{"id":20749,"date":"2026-02-09T23:49:03","date_gmt":"2026-02-09T23:49:03","guid":{"rendered":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/?p=20749"},"modified":"2026-02-17T00:30:57","modified_gmt":"2026-02-17T00:30:57","slug":"horbow-horbow-kolonia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2026\/02\/09\/horbow-horbow-kolonia\/","title":{"rendered":"Horb\u00f3w \/\u00a0Horb\u00f3w Kolonia"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:100%\">\n<div class=\"wp-block-columns border-left border-left-1 is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\"><div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"616\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/POL_gmina_Zalesie_COA.svg.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-20732\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/POL_gmina_Zalesie_COA.svg.png 500w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/POL_gmina_Zalesie_COA.svg-244x300.png 244w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Herb gminy Zalesie<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-top is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\">\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\">Horb\u00f3w \/&nbsp;Horb\u00f3w Kolonia<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"display-none\">start<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns card-text-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><strong>Powiat: <\/strong>bialski<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gmina:<\/strong> Zalesie<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\">\n<h3 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\"><strong>Mapa miejscowo\u015bci<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<iframe src=\"https:\/\/www.google.com\/maps\/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d9815.89800172298!2d23.3332375082505!3d52.04377734885379!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0x4721992083c2b1cb%3A0xee0eec38e09bccb2!2s21-512%20Horb%C3%B3w!5e0!3m2!1spl!2spl!4v1770680879451!5m2!1spl!2spl\" width=\"400\" height=\"300\" style=\"border:0;\" allowfullscreen=\"\" loading=\"lazy\" referrerpolicy=\"no-referrer-when-downgrade\"><\/iframe>\n\n\n\n<p class=\"display-none\">end<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-grid is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Miejscowo\u015bci \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 ekspercka<\/h2>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">W \u015bwiecie cyfrowym<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\">Patrz has\u0142o: Zalesie.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Nazwa, przynale\u017cno\u015b\u0107 administracyjna<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>W najstarszych, szesnastowiecznych \u017ar\u00f3d\u0142ach Horb\u00f3w jest zapisywany jako Horbow (w \u017ar\u00f3d\u0142ach cyrylic\u0105), w polskoj\u0119zycznych jako Horb\u00f3w. W XVIII w. pojawia\u0142a si\u0119 sporadycznie nazwa Horb\u00f3wek. Nazwa wsi pochodzi o bia\u0142oruskiego s\u0142owa \u201ehorb\u201d, czyli wzg\u00f3rze [NMP, 1999, t. 3, s. 490\u2013491].<\/p>\n\n\n\n<p>W okresie przedrozbiorowym w Wielkim Ksi\u0119stwie Litewskim. Pocz\u0105tkowo w wojew\u00f3dztwie trockim, a od 1513 r. w powiecie brzeskim wojew\u00f3dztwa podlaskiego. W 1566 r. po podziale wojew\u00f3dztwa podlaskiego wie\u015b w\u0142\u0105czona do nowo powsta\u0142ego wojew\u00f3dztwa brzeskolitewskiego [Michaluk, 2013, s. 169\u2013177; Wawrzy\u0144czyk, 1951, s. 14\u201337].<\/p>\n\n\n\n<p>Po III rozbiorze Rzeczypospolitej miejscowo\u015b\u0107 znalaz\u0142a si\u0119 w zaborze austriackim w cyrkule bialskim (Galicji Zachodniej). <\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"544\" height=\"548\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/A.-Horbw.Lachwka.1801.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20783\" style=\"aspect-ratio:0.9927005217986371;width:340px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/A.-Horbw.Lachwka.1801.jpg 544w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/A.-Horbw.Lachwka.1801-298x300.jpg 298w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/A.-Horbw.Lachwka.1801-150x150.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 544px) 100vw, 544px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Horb\u00f3w na austriackiej mapie Heldensfelda z 1801\u20131804 [https:\/\/maps.arcanum.com\/en\/].<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Po w\u0142\u0105czeniu w 1809 r. tzw. Nowej Galicji do Ksi\u0119stwa Warszawskiego, w 1810 r. wesz\u0142a w sk\u0142ad powiatu bialskiego departamentu siedleckiego [DPKW, 1811, t. 2, nr 16, s. 148]. Po powstaniu w 1815 r. Kr\u00f3lestwa Polskiego, w wyniku reformy administracyjnej z 1816 r., znalaz\u0142a si\u0119 powiecie bialskim obwodu bialskiego wojew\u00f3dztwa podlaskiego (od 1837 r. guberni podlaskiej) [DPKP, 1816, t. 1, s. 119]. W latach 1844\u20131866 le\u017ca\u0142a w okr\u0119gu bialskim powiatu bialskiego guberni lubelskiej, a od 1867 r. w powiecie bialskim guberni siedleckiej (w latach 1912\u20131915 guberni che\u0142mskiej) [DPKP, 1867, t. 66, s. 279]. W latach 1915\u20131918 r. znajdowa\u0142a si\u0119 w strefie wojskowej okupacji niemieckiej, tzw. Etappen Inspektion Armee Bug. <\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"785\" height=\"576\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/B.-Zalesie.Horbw_.Lachwka2.1914.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20784\" style=\"aspect-ratio:1.36285706535008;width:389px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/B.-Zalesie.Horbw_.Lachwka2.1914.jpg 785w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/B.-Zalesie.Horbw_.Lachwka2.1914-300x220.jpg 300w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/B.-Zalesie.Horbw_.Lachwka2.1914-768x564.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 785px) 100vw, 785px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Horb\u00f3w na mapie West Osteuropa z 1914 [http:\/\/maps.mapywig.org\/].<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119 nale\u017ca\u0142a do powiatu bialskiego wojew\u00f3dztwa lubelskiego. W latach 1975\u20131998 w wojew\u00f3dztwie bialskopodlaskim, potem w powiecie bialskim wojew\u00f3dztwa lubelskiego.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Gmina<\/h3>\n\n\n\n<p>Gminy dominialne powsta\u0142y na mocy Konstytucji Ksi\u0119stwa Warszawskiego. Wed\u0142ug ustawy z 1809 r. na ich czele stali w\u00f3jtowie, kt\u00f3rymi z urz\u0119du zostawali w\u0142a\u015bciciele d\u00f3br ziemskich, kt\u00f3rzy za zgod\u0105 w\u0142adz zwierzchnich mogli wyznacza\u0107 swoich zast\u0119pc\u00f3w. W\u00f3jtowie byli wykonawcami zarz\u0105dze\u0144 w\u0142adz pa\u0144stwowych, opiekowali si\u0119 maj\u0105tkiem gminnym, czuwali nad bezpiecze\u0144stwem, porz\u0105dkiem i zdrowiem mieszka\u0144c\u00f3w. Pomoc\u0105 w\u00f3jtom w poszczeg\u00f3lnych wsiach s\u0142u\u017cyli so\u0142tysi [DPKW, 1809, t. 1, s. 227\u2013236]. W pierwszej po\u0142owie XIX w. wie\u015b nale\u017ca\u0142a do gminy Horb\u00f3w [APL, MSGL, sygn. 167]. Po utworzeniu na mocy ukazu cara Aleksandra II gmin samorz\u0105dowych w Kr\u00f3lestwie Polskim, w 1865 r. wie\u015b wesz\u0142a w sk\u0142ad gminy Dobry\u0144 [APL, BKSW, sygn. 3]. W 1933 r. utworzono w niej gromad\u0119 Horb\u00f3w wie\u015b [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin w 1954 r. wie\u015b wesz\u0142a w sk\u0142ad gromady Zalesie [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. Od 1973 r. wie\u015b nale\u017cy do gminy Zalesie [DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 239].<\/p>\n\n\n\n<p>W\u00f3jtem gminy dominialnej w Horbowie by\u0142 m.in. Jan Gintoft. Zatrudnia\u0142 on jako zast\u0119pc\u0119 Kajetana Ostrowskiego [APL, BKSW, sygn. 3].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Mikrotoponimia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Wed\u0142ug Krajowego Rejestru Urz\u0119dowego Podzia\u0142u Terytorialnego Kraju (stan na 1.12.2024) wie\u015b nie ma cz\u0119\u015bci sk\u0142adowych, za\u015b cz\u0119\u015bci\u0105 Horb\u00f3w Kolonii jest Pop\u00f3wka [https:\/\/eteryt.stat.gov.pl\/]. W pierwszej po\u0142owie XIX w. w Horbowie pos\u0142ugiwano si\u0119 nast\u0119puj\u0105cymi nazwami terenowymi: Binduga, Dziewi\u0105tki, Jarucha, Kisielnik, Ko\u0144ce, Kowczyk, Podgaje i Wilczy D\u00f3\u0142 [APR, ZDP, sygn. 250, 13968].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Antroponimia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Spis gospodarzy w Horbowie (1816 r.) odnotowuje nast\u0119puj\u0105cych ch\u0142op\u00f3w: Naum Chilimoniuk, Hry\u0107 Darczuk, Miko\u0142aj Darczuk, Filip Dawidziuk, Miko\u0142aj Haftaruk, Andrzej Ha\u0142abuda, Demid Ha\u0142abuda, Stach Ha\u0142abuda, Sebastyan Ihnaciuk, Wawryn Klimowicz, Chwedor Miko\u0142ajuk, Radziwon Miko\u0142ajuk, Roman Nazarko, Bartosz Paw\u0142uczuk i Tomasz Sobszczeniuk [AGAD, AR, XXV, sygn. 1183].<\/p>\n\n\n\n<p>W Horbowie w 1864 i 1865 r. zostali uw\u0142aszczeni: Aftaruk Agrafiena, Borkowski Wojciech, Darczuk Anton, Darczuk Iwan, Darczuk \u0141ukasz, Darczuk Pelagia, Dawidiukowa Agata, Demidowicz Marianna, Fiedorczuk Jozefata, Ga\u0142abuda Naum, Ga\u0142abuda Niko\u0142aj, Ga\u0142abuda Wasilij, Jasiuk Karl, Kalinowska Jewdokia, Kaliszuk Ustin, Klimowicz Pawe\u0142, Korolczuk Franciszek, Kosi\u0144ski Jan, Kosi\u0144ski Stach, Makarukowa Anna, Malczewski Dominik, Miedwied Iwan, Miko\u0142ajukowa Fiedora, Moniuszko Fieodosja, Muchla Seweryn, Naumiuk Daria, Sawczukowa Marta, Szachniuk Franciszek i Wo\u0142osiuk Silwiestier [APL, ZTL, sygn. 24].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Archeologia o najdawniejszym osadnictwie<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><strong>Horb\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pierwsze wytwory krzemienne z bli\u017cej nieokre\u015blonych pradziej\u00f3w i fragmenty ceramiki naczyniowej z wczesnego \u015bredniowiecza (VIII-IX w.) zebrano w trakcie bada\u0144 powierzchniowych w roku 1898 [B\u011bl\u00e2\u0161evskij 1901, 701; \u017b\u00f3\u0142kowski 1988, 46-47]. W trakcie systematycznych bada\u0144 powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 1985 odkryto 8 stanowisk (\u015blady osadnicze), z kt\u00f3rych zebrano wytwory krzemienne i fragmenty ceramiki naczyniowej <a>z bli\u017cej nieokre\u015blonych pradziej\u00f3w<\/a>, wczesnego \u015bredniowiecza (w zakresie XII-XV w.) oraz okresu nowo\u017cytnego (XIX-XX w.) [NID, AZP obszar 60-88].<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Horb\u00f3w-Kolonia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pierwsze materia\u0142y w postaci u\u0142amk\u00f3w ceramiki naczyniowej zosta\u0142y zebrane przez student\u00f3w archeologii UMCS w roku 1976. S\u0105 to \u015blady osadnicze oraz siedliska (?) z wczesnego \u015bredniowiecza oraz okresu p\u00f3\u017aniejszego \u2013 brak bli\u017cszej chronologii [Bargie\u0142, Zako\u015bcielna 1995, cz. 1, 61 \u2013 tam lokalizacja: Pop\u00f3wka kolonia wsi Horb\u00f3w-Kolonia]. Brak informacji o dawnym osadnictwie z systematycznych bada\u0144 powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 1984 [NID, AZP obszar 61-88].<\/p>\n\n\n\n<p>Ponadto wykonana seria kilkudziesi\u0119ciu sondowa\u0144 geologicznych, prospekcja geofizyczna w obr\u0119bie grodu i \u201epodgrodzia\u201d, seria fotografii lotniczych z drona \u2013 by\u0142y podstaw\u0105 wygenerowania mapy, planu i modelu 3D nowoodkrytego grodziska <a>pier\u015bcieniowatego z podw\u00f3jn\u0105 linia wa\u0142\u00f3w rozdzielonych fos\u0105 z towarzysz\u0105cym podgrodziem \u2013 datowanego na podstawie analogii i ceramiki znalezionej na podgrodziu na VIII-XI w. [Piotrowski, Piotrowska, K\u0142osi\u0144ska 2018].<\/a><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"605\" height=\"376\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/image.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-20780\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/image.png 605w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/image-300x186.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 605px) 100vw, 605px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ortofotomapa ukazuj\u0105ca lokalizacj\u0119 grodziska z podgrodziem [Piotrowski, Piotrowska, K\u0142osi\u0144ska 2018, fot. 3].<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Pierwsza wzmianka o osadzie<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Po raz pierwszy informacje o Horbowie pojawiaj\u0105 si\u0119 w 3. ksi\u0119dze wpis\u00f3w Metryki Litewskiej, gdzie odnotowano, \u017ce za czas\u00f3w Piotra Montygirdowicza wystawiono nadania na Horb\u00f3w Sie\u0144ce Barsobiczowi i Daszkowi Barsobiczowi. Oba nadania mia\u0142y miejsce za panowania Kazimierza Jagiello\u0144czyka, a przed \u015bmierci\u0105 Montygirdowicza, czyli mi\u0119dzy 1440 a 1459 r. [LM 3, s. 63, 65].<\/p>\n\n\n\n<p>Kolonia Horb\u00f3w powsta\u0142a w latach II Rzeczypospolitej na terenie parcelowanego folwarku horbowskiego.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">W\u0142a\u015bciciele <\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Pierwszymi znanymi w\u0142a\u015bcicielami Horbowa byli Sie\u0144ko Barsobicz oraz Daszko Barsobicz. Nie jest znany stopie\u0144 ich ewentualnego pokrewie\u0144stwa. Daszko mia\u0142 otrzyma\u0107 Horb\u00f3w (lub jego cz\u0119\u015b\u0107?) za zas\u0142ugi, kt\u00f3re odda\u0142 wielkim ksi\u0105\u017c\u0119tom Witoldowi i Zygmuntowi Kiejstutowiczowi. Oba nadania mia\u0142y miejsce mi\u0119dzy obj\u0119ciem rz\u0105d\u00f3w przez Kazimierza Jagiello\u0144czyka i \u015bmierci\u0105 Piotra Montygirdowicza, czyli w okresie 1440\u20131459. W p\u00f3\u017aniejszym okresie panowania Kazimierza Jagiello\u0144czyka Horb\u00f3w by\u0142 w r\u0119kach braci Jana Horbowskiego oraz Micha\u0142a Zaranka. Prawdopodobnie po \u015bmierci tego drugiego Jan zaj\u0105\u0142 jak\u0105\u015b cz\u0119\u015b\u0107 jego d\u00f3br, co spowodowa\u0142o wybuch wieloletniego sporu mi\u0119dzy nim a synami Zaranka: Marcinem, Bohuszem, Maciejem i Iwanem, rozstrzygni\u0119ty ponownym podzia\u0142em d\u00f3br w 1523 r. Horb\u00f3w przez ca\u0142y XVI w. by\u0142 w r\u0119kach ich potomk\u00f3w: w 1565 r. wdowy po Miko\u0142aju Horbowskim Katarzynie Hryczynie, Damiana Lwowicza Zaranka, Lwa Zaranka, Micha\u0142a Horbowskiego, Andrzeja Horbowskiego i Wasyla Horbowskiego. W 1580 r. posiadaczami byli Miko\u0142aj, Pawe\u0142 i Andrzej Horbowscy. Na prze\u0142omie XVI i XVII w. wraz z r\u0119k\u0105 siostry Przec\u0142awa Horbowskiego o nieustalonym imieniu, cz\u0119\u015b\u0107 d\u00f3br Horb\u00f3w przesz\u0142a w r\u0119ce Krzysztofa M\u0142o\u017cewskiego, kt\u00f3ry nast\u0119pnie prawdopodobnie wykupi\u0142 jeszcze dodatkowe dzia\u0142y od innych krewnych \u017cony. Po nim odziedziczy\u0142 je jego syn Zygmunt, a po jego bezpotomnej \u015bmierci, jego brat styjeczny Florian M\u0142o\u017cewski. W 1667 r. w\u0142a\u015bcicielami Horbowa byli Samuel i cze\u015bnik rzeczycki Daniel Horbowscy oraz najwi\u0119kszej cz\u0119\u015bci cze\u015bnik bielski Tomasz Kazimierz \u0141u\u017cecki (a\u017c 26 1\/3 dymu). Zapewne posiada\u0142 j\u0105 dzi\u0119ki wi\u0119ziom rodzinnym z Zofi\u0105 \u0141u\u017ceck\u0105, \u017con\u0105 nie\u017cyj\u0105cego Floriana M\u0142o\u017cewskiego. Jeden dym w Horbowie i K\u0142odzie wykaza\u0142 r\u00f3wnie\u017c Walenty Ga\u0142ecki. W 1675 r. cz\u0119\u015b\u0107 d\u00f3br Horb\u00f3w znalaz\u0142a si\u0119 w r\u0119kach Krzysztofa Turowskiego, w\u0142a\u015bciciela s\u0105siedniego Choty\u0142owa, kt\u00f3ry w tym roku sprzeda\u0142 je Annie z Szujskich Rusieckiej, wdowie po Stefanie Rusieckim. Wywo\u0142a\u0142o to ci\u0105gn\u0105cy si\u0119 prawie p\u00f3\u0142 wieku konflikt, bo na mocy testamentu Marianny M\u0142o\u017cewskiej, wdowy po Krzysztofie, opiekunami d\u00f3br byli wyznaczeni Zemboccy, a dodatkowo mieli oni prawdopodobnie nieuregulowany zastaw na K\u0142odzie. Sp\u00f3r dotar\u0142 a\u017c do Trybuna\u0142u Litewskiego, a p\u00f3\u017aniej brali w nim udzia\u0142 Grabowscy, kt\u00f3rzy od 1708 r. dzier\u017cawili dobra horbowskie od \u0141u\u017ceckich (najpierw Krzysztof, potem J\u00f3zef Grabowski o\u017ceniony z Tekl\u0105 \u0141u\u017ceck\u0105). W 1720 r. J\u00f3zef Grabowski s\u0105dzi\u0142 si\u0119 z podkomorzycem wende\u0144skim Stanis\u0142awem \u0141u\u017ceckim o prawa do d\u00f3br horbowskich. Sp\u00f3r zako\u0144czy\u0142o wykupienie w 1721 r. d\u00f3br przez stolnika sanockiego Micha\u0142a Alojzego Pe\u0142k\u0119, kt\u00f3ry w 1723 r. odsprzeda\u0142 je Annie z Sanguszk\u00f3w Radziwi\u0142\u0142owej, w\u0142a\u015bcicielce pobliskiej Bia\u0142ej. Od tej pory Horb\u00f3w dzieli losy d\u00f3br bialskich. Jego w\u0142a\u015bcicielami byli: Hieronim Florian Radziwi\u0142\u0142, Karol Stanis\u0142aw Radziwi\u0142\u0142, Hieronim Wincent Radziwi\u0142\u0142 i jego \u017cona Zofia Fryderyka von Thurn und Taxis, oraz Dominik Radziwi\u0142\u0142. Czasem Radziwi\u0142\u0142owie oddawali Horb\u00f3w w dzier\u017caw\u0119 np. w 1775 r. by\u0142 on w posiadaniu skarbnika brzeskiego Antoniego Stanis\u0142awa Buchowieckiego [Tarasiuk 2016, s. 15\u201320; Rejestry podymnego 1667\u20131690, s. 21, 24, 48; LVIA, f. 11, ap. 1, nr 1511].<\/p>\n\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku XIX w. w\u0142a\u015bcicielem d\u00f3br Horb\u00f3w by\u0142 Dominik Radziwi\u0142\u0142. Zas\u0142yn\u0105\u0142 on skandalem mi\u0142osnym, kt\u00f3ry mia\u0142 wp\u0142yw na losy maj\u0105tk\u00f3w radziwi\u0142\u0142owskich, w tym i Horbowa. W 1807 r. o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Mniszch\u00f3wn\u0105, a po 2 tygodniach pojecha\u0142 na \u015blub swojej kuzynki Teofili Morawskiej (Starze\u0144skiej), z kt\u00f3rego uciek\u0142 z pann\u0105 m\u0142od\u0105. Zanim obydwoje uzyskali rozwody, urodzi\u0142 im si\u0119 syn Aleksander, a po oficjalnym zawarciu przez nich ma\u0142\u017ce\u0144stwa c\u00f3rka Stefania. Po \u015bmierci Dominika 11 XI 1813 r. w bitwie pod Hanau, w\u0142adze rosyjskie (w przeciwie\u0144stwie do austriackich) nie uzna\u0142y prawowitego pochodzenia, a tym samym i praw do dziedziczenia spadku Aleksandra. Spadkobierczyni\u0105 Dominika Radziwi\u0142\u0142a w imperium rosyjskim zosta\u0142a jego ma\u0142oletnia c\u00f3rka Stefania, kt\u00f3ra p\u00f3\u017aniej po\u015blubi\u0142a Ludwika Wittgensteina. Wed\u0142ug prawa jako kobieta mog\u0142a dziedziczy\u0107 tylko dobra nieordynackie. Powsta\u0142a w\u00f3wczas trudna do rozstrzygni\u0119cia kwestia rozdzielenia d\u00f3br Radziwi\u0142\u0142\u00f3w na ordynackie i nieordynackie. Opiekunowie Stefanii Radziwi\u0142\u0142owej uznali Horb\u00f3w za nieordynacki i sprzedali go wraz kilkoma pobliskimi maj\u0105tkami Adamowi Czartoryskiemu w latach 1818\u20131823. Aleksander Radziwi\u0142\u0142 w 1825 r. podwa\u017cy\u0142 prawomocno\u015b\u0107 sprzeda\u017cy tych d\u00f3br. Sprawa ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 w kolejnych s\u0105dach przez lata. Rozstrzygn\u0105\u0142 j\u0105 ostatecznie wyrok Senatu Rz\u0105dz\u0105cego z 1843 r., nie uznaj\u0105cy prawa spadkobierc\u00f3w Stefanii Wittgensteinowej, ale jednocze\u015bnie zas\u0105dzaj\u0105cy na rzecz jej c\u00f3rek sum\u0119 4725 rb. z odsetkami. Adam Czartoryski ostatni raz by\u0142 w Horbowie w dniach 1\u20133 IX 1831 r., dzie\u0144 przed wkroczeniem tam wojsk rosyjskich. Po powstaniu listopadowym, gdy uda\u0142 si\u0119 na emigracj\u0119, jego dobra w grudniu 1831 r. zasekwestrowano, a nast\u0119pnie \u2013 na mocy decyzji cara Miko\u0142aja I oraz Rady Administracyjnej Kr\u00f3lestwa Polskiego z 1834 r. skonfiskowano na rzecz skarbu Kr\u00f3lestwa Polskiego. Od czasu zakupu d\u00f3br horbowskich przez Radziwi\u0142\u0142\u00f3w stale by\u0142y one oddawane w dzier\u017caw\u0119. Znane s\u0105 te\u017c nazwiska kilku dzier\u017cawc\u00f3w maj\u0105tku w XIX stuleciu. Byli to: Wincenty Arkuszewski (1824\u20131831 i 1833\u20131836), Jan Borys\u0142awski (1831\u20131832), Ksawery Ruszczyc (1832\u20131833), Samuel Tupalski (1836\u20131842), Erazm Woroszy\u0142o (1842\u20131854), Seweryn Badeni (1854\u20131858), Jan Gintofft (1859\u20131871).<\/p>\n\n\n\n<p>Po powstaniu styczniowym w\u0142adze carskie z d\u00f3br pa\u0144stwowych w Kr\u00f3lestwie Polskim tworzy\u0142y majoraty, czyli maj\u0105tki ziemskie, kt\u00f3re nast\u0119pnie oddawano wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cym si\u0119 przedstawicielom rosyjskiej elity. Jednym ograniczeniem, jakie na\u0142o\u017cono na nowych w\u0142a\u015bcicieli, by\u0142 brak mo\u017cliwo\u015bci ich sprzeda\u017cy. Do maj\u0105tk\u00f3w takich nale\u017ca\u0142 majorat Ho\u0142owczyce, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wesz\u0142y folwarki: Ho\u0142owczyce, Bonin, Der\u0142o, Malowa G\u00f3ra, Mierzwice i Horb\u00f3w, licz\u0105ce w sumie 2592 dziesi\u0119ciny powierzchni. Na mocy ukazu cara Aleksandra II z 15 XI 1867 r. pierwszym w\u0142a\u015bcicielem majoratu Ho\u0142owczyce zosta\u0142 rosyjski genera\u0142 \u2013 ksi\u0105\u017c\u0119 Aleksander Nirod (1805\u20131881), dow\u00f3dca 2 Dywizji Kawaleryjskiej. Oficjalnie w posiadanie d\u00f3br Horb\u00f3w wszed\u0142 w 1868 roku. Po jego \u015bmierci, zgodnie z \u00f3wczesnym prawem, na mocy decyzji Senatu Rz\u0105dz\u0105cego z 1881 r. majorat otrzyma\u0142 jego syn Aleksander Nirod (1854\u20131902). Wychowany w rodzinie z tradycjami wojskowymi, (jego przodkowie od kilku pokole\u0144 byli genera\u0142ami najpierw armii szwedzkiej, potem rosyjskiej), sta\u0142 si\u0119 jej tzw. czarn\u0105 owc\u0105. W wojsku mimo pozycji ojca dos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 jedynie stopnia rotmistrza. W 1885 r. o\u017ceni\u0142 si\u0119 z pochodz\u0105c\u0105 z Brze\u015bcia Zofi\u0105 Iwanown\u0105 Winkler, rozw\u00f3dk\u0105 z dzieckiem, luterank\u0105. Mezalians ten sta\u0142 si\u0119 powodem wielu spor\u00f3w rodzinnych. Po kilku latach Aleksander porzuci\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105 i zamieszka\u0142 z \u017con\u0105 w guberni warszawskiej. Nie wiadomo, w jakim stopniu z powodu problem\u00f3w psychicznych, a w jakim na skutek dzia\u0142a\u0144 rodziny Nirod\u00f3w, zosta\u0142 uznany za chorego psychicznie, a Nirodowie uzyskali prawo do opieki nad jego maj\u0105tkiem (z pomini\u0119ciem \u017cony). W wyniku dalszych spor\u00f3w w 1900 r. odby\u0142 si\u0119 proces wytoczony przez Nirod\u00f3w o nieuznanie urodzonego w 1896 roku Siergieja za syna Aleksandra. Ostatni\u0105 w\u0142a\u015bcicielk\u0105 majoratu Ho\u0142owczyce od 1908 r. by\u0142a Sofia Michaj\u0142owna Kirpiczewa, po drugim m\u0119\u017cu Medem. Administratorami za czas\u00f3w w\u0142asno\u015bci majorackiej byli m.in. Micha\u0142 Tonkiel (1895) i J\u00f3zef Chludzi\u0144ski (1899\u20131908), kt\u00f3ry za dzier\u017caw\u0119 p\u0142aci\u0142 1400 rb. rocznie. Od 1921 r. maj\u0105tek pa\u0144stwowy Horb\u00f3w o powierzchni 458 ha by\u0142 parcelowany [Tarasiuk, 2016].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Stosunki etniczne i wyznaniowe<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>W okresie przedrozbiorowym ch\u0142opi zamieszkuj\u0105cy wie\u015b byli najpierw prawos\u0142awnymi, a po unii brzeskiej unitami (grekokatolikami). Nale\u017celi oni do parafii w Horbowie o nieznanej dacie fundacji, istniej\u0105cej na pewno ju\u017c w 1516 r. W okresie przedrozbiorowym w sk\u0142ad parafii horbowskiej wchodzi\u0142y: Horb\u00f3w, K\u0142oda i Zalesie. Proboszczami byli m.in. Parteniusz Zwa\u0144ski (1676), Marek Samuj\u0142owicz (1687\u20131690), Benedykt Czudowski (1702), Filip Terlikowicz (1707\u20131729), Jan Terlikowicz (1741\u2013774) [Tarasiuk 2016, s. 98\u201399].<\/p>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug niedatowanego spisu sporz\u0105dzonego mi\u0119dzy 1798 a 1800 r. w Horbowie by\u0142o 15 rodzin unickich [APL, ChKGK, sygn. 145, k. 17].<\/p>\n\n\n\n<p>Liczba wiernych parafii w XIX w. przedstawia\u0142a si\u0119 nast\u0119puj\u0105co: 409 w 1818 r., 351 w 1838 r., 391 w 1853 r., 360 w 1854 r., 319 w 1855 r., 302 w 1856 r., 297 w 1857 r., 293 w 1858 roku. W 1857 r. w dobrach horbowskich by\u0142y 33 dymy unickie (Horb\u00f3w \u2013 8, Lach\u00f3wka \u2013 9, Zalesie \u2013 9 i K\u0142oda \u2013 7), a w dobrach Zalesie Bogus\u0142awskiej 4 dymy unickie. Na prezentowanym obszarze grekokatolicy, w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci byli ch\u0142opami. W 1795 r. proboszczem w Horbowie zosta\u0142 ksi\u0105dz Bazyli Pajewski, kt\u00f3ry pracowa\u0142 w Horbowie do \u015bmierci w 1839 roku. Potem parafia przez 5 lat by\u0142a administrowana przez ksi\u0119\u017cy: Grzegorza Terlikowicza i Symeona Jaroszewicza. Po nich parafi\u0119 obejmowali kolejno: Ignacy Pyszczy\u0144ski (1844\u20131847), Grzegorz Ko\u017ami\u0144ski (1848), Aleksander (1848) i Emilian Starkiewiczowie (1849\u20131873). Ten ostatni pe\u0142ni\u0142 tu pos\u0142ug\u0119 duszpastersk\u0105 do odwo\u0142ania go za dzia\u0142anie na szkod\u0119 prawos\u0142awia. Zast\u0105pi\u0142 go ksi\u0105dz Jakub Lesiuk, pochodz\u0105cy z Galicji zwolennik zbli\u017cenia z prawos\u0142awiem, kt\u00f3ry w 1875 r. przeszed\u0142 na prawos\u0142awie. W 1882 r. zast\u0105pi\u0142 go Fiodor Herbaczewski, kt\u00f3ry opiekowa\u0142 si\u0119 parafi\u0105, a\u017c do jej likwidacji w 1915 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednym z przyw\u00f3dc\u00f3w oporu unit\u00f3w wobec zmuszania ich do przechodzenia na prawos\u0142awie by\u0142 proboszcz parafii greckokatolickiej w Horbowie ksi\u0105dz Emilian Starkiewicz. Ju\u017c w 1868 r. by\u0142 on karany grzywn\u0105 \u2013 25 rb. za odmow\u0119 przyj\u0119cia nowych modlitewnik\u00f3w. Potem oficjalnie je przyj\u0105\u0142, ale ich nie wykorzystywa\u0142 a w pa\u017adzierniku tego roku zabroni\u0142 diakowi \u015bpiewania po nowemu. W 1870 r. za\u015b wzywa\u0142 dzieci, aby nie chodzi\u0142y do szko\u0142y, gdy\u017c nauka tam prowadzi do z\u0142a, krytykowa\u0142 te\u017c publicznie nauczyciela, kt\u00f3ry jednocze\u015bnie by\u0142 diakiem. Wiosn\u0105 1870 r. na skutek donosu nauczyciela w\u0142adze carskie domaga\u0142y si\u0119 jego przeniesienia poza granice guberni siedleckiej. W 1873 r. Starkiewicz zach\u0119ca\u0142 innych duchownych unickich do trwania w oporze wobec prawos\u0142awia. Ponadto od 1866 r. nie podpisa\u0142 protoko\u0142u o tzw. oczyszczaniu obrz\u0105dku unickiego, nie modli\u0142 si\u0119 za rodzin\u0119 carsk\u0105 oraz spowiada\u0142 unit\u00f3w z innych parafii. W ko\u0144cu w maju 1873 r. zosta\u0142 usuni\u0119ty z parafii i wys\u0142any na rekolekcje do klasztoru w Radecznicy. Mieszka\u0142 tam do likwidacji domu rekolekcyjnego w pa\u017adzierniku 1875 r. Uznano go w\u00f3wczas za najbardziej niebezpiecznego i jako jedynego z jego pensjonariuszy aresztowano i po dziesi\u0119ciu dniach zes\u0142ano do guberni samarskiej na pobyt pod nadzorem policji. Po jego usuni\u0119ciu tymczasowo zast\u0105pi\u0142 go proboszcz z Woskrzenic Koncewicz, zwolennik prawos\u0142awia. Na znak protestu przeciwko takiej zmianie wierni w czasie pierwszej jego mszy zacz\u0119li wychodzi\u0107 z cerkwi. Op\u00f3r wobec prawos\u0142awia w parafii horbowskiej nie by\u0142 wyj\u0105tkowo silny. Jednak to tu rozegra\u0142a si\u0119 jedna z najwi\u0119kszych tragedii. 10 XII 1874 r. o 10 wieczorem samospalenia we w\u0142asnej stodole dokona\u0142a rodzina Koniuszewskich z Ukaznej (J\u00f3zefat, l. 30, jego \u017cona Anastazja z domu Lesiuk i ich dzieci Ewa i \u0141ucja (ur. 7 X 1874 r.). Ich pogrzeb odby\u0142 si\u0119 trzy dni p\u00f3\u017aniej. Wydarzenie to odbi\u0142o si\u0119 szerokim echem nie tylko w Polce, ale r\u00f3wnie\u017c w Europie. W\u0142adze pa\u0144stwowe nie zwa\u017caj\u0105c na protesty, 23 V 1875 r. og\u0142osi\u0142y w\u0142\u0105czenie grekokatolickiej diecezji che\u0142mskiej w struktury Cerkwi prawos\u0142awnej. \u00d3wczesny proboszcz parafii w Horbowie Lesiuk przyj\u0105\u0142 prawos\u0142awie. Op\u00f3r unit\u00f3w zosta\u0142 jednak z\u0142amany i z up\u0142ywem czasu wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pogodzi\u0142a si\u0119 z przej\u015bciem na prawos\u0142awie. W prawos\u0142awnej parafii Horb\u00f3w w 1895 r., w\u0142adze cerkiewne przyznawa\u0142y oficjalnie, \u017ce w\u015br\u00f3d jej 779 wiernych by\u0142o 134 opornych. Po carskim ukazie tolerancyjnym z 1905 r. cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142ych unit\u00f3w przesz\u0142a z prawos\u0142awia na katolicyzm. \u015awiadcz\u0105 o tym zapisy w ksi\u0119dze <em>Liber conversorum<\/em> parafii rzymskokatolickiej. W 1905 r. odnotowano w niej 60 os\u00f3b (31 m\u0119\u017cczyzn i 29 kobiet) z Horbowa [Tarasiuk, 2016]. Po carskim ukazie tolerancyjnym z 1905 r. zezwalaj\u0105cym na zgodne z prawem przyjmowanie obrz\u0105dku rzymskokatolickiego, liczba prawos\u0142awnych we wsi nie spad\u0142a. W przededniu I wojny \u015bwiatowej, tj. w 1914 r., we wsi doliczono si\u0119 ich 231 [APL, KPCH, sygn. 62]. Parafia prawos\u0142awna zako\u0144czy\u0142a swoje istnienie w Horbowie w sierpniu 1915 r., po wycofaniu si\u0119 z tych teren\u00f3w wojsk rosyjskich. Zako\u0144czone niepowodzeniem pr\u00f3by jej reaktywacji podejmowano w okresie mi\u0119dzywojennym, np. w 1929 r. prawos\u0142awny metropolita warszawski <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Dionizy_(Waledy%C5%84ski)\">Dionizy<\/a> ubiega\u0142 si\u0119 w <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Ministerstwo_Edukacji_Narodowej\">Ministerstwie Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego<\/a> o zgod\u0119 na erygowanie parafii filialnej w Horbowie. W 1931 r. na terenie rzymskokatolickiej parafii w Horbowie zamieszkiwa\u0142o ok. 500 wyznawc\u00f3w prawos\u0142awia, nale\u017c\u0105cych do okolicznych parafii prawos\u0142awnych. W okresie II Rzeczypospolitej prawos\u0142awni stanowi\u0105cy wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w wsi (179 w 1938 r.) nale\u017celi do parafii w Kijowcu [APL, SPB, sygn. 477]. W 1947 r. w ramach akcji \u201eWis\u0142a\u201d wywieziono ze wsi na tzw. Ziemie Odzyskane 85 prawos\u0142awnych [T\u0142omacki, 2003, s. 281].<\/p>\n\n\n\n<p>Rzymskokatolicka parafia horbowska pw. \u015aw. Jana Aposto\u0142a i Ewangelisty, \u015bw. Miko\u0142aja i \u015bw. Barbary zosta\u0142a ufundowana 25 VI 1516 r. przez Jana Horbowskiego [orygina\u0142 przywileju \u2013 ADS, D156, k. 4]. Od pocz\u0105tku swego istnienia a\u017c do 1795 r., czyli do rozbior\u00f3w nale\u017ca\u0142a do diecezji \u0142uckiej. W 1589 r. wesz\u0142a ona w sk\u0142ad drugiej cz\u0119\u015bci brzeskiego okr\u0119gu dekanalnego. Nast\u0119pnie w 1604 r. w\u0142\u0105czono j\u0105 do dekanatu janowskiego. W 1805 r. znalaz\u0142a si\u0119 w diecezji lubelskiej utworzonej bull\u0105 Quemadmodum Romanorum Pontificum papie\u017ca Piusa VII. Nast\u0119pnie w latach 1818\u20131867 parafia Horb\u00f3w wchodzi\u0142a w sk\u0142ad dekanatu bialskiego diecezji podlaskiej, utworzonej 30 VI 1818 r. r\u00f3wnie\u017c przez Piusa VII bull\u0105 Ex imposita nobis. Parafia w Horbowie zosta\u0142a zlikwidowana decyzj\u0105 Rady Administracyjnej Kr\u00f3lestwa Polskiego z 20 X 1866 roku. Oficjalnie wed\u0142ug dokument\u00f3w ko\u015bcielnych parafia horbowska sta\u0142a si\u0119 filialnym ko\u015bcio\u0142em parafii piszczackiej. W 1878 r. carski rz\u0105d zamkn\u0105\u0142 parafi\u0119 w Piszczacu. Wiernych ze wsi przypisano do parafii w Bia\u0142ej Podlasce, a potem ponownie do Piszczaca. W 1924 r. przywr\u00f3cono parafi\u0119 Przemienienia Pa\u0144skiego w Horbowie. Wesz\u0142a ona w sk\u0142ad diecezji podlaskiej, czyli siedleckiej. W XVII w. parafia obejmowa\u0142a nie tylko wsie Horb\u00f3w, K\u0142oda, Lach\u00f3wka, Zalesie, ale te\u017c Husink\u0119 i Koczuk\u00f3wk\u0119. Ma\u0142\u0105 liczb\u0119 wiernych potwierdzaj\u0105 te\u017c oficjalne dane statystyczne. W 1816 r parafia liczy\u0142a jedynie 145 wiernych. Pocz\u0105tkowo wiernymi parafii rzymskokatolickiej by\u0142a przede wszystkim szlachta. W pierwszej po\u0142owie XIX w. opr\u00f3cz w\u0142a\u015bcicieli, dzier\u017cawc\u00f3w i pracownik\u00f3w dworskich, du\u017c\u0105 grup\u0119 wiernych stanowili pracownicy stacji pocztowej. Liczba wiernych zacz\u0119\u0142a rosn\u0105\u0107 w latach 50.\u201360. XIX stulecia, g\u0142\u00f3wnie w zwi\u0105zku z osiedlaniem si\u0119 katolik\u00f3w kupuj\u0105cych gospodarstwa kolonialne. W 1864 r. parafia horbowska liczy\u0142a ju\u017c 512 wiernych.<\/p>\n\n\n\n<p>Z proboszcz\u00f3w parafii horbowskiej wymieni\u0107 mo\u017cna ksi\u0119\u017cy: Wojciecha Ko\u017cuchowskiego (1541\u20131553), Macieja Nurzy\u0144skiego (1553\u20131571), Stanis\u0142awa D\u0105bkowskiego (1571\u20131583), Krzysztofa Piechuckiego (1665), oraz Stanis\u0142awa Minickiego, kt\u00f3ry pojawia si\u0119 w dokumencie z 1673 r. i sprawuje t\u0119 funkcj\u0119 do 1695 r. W\u00f3wczas to zast\u0105pi\u0142 go Andrzej Kobyli\u0144ski (1695\u20131701). Po nim parafi\u0105 opiekowali si\u0119 kolejno Franciszek Antoni Lachowski (1702\u20131707), Jan Krycki (1707\u20131741), J\u00f3zef Stanis\u0142aw Korzeniewski (1742\u20131760), Franciszek Koperski (1761\u20131782), Ksawery Ma\u0142achowicz (1783\u20131808), Grzegorz Wojtkowski (1808\u20131827), Feliks Woyno (1827\u20131843), Julian Tr\u0119towski (1843\u2013). Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce od 1814 r. proboszczowie horbowscy byli jednocze\u015bnie opiekunami parafii piszczackiej. Do 1833 r. mieszkali w Horbowie a p\u00f3\u017aniej w Piszczacu. Tr\u0119towski w okresie prze\u015bladowa\u0144 unit\u00f3w w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w akcje niesienia im pomocy. Parafia Horb\u00f3w zosta\u0142a zlikwidowano na mocy decyzji Rady Administracyjnej Kr\u00f3lestwa Polskiego z 20 X 1866 r. Sta\u0142a si\u0119 ona filialnym ko\u015bcio\u0142em parafii piszczackiej. W XX w. proboszczami byli: J\u00f3zef Urba\u0144ski (1924\u20131931), Wac\u0142aw Lachowicz (1931), Teodor Ry\u0142\u0142o (1931\u20131932) i Marian Jab\u0142o\u0144ski (1932\u20131942).<\/p>\n\n\n\n<p>Po \u015bmierci ksi\u0119dza J. Tr\u0119towskiego genera\u0142 gubernator warszawski 9 kwietnia 1878 r. nie pozwoli\u0142 na wyznaczenie nowego proboszcza w Piszczacu, a tym samym i w ko\u015bciele filialnym w Horbowie i nakaza\u0142 wiernym korzystanie z s\u0105siednich parafii. W tej sytuacji Konsystorz Diecezji Lubelskiej postanowi\u0142, \u017ce parafianie filii horbowskiej swoje potrzeby religijne maj\u0105 realizowa\u0107 w Bia\u0142ej Podlaskiej. Po carskim ukazie tolerancyjnym z 30 IV 1905 r. katolicy z teren\u00f3w obecnej parafii Horb\u00f3w aktywnie w\u0142\u0105czyli si\u0119 w plany budowy nowego ko\u015bcio\u0142a w Piszczacu. Po jego wybudowaniu w 1908 r. w\u0142adze carskie zgodzi\u0142y si\u0119 na utworzenie w Piszczacu ko\u015bcio\u0142a filialnego parafii w Tucznej. Samodzielna parafia rzymskokatolicka w Piszczacu powsta\u0142a dopiero na mocy dekretu biskupa podlaskiego Henryka Prze\u017adzieckiego z 15 IV 1919 r. W jej sk\u0142ad wesz\u0142y r\u00f3wnie\u017c wsie dawnej parafii horbowskiej. Po I wojnie \u015bwiatowej katolicy z okolic Horbowa podj\u0119li starania w celu przekazania im przez w\u0142adze zamkni\u0119tego budynku cerkwi prawos\u0142awnej i odnowienia parafii rzymskokatolickiej. Po kilkuletniej wymianie pism urz\u0119dowych w 1923 r. uda\u0142o si\u0119 im uzyska\u0107 postanowienie Ministerstwa Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego o przekazaniu Podlaskiej Kurii Biskupiej ko\u015bcio\u0142a (dawnej cerkwi) w Horbowie wraz z zabudowaniami i 26 morgami ziemi. Jednocze\u015bnie w\u0142adze cywilne nakaza\u0142y pozostawi\u0107 w nim dawne obrazy i sprz\u0119ty unickie. Natomiast przedmioty kultu prawos\u0142awnego miano odwie\u017a\u0107 do cerkwi prawos\u0142awnej w Kobylanach i przekaza\u0107 jej proboszczowi, ksi\u0119dzu Arkadiuszowi Nikolskiemu. Dziekan bialski ksi\u0105dz Ludwik Romanowski 23 IX 1923 r. po\u015bwi\u0119ci\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 w Horbowie. Nast\u0119pnie rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 konsultacje z mieszka\u0144cami okolicznych wsi, w kwestii ich przy\u0142\u0105czenia do maj\u0105cej powsta\u0107 parafii. Wed\u0142ug informacji z wizyty duszpasterskiej odbytej w maju 1924 r. za przynale\u017cno\u015bci\u0105 do parafii opowiedzieli si\u0119 wszyscy katolicy z Horbowa (50 os\u00f3b), Horbowa Kolonii (155), K\u0142ody (190), Lach\u00f3wki Du\u017cej (233), Lach\u00f3wki Ma\u0142ej (60), Ukaznej (143) i Zalesia (130), czyli w sumie 961 os\u00f3b. Dekretem biskupa podlaskiego ksi\u0119dza Henryka Prze\u017adzieckiego z 17 IX 1924 r. parafia pod wezwaniem Przemienienia Pa\u0144skiego w Horbowie zosta\u0142a erygowana od dnia 1 pa\u017adziernika 1924 r. W jej sk\u0142ad wesz\u0142y wsie: Horb\u00f3w, Kolonia Horb\u00f3w, Lach\u00f3wka Du\u017ca, Lach\u00f3wka Ma\u0142a, Ukazna, Zalesie, folwark Zalesie, nale\u017c\u0105ce wcze\u015bniej do parafii w Piszczacu oraz wsie Koczuk\u00f3wka i Husinka, nale\u017c\u0105ce wcze\u015bniej do parafii w Bia\u0142ej Podlaskiej. W 1924 r. mieszka\u0144cy wsi K\u0142oda poprosili w\u0142adze diecezjalne o przy\u0142\u0105czenie ich do parafii w Horbowie, argumentuj\u0105c to tak tradycj\u0105. Ostatecznie K\u0142od\u0119 przy\u0142\u0105czono do parafii dekretem z 27 IV 1925 r. W 1931 r. do parafii horbowskiej nale\u017ca\u0142o 1137 wiernych. W samym Horbowie w 1938 r. mieszka\u0142o tylko 50, a w Horbowie Kolonii 283 katolik\u00f3w [APL, SPB, sygn. 487].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">O\u015bwiata<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>W Horbowie pierwsz\u0105 szko\u0142\u0119 elementarn\u0105 planowano otworzy\u0107 w 1854 r. W tym celu rz\u0105d wybudowa\u0142 we wsi budynek szkolny, trudno jednak ustali\u0107, kiedy j\u0105 otworzono. Na pewno dzia\u0142a\u0142a ju\u017c w 1867 roku. Nauczycielem w niej by\u0142 Stefan Zawadzki. P\u00f3\u017aniej w szkole pracowali m.in. Hawry\u0142 Markiewicz (1875) i Semen Kopyl (1912) [APL, CHKGK, sygn. 1027]. W latach 1917\u20131918 we wsi dzia\u0142a\u0142a szko\u0142a ukrai\u0144ska. W 1920 r. w Horbowie powsta\u0142a szko\u0142a polska.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Informacje statystyczne, gospodarka w dziejach<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Wed\u0142ug rejestru podymnego z 1790 r. w Horbowie znajdowa\u0142o si\u0119 17 dym\u00f3w, w tym 1 dworski [LVIA, f. 11, ap. 1, nr 1541]. Wed\u0142ug wykazu z 1827 r. w Horbowie znajdowa\u0142o si\u0119 16 dom\u00f3w zamieszkanych przez 100 os\u00f3b [Tabella miast, 1827, t. 1, s. 160]. W 1863 r. mieszka\u0142o tam 124 os\u00f3b [APL, BKSW, sygn. 3]. W 1887 r. we wsi i folwarku zamieszkiwa\u0142o 291 os\u00f3b [PKSG za 1887, s. 26]. Wed\u0142ug spisu powszechnego z 1921 r. we wsi w 44 budynkach zamieszkiwa\u0142o 202 os\u00f3b, w tym 112 prawos\u0142awnych i 90 rzymskich katolik\u00f3w [Skorowidz miejscowo\u015bci, 1924, t. 4, s. 1]. W 1943 r. we wsi mieszka\u0142o 269 mieszka\u0144c\u00f3w [Amtliches, 1943, s. 35]. W 2021 r. w Horbowie mieszka\u0142o 93 os\u00f3b [https:\/\/www.polskawliczbach.pl].<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>W Kolonii Horb\u00f3w wed\u0142ug spisu powszechnego z 1921 r. w 6 budynkach zamieszkiwa\u0142o 43 os\u00f3b wyznania rzymskokatolickiego [Skorowidz miejscowo\u015bci, 1924, t. 4, s. 1]. W 1943 r. we wsi mieszka\u0142o 246 mieszka\u0144c\u00f3w [Amtliches, 1943, s. 35]. W 2021 r. w Horbowie Kolonii by\u0142o zameldowanych 196 os\u00f3b [https:\/\/www.polskawliczbach.pl].<\/p>\n\n\n\n<p>Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Horbowa na przestrzeni dziej\u00f3w utrzymywa\u0142a si\u0119 z rolnictwa. Do 1864 r., czyli ukazu uw\u0142aszczeniowego znaczna cz\u0119\u015b\u0107 ziemi by\u0142a u\u017cytkowana przez ch\u0142op\u00f3w pa\u0144szczy\u017anianych. Odrabiali swoje powinno\u015bci pa\u0144szczy\u017aniane w miejscowym folwarku.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1708 r. poddani z Horbowa, kt\u00f3rzy mieli p\u00f3\u0142 w\u0142\u00f3ki pola musieli op\u0142aca\u0107 czynsz 1,5 z\u0142, oddawa\u0107 beczk\u0119 owsa, 2 kap\u0142ony, oraz kop\u0119 grzyb\u00f3w, 10 jajek, garniec orzech\u00f3w i kwart\u0119 kaszy mannej. Ci, kt\u00f3rzy byli na \u0107wierci w\u0142\u00f3ki musieli p\u0142aci\u0107 22,5 grosza, dawa\u0107 2 szanki owsa, 1 kap\u0142ona, p\u00f3\u0142 kopy grzyb\u00f3w i p\u00f3\u0142 kwarty kaszy mannej. Wielko\u015bci pa\u0144szczyzny wtedy nie okre\u015blono. W 1720 r. wynosi\u0142a oni 3 dni dla m\u0119\u017cczyzn i 3 dni dla kobiet w tygodniu. Gwa\u0142ty do \u017cniw i orania, a tak\u017ce str\u00f3\u017ca po dwie osoby z ka\u017cdej wsi na tydzie\u0144 [AGAD, AR, dz. XXV, sygn. 1168, 1170].<\/p>\n\n\n\n<p>W 1855 r. po kolonizacji wie\u015b i folwark Horb\u00f3w liczy\u0142y w sumie 1882 m\u00f3rg, z tego folwark obejmowa\u0142 844 m\u00f3rg. Poza tym: 2 morgi zajmowa\u0142a osada szkolna, 2 morgi osada karczemna we wsi, 2 morgi osada karczemna w folwarku (dawniej w Lach\u00f3wce), morg\u0119 220 pr\u0119t\u00f3w osada kowala, 1 morg\u0119 150 pr\u0119t\u00f3w osada dr\u00f3\u017cnika, 15 m\u00f3rg osada le\u015bna, 2 morgi binduga i 9 m\u00f3rg szosa. We wsi znajdowa\u0142o si\u0119 175 m\u00f3rg probostwa unickiego i 27 m\u00f3rg (plus 2 morgi 151 pr\u0119t\u00f3w pod szos\u0105) probostwa rzymskokatolickiego. Reszta ziemi nale\u017ca\u0142a do 11 gospodarstw kolonialnych [APL, RGL, sygn. skarb. 42].<\/p>\n\n\n\n<p>Ziemie wok\u00f3\u0142 Horbowa nie by\u0142y zbyt atrakcyjne rolniczo. W 1839 r. zapisano, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 ziemi w Horbowie nie nadawa\u0142a si\u0119 do siewu zb\u00f3\u017c jarych z powodu nieurodzajno\u015bci. Ch\u0142opi podawali w\u00f3wczas, \u017ce tylko raz w latach 20. XIX w. zasiano na niej owies, ale go nie zbierano, gdy\u017c koszt \u017cniwa by\u0142by wy\u017cszy od dochodu za zebrane zbo\u017ce. Pole Dziewi\u0105tki w Horbowie nie nadawa\u0142o si\u0119 nawet do uprawy \u017cyta. Du\u017ca liczba zaro\u015bli i nieu\u017cytk\u00f3w w okolicy nie wynika\u0142a ze z\u0142ego gospodarowania, ale by\u0142a konsekwencj\u0105 braku op\u0142acalno\u015bci uprawy ziemi. Mimo to podejmowano czasami pr\u00f3by karczowania nieu\u017cytk\u00f3w, np. na pocz\u0105tku lat 60. XIX wieku w dobrach horbowskich wykarczowano 25 m\u00f3rg [APR, ZDP, Sukcesje, 13980]. W\u0142a\u015bciciel w folwarkach utrzymywa\u0142 jedynie aparat zarz\u0105dzaj\u0105cy, tj. ekonom\u00f3w, rz\u0105dc\u00f3w, pisarzy. W folwarku w Horbowie pracowali m.in.: Leon Cyranowicz (1810), Jakub Paw\u0142owski (1831), J\u00f3zef Krzy\u017canowski (1825) i Karol Che\u0142mi\u0144ski (1858).<\/p>\n\n\n\n<p>W 1831 r. w dokumentach \u017ar\u00f3d\u0142owych zapisano, \u017ce ka\u017cdy ch\u0142op z d\u00f3br horbowskich posiada\u0142 0,5 morgi ogrodu, 15 m\u00f3rg pola ornego i 3 morgi \u0142\u0105k. Mia\u0142 na nich corocznie wysiewa\u0107 3\u20134 korce \u017cyta, korzec j\u0119czmienia, 2 korce owsa, korzec tatarki, 4 garnce prosa, 8 garnc\u00f3w grochu i korzec ziemniak\u00f3w. Rocznie uzyskiwa\u0142 r\u00f3wnie\u017c 15 fur siana. W 1854 r., po kolonizacji d\u00f3br horbowskich, informowano, \u017ce w\u0142o\u015bcianie s\u0105 zobowi\u0105zani prowadzi\u0107 na nowo otrzymanych polach gospodarstwa w systemie tr\u00f3jpolowym, dziel\u0105c je na trzy cz\u0119\u015bci (ozime, jare i ug\u00f3r). Z kolei w 1860 r. w inwentarzu d\u00f3br horbowskich zaznaczono, \u017ce koloni\u015bci obsiewali swoje pola zgodnie z potrzebami, nawozili obornikiem corocznie ok. 1,5\u20132 morgi swoich gospodarstw. Po kolonizacji ch\u0142opi pr\u00f3bowali przesadzi\u0107 drzewa owocowe na nowe place, ale prawie wszystkie usch\u0142y. Zauwa\u017cano przy tym, \u017ce przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 z gospodarzy zak\u0142ada sady owocowe, licz\u0105ce po kilkana\u015bcie drzewek [APR, ZDP, Sukcesje, sygn. 13967, 20591].<\/p>\n\n\n\n<p>Wykaz powinno\u015bci pa\u0144szczy\u017anianych spisano m.in. w 1818 roku. W\u0142o\u015bcianie z d\u00f3br Horb\u00f3w byli zobligowani do regulowania nast\u0119puj\u0105cych zobowi\u0105za\u0144:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201e1. [\u2026] ka\u017cdy w\u0142o\u015bcianin maj\u0105cy \u0107wier\u0107 gruntu ci\u0105g\u0142ego w ka\u017cdym tygodniu pa\u0144szczyzny m\u0119skiej dni trzy i czeladnej tyle\u017c z czym dw\u00f3r rozka\u017ce, pr\u00f3cz tych kt\u00f3rym dla niesieministo\u015bci i ub\u00f3stwa ta powinno\u015b\u0107 zmniejsza si\u0119 a je\u015bliby w kt\u00f3rym tygodniu przypad\u0142o \u015bwi\u0119to tedy gwa\u0142t p\u0119dzony by\u0107 nie ma.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Poddani pr\u00f3cz pa\u0144szczy\u017aniany corocznie t\u0142ok czyli gwa\u0142t\u00f3w dwana\u015bcie w nast\u0119puj\u0105cym odbywaj\u0105 sposobie, to jest: Tak na wiosn\u0119 jak i w jesieni do orania po dni dwa sprz\u0119\u017cajni ze sprz\u0119\u017cajem a nieuprz\u0119\u017cni pieszo do czego dw\u00f3r rozka\u017ce, do koszenia \u0142\u0105k i suszenia siana po dwa dni wychodz\u0105c po jednej osobie z chaty, do \u017cniwa za\u015b po dni cztery sieministo\u015bci\u0105 zdoln\u0105 do robocizny s\u0142u\u017c\u0105 gwa\u0142ty, zostawiaj\u0105c jedn\u0105 osob\u0119 w chacie dla pilnowania gospodarstwa i strze\u017cenia ognia.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Szarwark\u00f3w to\u017c podda\u0144stwo corocznie sze\u015b\u0107 odbywa\u0107 powinno, kt\u00f3re to szarwarki do reperacji grobli i most\u00f3w oraz budowli w\u0142o\u015bcia\u0144skich i wyw\u00f3zki drzewa dla tych\u017ce u\u017cywane i obracane by\u0107 maj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>4. Str\u00f3\u017c i str\u00f3\u017cka w tydzie\u0144 do dworu wychodzi z potr\u0105ceniem pa\u0144szczyzny tygodniowej.<\/p>\n\n\n\n<p>5. Wartownik\u00f3w dw\u00f3ch z kolei i bez pa\u0144szczyzny na noc do strze\u017cenia dworu chodz\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>6. Ka\u017cdy w\u0142o\u015bcianin z jednej \u0107wierci ci\u0105g\u0142ej a z drugiej czynszowej daje corocznie dziak\u0142a, czyli odsepu \u017cyta korzec jeden, garncy dziewi\u0119tna\u015bcie kwart jedna i owsa tyle\u017c. Daniny jako to: kap\u0142on\u00f3w dwa, jaj sztuk dziesi\u0119\u0107, grzyb\u00f3w kop\u0119 jedn\u0105, czynszu z\u0142p trzy groszy osiemna\u015bcie wraz z groszowym a z \u0107wierci jednej gruntu i tak zwanego ho\u0142oplatnego z\u0142p cztery groszy cztery i takowy czynsz o \u015bw. Marcinie importuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>7. Od pszcz\u00f3\u0142 domowych ile si\u0119 z rewizji ka\u017cdorocznej wyka\u017ce. Pszcz\u00f3\u0142 z ulami od ka\u017cdego po z\u0142p jednym groszy pi\u0119tna\u015bcie op\u0142aci\u0107 do dworu\u201d [AGAD, AR, XXV, sygn. 1180\/2].<\/p>\n\n\n\n<p>Po zakupie d\u00f3br przez Czartoryskiego sprecyzowano zasady odbywania gwa\u0142t\u00f3w, zamieniaj\u0105c je na tzw. pa\u0144szczyzn\u0119 letni\u0105. Ka\u017cde gospodarstwo mia\u0142o do odpracowania 4 dni do sochy; 4, 8 lub 16 dni do \u017cniwa; 2 dni do kosy i 2 dni do grabienia siana przy sianokosach. Gajowi byli zwolnieni z innych zobowi\u0105za\u0144 poza pa\u0144szczyzn\u0105 tygodniow\u0105. Kilku gospodarzy ju\u017c wtedy by\u0142o oczynszowanych. Okre\u015blono stawk\u0119 wynagrodzenia obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 za dzie\u0144 pracy ze sprz\u0119\u017cajem \u2013 24 gr, a dzie\u0144 pracy pieszej \u2013 12 gr. [APR, ZDP, Sukcesje, sygn. 20591].<\/p>\n\n\n\n<p>W wyniku realizacji dekretu carskiego z 1846 r. naczelnik powiatu bialskiego uchyli\u0142 w Horbowie daremszczyzny [\u015bwiadczenie na rzecz pana, kt\u00f3re nie mia\u0142o z g\u00f3ry okre\u015blonego czasu trwania], za kt\u00f3re uzna\u0142 wszystkie dni pa\u0144szczyzny nietygodniowej oraz str\u00f3\u017c\u0119 nocn\u0105. Wywo\u0142a\u0142o to nieuznany przez w\u0142adze protest \u00f3wczesnego dzier\u017cawcy, kt\u00f3ry uwa\u017ca\u0142, \u017ce dni pa\u0144szczyzny letniej by\u0142y dok\u0142adnie ustalone, wi\u0119c nie by\u0142a ona daremszczyzn\u0105. W zwi\u0105zku z pracami nad oczynszowaniem w\u0142o\u015bcian w roku 1854\/1855 obowi\u0105zywa\u0142y w\u0142o\u015bcian w dobrach horbowskich nast\u0119puj\u0105ce obci\u0105\u017cenia. Czynsz mogli op\u0142aca\u0107 so\u0142tysi w wysoko\u015bci 22,76 rb. (Lach\u00f3wka i Zalesie) lub 27,76 rb. (Horb\u00f3w i K\u0142oda), pozostali mieli p\u0142aci\u0107 po 0,54 rb. czynszu oraz odrabia\u0107 2 dni sprz\u0119\u017cajne oraz od 1 do 3 dni pieszych (r\u00f3\u017cnica powsta\u0142a w latach 20. XIX w., kiedy obni\u017cono zobowi\u0105zania najbiedniejszym ch\u0142opom) oraz oddawa\u0107 wcze\u015bniej wymienione daniny w naturze [APL, RGL, sygn. skarb. 42].<\/p>\n\n\n\n<p>W dobrach horbowskich pa\u0144szczyzn\u0119 oraz inne powinno\u015bci w naturze zniesiono 1 VI 1855 r. Od tego dnia w\u0142o\u015bcianie, kt\u00f3rych zacz\u0119to nazywa\u0107 oficjalnie kolonistami, byli zobowi\u0105zani do op\u0142acania czynszu pieni\u0119\u017cnego za dzier\u017cawione grunty. Ka\u017cdy gospodarz, obejmuj\u0105cy gospodarstwo czynszowe w 1854 r., musia\u0142 podpisa\u0107 specjalny druk umowy, w kt\u00f3rej zapisano powierzchni\u0119 dzier\u017cawionego maj\u0105tku oraz sum\u0119 rocznego czynszu. W punktach uszczeg\u00f3\u0142owiaj\u0105cych informowano, \u017ce dzier\u017cawca nie b\u0119dzie mia\u0142 prawa do propinacji. Do jego obowi\u0105zk\u00f3w nale\u017ca\u0142o za\u015b odprowadzanie podatk\u00f3w oraz stawianie na w\u0142asny koszt budynk\u00f3w. Przy tym musia\u0142y by\u0107 to konstrukcje drewniane, budowane w w\u0119gie\u0142 na podmurowaniu z palonej ceg\u0142y. Mia\u0142y mie\u0107 murowane kominy. Osadnicy zostali zobowi\u0105zani do utrzymywania sad\u00f3w owocowych i p\u0142ot\u00f3w. Zabraniano podzia\u0142u dzier\u017cawionej osady, nawet mi\u0119dzy spadkobierc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Sytuacja ch\u0142op\u00f3w zmieni\u0142a si\u0119 na lepsze w marcu 1864 r., kiedy car Aleksander II wyda\u0142 ukaz uw\u0142aszczeniowy. Ukaz cara Aleksandra II z 1864 r. uw\u0142aszcza\u0142 ch\u0142op\u00f3w, przekazuj\u0105c im na w\u0142asno\u015b\u0107 ziemi\u0119, kt\u00f3r\u0105 dotychczas u\u017cytkowali. Za otrzymany grunt mieli oni zap\u0142aci\u0107 nie jego poprzednim w\u0142a\u015bcicielom, ale pa\u0144stwu rosyjskiemu, kt\u00f3re wzi\u0119\u0142o na siebie obowi\u0105zek rozliczenia si\u0119 z dotychczasowymi w\u0142a\u015bcicielami. Uw\u0142aszczenie w\u0142\u0105cza\u0142o do \u017cycia publicznego ca\u0142e rzesze ch\u0142op\u00f3w. W oparciu o prawo z 1864 r. w Horbowie uw\u0142aszczono 14 gospodarstw maj\u0105cych po ok. 50 m\u00f3rg. W oparciu o prawo z 1865 r. uw\u0142aszczono 10 gospodarstw i osad\u0119 szkoln\u0105. W wyniku jego realizacji na w\u0142asno\u015b\u0107 w\u0142o\u015bcian przesz\u0142o w Horbowie: 574 m\u00f3rg 162 pr\u0119t\u00f3w ziemi. [APL, ZTL, sygn. 24].<\/p>\n\n\n\n<p>W 1930 r. w Horbowie dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 prowadzili: W. \u015awierski (m\u0142yn), W. \u015awierski (m\u0142yn wiatrak) [KAP, 1930, s. 516].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Zabytki<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki Przemienienia Pa\u0144skiego w Horbowie<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Now\u0105 cerkiew uko\u0144czono w 1907 roku. Wy\u015bwi\u0119cono j\u0105 29 VIII 1908 roku. Swoj\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni\u0142a ona do sierpnia 1915 roku. Po wojnie sta\u0142a si\u0119 \u015bwi\u0105tyni\u0105 rzymskokatolick\u0105. Inwentarz fundi instructi z 1923 r. podaje, \u017ce dawna cerkiew by\u0142a budowl\u0105 zbudowan\u0105 z drzewa sosnowego w formie ma\u0142ego krzy\u017ca w stylu bizantyjskim z ma\u0142ym podwy\u017cszeniem. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 ona z prezbiterium, dw\u00f3ch zakrystii, nawy, przedsionka, dw\u00f3ch ubikacji, wie\u017cy frontowej i ganku. Mia\u0142a cementow\u0105 pod\u0142og\u0119 oraz sufity. W prezbiterium obok wielkiego o\u0142tarza by\u0142y dwa ma\u0142e okna o rozmiarach 1,5 m na 0,5 m. W cz\u0119\u015bci krzy\u017cowej znajdowa\u0142o si\u0119 cztery du\u017cych okien o rozmiarach 4 m na 1 m a w nawie by\u0142o sze\u015b\u0107 okien du\u017cych 3 m na 1 m. Zakrystie przy przedsionku mia\u0142y po dwa ma\u0142e okna. Wszystkie one by\u0142y oszklone bia\u0142ym szk\u0142em. Budynek mia\u0142 dziesi\u0119\u0107 drzwi. Jego dach by\u0142 pokryty dach\u00f3wk\u0105, poza wie\u017c\u0105 i kopu\u0142kami pokrytymi blach\u0105. Na froncie ko\u015bcio\u0142a znajdowa\u0142a si\u0119 wie\u017ca, zako\u0144czona kopu\u0142\u0105, druga kopu\u0142a by\u0142a na \u015brodku ko\u015bcio\u0142a, a trzecia mniejsza nad prezbiterium. Na dachu i kopu\u0142ach znajdowa\u0142o si\u0119 osiem krzy\u017cy. Wewn\u0105trz budynek by\u0142 otynkowany i pomalowany obrazami bardzo pospolitymi. Zewn\u0119trzne \u015bciany by\u0142y szalowane i malowane. Rozmiary ko\u015bcio\u0142a wynosi\u0142y 30 m d\u0142ugo\u015bci 11 m szeroko\u015bci i 7,5 m wysoko\u015bci od posadzki do sklepienia oraz 17 m wysoko\u015bci od podstawy do najwy\u017cszego miejsca. W sumie stan ko\u015bcio\u0142a okre\u015blano jako dobry. W kolejnych latach wielokrotnie poddawano go restauracji [Tarasiuk, 2016].<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"473\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.1-1024x473.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20800\" style=\"aspect-ratio:2.165014456836018;width:485px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.1-1024x473.jpg 1024w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.1-300x138.jpg 300w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.1-768x354.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.1-1536x709.jpg 1536w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.1-2048x945.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"472\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.3-1-1024x472.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20799\" style=\"aspect-ratio:2.1695848338093464;width:487px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.3-1-1024x472.jpg 1024w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.3-1-300x138.jpg 300w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.3-1-768x354.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.3-1-1536x708.jpg 1536w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.3-1-2048x944.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Horb\u00f3w. Ko\u015bci\u00f3\u0142.Dawna cerkiew prawos\u0142awna. Fot. Andrzej Gil<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cudowny obraz Matki Bo\u017cej \u0141askawej<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Najcenniejszym elementem w ko\u015bciele horbowskim jest cudowny obraz Matki Bo\u017cej \u0141askawej. \u201eSzesnastowieczna ikona namalowana na desce przez nieznanego malarza przedstawia Matk\u0119 Bo\u017c\u0105 z Dzieci\u0105tkiem na lewym r\u0119ku. P\u0142aszcz Maryi koloru ciemnego b\u0142\u0119kitu, suknia karminowa. Twarz szczup\u0142a a oczy pe\u0142ne zadumy. D\u0142ug\u0105 smuk\u0142\u0105 d\u0142oni\u0105 wskazuje Maryja na Dzieci\u0119, kt\u00f3re trzyma na swoim ramieniu. Koszulka Dzieci\u0105tka ma kolor bia\u0142y a okrywa j\u0105 suknia koloru karminowego. Jezus praw\u0105 r\u0105czk\u0119 ma wzniesiona ku g\u00f3rze w ge\u015bcie b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa. Lewa d\u0142o\u0144 z\u0142\u0105czona jest z d\u0142oni\u0105 Matki podkre\u015bla wi\u0119\u017a Matki i Syna, kt\u00f3ra od momentu pocz\u0119cia b\u0119dzie trwa\u0107, a\u017c po krzy\u017c na Golgocie. N\u00f3\u017cki Dzieci\u0105tka s\u0105 bose. G\u0142owy Matki i Dzieci\u0105tka okalaj\u0105 z\u0142ote nimby. Ten rodzaj ikony to Hodegetria z gr. \u201ePrzewodniczka\u201d. To Maryja jest t\u0105 przewodniczk\u0105 i drog\u0105, kt\u00f3ra prowadzi nas do Jezusa Syna Bo\u017cego[http:\/\/gminazalesie.pl\/horbow\/index.php\/cudowny\u2013obraz\u2013marki\u2013bozej\u2013horbowskiej\/historia\u2013obrazu\u2013matki\u2013bozej\u2013horbowskiej]. Lokalne podanie g\u0142osi, \u017ce obraz ten ufundowa\u0142 i przyozdobi\u0142 w srebrn\u0105 sukienk\u0119 i takie same korony fundator parafii Jan Horbowski. W \u017ar\u00f3d\u0142ach pisanych pojawia si\u0119 on w 1662 r. W wizytacji parafii horbowskiej wtedy, \u017ce w ko\u015bciele znajduje si\u0119 obraz Matki Boskiej, kt\u00f3ry posiada dwie koronek dla NMP i Pana Jezusa oraz zas\u0142onk\u0119 na obraz. Co mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107, ze ju\u017c w\u00f3wczas by\u0142 on otoczony kultem.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"473\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.Oltarz.Glowny-1-1024x473.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20802\" style=\"aspect-ratio:2.165014456836018;width:529px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.Oltarz.Glowny-1-1024x473.jpg 1024w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.Oltarz.Glowny-1-300x138.jpg 300w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.Oltarz.Glowny-1-768x354.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.Oltarz.Glowny-1-1536x709.jpg 1536w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbow.Kosciol.Dawna_.Cerkiew.Prawoslawna.Oltarz.Glowny-1-2048x945.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"473\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbw.Ikona_.MB_.Horbowskiej-473x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20804\" style=\"aspect-ratio:0.4619129001739555;width:241px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbw.Ikona_.MB_.Horbowskiej-473x1024.jpg 473w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbw.Ikona_.MB_.Horbowskiej-138x300.jpg 138w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbw.Ikona_.MB_.Horbowskiej-768x1664.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbw.Ikona_.MB_.Horbowskiej-709x1536.jpg 709w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbw.Ikona_.MB_.Horbowskiej-945x2048.jpg 945w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Horbw.Ikona_.MB_.Horbowskiej-scaled.jpg 1182w\" sizes=\"auto, (max-width: 473px) 100vw, 473px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ikona MB Horbowskiej. Fot. Andrzej Gil<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>Stary cmentarz<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pierwsze informacje o istnieniu cmentarza w Horbowie pojawiaj\u0105 si\u0119 w akcie erekcyjnym parafii rzymskokatolickiej z 1516 roku. Pocz\u0105tkowo kolator\u00f3w i inne wa\u017cne osobisto\u015bci chowano w ko\u015bciele a pozosta\u0142ych na cmentarzu przyko\u015bcielnym, otaczaj\u0105cym \u015bwi\u0105tyni\u0119. Mo\u017cemy przypuszcza\u0107, \u017ce w ko\u015bciele horbowskim pochowano wielu przedstawicieli rodziny Horbowskich. Pochowano tam te\u017c prawdopodobnie zgodnie z wol\u0105 wyra\u017con\u0105 w testamentach ma\u0142\u017conk\u00f3w Mariann\u0119 i Zygmunta M\u0142o\u017cewskich. Na cmentarzu tym 23 XII 1794 r. zosta\u0142 pochowany 24. letni \u017co\u0142nierz Stanis\u0142aw Borkowski zabity w walce. Pochowano tam te\u017c Seweryna Badeniego zmar\u0142ego 23 VI 1858 r. Do dnia dzisiejszego pozosta\u0142 po nim kamienny nagrobek. Z listu dziekana bialskiego dowiadujemy si\u0119, \u017ce jeszcze w 1869 r. na cmentarzu rzymskokatolickim w Horbowie nadal odbywa\u0142y si\u0119 poch\u00f3wki.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"743\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-1-743x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20806\" style=\"aspect-ratio:0.7255928220465713;width:267px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-1-743x1024.jpg 743w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-1-218x300.jpg 218w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-1-768x1059.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-1-1114x1536.jpg 1114w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-1-1486x2048.jpg 1486w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-1-scaled.jpg 1857w\" sizes=\"auto, (max-width: 743px) 100vw, 743px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Nagrobek Seweryna Badeniego (zm. 1858) na starym cmentarzu w Horbowie. Fot. Dariusz Tarasiuk<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"576\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-2-576x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20810\" style=\"aspect-ratio:0.5624933241779202;width:262px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-2-576x1024.jpg 576w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-2-169x300.jpg 169w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-2-768x1365.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-2-864x1536.jpg 864w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-2-1152x2048.jpg 1152w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-2-scaled.jpg 1440w\" sizes=\"auto, (max-width: 576px) 100vw, 576px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Symboliczny nagrobek rodziny Koniuszewskich (zm. 1874) na starym cmentarzu w Horbowie. Fot. Dariusz Tarasiuk.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>Cmentarz pounicki<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Po I wojnie \u015bwiatowej katolicy przej\u0119li cmentarz cerkiewny. Do dnia dzisiejszego jest miejscem poch\u00f3wku wiernych parafii rzymskokatolickiej w Horbowie. Najstarszy nagrobek pochodzi z 1878 roku.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"644\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-4-1024x644.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20815\" style=\"aspect-ratio:1.5900679529183352;width:451px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-4-1024x644.jpg 1024w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-4-300x189.jpg 300w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-4-768x483.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-4-1536x966.jpg 1536w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-4-2048x1288.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Fot. Dariusz Tarasiuk.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>Cmentarz przyko\u015bcielny w Horbowie<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Cmentarz o powierzchni 0,2 ha. Pierwotnie cmentarz prawos\u0142awny (unicki) Zachowa\u0142 si\u0119 nagrobek z 1910 r. \u2013 Darina Gankiewicza.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cmentarz wojenny<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W Horbowie znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zbiorowa mogi\u0142a 20 \u017co\u0142nierzy austriackich poleg\u0142ych w 1915 r. Jest to kurhan zwie\u0144czony kamiennym krzy\u017cem z napisem w j\u0119zyku niemieckim: \u201eder Ort, worauf du stehst, ist heiliges Land i Hier ruhen 20 ost reicher. Gorbow 1915\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kapliczki<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Elementem krajobrazu kulturowego wsi s\u0105 kapliczki i krzy\u017ce przydro\u017cne, kt\u00f3re s\u0105 symbolem wiary okolicznego ludu. By\u0142y one od dawnych czas\u00f3w stawiane na rozstajach dr\u00f3g, na ko\u0144cach wsi, czy te\u017c dla upami\u0119tnienia wa\u017cnych wydarze\u0144 w \u017cyciu prywatnym lub ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci. W 1934 r. na pami\u0105tk\u0119 dziesi\u0119ciolecia parafii postawiono Kapliczk\u0119 NMP Niepokalanie Pocz\u0119tej na zakr\u0119cie ze wsi Horb\u00f3w do ko\u015bcio\u0142a. Zosta\u0142a ona uroczy\u015bcie po\u015bwi\u0119cona 13 V 1934 r. przez biskupa ksi\u0119dza Czes\u0142awa Soko\u0142owskiego.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"727\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-3-727x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20813\" style=\"aspect-ratio:0.7099565117875944;width:271px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-3-727x1024.jpg 727w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-3-213x300.jpg 213w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-3-768x1081.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-3-1091x1536.jpg 1091w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-3-1454x2048.jpg 1454w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hor-3.jpg 1551w\" sizes=\"auto, (max-width: 727px) 100vw, 727px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Przydro\u017cna kapliczka w Horbowie. Fot. Dariusz Tarasiuk.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Wa\u017cne wydarzenia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><\/h2>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>W folwarku w Horbowie du\u017c\u0105 uwag\u0119 przywi\u0105zywano do sad\u00f3w owocowych. W 1818 r. znajdowa\u0142 si\u0119 tam a\u017c trzymorgowy ogr\u00f3d owocowy, w kt\u00f3rym ros\u0142o 9 grusz, 11 \u015bliwek w\u0119gierek, 18 m\u0142odych jab\u0142onek i 49 grusz. Trzyna\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej (w 1831 r.) sad owocowy zajmowa\u0142 ju\u017c przestrze\u0144 4 m\u00f3rg. W 1854 r. w sadach przy folwarku Horb\u00f3w ros\u0142o a\u017c 214 jab\u0142oni, 176 grusz, 103 \u015bliw i 397 wi\u015bni, czyli w sumie 890 drzew owocowych [Tarasiuk, 2016].<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Znacz\u0105ce, straty ekonomiczne przynosi\u0142y epidemie grasuj\u0105ce nie tylko mi\u0119dzy lud\u017ami, ale r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d zwierz\u0105t gospodarskich. Jeden z najwi\u0119kszych pomor\u00f3w byd\u0142a mia\u0142 miejsce w latach 1829\u20131830. W\u00f3wczas to w samym folwarku horbowskim pad\u0142o 12 byk\u00f3w, 29 kr\u00f3w i 9 ciel\u0105t. Po epidemii pozosta\u0142o tam tylko 8 sztuk byd\u0142a [APR, ZDP, Sukcesje, sygn. 20591].<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Opisy powodowanych przez przemarsze wojsk zniszcze\u0144, dotykaj\u0105cych bezpo\u015brednio Horbowa, pochodz\u0105 z lipca 1794 r. Wojska rosyjskie gen. Derfendela, Zagrajskiego i Zubowa przechodz\u0105ce przez wie\u015b, w zwi\u0105zku z t\u0142umieniem powstania ko\u015bciuszkowskiego, dokona\u0142y zniszcze\u0144 i kradzie\u017cy. Zabrano w\u00f3wczas, m.in. z probostwa rzymskokatolickiego w Horbowie \u201eoponczo\u201d, 5 chustek, 5 no\u017cy i innych rzeczy, na \u0142\u0105czn\u0105 sum\u0119 50 z\u0142p. 19 wrze\u015bnia tego roku oddzia\u0142y pod dow\u00f3dztwem Aleksandra Suworowa rozbi\u0142y polski korpus, dowodzony przez Karola Sierakowskiego, w bitwie pod Terespolem. \u015acigane oddzia\u0142y polskie wycofywa\u0142y si\u0119 w kierunku Bia\u0142ej Podlaskiej, przechodzi\u0142y przez Horb\u00f3w. Przemarsz wojsk rosyjskich okaza\u0142 si\u0119 niszcz\u0105cy. Ksi\u0105dz Ksawery Ma\u0142achowicz z Horbowa przez miesi\u0105c musia\u0142 si\u0119 ukrywa\u0107. Wojska rosyjskie w okresie wojen napoleo\u0144skich przechodzi\u0142y przez omawiane tereny kilkukrotnie, tj. w 1799, 1800, 1805, 1806, 1812. Szczeg\u00f3lnie niszczycielski charakter mia\u0142o ich wkroczenie w 1812 r. Stacjonuj\u0105ce w\u00f3wczas przez blisko dwa miesi\u0105ce w Horbowie oddzia\u0142y dokona\u0142y olbrzymich zniszcze\u0144. W ko\u015bciele rzymskokatolickim \u017co\u0142nierze ukradli praktycznie wszystko, co mia\u0142o jak\u0105kolwiek warto\u015b\u0107, a reszt\u0119 rzeczy zniszczyli. Szkod\u0119 wyceniono na 3186 z\u0142p. O wiele wi\u0119ksze straty odnotowano w gospodarstwie funduszowym parafii. Straty poddanych oszacowano na 9220 z\u0142p. \u017bo\u0142nierze rosyjscy zabrali w\u00f3wczas z folwarku parafialnego: 3 wo\u0142y robocze, 5 kr\u00f3w, 3 ciel\u0105t, 7 sztuk byd\u0142a ja\u0142owego, 2 konie, 10 \u015bwi\u0144, 17 g\u0119si, 5 kur, 58 kop snop\u00f3w r\u00f3\u017cnych zb\u00f3\u017c. Zniszczyli 18 pni pszczelich. Nie oszcz\u0119dzono r\u00f3wnie\u017c samej plebanii, z kt\u00f3rej ukradziono nie tylko 2 zegary, pieni\u0105dze, odzie\u017c, ale r\u00f3wnie\u017c \u017cywno\u015b\u0107. Nieco mniejsze straty ponios\u0142a parafia greckokatolicka. Z jej cerkwi zabrano sprz\u0119ty o warto\u015bci 902 z\u0142p. Natomiast szkody w folwarku parafii unickiej wyceniono na 4654 z\u0142p. Sk\u0142ada\u0142y si\u0119 na nie 4 konie, 4 sztuki byd\u0142a rogatego, 6 ciel\u0105t, 25 owiec, 8 \u015bwi\u0144, 60 g\u0119si i 60 kur, 24 pni pszcz\u00f3\u0142, znaczne ilo\u015bci zbo\u017ca, ziemniak\u00f3w, odzie\u017cy, bielizny i sprz\u0119t\u00f3w gospodarskich. W innym dokumencie zapisano, \u017ce w wyniku wydarze\u0144 wojennych z 1812 r. \u201ezupe\u0142nie zniszczone zosta\u0142y tak folwark Horb\u00f3w, plebania, tak w zbo\u017cu ozimym, jarym, w bydle, w sprz\u0119tach i po cz\u0119\u015bci budowli\u201d [\u2026].<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Najtragiczniejszym wydarzeniem w czasie tej wojny by\u0142o uchod\u017astwo ludno\u015bci przez wycofuj\u0105ce si\u0119 wojska rosyjskie w sierpniu 1915 roku. Z listu do gubernatora siedleckiego \u00f3wczesnej w\u0142a\u015bcicielki majoratu Ho\u0142owczyce Sofii Medem, arendarz maj\u0105tku Horb\u00f3w poinformowa\u0142 j\u0105, \u017ce zosta\u0142 z niego wyp\u0119dzony razem z rodzin\u0105 przez kozak\u00f3w 14 VIII 1915 r., a jego zabudowania spalono. Wieczorem 16 VIII 1915 r. do wsi wkroczy\u0142y wojska austriackiej 12 Dywizji Piechoty i w\u0119gierskiej 39 Dywizji Piechoty austrow\u0119gierskiego VI Korpusu Armijnego, dzia\u0142aj\u0105cego w ramach niemieckiej XI Armii gen. Augusta von Mackensena.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns comments-main-tabl is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-grid is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:100%\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ma\u0142e ojczyzny \u2013 strefa regionalist\u00f3w<\/h2>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, strategie rozwoju<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading faqs-title-middle faqs-title\">Punkt 1<\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content faqs-content-middle is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-content-inside is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading faqs-title-middle faqs-title\">Punkt  2<\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content faqs-content-middle is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-content-inside is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading faqs-title-middle faqs-title\">Punkt 3<\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content faqs-content-middle is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-content-inside is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Samorz\u0105d, organizacje\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Ko\u015bcio\u0142y i zwi\u0105zki religijne\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">\u017bycie kulturalne<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">O\u015bwiata i szkolnictwo<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Sport<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Wybitne postacie\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Rodziny \u2013 pami\u0105tki<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Wspomnienia, albumy rodzinne\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Gospodarka &#8211; firmy i przedsi\u0119biorstwa<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Walory turystyczne<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Folklor\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Miejsca pami\u0119ci<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns display-none is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\" id=\"comments-card\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button close\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\"><i class=\"fas fa-times-circle\"><\/i>Zamknij<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n<div class=\"forminator-ui forminator-custom-form forminator-custom-form-1152 forminator-design--default  forminator_ajax\" data-forminator-render=\"0\" data-form=\"forminator-module-1152\" data-uid=\"6a3406423b0ae\"><br\/><\/div><form\n\t\t\t\tid=\"forminator-module-1152\"\n\t\t\t\tclass=\"forminator-ui forminator-custom-form forminator-custom-form-1152 forminator-design--default  forminator_ajax\"\n\t\t\t\tmethod=\"post\"\n\t\t\t\tdata-forminator-render=\"0\"\n\t\t\t\tdata-form-id=\"1152\"\n\t\t\t\tenctype=\"multipart\/form-data\" data-color-option=\"default\" data-design=\"default\" data-grid=\"open\" style=\"display: none;\"\n\t\t\t\tdata-uid=\"6a3406423b0ae\"\n\t\t\t><div role=\"alert\" aria-live=\"polite\" class=\"forminator-response-message forminator-error\" aria-hidden=\"true\"><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"select-1\" class=\"forminator-field-select forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-form-1152__field--select-1_6a3406423b0ae\" id=\"forminator-form-1152__field--select-1_6a3406423b0ae-label\" class=\"forminator-label\">Wybierz temat <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><select  id=\"forminator-form-1152__field--select-1_6a3406423b0ae\" class=\"forminator-select--field forminator-select2 forminator-select2-multiple\" data-required=\"1\" name=\"select-1\" data-default-value=\"\" data-placeholder=\"Wybierz temat\" data-search=\"false\" data-search-placeholder=\"Wybierz temat\" data-checkbox=\"false\" data-allow-clear=\"false\" aria-labelledby=\"forminator-form-1152__field--select-1_6a3406423b0ae-label\"><option value=\"\"  >Wybierz temat<\/option><option value=\"Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, strategie rozwoju\"  data-calculation=\"0\">Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, strategie rozwoju<\/option><option value=\"O\u015bwiata i szkolnictwo\"  data-calculation=\"0\">O\u015bwiata i szkolnictwo<\/option><option value=\"Sport\"  data-calculation=\"0\">Sport<\/option><option value=\"Wybitne-postacie\u200b\"  data-calculation=\"0\">Wybitne postacie\u200b<\/option><option value=\"Rodziny-\u2013-pami\u0105tki\"  data-calculation=\"0\">Rodziny \u2013 pami\u0105tki<\/option><option value=\"Wspomnienia,-albumy-rodzinne\u200b\"  data-calculation=\"0\">Wspomnienia, albumy rodzinne\u200b<\/option><option value=\"Gospodarka-\u2013-firmy-i-przedsi\u0119biorstwa\"  data-calculation=\"0\">Gospodarka \u2013 firmy i przedsi\u0119biorstwa<\/option><option value=\"Walory-turystyczne\"  data-calculation=\"0\">Walory turystyczne<\/option><option value=\"Folklor\u200b\"  data-calculation=\"0\">Folklor\u200b<\/option><option value=\"Miejsca-pami\u0119ci\"  data-calculation=\"0\">Miejsca pami\u0119ci<\/option><\/select><\/div><\/div><div id=\"html-1\" class=\"forminator-field-html forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field forminator-merge-tags\" data-field=\"html-1\"><div><button class=\"button-submit\">Utw\u00f3rz post<\/button><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"email-1\" class=\"forminator-field-email forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-email-1_6a3406423b0ae\" id=\"forminator-field-email-1_6a3406423b0ae-label\" class=\"forminator-label\">Adres e-mail <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><input type=\"email\" name=\"email-1\" value=\"\" placeholder=\"Na przyk\u0142ad: jan@kowalski.com\" id=\"forminator-field-email-1_6a3406423b0ae\" class=\"forminator-input forminator-email--field\" data-required=\"1\" aria-required=\"true\" autocomplete=\"email\" \/><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"name-1\" class=\"forminator-field-name forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-name-1_6a3406423b0ae\" id=\"forminator-field-name-1_6a3406423b0ae-label\" class=\"forminator-label\">Imi\u0119 <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><input type=\"text\" name=\"name-1\" value=\"\" placeholder=\"Na przyk\u0142ad: Jan\" id=\"forminator-field-name-1_6a3406423b0ae\" class=\"forminator-input forminator-name--field\" aria-required=\"true\" autocomplete=\"name\" \/><\/div><\/div><div id=\"name-2\" class=\"forminator-field-name forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-name-2_6a3406423b0ae\" id=\"forminator-field-name-2_6a3406423b0ae-label\" class=\"forminator-label\">Nazwisko <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><input type=\"text\" name=\"name-2\" value=\"\" placeholder=\"Na przyk\u0142ad: Kowalski\" id=\"forminator-field-name-2_6a3406423b0ae\" class=\"forminator-input forminator-name--field\" aria-required=\"true\" autocomplete=\"name\" \/><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"textarea-1\" class=\"forminator-field-textarea forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-textarea-1_6a3406423b0ae\" id=\"forminator-field-textarea-1_6a3406423b0ae-label\" class=\"forminator-label\">Tekst <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><textarea name=\"textarea-1\" placeholder=\"Np. tekst zast\u0119pczy Mo\u017cesz wstawi\u0107 now\u0105 lini\u0119\" id=\"forminator-field-textarea-1_6a3406423b0ae\" class=\"forminator-textarea\" rows=\"6\" style=\"min-height:140px;\" ><\/textarea><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"upload-1\" class=\"forminator-field-upload forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-upload-1_6a3406423b0ae\" id=\"forminator-field-upload-1_6a3406423b0ae-label\" class=\"forminator-label\">Prze\u015blij plik<\/label><div class=\"forminator-multi-upload \" data-element=\"upload-1_6a3406423b0ae\"><input type=\"file\" name=\"upload-1[]\" id=\"forminator-field-upload-1_6a3406423b0ae\" class=\"forminator-input-file forminator-field-upload-1_6a3406423b0ae-1152\" multiple=\"multiple\" data-method=\"ajax\" data-size=\"100000000\" data-size-message=\"Maksymalny dozwolony rozmiar pliku wynosi 100 MB. \"><div class=\"forminator-multi-upload-message\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"forminator-icon-upload\" aria-hidden=\"true\"><\/span><p>Przeci\u0105gnij i upu\u015b\u0107 (lub) <a class=\"forminator-upload-file--forminator-field-upload-1_6a3406423b0ae\" href=\"#\" onclick=\"return false;\">Wybierz pliki<\/a><\/p><\/div><\/div><ul class=\"forminator-uploaded-files upload-container-upload-1_6a3406423b0ae\"><\/ul><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"checkbox-1\" class=\"forminator-field-checkbox forminator-col forminator-col-12 \"><div role=\"group\" class=\"forminator-field required\" aria-labelledby=\"forminator-checkbox-group-forminator-field-checkbox-1-6a3406423b0ae-label\"><label id=\"forminator-field-checkbox-1-1-6a3406423b0ae-label\" for=\"forminator-field-checkbox-1-1-6a3406423b0ae\" class=\"forminator-checkbox\" title=\"Wyra\u017cam zgod\u0119 na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 Polityk\u0105 Prywatno\u015bci w celu skontaktowania si\u0119 poprzez formularz kontaktowy.\"><input type=\"checkbox\" name=\"checkbox-1[]\" value=\"Prosz\u0119-zaznaczy\u0107\" id=\"forminator-field-checkbox-1-1-6a3406423b0ae\" aria-labelledby=\"forminator-field-checkbox-1-1-6a3406423b0ae-label\" data-calculation=\"0\"  \/><span class=\"forminator-checkbox-box\" aria-hidden=\"true\"><\/span><span class=\"forminator-checkbox-label\">Wyra\u017cam zgod\u0119 na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 Polityk\u0105 Prywatno\u015bci w celu skontaktowania si\u0119 poprzez formularz kontaktowy.<\/span><\/label><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"html-2\" class=\"forminator-field-html forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field forminator-merge-tags\" data-field=\"html-2\"><a href=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/polityka-prywatnosci\/\">Administratorem danych osobowych jest Centrum Bada\u0144 nad Histori\u0105 Regionaln\u0105 i Lokaln\u0105 UMCS.<\/a><\/div><\/div><\/div><input type=\"hidden\" name=\"referer_url\" value=\"\" \/><div class=\"forminator-row forminator-row-last\"><div class=\"forminator-col\"><div class=\"forminator-field\"><button class=\"forminator-button forminator-button-submit\">Utw&oacute;rz post<\/button><\/div><\/div><\/div><input type=\"hidden\" id=\"forminator_nonce\" name=\"forminator_nonce\" value=\"50797dd4d1\" \/><input type=\"hidden\" name=\"_wp_http_referer\" value=\"\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20749\" \/><input type=\"hidden\" name=\"form_id\" value=\"1152\"><input type=\"hidden\" name=\"page_id\" value=\"20749\"><input type=\"hidden\" name=\"form_type\" value=\"default\"><input type=\"hidden\" name=\"current_url\" value=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2026\/02\/09\/horbow-horbow-kolonia\/\"><input type=\"hidden\" name=\"render_id\" value=\"0\"><input type=\"hidden\" name=\"forminator-multifile-hidden\" class=\"forminator-multifile-hidden\"><input type=\"hidden\" name=\"action\" value=\"forminator_submit_form_custom-forms\"><\/form>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Horb\u00f3w \/&nbsp;Horb\u00f3w Kolonia start Powiat: bialski Gmina: Zalesie Mapa miejscowo\u015bci end Miejscowo\u015bci \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 ekspercka W \u015bwiecie cyfrowym Patrz has\u0142o: Zalesie. Nazwa, przynale\u017cno\u015b\u0107 administracyjna W najstarszych, szesnastowiecznych \u017ar\u00f3d\u0142ach Horb\u00f3w jest zapisywany jako Horbow (w \u017ar\u00f3d\u0142ach cyrylic\u0105), w polskoj\u0119zycznych jako Horb\u00f3w. W XVIII w. pojawia\u0142a si\u0119 sporadycznie nazwa Horb\u00f3wek. Nazwa wsi pochodzi o bia\u0142oruskiego s\u0142owa \u201ehorb\u201d,&hellip;&nbsp;<a href=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2026\/02\/09\/horbow-horbow-kolonia\/\" class=\"\" rel=\"bookmark\">Czytaj dalej &raquo;<span class=\"screen-reader-text\">Horb\u00f3w \/\u00a0Horb\u00f3w Kolonia<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-20749","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20749","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20749"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20749\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21191,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20749\/revisions\/21191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20749"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20749"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20749"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}