt 1<\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content faqs-content-middle is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-content-inside is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading faqs-title-middle faqs-title\">Punkt  2<\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content faqs-content-middle is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-content-inside is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading faqs-title-middle faqs-title\">Punkt 3<\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content faqs-content-middle is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-content-inside is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Samorz\u0105d, organizacje\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Ko\u015bcio\u0142y i zwi\u0105zki religijne\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">\u017bycie kulturalne<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">O\u015bwiata i szkolnictwo<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Sport<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Wybitne postacie\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Rodziny \u2013 pami\u0105tki<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Wspomnienia, albumy rodzinne\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Gospodarka &#8211; firmy i przedsi\u0119biorstwa<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Walory turystyczne<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Folklor\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Miejsca pami\u0119ci<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns display-none is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\" id=\"comments-card\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button close\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\"><i class=\"fas fa-times-circle\"><\/i>Zamknij<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n<div class=\"forminator-ui forminator-custom-form forminator-custom-form-1152 forminator-design--default  forminator_ajax\" data-forminator-render=\"0\" data-form=\"forminator-module-1152\" data-uid=\"6a374a6aef3ea\"><br\/><\/div><form\n\t\t\t\tid=\"forminator-module-1152\"\n\t\t\t\tclass=\"forminator-ui forminator-custom-form forminator-custom-form-1152 forminator-design--default  forminator_ajax\"\n\t\t\t\tmethod=\"post\"\n\t\t\t\tdata-forminator-render=\"0\"\n\t\t\t\tdata-form-id=\"1152\"\n\t\t\t\tenctype=\"multipart\/form-data\" data-color-option=\"default\" data-design=\"default\" data-grid=\"open\" style=\"display: none;\"\n\t\t\t\tdata-uid=\"6a374a6aef3ea\"\n\t\t\t><div role=\"alert\" aria-live=\"polite\" class=\"forminator-response-message forminator-error\" aria-hidden=\"true\"><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"select-1\" class=\"forminator-field-select forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-form-1152__field--select-1_6a374a6aef3ea\" id=\"forminator-form-1152__field--select-1_6a374a6aef3ea-label\" class=\"forminator-label\">Wybierz temat <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><select  id=\"forminator-form-1152__field--select-1_6a374a6aef3ea\" class=\"forminator-select--field forminator-select2 forminator-select2-multiple\" data-required=\"1\" name=\"select-1\" data-default-value=\"\" data-placeholder=\"Wybierz temat\" data-search=\"false\" data-search-placeholder=\"Wybierz temat\" data-checkbox=\"false\" data-allow-clear=\"false\" aria-labelledby=\"forminator-form-1152__field--select-1_6a374a6aef3ea-label\"><option value=\"\"  >Wybierz temat<\/option><option value=\"Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, strategie rozwoju\"  data-calculation=\"0\">Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, strategie rozwoju<\/option><option value=\"O\u015bwiata i szkolnictwo\"  data-calculation=\"0\">O\u015bwiata i szkolnictwo<\/option><option value=\"Sport\"  data-calculation=\"0\">Sport<\/option><option value=\"Wybitne-postacie\u200b\"  data-calculation=\"0\">Wybitne postacie\u200b<\/option><option value=\"Rodziny-\u2013-pami\u0105tki\"  data-calculation=\"0\">Rodziny \u2013 pami\u0105tki<\/option><option value=\"Wspomnienia,-albumy-rodzinne\u200b\"  data-calculation=\"0\">Wspomnienia, albumy rodzinne\u200b<\/option><option value=\"Gospodarka-\u2013-firmy-i-przedsi\u0119biorstwa\"  data-calculation=\"0\">Gospodarka \u2013 firmy i przedsi\u0119biorstwa<\/option><option value=\"Walory-turystyczne\"  data-calculation=\"0\">Walory turystyczne<\/option><option value=\"Folklor\u200b\"  data-calculation=\"0\">Folklor\u200b<\/option><option value=\"Miejsca-pami\u0119ci\"  data-calculation=\"0\">Miejsca pami\u0119ci<\/option><\/select><\/div><\/div><div id=\"html-1\" class=\"forminator-field-html forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field forminator-merge-tags\" data-field=\"html-1\"><div><button class=\"button-submit\">Utw\u00f3rz post<\/button><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"email-1\" class=\"forminator-field-email forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-email-1_6a374a6aef3ea\" id=\"forminator-field-email-1_6a374a6aef3ea-label\" class=\"forminator-label\">Adres e-mail <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><input type=\"email\" name=\"email-1\" value=\"\" placeholder=\"Na przyk\u0142ad: jan@kowalski.com\" id=\"forminator-field-email-1_6a374a6aef3ea\" class=\"forminator-input forminator-email--field\" data-required=\"1\" aria-required=\"true\" autocomplete=\"email\" \/><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"name-1\" class=\"forminator-field-name forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-name-1_6a374a6aef3ea\" id=\"forminator-field-name-1_6a374a6aef3ea-label\" class=\"forminator-label\">Imi\u0119 <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><input type=\"text\" name=\"name-1\" value=\"\" placeholder=\"Na przyk\u0142ad: Jan\" id=\"forminator-field-name-1_6a374a6aef3ea\" class=\"forminator-input forminator-name--field\" aria-required=\"true\" autocomplete=\"name\" \/><\/div><\/div><div id=\"name-2\" class=\"forminator-field-name forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-name-2_6a374a6aef3ea\" id=\"forminator-field-name-2_6a374a6aef3ea-label\" class=\"forminator-label\">Nazwisko <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><input type=\"text\" name=\"name-2\" value=\"\" placeholder=\"Na przyk\u0142ad: Kowalski\" id=\"forminator-field-name-2_6a374a6aef3ea\" class=\"forminator-input forminator-name--field\" aria-required=\"true\" autocomplete=\"name\" \/><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"textarea-1\" class=\"forminator-field-textarea forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-textarea-1_6a374a6aef3ea\" id=\"forminator-field-textarea-1_6a374a6aef3ea-label\" class=\"forminator-label\">Tekst <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><textarea name=\"textarea-1\" placeholder=\"Np. tekst zast\u0119pczy Mo\u017cesz wstawi\u0107 now\u0105 lini\u0119\" id=\"forminator-field-textarea-1_6a374a6aef3ea\" class=\"forminator-textarea\" rows=\"6\" style=\"min-height:140px;\" ><\/textarea><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"upload-1\" class=\"forminator-field-upload forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-upload-1_6a374a6aef3ea\" id=\"forminator-field-upload-1_6a374a6aef3ea-label\" class=\"forminator-label\">Prze\u015blij plik<\/label><div class=\"forminator-multi-upload \" data-element=\"upload-1_6a374a6aef3ea\"><input type=\"file\" name=\"upload-1[]\" id=\"forminator-field-upload-1_6a374a6aef3ea\" class=\"forminator-input-file forminator-field-upload-1_6a374a6aef3ea-1152\" multiple=\"multiple\" data-method=\"ajax\" data-size=\"100000000\" data-size-message=\"Maksymalny dozwolony rozmiar pliku wynosi 100 MB. \"><div class=\"forminator-multi-upload-message\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"forminator-icon-upload\" aria-hidden=\"true\"><\/span><p>Przeci\u0105gnij i upu\u015b\u0107 (lub) <a class=\"forminator-upload-file--forminator-field-upload-1_6a374a6aef3ea\" href=\"#\" onclick=\"return false;\">Wybierz pliki<\/a><\/p><\/div><\/div><ul class=\"forminator-uploaded-files upload-container-upload-1_6a374a6aef3ea\"><\/ul><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"checkbox-1\" class=\"forminator-field-checkbox forminator-col forminator-col-12 \"><div role=\"group\" class=\"forminator-field required\" aria-labelledby=\"forminator-checkbox-group-forminator-field-checkbox-1-6a374a6aef3ea-label\"><label id=\"forminator-field-checkbox-1-1-6a374a6aef3ea-label\" for=\"forminator-field-checkbox-1-1-6a374a6aef3ea\" class=\"forminator-checkbox\" title=\"Wyra\u017cam zgod\u0119 na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 Polityk\u0105 Prywatno\u015bci w celu skontaktowania si\u0119 poprzez formularz kontaktowy.\"><input type=\"checkbox\" name=\"checkbox-1[]\" value=\"Prosz\u0119-zaznaczy\u0107\" id=\"forminator-field-checkbox-1-1-6a374a6aef3ea\" aria-labelledby=\"forminator-field-checkbox-1-1-6a374a6aef3ea-label\" data-calculation=\"0\"  \/><span class=\"forminator-checkbox-box\" aria-hidden=\"true\"><\/span><span class=\"forminator-checkbox-label\">Wyra\u017cam zgod\u0119 na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 Polityk\u0105 Prywatno\u015bci w celu skontaktowania si\u0119 poprzez formularz kontaktowy.<\/span><\/label><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"html-2\" class=\"forminator-field-html forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field forminator-merge-tags\" data-field=\"html-2\"><a href=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/polityka-prywatnosci\/\">Administratorem danych osobowych jest Centrum Bada\u0144 nad Histori\u0105 Regionaln\u0105 i Lokaln\u0105 UMCS.<\/a><\/div><\/div><\/div><input type=\"hidden\" name=\"referer_url\" value=\"\" \/><div class=\"forminator-row forminator-row-last\"><div class=\"forminator-col\"><div class=\"forminator-field\"><button class=\"forminator-button forminator-button-submit\">Utw&oacute;rz post<\/button><\/div><\/div><\/div><input type=\"hidden\" id=\"forminator_nonce\" name=\"forminator_nonce\" value=\"b4bcb21cd1\" \/><input type=\"hidden\" name=\"_wp_http_referer\" value=\"\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21695\" \/><input type=\"hidden\" name=\"form_id\" value=\"1152\"><input type=\"hidden\" name=\"page_id\" value=\"21695\"><input type=\"hidden\" name=\"form_type\" value=\"default\"><input type=\"hidden\" name=\"current_url\" value=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2026\/03\/13\/stary-orzechow\/\"><input type=\"hidden\" name=\"render_id\" value=\"0\"><input type=\"hidden\" name=\"forminator-multifile-hidden\" class=\"forminator-multifile-hidden\"><input type=\"hidden\" name=\"action\" value=\"forminator_submit_form_custom-forms\"><\/form>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Stary Orzech\u00f3w start Powiat: parczewski Gmina: Sosnowica Mapa miejscowo\u015bci end Miejscowo\u015bci \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 ekspercka W \u015bwiecie cyfrowym Patrz has\u0142o: Sosnowica. Nazwa, przynale\u017cno\u015b\u0107 administracyjna Nazwa wsi nale\u017cy do toponim\u00f3w zwi\u0105zanych z flor\u0105 utworzonych za pomoc\u0105 formantu -\u00f3w [Czopek, 1988, s. 23]. Wywodzi si\u0119 od orzecha lub leszczyny i wskazuje na miejsce zwi\u0105zane z wyst\u0119powaniem tych ro\u015blin.&hellip;&nbsp;<a href=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2026\/03\/13\/stary-orzechow\/\" class=\"\" rel=\"bookmark\">Czytaj dalej &raquo;<span class=\"screen-reader-text\">Stary Orzech\u00f3w<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-21695","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21695","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21695"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21695\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22002,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21695\/revisions\/22002"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21695"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21695"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21695"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}