{"id":19029,"date":"2025-12-27T23:54:13","date_gmt":"2025-12-27T23:54:13","guid":{"rendered":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/?p=19029"},"modified":"2026-01-14T07:44:13","modified_gmt":"2026-01-14T07:44:13","slug":"stary-brus-nowy-brus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2025\/12\/27\/stary-brus-nowy-brus\/","title":{"rendered":"Stary Brus \/\u00a0Nowy Brus"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:100%\">\n<div class=\"wp-block-columns border-left border-left-1 is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\"><div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1182\" height=\"1182\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/stary_brus_logotyp_uproszczony.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-18997\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/stary_brus_logotyp_uproszczony.jpg 1182w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/stary_brus_logotyp_uproszczony-300x300.jpg 300w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/stary_brus_logotyp_uproszczony-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/stary_brus_logotyp_uproszczony-150x150.jpg 150w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/stary_brus_logotyp_uproszczony-768x768.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1182px) 100vw, 1182px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Logo gminy Stary Brus<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-top is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\">\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\">Stary Brus \/&nbsp;Nowy Brus<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"display-none\">start<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns card-text-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><strong>Powiat: <\/strong>w\u0142odawski<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gmina:<\/strong> Stary Brus<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\">\n<h3 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\"><strong>Mapa miejscowo\u015bci<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<iframe src=\"https:\/\/www.google.com\/maps\/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d9938.969331417476!2d23.28053255756833!3d51.481243762202716!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0x4723cf5187e66f53%3A0x5b5f281cfcd81a6d!2s22-244%20Stary%20Brus!5e0!3m2!1spl!2spl!4v1766879640725!5m2!1spl!2spl\" width=\"400\" height=\"300\" style=\"border:0;\" allowfullscreen=\"\" loading=\"lazy\" referrerpolicy=\"no-referrer-when-downgrade\"><\/iframe>\n\n\n\n<p class=\"display-none\">end<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-grid is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Miejscowo\u015bci \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 ekspercka<\/h2>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">W \u015bwiecie cyfrowym<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center faqs-content-inside\"><strong>Informacje na temat Gminy wiejska Stary Brus w powiecie w\u0142odawskim znalezione w Internecie (dost\u0119p w dn. 2-4 grudnia 2025 r.)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Gmina Stary Brus nie nale\u017cy do znanych i, co wa\u017cne, bogatych obszar\u00f3w Lubelszczyzny. Przybyszom oferuje wspania\u0142e atrakcje i walory przyrodnicze, cho\u0107 warto r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107 o ciekawej historii regionu (nie zawsze udokumentowanej trwa\u0142ymi zabytkami, widocznymi i wielkimi \u015bladami przesz\u0142o\u015bci). St\u0105d gmina szczyci si\u0119 has\u0142em \u201eS\u0142o\u0144ce, ryby i grzyby\u201d\u2026 Warto j\u0105 promowa\u0107, maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce Internet nie przynosi nazbyt wiele informacji na temat gminy i wchodz\u0105cych w jej sk\u0142ad so\u0142ectw. Jedno jest pewne, w proces popularyzowania wiedzy o Starym Brusie, wprz\u0119ga\u0107 nale\u017cy wszelkie, nie tylko \u201egminne\u201d si\u0142y, kt\u00f3re czyni\u0105 wysi\u0142ki id\u0105ce w kierunku \u201eidentyfikacji\u201d regionu, ale robi\u0105 to wedle swoich si\u0142 i mo\u017cliwo\u015bci\u2026Na temat kondycji podobnych gmin na tzw. \u201e\u015bcianie wschodniej\u201d patrz artyku\u0142 E. Leszczy\u0144skiej \u2013 Pieniak, \u201e<em>W czym\u015b jeste\u015bmy najlepsi. \u00a0\u201eMia\u0142o nie by\u0107 Polski A i B, a jest, jak wida\u0107\u201d \u2013 uwa\u017ca w\u00f3jt Starego Brusa. Jak si\u0119 \u017cyje w najbiedniejszej gminie w kraju?<\/em>\u201d, \u201eTygodnik Powszechny\u201d Nr 25\/2021 <a href=\"https:\/\/www.tygodnikpowszechny.pl\/w-czyms-jestesmy-najlepsi-168030\">https:\/\/www.tygodnikpowszechny.pl\/w-czyms-jestesmy-najlepsi-168030<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>INFORMACJE OG\u00d3LNE<\/p>\n\n\n\n<p>Oficjalna strona <a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/\"><strong>Internetowa Gminy<\/strong> <\/a>\u00a0otwiera si\u0119, pokazuj\u0105c czytelnikowi\/odwiedzaj\u0105cemu gminne aktualia, najcz\u0119\u015bciej w postaci anons\u00f3w, zapowiedzi nadchodz\u0105cych wydarze\u0144, inicjatyw i przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 lub tekst\u00f3w dokumentuj\u0105cych ich realizacj\u0119. Mapa strony mie\u015bci na jej g\u00f3rnym poziomym pasku, na kt\u00f3rym, pocz\u0105wszy od lewej strony, informacje na temat Starego Brusa i wchodz\u0105cych w sk\u0142ad gminy so\u0142ectw uporz\u0105dkowane s\u0105 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: <a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/category\/aktualnosci\/\"><strong>Aktualno\u015bci<\/strong> <\/a>\u00a0\u00a0(zak\u0142adka niekiedy uszczeg\u00f3\u0142awia informacje ze strony g\u0142\u00f3wnej), <a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/gmina-stary-brus\/\"><strong>O gminie <\/strong><\/a>, <a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/wojt\/\"><strong>W\u0142adze gminy <\/strong><\/a>, <a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/urzad-gminy\/\"><strong>Urz\u0105d Gminy <\/strong><\/a>, <a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/gops\/\"><strong>O\u015brodek Pomocy Spo\u0142ecznej <\/strong><\/a>, <a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/kontakt\/\"><strong>Kontakt<\/strong><\/a>, <a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/projekty\/\"><strong>Inwestycje<\/strong><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Z punktu widzenia osoby pragn\u0105cej szybko i efektywnie pozna\u0107 gmin\u0119, najwa\u017cniejsza jest zak\u0142adka O gminie, kt\u00f3rej podzia\u0142 wewn\u0119trzny wygl\u0105da w nast\u0119puj\u0105cy, merytorycznie podzielny spos\u00f3b: Biuletyn Informacyjny (patrz poni\u017cej w cz\u0119\u015bci AKTUALNO\u015aCI), &nbsp;<a href=\"https:\/\/ugstarybrus.bip.lubelskie.pl\/index.php?id=224\"><strong>Raport o stanie gminy<\/strong><\/a>, <a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/gmina-stary-brus\/\"><strong>Informacje<\/strong><\/a>&nbsp; (informacje og\u00f3lnej natury, g\u0142\u00f3wnie geograficzno-klimatycznej), <a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/historia\/\"><strong>Historia<\/strong><\/a> &nbsp;(zn\u00f3w jest to og\u00f3lna narracja zawarta w kilkunastu zdaniach), <a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/dziedzictwo-kulturowe\/\"><strong>Dziedzictwo Kulturowe <\/strong><\/a>&nbsp;(tre\u015bci s\u0105 tu bardziej rozbudowane, bogate w informacje i warte lektury \u2013 wi\u0119cej patrz: ZABYTKI I ATRAKCJE TURYSTYCZNE), <a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/przyroda\/\"><strong>Przyroda<\/strong><\/a> (pokazuje walory przyrodnicze gminy), Turystyka (zawiera praktyczne informacje dla potencjalnego turysty &#8211; wi\u0119cej patrz: ZABYTKI I ATRAKCJE TURYSTYCZNE).<\/p>\n\n\n\n<p>Wart uwagi jest wymieniony wy\u017cej zbi\u00f3r <a href=\"https:\/\/ugstarybrus.bip.lubelskie.pl\/index.php?id=224\"><strong>Raport\u00f3w o stanie gminy<\/strong><\/a> zawieraj\u0105cy te dokumenty z okresu od 2018 do 2024 (dost\u0119pne w plikach pdf). Cierpliwi mog\u0105 przegl\u0105da\u0107 102 strony oficjalnego portalu Gminy. Najstarszy wpis pochodzi z 2010 roku. W celu znalezienia konkretnych informacji mo\u017cna pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 wyszukiwark\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/mpzp.igeomap.pl\/doc\/wlodawa\/starybrus\/000.pdf\"><strong>Studium uwarunkowa\u0144 i kierunk\u00f3w zagospodarowania przestrzennego Gminy Stary Brus,&nbsp; Lublin 2004 <\/strong><\/a>&nbsp;(plik pdf., ss. 168)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/ugstarybrus.bip.lubelskie.pl\/upload\/pliki\/PROJEKT_STUDIUM_STARY_BRUS_CZ_I_UWARUNKOWANIA.pdf\"><strong>STUDIUM UWARUNKOWA\u0143 I KIERUNK\u00d3W ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY STARY BRUS, Stary Brus 2019 <\/strong><\/a>&nbsp;(plik pdf., ss. 57)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/ugstarybrus.bip.lubelskie.pl\/upload\/pliki\/20101130093744664.pdf\"><strong>Plan odnowy miejscowo\u015bci Stary Brus 2008-2015, Gmina Stary Brus 2010 <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;(plik pdf., ss. 37)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Raport-o-stanie-gminy-za-2020-rok.pdf\"><strong>Raport o stanie gminy Stary Brus za 2020, Stary Brus 2021 <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;(plik pdf., ss. 46)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/ugstarybrus.bip.lubelskie.pl\/upload\/pliki\/raport-o-stanie-gminy-za-2022.pdf\"><strong>Raport o stanie gminy Stary Brus za 2022, Stary Brus 2023 <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;(plik pdf., ss. 46)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/ugstarybrus.bip.lubelskie.pl\/index.php?id=176\"><strong>Urz\u0105d Gminy Stary Brus <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Stary_Brus_(gmina)\"><strong>Gmina Stary Brus <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.polskawliczbach.pl\/gmina_Stary_Brus\">Gmina Stary Brus w liczbach <\/a>(dane G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Statystycznego, plik pdf., ss.4)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/lublin.stat.gov.pl\/vademecum\/vademecum_lubelskie\/portrety_gmin\/powiat_wlodawski\/gmina_stary_brus.pdf\"><strong>GMINA WIEJSKA STARY BRUS <\/strong><\/a>&nbsp;(dane GUS, plik pdf. ss.4)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/polskaprowincja.pl\/index.php\/defaultgmina\/category\/stary_brus\"><strong>Gmina Stary Brus \u2013 wizualizacja <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;(informacje dotycz\u0105ce historii, kultury, turystyki)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/stary-brus.geoportal-krajowy.pl\/mapa-druk\"><strong>Mapa gminy Stary Brus <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;patrz <a href=\"https:\/\/starybrus.e-mapa.net\/\"><strong>te\u017c<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/solectwa\/\"><strong>Wykaz so\u0142ectw Gminy Stary Brus <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/D%C4%99bina_(powiat_w%C5%82odawski)\"><strong>D\u0119bina (powiat w\u0142odawski) <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Dominiczyn\"><strong>Dominiczyn<\/strong><\/a>&nbsp; (Helenin to wie\u015b wydzielona w wyniku niedawnego podzia\u0142u Dominiczyna na dwa so\u0142ectwa)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.polskawliczbach.pl\/wies_Dominiczyn\">Wie\u015b Dominiczyn w liczbach<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/dir.icm.edu.pl\/pl\/Slownik_geograficzny\/Tom_II\/117\"><strong>Dominiczyn, [w:] S\u0142ownik geograficzny Kr\u00f3lestwa Polskiego, t. II: Derenek \u2013 G\u017cack, Warszawa 1881, s. 117. <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Hola_(powiat_w%C5%82odawski)\"><strong>Hola (powiat w\u0142odawski) <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Szmokot%C3%B3wka\"><strong>Szmokot\u00f3wka<\/strong><\/a> (integralna cz\u0119\u015b\u0107 wsi Hola)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.polskawliczbach.pl\/wies_Hola_stary_brus_lubelskie\">Wie\u015b Hola w liczbach<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/dir.icm.edu.pl\/pl\/Slownik_geograficzny\/Tom_III\/95\"><strong>Hola (1), [w:] S\u0142ownik geograficzny Kr\u00f3lestwa Polskiego, t. III: Haag \u2013 K\u0119py, Warszawa 1882, s. 95.<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Kamie%C5%84_(powiat_w%C5%82odawski)\"><strong>Kamie\u0144 (powiat w\u0142odawski) <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.polskawliczbach.pl\/wies_Kamien_stary_brus_lubelskie\">Wie\u015b Kamie\u0144 w liczbach<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Ko%C5%82acze\"><strong>Ko\u0142acze<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.polskawliczbach.pl\/wies_Kolacze\">Wie\u015b Ko\u0142acze w liczbach<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/dir.icm.edu.pl\/pl\/Slownik_geograficzny\/Tom_IV\/269\"><strong>Ko\u0142acze, [w:] S\u0142ownik geograficzny Kr\u00f3lestwa Polskiego, t. IV: K\u0119s \u2013 Kutno, Warszawa 1883, s. 269. <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/dir.icm.edu.pl\/pl\/Slownik_geograficzny\/Tom_XV_cz.2\/102\"><strong>Ko\u0142acze, [w:] S\u0142ownik geograficzny Kr\u00f3lestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol \u2013 Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 102.<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Laski_Bruskie\"><strong>Laski Bruskie <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.polskawliczbach.pl\/wies_Laski_Bruskie\">Wie\u015b Laski Bruskie w liczbach<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Lubowierz\"><strong>Lubowierz<\/strong><\/a> &nbsp;&nbsp;(Szelibudy, integralna cz\u0119\u015b\u0107 wsi Lubowierz)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.polskawliczbach.pl\/wies_Lubowierz\">Wie\u015b Lubowierz w liczbach<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/dir.icm.edu.pl\/pl\/Slownik_geograficzny\/Tom_V\/450\"><strong>Lubowie\u017c, [w:] S\u0142ownik geograficzny Kr\u00f3lestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola \u2013 Malczyce, Warszawa 1884, s. 450. <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Marianka_(powiat_w%C5%82odawski)\"><strong>Marianka<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.polskawliczbach.pl\/wies_Marianka_stary_brus_lubelskie\">Wie\u015b Marianka w liczbach<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Nowiny_(powiat_w%C5%82odawski)\"><strong>Nowiny (powiat w\u0142odawski) <\/strong><\/a>&nbsp;(dawniej so\u0142ectwo Wielki \u0141an lub Wielki \u0141an &#8211; Nowiny)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.polskawliczbach.pl\/wies_Nowiny_stary_brus_lubelskie\">Wie\u015b Nowiny w liczbach <\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Skorodnica\"><strong>Skorodnica<\/strong><\/a> (Podg\u00f3rze jako integralna cz\u0119\u015b\u0107 wsi)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.polskawliczbach.pl\/wies_Skorodnica\">Wie\u015b Skorodnica w liczbach <\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Stary_Brus\"><strong>Stary Brus <\/strong><\/a>&nbsp;(cz\u0119\u015bci wsi to <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Mietu%C5%82ka_(Stary_Brus)\"><strong>Mietu\u0142ka<\/strong><\/a> oraz W\u00f3lka.&nbsp;&nbsp;W 1973 roku w wyniku reformy administracyjnej i podzia\u0142u dawnej&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Wo%C5%82oskowola_(gmina)\">gminy Wo\u0142oskowola<\/a> na dwie cz\u0119\u015bci, Stary Brus sta\u0142 si\u0119&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Stary_Brus_(gmina)\">siedzib\u0105 gminy<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.polskawliczbach.pl\/wies_Stary_Brus\">Wie\u015b Stary Brus w liczbach<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/dir.icm.edu.pl\/pl\/Slownik_geograficzny\/Tom_I\/391\"><strong>Bruss (1), [w:] S\u0142ownik geograficzny Kr\u00f3lestwa Polskiego, t. I: Aa \u2013 Dereneczna, Warszawa 1880, s. 391.<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Nowy_Brus\"><strong>Nowy Brus <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.polskawliczbach.pl\/wies_Nowy_Brus\">Wie\u015b Nowy Brus w liczbach<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/dir.icm.edu.pl\/pl\/Slownik_geograficzny\/Tom_I\/391\"><strong>Bruss (1), [w:] S\u0142ownik geograficzny Kr\u00f3lestwa Polskiego, t. I: Aa \u2013 Dereneczna, Warszawa 1880, s. 391.<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Wo%C5%82oskowola\"><strong>Wo\u0142oskowola <\/strong><\/a>&nbsp;(cz\u0119\u015bci wsi, kolonie lub przysi\u00f3\u0142ki to Piasek, <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Ku%C5%82ak%C3%B3w\"><strong>Ku\u0142ak\u00f3w<\/strong><\/a> oraz <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Wielki_%C5%81an\"><strong>Wielki \u0141an<\/strong>)<strong> <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.polskawliczbach.pl\/wies_Woloskowola\">Wie\u015b Wo\u0142oskowola w liczbach<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/dir.icm.edu.pl\/pl\/Slownik_geograficzny\/Tom_XIII\/895\"><strong>Wo\u0142oska Wola, [w:] S\u0142ownik geograficzny Kr\u00f3lestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun \u2013 Worowo, Warszawa 1893, s. 895. <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Zamo%C5%82odycze\"><strong>Zamo\u0142odycze<\/strong><\/a> (cz\u0119\u015b\u0107 wsi to <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Pie%C5%84ki_(Zamo%C5%82odycze)\"><strong>Pie\u0144ki <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.polskawliczbach.pl\/wies_Zamolodycze\">Wie\u015b Zamo\u0142odycze w liczbach<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>AKTUALNO\u015aCI (w bie\u017c\u0105cych informacjach dotycz\u0105cych gminy dominuj\u0105 te zwi\u0105zane atakami dron\u00f3w lub manewrami wojskowymi \u2026)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Ekologia-gazeta_245x324_16-STRON-finalny.pdf\"><strong>Biuletyn Informacyjny Gminy Stary Brus <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;(prezentuje wyniki i osi\u0105gni\u0119cia samorz\u0105du z okresu 2018-2023, nie ma informacji o innych edycjach Biuletynu, st\u0105d trudno przyznawa\u0107 mu rol\u0119 lokalnego periodyku)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/ias24.eu\/inne\/\"><strong>INFORMACYJNA AGENCJA SAMORZ\u0104DOWA<\/strong><\/a> (informcje sporadyczne i nieregularne)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.supertydzien.pl\/szukaj?word=gmina+Stary+brus\"><strong>Super Tydzie\u0144 Che\u0142mski <\/strong><\/a>&nbsp;(z tagiem \u201egmina Stary Brus\u201d lub \u201eHola\u201d, kt\u00f3ra cz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 w mediach elektronicznych)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.radiobonton.pl\/szukaj?word=gmina+stary+brus\"><strong>Radio BONTON <\/strong><\/a>&nbsp;(z tagiem \u201egmina Stary Brus\u201d)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/wlodawa.net\/category\/powiat\/gmina\/stary-brus\/\"><strong>wlodawa.net <\/strong><\/a><strong>&nbsp;<\/strong>(z tagiem \u201egmina Stary Brus\u201d)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.nowytydzien.pl\/?s=gmina+Stary+Brus\"><strong>nowytydzien.pl<\/strong><\/a> &nbsp;(z tagiem \u201egmina Stary Brus\u201d)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; (z tagiem \u201egmina Stary Brus\u201d)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/chelm.naszemiasto.pl\/szukaj?q=gmina+stary+brus#gsc.tab=0&amp;gsc.q=gmina%20stary%20brus&amp;gsc.page=1\"><strong>chelm.naszemiasto.pl&nbsp; <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;(z tagiem \u201egmina Stary Brus\u201d)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/kurierlubelski.pl\/szukaj?q=gmina+Stary+Brus\"><strong>kurierlubelski.pl <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;(z tagiem \u201egmina Stary Brus\u201d)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.dziennikwschodni.pl\/szukaj?word=gmina+Stary+brus\"><strong>dziennikwschodni.pl<\/strong><\/a> &nbsp;(z tagiem \u201egmina Stary Brus\u201d)<\/p>\n\n\n\n<p>ORGANIZACJE POZARZ\u0104DOWE (fundacje i stowarzyszenia)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/rejestr.io\/krs\/136251\/towarzystwo-milosnikow-skansenu-kultury-materialnej-chelmszczyzny-i-podlasia-w-holi\"><strong>Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Skansenu Kultury Materialnej Che\u0142mszczyzny i Podlasia w Holi <\/strong><\/a>&nbsp;(od 2002 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/rodzinna-niedziela-z-dominiczankami-i-rozdanie-sprzetu-kgw\/\"><strong>KGW \u201eGospodarne Dominiczanki\u201d z Dominiczyna<\/strong><\/a> &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/sukces-gospodarnych-dominiczanek\/\"><strong>Ko\u0142o Gospody\u0144 Wiejskich w Domiczynie <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/festyn-dzien-ziemniaka-w-holi\/\"><strong>Ko\u0142o Gospody\u0144 Wiejskich w Holi <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.owg.pl\/op-inne\/kolo_gospodyn_wiejskich_w_holi_9,222,3859829,385982980\"><strong>Ko\u0142o Gospody\u0144 Wiejskich w Holi <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/p\/KGW-Brusowianki-61553872535693\/\"><strong>Ko\u0142o Gospody\u0144 Wiejskich \u201eBrusowianki\u201d w Starym Brusie na fb <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100090097421192\"><strong>Ko\u0142o Gospody\u0144 Wiejskich \u201eW\u0142odarze Marianki\u201d w Mariance na fb <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/rejestr.io\/krs\/18261\/ochotnicza-straz-pozarna-w-starym-brusie\"><strong>Ochotnicza Stra\u017c Po\u017carna&nbsp; w Starym Brusie<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/osp.starybrus\/?locale=pl_PL\"><strong>Ochotnicza Stra\u017c Po\u017carna&nbsp; w Starym Brusie na fb <\/strong><\/a>&nbsp;(dzia\u0142a od 1925 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/dziewczeta-z-mdp-wicemistrzyniami-powiatu\/\"><strong>M\u0142odzie\u017cowe Dru\u017cyny Po\u017carnicze przy OSP Stary Brus <\/strong><\/a><strong>&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/strazacy-z-nowym-samochodem\/\"><strong>Ochotnicza Stra\u017c Po\u017carna w Starym Brusie<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.supertydzien.pl\/artykul\/42472,wielkie-swieto-w-starym-brusie-osp-obchodzi-100-lecie-istnienia\"><strong>Wielkie \u015bwi\u0119to w Starym Brusie. OSP obchodzi 100-lecie istnienia <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/ias24.eu\/aktualnosci,stary-brus-osp-woloskowola-coraz-blizej-strazackiej-elity,28469.html\"><strong>Ochotnicza Stra\u017c Po\u017carna&nbsp; Wo\u0142oskowola <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/rejestr.io\/krs\/23865\/ochotnicza-straz-pozarna-w-holi\"><strong>Ochotnicza Stra\u017c Po\u017carna w Holi <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/p\/OSP-Hola-100066902934791\/\"><strong>OSP Hola&nbsp; na fb <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.krs-online.com.pl\/firma\/2840386-stowarzyszenie-kultury-poleskiej\"><strong>Stowarzyszenie Kultury Poleskiej \u201ePoleska Nuta\u201d w Ko\u0142aczach <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/rejestr.io\/krs\/257265\/stowarzyszenie-kultury-regionalnej-w-starym-brusie\"><strong>STOWARZYSZENIE KULTURY REGIONALNEJ W STARYM BRUSIE <\/strong><\/a>&nbsp;<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u017bYCIE RELIGIJNE<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Parafia_Matki_Bo%C5%BCej_Cz%C4%99stochowskiej_w_Starym_Brusie\"><strong>Parafia Matki Bo\u017cej Cz\u0119stochowskiej w Starym Brusie <\/strong><\/a>&nbsp;(terytorium parafii obejmuje: Stary Brus,&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Nowy_Brus\">Nowy Brus<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/D%C4%99bina_(powiat_w%C5%82odawski)\">D\u0119bin\u0119<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Kamie%C5%84_(powiat_w%C5%82odawski)\">Kamie\u0144<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Ko%C5%82acze\">Ko\u0142acze<\/a>,&nbsp;Laski Bruskie,&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Lubowierz\">Lubowierz<\/a>,&nbsp; <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Marianka_(powiat_w%C5%82odawski)\">Mariank\u0119<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Mietu%C5%82ka_(Stary_Brus)\">Mietu\u0142k\u0119<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Nowiny_(powiat_w%C5%82odawski)\">Nowiny<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Skorodnica\">Skorodnic\u0119<\/a>&nbsp;oraz&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Ku%C5%82ak%C3%B3w\">Ku\u0142ak\u00f3w<\/a>).<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/diecezja.siedlce.pl\/parafie\/parafia-matki-bozej-czestochowskiej-2\/\"><strong>Parafia Matki Bo\u017cej Cz\u0119stochowskiej, Stary Brus&nbsp; <\/strong><\/a><strong>&nbsp;<\/strong>(<a href=\"Dekanat%20ha\u0144ski\">Dekanat ha\u0144ski<\/a>, diecezja siedlecka )<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/parafiastarybrus.pl\/\"><strong>Parafia Matki Bo\u017cej Cz\u0119stochowskiej, Stary Brus&nbsp;&nbsp; <\/strong><\/a>&nbsp;(strona parafii)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/lublin.cerkiew.pl\/parafie\/dekanat-chelmski\/horostyta-podwyzszenia-krzyza-panskiego\/filia-w-holi-sw-antoniego-pieczerskiego-i-sw-meczennicy-paraskiewy\/\"><strong>Cerkiew \u015bw. Antoniego Pieczerskiego i \u015bw. M\u0119czennicy Paraskiewy w Holi <\/strong><\/a>&nbsp;(<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Prawos%C5%82awie\">prawos\u0142awna<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Cerkiew_(budynek)\">cerkiew<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_filialny\">filialna<\/a>&nbsp;nale\u017c\u0105ca do&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Parafia_Podwy%C5%BCszenia_Krzy%C5%BCa_Pa%C5%84skiego_w_Horostycie\">parafii Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca Pa\u0144skiego<\/a>&nbsp;w&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Horostyta\">Horostycie<\/a>, w&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Dekanat_Che%C5%82m\">dekanacie Che\u0142m<\/a>&nbsp; <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Cerkiew_%C5%9Bw._Antoniego_Pieczerskiego_i_%C5%9Bw._M%C4%99czennicy_Paraskiewy_w_Holi\"><strong>diecezji lubelsko-che\u0142mskiej Polskiego Autokefalicznego Ko\u015bcio\u0142a Prawos\u0142awnego.<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>KULTURA I O\u015aWIATA<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/www.bibliotekastarybrus.blogspot.com\/\">Gminna Biblioteka Publiczna w Starym Brusie <\/a>&nbsp;(plac\u00f3wka prowadzi dzia\u0142alno\u015b\u0107 szersz\u0105 ni\u017c statutowe obowi\u0105zki biblioteki publicznej, odgrywaj\u0105c role miejscowego animatora kultury, biblioteka nie udost\u0119pnia online katalogu zasobu)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/szkolastarybrus.pl\/\"><strong>Szko\u0142a Podstawowa im. M. Konopnickiej w Starym Brusie <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;(z przedszkolem)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/pgbrus\/?locale=pl_PL\"><strong>Szko\u0142a Podstawowa im. M. Konopnickiej w Starym Brusie na fb <\/strong><\/a><strong>&nbsp;<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/hola-hola-literatura-festyn-artystyczny\/\"><strong>Hola, hola, literatura! Festyn artystyczny <\/strong><\/a>&nbsp;(projekt artystyczny na fb)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/hola-hola-literatura-festyn-artystyczny\/\"><strong>Hola, hola, literatura! Festyn artystyczny <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.polskieradio.pl\/8\/404\/Artykul\/3403765,Hola-na-Polesiu-Lubelskim-i-festyn-Hola-hola-literatura\"><strong>Hola na Polesiu Lubelskim i festyn &#8222;Hola, hola, literatura!&#8221; <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.dolina-bugu.pl\/gmina-stary-brus\/\"><strong>Lokalna Grupa Dzia\u0142ania \u201ePoleska Dolina Bugu\u201d <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/p\/Poleska-Nuta-100079213916000\/\"><strong>Zesp\u00f3\u0142 \u201ePoleska Nuta\u201d z Ko\u0142acz <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>HISTORIA<\/p>\n\n\n\n<p>Ogromn\u0105 mo\u017cliwo\u015bci w procesie poznawania literatury historycznej dotycz\u0105cej dziej\u00f3w Starego Brusa i okolic daje dost\u0119pna online praca <a href=\"https:\/\/www.mbpwlodawa.pl\/regionalia\/872-w%C5%82odawa-i-powiat-w%C5%82odawski-w-publikacjach-bibliografia-regionalna-w-wyborze-1801-2018.html\"><strong>E. Pietrzak, W\u0142odawa i powiat w\u0142odawski w publikacjach &#8211; bibliografia regionalna w wyborze (1801-2018) Lublin 2019<\/strong> <\/a>&nbsp;, wydana przez Wojew\u00f3dzk\u0105 Bibliotek\u0119 Publiczn\u0105 im. H. \u0141opaci\u0144skiego w&nbsp;Lublinie. Jej uzupe\u0142nieniem mo\u017ce by\u0107 kwerenda przeprowadzona pod k\u0105tem nowszych publikacji w <a href=\"https:\/\/katalogi.bn.org.pl\/discovery\/search?query=any,contains,Stary%20Brus&amp;tab=LibraryCatalog&amp;search_scope=NLOP_IZ_NZ&amp;vid=48OMNIS_NLOP:48OMNIS_NLOP&amp;offset=0\"><strong>katalogach Biblioteki Narodowej w Warszawie <\/strong><\/a>. Podobny charakter mog\u0105 mie\u0107 poszukiwania <a href=\"http:\/\/cyfrowa.chbpchelm.pl\/dlibra\/results?action=SearchAction&amp;QI=D7F7FBD7D9A8EFEB3E6A81542C63CF98-1\"><strong>w zasobach Che\u0142mskiej Biblioteki Cyfrowej <\/strong><\/a>. Dost\u0119pn\u0105 online monografi\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 temu regionowi jest praca <a href=\"http:\/\/cyfrowa.chbpchelm.pl\/dlibra\/docmetadata?id=9074&amp;from=&amp;dirids=1&amp;ver_id=192335&amp;lp=4&amp;QI=!D7F7FBD7D9A8EFEB3E6A81542C63CF98-1\"><strong>A. Wawryniuka, Gmina Stary Brus, powiat w\u0142odawski : historia, geografia, gospodarka, polityka, Che\u0142m 2012 <\/strong><\/a>&nbsp;(plik pdf., ss. 198). Inne monografie eksponuj\u0105ce rol\u0119 dziej\u00f3w gminy maj\u0105 charakter przyczynkarski, np. ksi\u0105\u017cka <a href=\"https:\/\/biblioteka.teatrnn.pl\/Content\/27475\/Budownictwo%20drewniane%20Lubelszczyzny.pdf\"><strong>J. G\u00f3raka, Budownictwo drewniane Lubelszczyzny. Stan bada\u0144, bibliografia, inwentaryzacje <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;(plik pdf, ss. 158, monografia daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 poznania charakterystycznej dla regionu architektury i budownictwa drewnianego)<\/p>\n\n\n\n<p>Przyk\u0142adem do\u015b\u0107 licznych prac dotycz\u0105cych dziej\u00f3w cerkwi prawos\u0142awnej na terenie gminy Stary Brus jest cho\u0107by praca <a href=\"https:\/\/www.researchgate.net\/publication\/377192688_The_Orthodox_Church_Efforts_to_Regulate_the_Legal_Situation_and_Reconstruction_of_the_Parish_Structure_in_the_Lublin_District_in_the_Years_1939-1944_Introduction_to_the_Issue\"><strong>R. Wysockiego, Dzia\u0142ania Cerkwi prawos\u0142awnej na rzecz uregulowania sytuacji prawnej i rekonstrukcji struktury parafialnej w dystrykcie lubelskim w latach 1939\u20131944, \u201eRes Historica\u201d 2023, 56(56), s. 691-752. <\/strong><\/a><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce skutecznym narz\u0119dziem w poszukiwaniu podobnych publikacji s\u0105 repozytoria typu <a href=\"https:\/\/www.researchgate.net\/\">https:\/\/www.researchgate.net\/<\/a>&nbsp; oraz <a href=\"https:\/\/www.academia.edu\/\">https:\/\/www.academia.edu\/<\/a> Daj\u0105 one mo\u017cliwo\u015b\u0107 pos\u0142ugiwania si\u0119 wieloma szczeg\u00f3\u0142owymi s\u0142owami kluczami w wyszukiwaniu potrzebnych informacji<\/p>\n\n\n\n<p>ZABYTKI I ATRAKCJE TURYSTYCZNE (og\u00f3lne informacje na ten temat znale\u017a\u0107 mo\u017cna na stronie <a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/dziedzictwo-kulturowe\/\"><strong>Gminy Stary Brus <\/strong><\/a>&nbsp;). Z pewno\u015bci\u0105 wymagaj\u0105 one uszczeg\u00f3\u0142owienia i aktualizacji.<\/p>\n\n\n\n<p>Zacz\u0105\u0107 wypada od kluczowych informacji typu: <a href=\"https:\/\/wkz.lublin.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/powiat-wlodawski-gmina-STARY_BRUS-aktualizacja-30.06.2023.pdf\"><strong>WOJEW\u00d3DZKA EWIDENCJA ZABYTK\u00d3W \u2013 WOJEW\u00d3DZTWO LUBELSKIE ZABYTKI NIERUCHOME \u2013 POWIAT W\u0141ODAWSKI, GMINA STARY BRUS <\/strong><\/a>&nbsp;(plik pdf., ss.2)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/powiatwlodawski.pl\/gmina-stary-brus\/\"><strong>Atrakcje turystyczne gminy&nbsp; <\/strong><\/a><strong>&nbsp;<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/parafiastarybrus.pl\/historia-parafii-proboszczowie\/\"><strong>Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Starym Brusie pw. Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;(wzniesiony w latach 1805-1807 jako cerkiew unicka)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Cerkiew_%C5%9Bw._Antoniego_Pieczerskiego_i_%C5%9Bw._M%C4%99czennicy_Paraskiewy_w_Holi\"><strong>Cerkiew \u015bw. Antoniego Pieczerskiego i \u015bw. M\u0119czennicy Paraskiewy w Holi<\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Cmentarz_prawos%C5%82awny_w_Holi\"><strong>prawos\u0142awny Cmentarz z kaplic\u0105 w Holi <\/strong><\/a><strong>&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.museo.pl\/content\/view\/935\/89\/\"><strong>Skansen w Holi <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;(dzia\u0142a od 1985 roku z inicjatywy Aliny i Tadeusza Karabowicz\u00f3w)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Skansen_Kultury_Materialnej_Che%C5%82mszczyzny_i_Podlasia_w_Holi\"><strong>Skansen Kultury Materialnej Che\u0142mszczyzny i Podlasia w Holi&nbsp; <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/skanseny.net\/skansen\/hola\"><strong>Skansen Kultury Materialnej Che\u0142mszczyzny i Podlasia w Holi<\/strong><\/a><strong> <\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/skansenwholi\/\"><strong>Skansen w Holi&nbsp; na fb <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/orthodox.fm\/kaplica-cmentarna-opieki-matki-bozej-w-holi\/\"><strong>Kaplica cmentarna Opieki Matki Bo\u017cej w Holi <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.forum.tradytor.pl\/viewtopic.php?t=488\"><strong>Cmentarz starowierc\u00f3w w Holi <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;(powsta\u0142y w 1895 r.)&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cmentarz parafialny w Starym Brusie <\/strong><a href=\"http:\/\/cyfrowa.chbpchelm.pl\/dlibra\/docmetadata?id=10798&amp;from=publication&amp;\"><strong>http:\/\/cyfrowa.chbpchelm.pl\/dlibra\/docmetadata?id=10798&amp;from=publication&amp;<\/strong><\/a><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Cmentarz_prawos%C5%82awny_w_Wo%C5%82oskowoli\"><strong>Cmentarz prawos\u0142awny w Wo\u0142oskowoli<\/strong> <\/a><strong>&nbsp;&nbsp;(<\/strong>z murowan\u0105 kaplic\u0105 pogrzebow\u0105 z pocz. XX w.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.polskiezabytki.pl\/m\/obiekt\/10793\/Stary_Brus\/\"><strong>zesp\u00f3\u0142 dworsko-parkowy w Starym Brusie <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/cmentarz-ewangelicki-676897\"><strong>niewielki cmentarz ewangelickie w Mariance&nbsp; <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;(podobne znajduj\u0105 si\u0119 w Nowinach i Skorodnicy)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Cerkiew_%C5%9Bw._Antoniego_Pieczerskiego_i_%C5%9Bw._M%C4%99czennicy_Paraskiewy_w_Holi\"><strong>Cerkiew pod wezwaniem \u015bw. Antoniego Pieczerskiego i \u015bw. M\u0119czennicy Paraskiewy w Holi<\/strong><\/a> (wybudowana w 1702 jako unicka)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/czworak-z-brusa-904807\"><strong>Czworak dworski w Starym Brusie<\/strong><\/a> (drewniany o konstrukcji sumikowo-\u0142\u0105tkowej z czterospadowym dachem) <strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.dolina-bugu.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/Diagnoza-LGD-Poleska-Dolina-Bugu.pdf\"><strong>Skansen \u201eZagroda Poleska\u201d w Nowym Brusie <\/strong><\/a><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;(<\/strong>utworzony w 2002 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/jarmark-holenski-swieto-tradycji-i-rekodziela\/\"><strong>\u201eJarmark Hole\u0144ski\u201d <\/strong><\/a>&nbsp;(informacja dotyczy edycji jarmarku z 2025 r. Impreza bywa nazywana dodatkowo \u015awi\u0119tem Tradycji i R\u0119kodzie\u0142a. Zwykle doniesieniom o nim towarzysz\u0105 bogate galerie fotografii. Informacje o innych, wcze\u015bniejszych edycjach Jarmarku znale\u017a\u0107 mo\u017cna w starszych Aktualno\u015bciach gminnych)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/jarmark.holenski\/?locale=pl_PL\"><strong>Jarmark Hole\u0144ski na fb <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/www.napolesie.pl\/kaczma_poleska.php\"><strong>Regionalna Karczma Poleska <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/mapa-turystyczna.pl\/trail\/niebieski-szlak-turystyczny-wlodawa-urszulin-tv1#51.43665\/23.27797\/11\"><strong>Niebieski Centralny Szlak Pojezierza z W\u0142odawy do Urszulina <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;(d\u0142ugo\u015bci 120,2 km)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/parki.lubelskie.pl\/parki-krajobrazowe\/poleski-park-krajobrazowy\/turystyka\"><strong>Szlak \u017c\u00f3\u0142ty z Wo\u0142oskowoli do Starego Za\u0142ucza <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;(d\u0142ugo\u015bci 20 km)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20130729081630\/http:\/www.informacja.wlodawa.pl\/szlak_rowerowy.php?id=6\"><strong>Szlak rowerowy \u201e\u015aladami wschodnios\u0142owia\u0144skiej tradycji cerkiewnej na Polesiu Lubelskim\u201d <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;(szlak powsta\u0142 w 2007 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.poleskipn.pl\/index.php\/atrakcje\/84-sciezka-rowerowa-mietiulkama\"><strong>Rowerowa \u015acie\u017cka Edukacyjna \u201eMietiu\u0142ka\u201d <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;(d\u0142ugo\u015bci 21 km)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/lubelskietravel.pl\/szlaki-mega\/szlaki-konne\/3268-poleski-szlak-konny\"><strong>Poleski Szlak Konny <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;(d\u0142ugo\u015bci 280 km)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/polesie24.pl\/pl\/kolacze\/\"><strong>\u015bcie\u017cka dydaktyczno-przyrodnicza pt. \u201eKo\u0142acze \u2013 czyli ko\u0142atanie do wr\u00f3t przyrody\u201d <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/sobiborski-park-narodowy-ankieta-dla-mieszkancow\/\"><strong>Sobiborski Park Narodowy \u2013 ankieta dla mieszka\u0144c\u00f3w <\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;(projekt)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/elektroniczna-gazeta-lgd-poleska-dolina-bugu\/\"><strong>Gazeta proekologiczn\u0105, kt\u00f3r\u0105 LGD \u201ePoleska Dolina Bugu\u201d wyda\u0142a w ramach projektu edukacyjnego pn. \u201eKlimat si\u0119 zmienia \u2013 zmieniamy spos\u00f3b my\u015blenia! Ekoedukacja w Poleskiej Dolinie Bugu\u201d.<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>SPORT<\/p>\n\n\n\n<p>Informacje dotycz\u0105ce kondycji sportu w gminie Stary Brus maj\u0105 charakter rozproszony i mo\u017cna je odnale\u017a\u0107 g\u0142\u00f3wnie na stronie gminy w zak\u0142adce \u201eAktualno\u015bci\u201d. Najwi\u0119cej w nich uwagi po\u015bwi\u0119cono Uczniowskiemu Klubowi Sportowemu \u201eBrus\u201d, w kt\u00f3rym z powodzeniem uprawia si\u0119 taekwondo (od 2022 r.) i tenis sto\u0142owy. Na terenie gminy organizuje si\u0119 Mi\u0119dzygminne Turnieje Taekwondo, ale i zawody w siatk\u00f3wce (zwykle o puchar w\u00f3jta gminy). W Starym Brusie istnieje kr\u0119gielnia plenerowa pod chmurk\u0105 zbudowana dzi\u0119ki funduszom unijnym przez <a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/kregielnia-plenerowa-pod-chmurka\/\"><strong>Lokaln\u0105 Grup\u0119 Dzia\u0142ania \u201ePoleska Dolina Bugu\u201d <\/strong><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/starybrus.pl\/sportowe-osiagniecia-sekcji-badmintona-ze-starego-brusa\/\"><strong>Sportowe osi\u0105gni\u0119cia sekcji badmintona ze Starego Brusa<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>VIDEOTEKA<\/p>\n\n\n\n<p>Na kanale Youtube z tagiem\u00a0 Stary Brus znale\u017a\u0107 \u0142atwo przede wszystkim filmowe relacje z posiedze\u0144 rady gminy. Mo\u017cna je ogl\u0105da\u0107 r\u00f3wnie\u017c na stronie g\u0142\u00f3wnej gminy. Rzadko odnale\u017a\u0107 mo\u017cna filmy pokazuj\u0105ce wa\u017cne wydarzenie, czy te\u017c te o charakterze promocyjnym. \u00a0(np. <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/results?search_query=Stary+Brus\"><strong>\u201eGmina Stary Brus zaprasza\u201d\u00a0\u00a0 <\/strong><\/a>). \u00a0Inne filmy, to rodzaj relacji \u201ekulturowej podr\u00f3\u017cy\u201d po \u201eegzotycznych terenach Polski wschodniej, np. <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=CesUHF6tiyc\"><strong>Ko\u0142acze i Stary Brus &#8211; w t\u0119 i z powrotem przez poleskie wsie <\/strong><\/a>, czy dokumentacji filmowej konkretnych obiekt\u00f3w (np. <a href=\"https:\/\/orthodox.fm\/kaplica-cmentarna-opieki-matki-bozej-w-holi\/\"><strong>Kaplica cmentarna Opieki Matki Bo\u017cej w Holi <\/strong><\/a>). Miejsce to bywa zreszt\u0105, ze swoim skansenem i Jarmarkiem, najcz\u0119stszym przedmiotem zainteresowania autor\u00f3w film\u00f3w, np. <a href=\"https:\/\/polskaprowincja.pl\/index.php\/defaultgmina\/category\/stary_brus\"><strong>Hola odpust<\/strong><\/a>; <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=5lL3J2b6UbY\"><strong>Hola w Lubelskiem ze skansenem i cerkwi\u0105 na fotografiach <\/strong><\/a>; <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=_tJoThjWgLQ\"><strong>Hola jarmark<\/strong><\/a> ; <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=_kH836P9KyI\"><strong>\u015aciana Wschodnia 2020 Hola, skansen <\/strong><\/a>; <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=PQtiGR_KoYA\"><strong>Skansen w Holi <\/strong><\/a>\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Nazwa, przynale\u017cno\u015b\u0107 administracyjna<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>W przesz\u0142o\u015bci pos\u0142ugiwano si\u0119 wymiennie zapisem Brusz, Brusch, Brus lub Bruss. Forma Brus przyj\u0119\u0142a si\u0119 i utrwali\u0142a w XVII w. Na pocz\u0105tku XX w. pojawi\u0142 si\u0119 podzia\u0142 wsi na Stary Brus i Nowy Brus. Cz\u0119\u015bci\u0105 miejscowo\u015bci jest te\u017c Mietiu\u0142ka, dawniej nazywana Mitio\u0142ka, Mietio\u0142ka. Nazwa wsi prawdopodobnie pochodzi od s\u0142owa \u2018brus\u2019, oznaczaj\u0105cego kamie\u0144, ose\u0142k\u0119 do ostrzenia. S\u0142owa \u2018stary\u2019 i \u2018nowy\u201d s\u0105 okre\u015bleniami odr\u00f3\u017cniaj\u0105cymi [NMP, 2004, t. 1, s. 366].<\/p>\n\n\n\n<p><a>Od XV w. Brus nale\u017ca\u0142 do powiatu che\u0142mskiego ziemi che\u0142mskiej. Do schy\u0142ku XV w. ziemia che\u0142mska by\u0142a samodzieln\u0105 jednostk\u0105 administracyjn\u0105. Na prze\u0142omie XV\/XVI w. zosta\u0142a formalnie wcielona do wojew\u00f3dztwa ruskiego, zachowuj\u0105c jednak w jego obr\u0119bie du\u017c\u0105 autonomi\u0119. Od tego momentu, a\u017c do upadku Rzeczypospolitej w 1795 r., przynale\u017cno\u015b\u0107 administracyjn\u0105 Brusa mo\u017cemy zatem okre\u015bli\u0107 jako: wojew\u00f3dztwo ruskie, ziemia che\u0142mska, powiat che\u0142mski.<\/a> Po III rozbiorze Rzeczypospolitej miejscowo\u015b\u0107 znalaz\u0142a si\u0119 w zaborze austriackim w Galicji Zachodniej w cyrkule che\u0142mskim. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"653\" height=\"448\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/mapa1.Brus_.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-19246\" style=\"aspect-ratio:1.4576052457186703;width:439px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/mapa1.Brus_.jpg 653w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/mapa1.Brus_-300x206.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 653px) 100vw, 653px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Brus na austriackiej mapie Heldensfelda z 1801-1804 r. [https:\/\/maps.arcanum.com\/en\/]<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Po w\u0142\u0105czeniu w 1809 r. tzw. Nowej Galicji do Ksi\u0119stwa Warszawskiego, w 1810 r. osada wesz\u0142a w sk\u0142ad powiatu w\u0142odawskiego departamentu siedleckiego [DPKW, 1811, t. 2, nr 16, s. 148]. Po powstaniu w 1815 r. Kr\u00f3lestwa Polskiego, w wyniku reformy administracyjnej z 1816 r., znalaz\u0142a si\u0119 powiecie w\u0142odawskim obwodu radzy\u0144skiego wojew\u00f3dztwa podlaskiego (od 1837 r. guberni podlaskiej) [DPKP, 1816, t. 1, s. 119]. W latach 1844\u20131866 le\u017ca\u0142a w okr\u0119gu w\u0142odawskim powiatu radzy\u0144skiego guberni lubelskiej, a od 1867 r. w powiecie w\u0142odawskim guberni siedleckiej (w latach 1912\u20131915 guberni che\u0142mskiej) [DPKP, 1867, t. 66, s. 279]. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"424\" height=\"346\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/mapa2.Brus_.Lasek-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-19247\" style=\"aspect-ratio:1.22549905157619;width:440px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/mapa2.Brus_.Lasek-1.jpg 424w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/mapa2.Brus_.Lasek-1-300x245.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 424px) 100vw, 424px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Brus na Nowej Topograficznej Mapie Zachodniej Rosji (druk 1915 r.) [http:\/\/igrek.amzp.pl\/]<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>W latach 1915\u20131918 r. znajdowa\u0142a si\u0119 w strefie wojskowej okupacji niemieckiej, tzw. Etappen Inspektion Armee Bug. Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119 (1919\u20131939) Stary i Nowy Brus nale\u017ca\u0142y do powiatu w\u0142odawskiego wojew\u00f3dztwa lubelskiego. W czasie okupacji niemieckiej (1939\u20131944) w\u0142\u0105czono je do powiatu che\u0142mskiego. Od 1944 r. ponownie w powiecie w\u0142odawskim wojew\u00f3dztwa lubelskiego. W latach 1975\u20131998 w wojew\u00f3dztwie che\u0142mski, potem w powiecie w\u0142odawskim wojew\u00f3dztwa lubelskiego.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Gmina<\/h4>\n\n\n\n<p>Gminy dominialne powsta\u0142y na podstawie Konstytucji Ksi\u0119stwa Warszawskiego. Dekretem ksi\u0119cia warszawskiego Fryderyka Augusta z 23 lutego 1809 r. wprowadzono gminy wiejskie, na czele kt\u00f3rych stali w\u00f3jtowie, kt\u00f3rymi zostawali z urz\u0119du w\u0142a\u015bciciele d\u00f3br ziemskich, kt\u00f3rzy za zgod\u0105 w\u0142adz zwierzchnich mogli wyznacza\u0107 swoich zast\u0119pc\u00f3w. W\u00f3jtowie byli wykonawcami zarz\u0105dze\u0144 w\u0142adz pa\u0144stwowych, opiekowali si\u0119 maj\u0105tkiem gminnym, czuwali nad bezpiecze\u0144stwem, porz\u0105dkiem i zdrowiem mieszka\u0144c\u00f3w. Pomoc\u0105 w\u00f3jtom w poszczeg\u00f3lnych wsiach s\u0142u\u017cyli so\u0142tysi [DPKW, 1809, t. 1, s. 227\u2013236]. W pierwszej po\u0142owie XIX w. miejscowo\u015b\u0107 nale\u017ca\u0142a do gminy Brus [APL, MSGL, sygn. 167]. Po utworzeniu na mocy ukazu cara Aleksandra II gmin samorz\u0105dowych w Kr\u00f3lestwie Polskim, wie\u015b wesz\u0142a w sk\u0142ad gminy Turno, powsta\u0142ej w 1865 r. [APL, BKSW, sygn. 4]. Jej siedzib\u0119 w 1927 r. przeniesiono do Wo\u0142oskowoli. W 1933 r. utworzono w niej gromad\u0119 Brus, do kt\u00f3rej wesz\u0142y wsie Brus Stary, Brus Nowy i folwark Brus [LDW, 1933, nr 22, poz. 181]. Po likwidacji gmin w 1954 r. utworzono gromad\u0119 Stary Brus, do kt\u00f3rej w\u0142\u0105czono te\u017c Nowy Brus, Kamie\u0144, Skorodnic\u0119 i Ko\u0142acze [DUWRNwL, 1954, nr 15, poz. 64]. Od 1973 r. wie\u015b jest siedzib\u0105 gminy [DUWRNwL, 1972, nr 12, poz. 239].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Mikrotoponimia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>W okresie staropolskim jako nazwy cz\u0119\u015bci Brusa wyst\u0119puj\u0105 m.in.: M\u0142otowszczyzna, Obsczyzna, Borakowszczyzna. Niekt\u00f3re cz\u0119\u015bci wsi nazywano od nazwisk aktualnych lub by\u0142ych w\u0142a\u015bcicieli, np. Barcikowszczyzna, Horochowszczyzna, Andrzejowszczyzna, Radomysczyzna. Detiukowszczyzna [APL, KGCh, RMO, sygn. 137, k. 298\u2013300; APL, KGCh, RMO, sygn. 144, k. 254\u2013257].<\/p>\n\n\n\n<p>W roku 1641 odnotowano w Brusie m.in. nast\u0119puj\u0105ce nazwy terenowe: K\u0105t, Ko\u0142owrot, Husznarsczyzna oraz stawy: Mietiunka i Hurkowe Stawisko [APL, KGCh, RMO, sygn. 61, k. 1783]. W pierwszej po\u0142owie XVIII w. spotykamy m.in. nazwy p\u00f3l i \u0142an\u00f3w: Michalikowszczyzna, Tarnowszczyzna, Strukowszczyzna, Ludwikowszczyzna, Preysowska, Kaliszukowska, Ko\u0142aszczyzna, Ichnatiukowszczyzna, Sewereniukowska, Mi\u015bciorowska, Wielkie Pole, Dobiecczyzna, Luterszczyzna, Kulikowszczyzna, Lipka, Osoka, Wzg\u00f3rek, Za Rzek\u0105, Szczyg\u0142owszczyzna czyli Stare Pole, Oleszkowski, Pa\u0144skie Nowiny, Ku Ko\u0142aczom, Tobo\u0142ka, Sosnowy L\u0105d, Koby\u0142ki, Grabiny. Odnotowano tak\u017ce rzeczk\u0119 Szo\u0142kowa zwan\u0105 Ko\u0142odziarz oraz m\u0142yn zwany Szychuta [APL, KGCh, RMO, sygn. 124, k. 1066\u20131072; sygn. 134, k. 240\u2013241, sygn. 137, k. 298\u2013300; sygn. 144, k. 254\u2013257].<\/p>\n\n\n\n<p>W Szmokot\u00f3wce w 1864 r. odnotowano nast\u0119puj\u0105ce nazwy terenowe: Klin, Kutok, Ostrowok, Pasieka, Podbo\u0142oto, Pokosy, Szirokie, Wieries, Zagorody, Zapruda, Zarieczki [APL, ZTL, sygn. 3245].<\/p>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug Krajowego Rejestru Urz\u0119dowego Podzia\u0142u Terytorialnego Kraju (stan na 1.08.2025) cz\u0119\u015bci\u0105 sk\u0142adow\u0105 wsi Nowy Brus jest Gr\u0105dzik a Starego Brusa \u2013 Mietiu\u0142ka i W\u00f3lka [https:\/\/eteryt.stat.gov.pl\/].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Antroponimia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\">Dla okresu przedrozbiorowego mamy bardzo fragmentaryczne dane o antroponimii mieszka\u0144c\u00f3w Brusa. Brakuje ca\u0142o\u015bciowych spis\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w. Znajdujemy w \u017ar\u00f3d\u0142ach jedynie okazjonalne informacje o pojedynczych osobach. Z lat 20. XVI w. pochodz\u0105 informacje o kmieciach z Brusa o imionach: Chwietko, Chotko, Maczko, Jaczko, Miszka [Czarnecki 2012, s. 76\u201377]. W roku 1619 wspomniani s\u0105 bracia Siemion i Piech Kruszy\u0142o [APL, KGCh\u2013z, sygn. 18, s. 1693\u20131694]. W roku 1629 znajdujemy informacje o nast\u0119puj\u0105cych mieszka\u0144cach Brusa: Dac Koczanik (w\u00f3jt), \u0141ukasz Daszkowicz, Trochim Dunicz, Iwan Grzechnia, Micha\u0142ko Litwin, Weremko Mikan, Sidor Oleszko, Stanus Ostrowersik, Jowko Pokutenia, Siemion Pynka, Tro\u0107 Rymarik [APL, KGCh\u2013z, sygn. 21, s. 1553\u20131556, 1569\u20131570]. W pierwszej po\u0142owie XVIII w. pojawiaj\u0105 si\u0119 w \u017ar\u00f3d\u0142ach m.in. nast\u0119puj\u0105cy mieszka\u0144cy Brusa: Wa\u015bko Ilczuk, Andruszycha Ostapiuczka, wdowa Sawczycha, \u0141ukasz Haraburdiuk, Stepan Skabaruk, Panas Wiktor, Prokop Samsoniuk, Piekarski, Iwan Winnik [APL, KGCh, RMO, sygn. 124, k. 1066\u20131072; APL, KGCh, RMO, sygn. 134, k. 240\u2013241; sygn. 137, k. 298\u2013300; sygn. 144, k. 254\u2013257].<\/p>\n\n\n\n<p>W 1864 r. we wsi uw\u0142aszczono nast\u0119puj\u0105ce osoby: Antoniak Maksim, Antoniuk Grigorij, Bobie\u0142a \u0141uka, Bo\u0144cza Osip, Chiluk Jakow, Chiluk Osip, Dmitriuk Stepan, Dmitruk Osip, Drozd Nikita, Drozd Wasilij, Drozda Iwan, G\u0142uszczuk Iwan, G\u0142uszczuk Sawka, G\u0142uszuk Jakim, G\u0142uszuk Maciej, Godun Dani\u0142, Godun Gri\u0107, Godun Gri\u0107, Go\u0142ojuch Maciej, Gonziuk Andriej, Go\u0144cza Osip, Jalczuk Ku\u017ama, Kalich \u0141uka, Kot Iwan, Kot Michai\u0142, Kotiuk Anton, Kotiuk Gawri\u0142, Kotiuk Michai\u0142, Kotiuk Piotr, Krawczik Semen, Kucharuk Karl, Kulgawiuk Wasilij, Kuszpa Fedor, Kuszpa Maciej, Kuszpa Pawe\u0142, \u0141ukaszuk Lewko, Martyniuk Iwan, Martyniuk Karl, Masluk Klim, Matczuk Dani\u0142, Matczuk Filip, Matczuk Iwan, Matczuk Iwan, Matczuk Michai\u0142, Matczuk Niko\u0142aj, Michalczuk Maksim, Mietiu\u0142ka Fedor, Mietiu\u0142ka Ku\u017ama, Mietiu\u0142ka Pawe\u0142, Mietiu\u0142ka Pawe\u0142, Mietiu\u0142ka Sachar, Mietiu\u0142ka Semen, Mikiciuk Iwan, Miszczuk Wincentij, Pawluk Dani\u0142, Pawluk Grigorij, Pawluk Maksim, Pawluk Osip, Pawluk Pawe\u0142, Pawluk Stepan, Pawluk Warf\u0142omiej, Pilipiuk Anton, Pilipiuk Iwan, Pilipiuk Josifat, Pilipiuk Maksim, Prokopiuk Pawe\u0142, Prokopiuk Pawe\u0142, Ranczewskij Gawri\u0142, Staszewskij Josif, Staszewskij Wawrziniec, Sterskij Foma, Szopskij Lew, Tkaczuk Gieorgij, Tkaczuk Iwan, Tkaczuk Melan, Topolskij Iwan, Topolskij U\u0142as, Weremczuk Iwan, Wnuczuk Iwan, Wnuczuk Sidor, Wnuczuk Stepan, Zielonka Iwan, Zylmunt Andriej, Zylmunt Lewko [APL, ZTL, sygn. 3190].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"faqs-content-inside\">Natomiast w Mietio\u0142ce zostali uw\u0142aszczeni: Mietiu\u0142ka Stepan i Mietiu\u0142ka Wikientij [APL, ZTL, sygn. 3245].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Archeologia o najdawniejszym osadnictwie<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><strong>Nowy Brus<\/strong>: W trakcie systematycznych bada\u0144 powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w roku 1987 odkryto 5 stanowisk o charakterze \u015blad\u00f3w osadniczych, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wyr\u00f3\u017cniono wi\u00f3rowiec krzemienny (\u015brodkowy neolit \u2013 wczesna epoka br\u0105zu), fragment ceramiki naczyniowej kultury \u0142u\u017cyckiej (brak bli\u017cszej chronologii) oraz z wczesnego \u015bredniowiecza (m.in. w zakresie IX-XIII w.) [NID, AZP obszar 71-88].&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Stary Brus:<\/strong> Z trakcie kwerendy i systematycznych bada\u0144 powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP w latach 1987 i 1993 zinwentaryzowano 28 stanowisk.<\/p>\n\n\n\n<p>W bli\u017cej nieznanych okoliczno\u015bciach z rejonu miejscowo\u015bci uzyskano kamienny top\u00f3r (kr\u0105g kultur po\u0142udniowych? [Bronicki 1991, ryc. 71], krzemienne siekiery (kultura: ceramiki sznurowej? mierzanowicka?) \u2013 przechowywanych w szkole w Urszulinie [Mazurek 1991, 283-284; tak\u017ce Zako\u015bcielna, Libera 1991, 154 \u2013 tam: Brus Stary]. Ponadto przy pog\u0142\u0119bianiu stawu \u201e\u017babka\u201d uzyskano siekierk\u0119 wykonan\u0105 z br\u0105zu datowan\u0105 na IV okres epoki br\u0105zu \u2013 znalezisko wotywne? [Mazurek, Telepko 1991 \u2013 tam: Brus Stary].<\/p>\n\n\n\n<p>Z AZP uzyskano g\u0142\u00f3wnie stanowiska o charakterze \u015blad\u00f3w osadniczych, w kilku przypadkach siedlisk. Poza nielicznymi materia\u0142ami krzemiennymi (p\u00f3\u0142surowcem i ma\u0142o charakterystycznymi wytworami) oraz fragmentami ceramiki naczyniowej nieokre\u015blonymi chronologicznie, kolejne datowano na wczesn\u0105 epok\u0119 br\u0105zu (brak afiliacji kulturowej), p\u00f3\u017ane \u015bredniowiecze oraz okres nowo\u017cytny (w zakresie XIV-XVIII w.) [NID, AZP obszary 72-88; 73-88 \u2013 tam lokalizacja trzech stanowisk: Miete\u0142ka \/w\u0142a\u015bciwie Mietu\u0142ka cz\u0119\u015b\u0107 wsi Stary Brus\/].&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ponadto z rejonu miejscowo\u015bci pochodz\u0105 cztery szklane figury do gry z okresu rzymskiego uzyskane w roku 1998 [G\u0142adysz <em>et al<\/em>. 2017, 246].<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"321\" height=\"405\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-2.png\" alt=\"Siekiera wykonana z br\u0105zu z p\u00f3\u017anego okresu epoki br\u0105zu [Mazurek, Telepko 1991, ryc. 2].\" class=\"wp-image-19058\" style=\"aspect-ratio:0.7925845904548786;width:321px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-2.png 321w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-2-238x300.png 238w\" sizes=\"auto, (max-width: 321px) 100vw, 321px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Siekiera wykonana z br\u0105zu z p\u00f3\u017anego okresu epoki br\u0105zu [Mazurek, Telepko 1991, ryc. 2].<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"170\" height=\"227\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-19073\" style=\"aspect-ratio:0.7488813932677084;width:219px;height:auto\"\/><\/figure>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"206\" height=\"338\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-4.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-19074\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-4.png 206w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-4-183x300.png 183w\" sizes=\"auto, (max-width: 206px) 100vw, 206px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Krzemienne siekiery z p\u00f3\u017anego neolitu lub wczesnej epoki br\u0105zu \/1\/ oraz ludno\u015bci kultury mierzanowickiej \/2\/ [Mazurek 1991, ryc. 7: 1; 8].<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Pierwsza wzmianka o osadzie<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Pierwsza wzmianka w \u017ar\u00f3d\u0142ach pisanych o osadzie odnosi si\u0119 do roku 1485 [Czarnecki 1999, s. 54]. Na pocz\u0105tku XX w. pojawi\u0142 si\u0119 podzia\u0142 wsi na Stary Brus i Nowy Brus.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">W\u0142a\u015bciciele <\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Brus (a tak\u017ce Wytyczno, Wo\u0142oskowola i Pieszowola ) by\u0142 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 kompleksu d\u00f3br, skupionych wok\u00f3\u0142 Andrzejowa. Znajdowa\u0142 si\u0119 przewa\u017cnie w r\u0119kach przedstawicieli rodziny Andrzejowskich i Choje\u0144skich, posiadaczy tej ostatniej miejscowo\u015bci i rodzin z nimi spokrewnionych. Zapewne od pocz\u0105tk\u00f3w swojego istnienia wie\u015b by\u0142a bardzo rozdrobniona w\u0142asno\u015bciowo. W roku 1564 podzielona by\u0142a na sze\u015b\u0107 cz\u0119\u015bci nale\u017c\u0105cych do: 1. Dani\u0142a Choje\u0144skiego, 2. Micha\u0142a i Iwana Andrzejowskich, 3. wdowy Dietiukowej (Andrzejowskiej) i jej syn\u00f3w, 4. Jana Andrzejowskiego Joskowicza, 5. Hieronima i Steczka Andrzejowskich, 6. Sebastiana Choje\u0144skiego [AGAD, ASK I, sygn. 37, k. 756\u2013757; \u0179Dz, 1902, t. 18, cz. 1, s. 181\u2013182]. W latach kolejnych rozdrobnienie to jeszcze si\u0119 pog\u0142\u0119bi\u0142o. W roku 1629 wie\u015b podzielona by\u0142a ju\u017c pomi\u0119dzy 12 w\u0142a\u015bcicieli: 1. Marcjan Barcikowski, 2. Miko\u0142aj Szczygielski, 3. Wojciech Andrzejowski, 4. Pawe\u0142 Choje\u0144ski, 5. Wac\u0142aw Horoch, 6. Aleksander i \u0141ukasz Andrzejowscy (synowie Miko\u0142aja Andrzejowskiego Ditiuka), 7. Aleksander Andrzejowski, 8. Wojciech Andrzejowski Joskowicz, 9. Chwedor Andrzejowski, 10. Stanis\u0142aw Andrzejowski, 11. Katarzyna Andrzejowska (wdowa po J\u00f3zefie Andrzejowskim), 12. Seweryn Krobonowski [APL, KGCh\u2013z 21, s. 1553\u20131556]. Przedstawiciele g\u0142\u00f3wnie tych rodzin b\u0119d\u0105 si\u0119 przewijali jako w\u0142a\u015bciciele poszczeg\u00f3lnych cz\u0119\u015bci wsi tak\u017ce w latach p\u00f3\u017aniejszych. Poza tym w drugiej po\u0142owie wieku XVII i nast\u0119pnym stuleciu jako cz\u0105stkowi w\u0142a\u015bciciele w Brusie wyst\u0119powali r\u00f3wnie\u017c m.in: Radomyscy, Krasuscy, Mroczkowscy, G\u00f3reccy, Piotrowscy, Milanowscy, Sosnowscy, Lipowscy i \u017beromscy. W drugiej po\u0142owie XVIII w. w\u0142a\u015bcicielem Brusa by\u0142 Jan Tomasz \u017beromski, kt\u00f3ry nie pozostawi\u0142 po sobie spadkobierc\u00f3w. Maj\u0105tek po nim, prawem kaduka, przej\u0119li Sosnowscy. W 1791 r. Trybuna\u0142 Lubelski wyda\u0142 wyrok anuluj\u0105cy to przej\u0119cie. W 1792 r. w\u0142a\u015bcicielem tego maj\u0105tku zosta\u0142 Marcin Karol Dobiecki (zm. 1824), co wywo\u0142a\u0142o liczne spory z rodzinami Lipi\u0144skich, Rudkowskich, Skorupk\u00f3w, Sosnowskich, kt\u00f3re zako\u0144czy\u0142 wyrok z 1797 roku. Po \u015bmierci Marcina Karola Dobieckiego Brus sta\u0142 si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 jego dzieci: Karoliny (zm. 1831) \u2013 \u017cony Antoniego Zembrzuskiego, Marianny \u2013 potem po m\u0119\u017cu W\u0119gli\u0144skiej i J\u00f3zefa. W 1834 r. Marianna sprzeda\u0142a swoj\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Antoniemu Zembrzuskiemu, kt\u00f3ry po \u015bmierci syna odziedziczy\u0142 te\u017c \u00bc cz\u0119\u015bci Karoliny (\u00be jej cz\u0119\u015bci przesz\u0142y w r\u0119ce Klemensa Zembrzuskiego). Ju\u017c w 1836 r. nast\u0105pi\u0142y kolejne zmiany w\u0142asno\u015bciowe. J\u00f3zef Dobiecki zachowa\u0142 swoj\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 a reszta sta\u0142a si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 braci Rocha i Augustyna Jasie\u0144skich. Dwa lata p\u00f3\u017aniej, w 1838 r. na licytacji Jasie\u0144scy kupili cz\u0119\u015b\u0107 Dobieckiego. Po \u015bmierci Augustyna jego cz\u0119\u015b\u0107 w 1856 r. przej\u0119\u0142y jego dzieci: Marianna Barbara, Teodor J\u00f3zef, Juliusz Wojciech, Ignacy J\u00f3zef i Aniela Kunegunda. W 1858 r. jedynym w\u0142a\u015bcicielem d\u00f3br zosta\u0142 Roch Jasie\u0144ski. W 1876 r. sprzeda\u0142 on Joannie Kacperskiej folwark \u017banecin. W 1882 r. maj\u0105tek Brus odziedziczy\u0142y c\u00f3rki Rocha \u2013 Julia Zakrzewska, Antonina Jasi\u0144ska, Konstancja \u015awirska, Maria i J\u00f3zefa [APL OCH, HW, sygn. 1\/2]. Sprzeda\u0142y one ju\u017c w tym samym roku folwarki \u201eKamie\u0144, Skorodnica i Podg\u00f3rze\u201d i \u201eKoszelowiec\u201d. W 1888 r. jako w\u0142a\u015bcicielk\u0119 Brusa zapisano Mari\u0119 Jasie\u0144sk\u0105 [PKSG za 1888, s. 198\u2013199]. Przed 1897 r. maj\u0105tek Brus kupi\u0142 Jan Za\u0142uski [PKSG za 1897, s. 284\u2013285]. Maj\u0105tek, kt\u00f3ry uleg\u0142 zmniejszeniu w wyniku parcelacji pozosta\u0142 w r\u0119kach rodziny Za\u0142uskich do 1944 roku.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Stosunki etniczne i wyznaniowe<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Ch\u0142opi zamieszkuj\u0105cy wie\u015b byli najpierw prawos\u0142awnymi, a po unii brzeskiej (1596 r.) grekokatolikami (unitami). Wie\u015b nale\u017ca\u0142a do parafii w Wo\u0142oskowoli. W latach 1805\u20131807 Karol Dobiecki, \u00f3wczesny dziedzic, chc\u0105c utworzy\u0107 w Brusie parafi\u0119 unick\u0105 wybudowa\u0142 we wsi murowan\u0105, owaln\u0105 cerkiew o d\u0142ugo\u015bci 8, szeroko\u015bci 5 s\u0105\u017cni, z kopu\u0142\u0105 z \u017celaznym krzy\u017cem po \u015brodku i dwiema kopu\u0142kami nad ch\u00f3rem i nad prezbiterium. Ganek mia\u0142 dwa murowane s\u0142upy i napis \u0142aci\u0144ski \u201eSupremo Omnipotenti Aeterno\u201d (\u201e<em>Najwy\u017cszemu Wszechmog\u0105cemu Wiecznemu<\/em>\u201d). W 1811 r. nada\u0142 cerkwi niewielki fundusz ekonomiczny. Diecezjalny konsystorz che\u0142mski w 1821 r. nie zezwoli\u0142 jednak ostatecznie na utworzenie nowej parafii, gdy\u017c wysoko\u015b\u0107 ofiarowanych \u015brodk\u00f3w by\u0142a zbyt niska (prawo z 1819 r. ustala\u0142o minimum funduszu na 1000 z\u0142p.). Nie zrealizowano te\u017c ponownej pro\u015bby w\u0142a\u015bcicieli Brusa o podzia\u0142 parafii z 1836 roku. Potem Jasie\u0144ski wyrestaurowa\u0142 cerkiew na sw\u00f3j koszt. Sta\u0142a si\u0119 ona kaplic\u0105 prywatn\u0105, s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 obydwu obrz\u0105dkom katolickim. Jasie\u0144ski utrzymywa\u0142 przy niej kapelan\u00f3w, zakonnik\u00f3w rzymskokatolickich do 1865 roku. W 1867 r. kaplica przesz\u0142a pod zarz\u0105d rz\u0105du carskiego [SGKP, t. 1, 1880, s. 391; APL, CHKGK, sygn. 575]. Pomimo braku zgody na erygowanie parafii, w latach 1811\u20131834 w Brusie faktycznie istnia\u0142a niezale\u017cna parafia. Jej administratorami byli ksi\u0119\u017ca: Skalski Miko\u0142aj (do 1816), Orlewski Jan (1817), Masinkiewicz Jan (1818\u20131822), Masinkiewicz \u0141ukasz (1824\u20131826), Wasilewski Joachim (1827), Jankowski Adam (1828\u20131832) i Char\u0142ampowicz Jan (1833\u20131834) [S\u0119czyk, 2022, s. 711]. Od 1835 r. w praktyce wierni z Brusa ponownie nale\u017celi do parafii greckokatolickiej w Wo\u0142oskowoli. W 1893 r. odremontowano w duchu prawos\u0142awnym zamkni\u0119t\u0105 wspomnian\u0105 wcze\u015bniej kaplic\u0119 pw. \u015aw. Jerzego M\u0119czennika. Kolejny remont mia\u0142 miejsce w 1910 r. [APL, KPCH KV, sygn. 982, 985]. W 1825 r. w Brusie mieszka\u0142o 433 unit\u00f3w [APL, CHKGK, sygn. 575]. W 1875 r. jej wierni musieli przyj\u0105\u0107 prawos\u0142awie. Po carskim ukazie tolerancyjnym z 1905 r. zezwalaj\u0105cym na zgodne z prawem przyjmowanie obrz\u0105dku rzymskokatolickiego, liczba prawos\u0142awnych we wsi spad\u0142a z 773 w 1904 r. do 277\/604 (Brus\/Brus w granicach z 1904) w 1911 r. [APL, KPCH, sygn. 982, 984]. W latach 1945\u20131946 do ZSRR ewakuowa\u0142o si\u0119 wraz z rodzinami \u2013 34 ze Starego Brusa i 33 z Nowego Brusa \u2013 prawos\u0142awnych (Ukrai\u0144c\u00f3w) b\u0119d\u0105cych w\u0142a\u015bcicielami ziemi we wsi [APL, PO PUR we W\u0142odawie, sygn. 14]. W 1947 r. w ramach akcji \u201eWis\u0142a\u201d wywieziono pozosta\u0142ych na tzw. Ziemie Odzyskane.<\/p>\n\n\n\n<p>Katolicy obrz\u0105dku rzymskiego zamieszkuj\u0105cy we wsi pocz\u0105tkowo nale\u017celi do parafii w Sawinie. Kiedy w roku 1634 erygowano parafi\u0119 w Wereszczynie, Brus przeszed\u0142 pod jej jurysdykcj\u0119. Wraz z powo\u0142aniem w roku 1685 parafii Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej w Sosnowicy, katolicy z Brusa znale\u017ali si\u0119 w jej obr\u0119bie. W 1919 r. erygowano parafi\u0119 pw. Matki Bo\u017cej Cz\u0119stochowskiej w Starym Brusie. Jej proboszczami byli m.in. ksi\u0119\u017ca: J\u00f3zef Makarewicz (1919), Zygmunt Brudnicki (1919\u20131929), Tytus Zaj\u0105c \u2013 Kucharewicz (1929\u20131931), J\u00f3zef Sidor (1931), Stanis\u0142aw Oskierko (1931\u20131934), Tadeusz Filaber (1934\u20131936), Piotr Stachowski (1936\u20131946), Marian Jab\u0142o\u0144ski (1946\u20131957), Stefan Sacharski (1957\u20131962), Mieczys\u0142aw Szuciak (1962\u20131968), Marian Rytel (1968\u20131972) [https:\/\/parafiastarybrus.pl\/historia-parafii-proboszczowie\/]. Nowa parafia przej\u0119\u0142a murowan\u0105 cerkiew na swoje potrzeby. W latach II wojny \u015bwiatowej ponownie, za zgod\u0105 niemieckich okupant\u00f3w, \u015bwi\u0105tyni\u0119 przej\u0119li prawos\u0142awni. Katolicy odzyskali j\u0105 z powrotem w 1945 r. [Wawryniuk, 2012b, s. 103].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">O\u015bwiata<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\">W Brusie od drugiej po\u0142owy XIX w. do 1915 r. dzia\u0142a\u0142a ministerialna szko\u0142a rosyjska [APL, KPCH KV, sygn. 984]. W 1918 r. we wsi istnia\u0142a szko\u0142a ukrai\u0144ska [Doroszewski, 2000, s. 309]. Po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci w Brusie za\u0142o\u017cono polsk\u0105 2. klasow\u0105 szko\u0142\u0119 powszechn\u0105, do kt\u00f3rej chodzi\u0142y dzieci ze Starego Brusa, Nowego Brusa i Lasek Bruskich [\u201eZiemia W\u0142odawska\u201d, 1928, nr 12\u201313]. W roku szkolnym 1930\/1931 ucz\u0119szcza\u0142o do niej 88 uczni\u00f3w [Szko\u0142y, 1933, s. 176]. Od 1940 r. do zako\u0144czenia wojny we wsi funkcjonowa\u0142a szko\u0142a ukrai\u0144ska [Wawryniuk, 2012b, s. 102].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Informacje statystyczne, gospodarka w dziejach<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Dla okresu przedrozbiorowego mamy bardzo fragmentaryczne informacje na temat liczby ludno\u015bci zamieszkuj\u0105cej osad\u0119. Z jurament\u00f3w (zaprzysi\u0119\u017ce\u0144) sk\u0142adanych w roku 1629 na potrzeby wymierzenia nowego podatku (podymnego) wynika, \u017ce w\u00f3wczas w podzielonym mi\u0119dzy 12 w\u0142a\u015bcicieli Brusie znajdowa\u0142o si\u0119 w sumie 65 cha\u0142up ch\u0142opskich (najwi\u0119cej w cz\u0119\u015bci Aleksandra i \u0141ukasza Andrzejowskich \u2013 17, najmniej, bo tylko jedna w cz\u0119\u015bci Paw\u0142a Choje\u0144skiego) [APL, KGCh\u2013z 21, s. 1553\u20131556]. Pozwala to szacowa\u0107 liczb\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w na oko\u0142o 325\u2013390 os\u00f3b. Wed\u0142ug wykazu z 1827 r. w Brusie by\u0142o 80 dom\u00f3w zamieszkanych przez 415 os\u00f3b [Tabella miast, 1827, t. 1, s. 44]. W 1887 r. we wsi zamieszkiwa\u0142o 620 os\u00f3b [PKSG za 1887]. Wed\u0142ug spisu powszechnego z 1921 r. we wsi w 94 budynkach zamieszkiwa\u0142o 488 os\u00f3b. Deklarowali oni wyznanie rzymskokatolickie \u2013 148, prawos\u0142awne \u2013 311 i religi\u0119 moj\u017ceszow\u0105 \u2013 29. W folwarku Brus, w 3 domach mieszka\u0142o 49 os\u00f3b, w tym wyznania rzymskokatolickiego \u2013 43 i prawos\u0142awnego \u2013 6. W Mietio\u0142ce mieszka\u0142o 17 os\u00f3b, w tym dwie wyznania rzymskokatolickiego i 15 prawos\u0142awnych [Skorowidz miejscowo\u015bci, 1924, t. 4]. W 1943 r. we wsi \u017cy\u0142o 715, a w dworze 75 mieszka\u0144c\u00f3w [Amtliches, 1943, s. 39]. W 2021 r. w Starym Brusie mieszka\u0142o \u2013 372, a w Nowym Brusie \u2013 114 os\u00f3b [https:\/\/www.polskawliczbach.pl].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p>Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Brusa na przestrzeni dziej\u00f3w utrzymywa\u0142a si\u0119 z rolnictwa. Do czasu uw\u0142aszczenia ch\u0142op\u00f3w w 1864 r. maj\u0105tki ziemskie by\u0142y podzielone na dwie cz\u0119\u015bci: pierwsz\u0105, kt\u00f3r\u0105 trzymali w \u201edzier\u017cawie wieczystej\u201d ch\u0142opi i drug\u0105, stanowi\u0105c\u0105 bezpo\u015brednio gospodarstwo dworskie, czyli folwark. Ch\u0142opi z tej wsi odrabiali swoje powinno\u015bci pa\u0144szczy\u017aniane w folwarku w Brusie. Pozosta\u0142o\u015bci parcelowanego w kolejnych latach maj\u0105tku Brus, b\u0119d\u0105ce w\u0142asno\u015bci\u0105 Za\u0142uskich zosta\u0142y znacjonalizowane w 1944 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Ukaz cara Aleksandra II z 1864 r. uw\u0142aszcza\u0142 ch\u0142op\u00f3w, przekazuj\u0105c im na w\u0142asno\u015b\u0107 ziemi\u0119, kt\u00f3r\u0105 dotychczas u\u017cytkowali. Za otrzymany grunt mieli oni zap\u0142aci\u0107 nie jego poprzednim w\u0142a\u015bcicielom, ale pa\u0144stwu rosyjskiemu, kt\u00f3re wzi\u0119\u0142o na siebie obowi\u0105zek rozliczenia si\u0119 z dotychczasowymi w\u0142a\u015bcicielami. Uw\u0142aszczenie w\u0142\u0105cza\u0142o do \u017cycia publicznego ca\u0142e rzesze ch\u0142op\u00f3w. Na jego mocy ch\u0142opi z Brusa otrzymali na w\u0142asno\u015b\u0107 1033 morgi ziemi. W oparciu o prawa z 1846 i 1864 uw\u0142aszczono tam 48 gospodarstw o powierzchni po ok. 33 m\u00f3rg. W oparciu o prawo z 1864 r. uw\u0142aszczono kolejnych pi\u0119\u0107 pe\u0142nych gospodarstw i 8 osad po nieca\u0142e p\u00f3\u0142 morgi. Opr\u00f3cz ziemi w ramach uw\u0142aszczenia ch\u0142opi otrzymali r\u00f3wnie\u017c prawa do tzw. serwitut\u00f3w pastwiskowych i le\u015bnych, czyli bezp\u0142atnego korzystania w okre\u015blonym rozmiarze i czasie z pastwisk nale\u017c\u0105cych do dworu oraz otrzymywania drzewa z las\u00f3w dworskich. W\u0142a\u015bciciele pe\u0142nych gospodarstw mieli prawo pobierania w okresie od 1\/13 pa\u017adziernika do 1\/13 kwietnia po dwa wozy suszu i le\u017caniny na opa\u0142, wozu rocznie korzeni sosnowych, drewna na popraw\u0119 i budow\u0119 zabudowa\u0144, ogrodzenia i sprz\u0119ty gospodarcze [APL, ZTL, sygn. 3190]. We wsi Mietio\u0142ka w oparciu o prawo z 1846 i 1864 r. uw\u0142aszczono dwa gospodarstwa licz\u0105ce po nieca\u0142e 40 m\u00f3rg [APL, ZTL, sygn. 3245].<\/p>\n\n\n\n<p>Cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w wsi by\u0142a bezrolna i pracowa\u0142a na s\u0142u\u017cbie u w\u0142a\u015bcicieli ziemskich lub te\u017c trudni\u0142a si\u0119 innymi zawodami. W 1930 r. we wsi pracowali: ko\u0142odziej: S. Drozda, kowal: W. Czerwi\u0144ski; krawcy: H. Ma\u015bluch, P. Rusman; szewc: I. St\u00f3\u0142; piekarnie: L. Kielmanowicz i H. Ma\u015bluch; sklepy spo\u017cywcze: J. Borczek i J. Kody\u0144ski [KAP, 1930, s. 916].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Zabytki <\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><strong><em>Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej w Starym Brusie<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Wzniesiony w latach 1805\u20131807 jako cerkiew unicka. Pod koniec XIX w. przej\u0119ty przez cerkiew prawos\u0142awn\u0105. W 1918 r. rekoncyliowana na ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki (w latach II wojny \u015bwiatowej cerkiew prawos\u0142awna). W okresie mi\u0119dzywojennym dobudowano do ko\u015bcio\u0142a nowe prezbiterium i zmieniono jego o\u015b o 90 stopni. \u015awi\u0105tynia murowana na planie krzy\u017ca. We wn\u0119trzu jest klasyczna chrzcielnica wykonana z piaskowca w 1807 r., monstrancja i p\u00f3\u017anobarokowa rze\u017aba \u015bw. Nepomucena z pocz\u0105tku XIX wieku. Obok ko\u015bcio\u0142a znajduje si\u0119 wymurowana na planie tr\u00f3jk\u0105ta, klasyczna dzwonnica z pocz\u0105tku XIX wieku. Ko\u015bci\u00f3\u0142 stoi obok po\u0142udniowo-wschodniego naro\u017cnika dawnego cmentarza unickiego [https:\/\/starybrus.pl\/dziedzictwo-kulturowe\/].<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-2-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-19263\" style=\"aspect-ratio:1.7778041583285282;width:472px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-2-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-2-300x169.jpg 300w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-2-768x432.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-2-1536x864.jpg 1536w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-2-2048x1152.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki pw. Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej w Starym Brusie. Fot. Dariusz Tarasiuk.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Stary.Brus_.Dzwonnica-768x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-19266\" style=\"aspect-ratio:0.750007629627369;width:286px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Stary.Brus_.Dzwonnica-768x1024.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Stary.Brus_.Dzwonnica-225x300.jpg 225w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Stary.Brus_.Dzwonnica-1152x1536.jpg 1152w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Stary.Brus_.Dzwonnica-1536x2048.jpg 1536w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Stary.Brus_.Dzwonnica-scaled.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Dzwonnica przy ko\u015bciele w Starym Brusie. Fot. Andrzej Gil.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Zesp\u00f3\u0142 dworski w Starym Brusie<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Na uwag\u0119 zas\u0142uguje wzbogacony neogotyckimi elementami klasyczny spichlerz z po\u0142owy XIX wieku. Jego budynek ma plan prostok\u0105ta, jest podpiwniczony, ma p\u00f3\u0142torej kondygnacji i dach nacz\u00f3\u0142kowy, jest zwr\u00f3cony frontem ku wschodowi. Na terenie parku dworskiego zachowa\u0142y si\u0119 tak\u017ce XIX. wieczne zabudowania: parterowa oficyna o rzucie prostok\u0105ta, dworska chlewnia przerobiona po 1945 r. na budynek mieszkalny oraz dwa drewniane czworaki [https:\/\/starybrus.pl\/dziedzictwo-kulturowe\/].<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"675\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-5-1024x675.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-19269\" style=\"aspect-ratio:1.5170327921044253;width:413px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-5-1024x675.jpg 1024w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-5-300x198.jpg 300w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-5-768x506.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-5-1536x1012.jpg 1536w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-5.jpg 1801w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Pozosta\u0142o\u015bci zespo\u0142u dworskiego w Starym Brusie. Fot. Dariusz tarasiuk.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Kapliczka w parku dworskim<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W za\u0142o\u017conym jeszcze w XVIII w. parku dworskim stoi klasyczna kapliczka z po\u0142owy XIX stulecia. We wn\u0119ce wzbogaconej neogotyckimi elementami kapliczki, umieszczona jest figura Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny Niepokalanie Pocz\u0119tej [https:\/\/starybrus.pl\/dziedzictwo-kulturowe\/].<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"576\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-4-576x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-19272\" style=\"aspect-ratio:0.5624933241779202;width:188px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-4-576x1024.jpg 576w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-4-169x300.jpg 169w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-4-768x1365.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-4-864x1536.jpg 864w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-4-1152x2048.jpg 1152w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/SB-4-scaled.jpg 1440w\" sizes=\"auto, (max-width: 576px) 100vw, 576px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Kapliczka NMP w parku dworskim w Starym Brusie. Fot. Dariusz Tarasiuk.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Cmentarz parafialny w Starym Brusie<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"faqs-content-inside\">Na p\u00f3\u0142noc od Starego Brusa, przy drodze w kierunku Skorodnicy, po\u0142o\u017cony jest cmentarz parafialny. Spoczywaj\u0105 na nim wierni obrz\u0105dku wschodniego i katolicy, kt\u00f3rzy byli parafianami tej samej \u015bwi\u0105tyni, b\u0119d\u0105cej pocz\u0105tkowo unick\u0105, nast\u0119pnie prawos\u0142awn\u0105, a p\u00f3\u017aniej katolick\u0105. Na cmentarzu zachowa\u0142y si\u0119 starsze murowane nagrobki i drewniane krzy\u017ce [https:\/\/starybrus.pl\/dziedzictwo-kulturowe\/].<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Stary.Brus_.Cmentarz.Nagrobek.Prawoslawny-768x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-19274\" style=\"aspect-ratio:0.750007629627369;width:252px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Stary.Brus_.Cmentarz.Nagrobek.Prawoslawny-768x1024.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Stary.Brus_.Cmentarz.Nagrobek.Prawoslawny-225x300.jpg 225w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Stary.Brus_.Cmentarz.Nagrobek.Prawoslawny-1152x1536.jpg 1152w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Stary.Brus_.Cmentarz.Nagrobek.Prawoslawny-1536x2048.jpg 1536w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Stary.Brus_.Cmentarz.Nagrobek.Prawoslawny-scaled.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Nagrobek prawos\u0142awny na cmentarzu parafialym. Fot. Andrzej Gil.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Wa\u017cne wydarzenia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>*** Burzliwe i dokuczliwe dla mieszka\u0144c\u00f3w Brusa i okolic by\u0142y pierwsze dekady XVIII w. W zwi\u0105zku z dzia\u0142aniami tzw. wielkiej wojny p\u00f3\u0142nocnej (1700\u20131721), przemieszcza\u0142y si\u0119 t\u0119dy wojska r\u00f3\u017cnych stron konfliktu, cz\u0119sto przy okazji rabuj\u0105c i pl\u0105druj\u0105c okolic\u0119. 30 pa\u017adziernika 1707 r. w\u0142a\u015bciciele Brusa przedstawili rejestr szk\u00f3d poczynionych przez \u017co\u0142nierzy chor\u0105gwi pancernej obo\u017anego polnego Zahorowskiego, kt\u00f3rzy spustoszyli wie\u015b, \u201ew miesi\u0105cu octobrze trzy razy na wie\u015b Brus i dwory szlacheckie gwa\u0142townie napadaj\u0105c i szturmem po nieprzyjacielsku dwor\u00f3w dobywaj\u0105c\u201d [APL, KGCh-al, sygn. 16, s. 740]. Szczeg\u00f3lnie ucierpia\u0142 dw\u00f3r Rodeckich i ich poddani. \u017bo\u0142nierze nie tylko rabowali co si\u0119 da\u0142o \u2013 od \u017cywno\u015bci po stare szmaty, ale tak\u017ce przy rabowaniu jednego z ch\u0142op\u00f3w, pobili jego \u017con\u0119 \u201ei co chcieli z ni\u0105 robili\u201d [APL, KGCh-al., sygn. 16, s. 741].<\/p>\n\n\n\n<p>*** 8 lipca 1833 r. (godz. 23) podczas gwa\u0142townej burzy, piorun uderzy\u0142 w krzy\u017c na kopule murowanej cerkwi. Nie wywo\u0142a\u0142 on po\u017caru, ale dokona\u0142 znacznych zniszcze\u0144, m.in. rozbi\u0142 jej o\u0142tarz [APL, CHKGK, sygn. 575].<\/p>\n\n\n\n<p>*** Podczas odwrotu armii rosyjskiej z Kr\u00f3lestwa Polskiego w sierpniu 1915 r. wielu, przede wszystkim prawos\u0142awnych mieszka\u0144c\u00f3w gminy Turno (w okresie okupacji niemieckiej nazwanej bezirk Hola) uda\u0142o si\u0119 na uchod\u017astwo w g\u0142\u0105b pa\u0144stwa car\u00f3w. Wycofuj\u0105ce si\u0119 wojska rosyjskie 10\u201312 sierpnia spali\u0142y ca\u0142kowicie 7 i cz\u0119\u015bciowo \u2013 13 wsi w gminie. W\u015br\u00f3d ocala\u0142ych wsi by\u0142 Stary Brus i folwark Brus. Tymczasem Nowy Brus uleg\u0142 cz\u0119\u015bciowemu spaleniu. W opuszczonych domostwach tej wsi Niemcy osadzili przesiedlonych spod Pi\u0144ska Poleszuk\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych by\u0142o wielu katolik\u00f3w (m.in. Szkutowicz).<\/p>\n\n\n\n<p>*** W 1926 r. w Brusie za\u0142o\u017cono fili\u0119 ukrai\u0144skiego towarzystwa kulturalno-o\u015bwiatowego \u201eRidna Chata\u201d [Doroszewski, 2000, s. 319].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns comments-main-tabl is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-grid is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:100%\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ma\u0142e ojczyzny \u2013 strefa regionalist\u00f3w<\/h2>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, strategie rozwoju<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading faqs-title-middle faqs-title\">Punkt 1<\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content faqs-content-middle is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-content-inside is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading faqs-title-middle faqs-title\">Punkt  2<\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content faqs-content-middle is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-content-inside is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading faqs-title-middle faqs-title\">Punkt 3<\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content faqs-content-middle is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-content-inside is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Samorz\u0105d, organizacje\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Ko\u015bcio\u0142y i zwi\u0105zki religijne\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">\u017bycie kulturalne<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">O\u015bwiata i szkolnictwo<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Sport<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Wybitne postacie\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Rodziny \u2013 pami\u0105tki<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Wspomnienia, albumy rodzinne\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Gospodarka &#8211; firmy i przedsi\u0119biorstwa<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Walory turystyczne<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Folklor\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading faqs-title\">Miejsca pami\u0119ci<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns display-none is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\" id=\"comments-card\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button close\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\"><i class=\"fas fa-times-circle\"><\/i>Zamknij<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n<div class=\"forminator-ui forminator-custom-form forminator-custom-form-1152 forminator-design--default  forminator_ajax\" data-forminator-render=\"0\" data-form=\"forminator-module-1152\" data-uid=\"6a0dd25d31548\"><br\/><\/div><form\n\t\t\t\tid=\"forminator-module-1152\"\n\t\t\t\tclass=\"forminator-ui forminator-custom-form forminator-custom-form-1152 forminator-design--default  forminator_ajax\"\n\t\t\t\tmethod=\"post\"\n\t\t\t\tdata-forminator-render=\"0\"\n\t\t\t\tdata-form-id=\"1152\"\n\t\t\t\tenctype=\"multipart\/form-data\" data-color-option=\"default\" data-design=\"default\" data-grid=\"open\" style=\"display: none;\"\n\t\t\t\tdata-uid=\"6a0dd25d31548\"\n\t\t\t><div role=\"alert\" aria-live=\"polite\" class=\"forminator-response-message forminator-error\" aria-hidden=\"true\"><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"select-1\" class=\"forminator-field-select forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-form-1152__field--select-1_6a0dd25d31548\" id=\"forminator-form-1152__field--select-1_6a0dd25d31548-label\" class=\"forminator-label\">Wybierz temat <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><select  id=\"forminator-form-1152__field--select-1_6a0dd25d31548\" class=\"forminator-select--field forminator-select2 forminator-select2-multiple\" data-required=\"1\" name=\"select-1\" data-default-value=\"\" data-placeholder=\"Wybierz temat\" data-search=\"false\" data-search-placeholder=\"Wybierz temat\" data-checkbox=\"false\" data-allow-clear=\"false\" aria-labelledby=\"forminator-form-1152__field--select-1_6a0dd25d31548-label\"><option value=\"\"  >Wybierz temat<\/option><option value=\"Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, strategie rozwoju\"  data-calculation=\"0\">Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, strategie rozwoju<\/option><option value=\"O\u015bwiata i szkolnictwo\"  data-calculation=\"0\">O\u015bwiata i szkolnictwo<\/option><option value=\"Sport\"  data-calculation=\"0\">Sport<\/option><option value=\"Wybitne-postacie\u200b\"  data-calculation=\"0\">Wybitne postacie\u200b<\/option><option value=\"Rodziny-\u2013-pami\u0105tki\"  data-calculation=\"0\">Rodziny \u2013 pami\u0105tki<\/option><option value=\"Wspomnienia,-albumy-rodzinne\u200b\"  data-calculation=\"0\">Wspomnienia, albumy rodzinne\u200b<\/option><option value=\"Gospodarka-\u2013-firmy-i-przedsi\u0119biorstwa\"  data-calculation=\"0\">Gospodarka \u2013 firmy i przedsi\u0119biorstwa<\/option><option value=\"Walory-turystyczne\"  data-calculation=\"0\">Walory turystyczne<\/option><option value=\"Folklor\u200b\"  data-calculation=\"0\">Folklor\u200b<\/option><option value=\"Miejsca-pami\u0119ci\"  data-calculation=\"0\">Miejsca pami\u0119ci<\/option><\/select><\/div><\/div><div id=\"html-1\" class=\"forminator-field-html forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field forminator-merge-tags\" data-field=\"html-1\"><div><button class=\"button-submit\">Utw\u00f3rz post<\/button><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"email-1\" class=\"forminator-field-email forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-email-1_6a0dd25d31548\" id=\"forminator-field-email-1_6a0dd25d31548-label\" class=\"forminator-label\">Adres e-mail <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><input type=\"email\" name=\"email-1\" value=\"\" placeholder=\"Na przyk\u0142ad: jan@kowalski.com\" id=\"forminator-field-email-1_6a0dd25d31548\" class=\"forminator-input forminator-email--field\" data-required=\"1\" aria-required=\"true\" autocomplete=\"email\" \/><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"name-1\" class=\"forminator-field-name forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-name-1_6a0dd25d31548\" id=\"forminator-field-name-1_6a0dd25d31548-label\" class=\"forminator-label\">Imi\u0119 <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><input type=\"text\" name=\"name-1\" value=\"\" placeholder=\"Na przyk\u0142ad: Jan\" id=\"forminator-field-name-1_6a0dd25d31548\" class=\"forminator-input forminator-name--field\" aria-required=\"true\" autocomplete=\"name\" \/><\/div><\/div><div id=\"name-2\" class=\"forminator-field-name forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-name-2_6a0dd25d31548\" id=\"forminator-field-name-2_6a0dd25d31548-label\" class=\"forminator-label\">Nazwisko <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><input type=\"text\" name=\"name-2\" value=\"\" placeholder=\"Na przyk\u0142ad: Kowalski\" id=\"forminator-field-name-2_6a0dd25d31548\" class=\"forminator-input forminator-name--field\" aria-required=\"true\" autocomplete=\"name\" \/><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"textarea-1\" class=\"forminator-field-textarea forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-textarea-1_6a0dd25d31548\" id=\"forminator-field-textarea-1_6a0dd25d31548-label\" class=\"forminator-label\">Tekst <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><textarea name=\"textarea-1\" placeholder=\"Np. tekst zast\u0119pczy Mo\u017cesz wstawi\u0107 now\u0105 lini\u0119\" id=\"forminator-field-textarea-1_6a0dd25d31548\" class=\"forminator-textarea\" rows=\"6\" style=\"min-height:140px;\" ><\/textarea><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"upload-1\" class=\"forminator-field-upload forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-upload-1_6a0dd25d31548\" id=\"forminator-field-upload-1_6a0dd25d31548-label\" class=\"forminator-label\">Prze\u015blij plik<\/label><div class=\"forminator-multi-upload \" data-element=\"upload-1_6a0dd25d31548\"><input type=\"file\" name=\"upload-1[]\" id=\"forminator-field-upload-1_6a0dd25d31548\" class=\"forminator-input-file forminator-field-upload-1_6a0dd25d31548-1152\" multiple=\"multiple\" data-method=\"ajax\" data-size=\"100000000\" data-size-message=\"Maksymalny dozwolony rozmiar pliku wynosi 100 MB. \"><div class=\"forminator-multi-upload-message\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"forminator-icon-upload\" aria-hidden=\"true\"><\/span><p>Przeci\u0105gnij i upu\u015b\u0107 (lub) <a class=\"forminator-upload-file--forminator-field-upload-1_6a0dd25d31548\" href=\"#\" onclick=\"return false;\">Wybierz pliki<\/a><\/p><\/div><\/div><ul class=\"forminator-uploaded-files upload-container-upload-1_6a0dd25d31548\"><\/ul><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"checkbox-1\" class=\"forminator-field-checkbox forminator-col forminator-col-12 \"><div role=\"group\" class=\"forminator-field required\" aria-labelledby=\"forminator-checkbox-group-forminator-field-checkbox-1-6a0dd25d31548-label\"><label id=\"forminator-field-checkbox-1-1-6a0dd25d31548-label\" for=\"forminator-field-checkbox-1-1-6a0dd25d31548\" class=\"forminator-checkbox\" title=\"Wyra\u017cam zgod\u0119 na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 Polityk\u0105 Prywatno\u015bci w celu skontaktowania si\u0119 poprzez formularz kontaktowy.\"><input type=\"checkbox\" name=\"checkbox-1[]\" value=\"Prosz\u0119-zaznaczy\u0107\" id=\"forminator-field-checkbox-1-1-6a0dd25d31548\" aria-labelledby=\"forminator-field-checkbox-1-1-6a0dd25d31548-label\" data-calculation=\"0\"  \/><span class=\"forminator-checkbox-box\" aria-hidden=\"true\"><\/span><span class=\"forminator-checkbox-label\">Wyra\u017cam zgod\u0119 na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 Polityk\u0105 Prywatno\u015bci w celu skontaktowania si\u0119 poprzez formularz kontaktowy.<\/span><\/label><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"html-2\" class=\"forminator-field-html forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field forminator-merge-tags\" data-field=\"html-2\"><a href=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/polityka-prywatnosci\/\">Administratorem danych osobowych jest Centrum Bada\u0144 nad Histori\u0105 Regionaln\u0105 i Lokaln\u0105 UMCS.<\/a><\/div><\/div><\/div><input type=\"hidden\" name=\"referer_url\" value=\"\" \/><div class=\"forminator-row forminator-row-last\"><div class=\"forminator-col\"><div class=\"forminator-field\"><button class=\"forminator-button forminator-button-submit\">Utw&oacute;rz post<\/button><\/div><\/div><\/div><input type=\"hidden\" id=\"forminator_nonce\" name=\"forminator_nonce\" value=\"06d3c2dfc2\" \/><input type=\"hidden\" name=\"_wp_http_referer\" value=\"\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19029\" \/><input type=\"hidden\" name=\"form_id\" value=\"1152\"><input type=\"hidden\" name=\"page_id\" value=\"19029\"><input type=\"hidden\" name=\"form_type\" value=\"default\"><input type=\"hidden\" name=\"current_url\" value=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2025\/12\/27\/stary-brus-nowy-brus\/\"><input type=\"hidden\" name=\"render_id\" value=\"0\"><input type=\"hidden\" name=\"forminator-multifile-hidden\" class=\"forminator-multifile-hidden\"><input type=\"hidden\" name=\"action\" value=\"forminator_submit_form_custom-forms\"><\/form>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Stary Brus \/&nbsp;Nowy Brus start Powiat: w\u0142odawski Gmina: Stary Brus Mapa miejscowo\u015bci end Miejscowo\u015bci \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 ekspercka W \u015bwiecie cyfrowym Informacje na temat Gminy wiejska Stary Brus w powiecie w\u0142odawskim znalezione w Internecie (dost\u0119p w dn. 2-4 grudnia 2025 r.) Gmina Stary Brus nie nale\u017cy do znanych i, co wa\u017cne, bogatych obszar\u00f3w Lubelszczyzny. Przybyszom oferuje&hellip;&nbsp;<a href=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2025\/12\/27\/stary-brus-nowy-brus\/\" class=\"\" rel=\"bookmark\">Czytaj dalej &raquo;<span class=\"screen-reader-text\">Stary Brus \/\u00a0Nowy Brus<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-19029","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19029","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19029"}],"version-history":[{"count":31,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19029\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19456,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19029\/revisions\/19456"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19029"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19029"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19029"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}