{"id":11566,"date":"2024-06-27T10:58:12","date_gmt":"2024-06-27T10:58:12","guid":{"rendered":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/?p=11566"},"modified":"2024-12-08T19:04:17","modified_gmt":"2024-12-08T19:04:17","slug":"tereszpol-zygmunty-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2024\/06\/27\/tereszpol-zygmunty-2\/","title":{"rendered":"Tereszpol-Zygmunty"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:100%\">\n<div class=\"wp-block-columns border-left border-left-1 is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\"><div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/POL_gmina_Tereszpol_COA-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-11405\" width=\"195\" height=\"216\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/POL_gmina_Tereszpol_COA-1.png 454w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/POL_gmina_Tereszpol_COA-1-271x300.png 271w\" sizes=\"auto, (max-width: 195px) 100vw, 195px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Herb gminy <br>Tereszpol.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-top is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\">\n<h2 class=\"has-text-align-center wp-block-heading\">Tereszpol-Zygmunty<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"display-none\">start<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns card-text-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><strong>Powiat: <\/strong>bi\u0142gorajski<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gmina:<\/strong> Tereszpol<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33%\">\n<h3 class=\"has-text-align-center wp-block-heading\"><strong>Mapa miejscowo\u015bci<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<iframe src=\"https:\/\/www.google.com\/maps\/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d10137.554026738935!2d22.901591856468983!3d50.56414077611584!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0x472348b632de0101%3A0x144de7cbe9f6284f!2sTereszpol-Zygmunty!5e0!3m2!1spl!2spl!4v1719485875243!5m2!1spl!2spl\" width=\"400\" height=\"300\" style=\"border:0;\" allowfullscreen=\"\" loading=\"lazy\" referrerpolicy=\"no-referrer-when-downgrade\"><\/iframe>\n\n\n\n<p class=\"display-none\">end<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-grid is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Miejscowo\u015bci \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 ekspercka<\/h2>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">W \u015bwiecie cyfrowym<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\">Patrz has\u0142o: Tereszpol-Zaorenda.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Nazwa, przynale\u017cno\u015b\u0107 administracyjna<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Nazwa wsi Tereszpol pochodzi od imienia pierwszej \u017cony ordynata Tomasza J\u00f3zefa Zamoyskiego (zm. 1725), wojewodzianki brac\u0142awskiej Teresy z Potockich (zm. 1713). Zaaran\u017cowane w 1704 r. przez matk\u0119 ordynata, podskarbin\u0119 koronn\u0105 Ann\u0119 z Gni\u0144skich, ma\u0142\u017ce\u0144stwo syna z du\u017co od niego starsz\u0105 wdow\u0105 po bracie Anny, wojewodzie pomorskim Janie Krzysztofie (a wi\u0119c zarazem ciotk\u0105), w\u0142\u0105\u015bciwie od pocz\u0105tku by\u0142o nieudane. Ma\u0142\u017conkowie mieszkali osobno, nie mieli dzieci, dochodzi\u0142o pomi\u0119dzy nimi do konflikt\u00f3w z powodu zami\u0142owania Teresy do zbytku, tym niemniej rych\u0142o po jej \u015bmierci owdowia\u0142y ordynat postanowi\u0142 uczci\u0107 jej pami\u0119\u0107 nadaniem od jej imienia nazwy nowo powstaj\u0105cej wsi w kluczu zwierzynieckim [Stworzy\u0144ski 1834, 67; Popio\u0142ek 2021, 480, 492].<\/p>\n\n\n\n<p>Pocz\u0105tkowo wie\u015b w dokumentach zapisywano jako Terespol. Pod t\u0105 nazw\u0105 wymieniana by\u0142a jeszcze w 1786 r. w dyplomie cesarza J\u00f3zefa II Habsburga (Statuta 53). Dopiero od 1789 r. pocz\u0119to u\u017cywa\u0107 zruszczonego brzmienia jako Tereszpol [APL AOZ 163, 27-28], cho\u0107 jeszcze w 1800 r. austriacki wykaz podatkowy nazywa\u0142 wie\u015b \u201eTerespol mit Budziarze\u201d [AN Kr., Teki Schneidera 1875, 28].<\/p>\n\n\n\n<p>Natomiast funkcjonuj\u0105cy na sta\u0142e dopiero w XX w. drugi cz\u0142on nazwy miejscowo\u015bci \u201eZygmunty\u201d pochodzi od nazwiska rodziny Zygmont\u00f3w (Zygmunt\u00f3w), kt\u00f3rej przedstawiciele zamieszkiwali tu od pocz\u0105tku istnienia Tereszpola. W ordynackich inwentarzach wsi ju\u017c w 1723 r. wymieniony zosta\u0142 w\u0142o\u015bcianin Jan Zygmont, za\u015b w 1740 i 1745 r. jeszcze Antoni, Franciszek, Marcin i Szymon Zygmontowie, gospodaruj\u0105cy na gruncie zwanym Sk\u0142adanowskim (od nazwiska Sk\u0142adaniec) [APL AOZ 1541, 13, 15, 87-88, 221].<\/p>\n\n\n\n<p>Wie\u015b Tereszpol po\u0142o\u017cona by\u0142a w staropolskim powiecie krasnostawskim ziemi che\u0142mskiej. Po pierwszym rozbiorze w 1772 r. znalaz\u0142a si\u0119 pod panowaniem austriackim. Rok p\u00f3\u017aniej wprowadzono nowy podzia\u0142 administracyjny w Galicji. Tereszpol trafi\u0142&nbsp; do dystryktu bi\u0142gorajskiego cyrku\u0142u be\u0142skiego z siedzib\u0105 w Zamo\u015bciu. Nast\u0119pnie od 1776 r. wchodzi\u0142 w sk\u0142ad dystryktu tomaszowskiego cyrku\u0142u be\u0142skiego. Ponowna reorganizacja administracji przeprowadzona w 1783 r. spowodowa\u0142a likwidacj\u0119 dystrykt\u00f3w a Tereszpol znalaz\u0142 si\u0119 w cyrkule zamojskim [\u0106wik 1992, 29]. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-na-mapie-F.-v.-Miega-z-1779-83-r.-Galizien-und-Lodomerien-1779aE1783-First-Military-Survey-Arcanum-Maps-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15234\" width=\"448\" height=\"408\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-na-mapie-F.-v.-Miega-z-1779-83-r.-Galizien-und-Lodomerien-1779aE1783-First-Military-Survey-Arcanum-Maps-2.jpg 984w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-na-mapie-F.-v.-Miega-z-1779-83-r.-Galizien-und-Lodomerien-1779aE1783-First-Military-Survey-Arcanum-Maps-2-300x273.jpg 300w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-na-mapie-F.-v.-Miega-z-1779-83-r.-Galizien-und-Lodomerien-1779aE1783-First-Military-Survey-Arcanum-Maps-2-768x700.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 448px) 100vw, 448px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Tereszpol na mapie F. v. Miega z 1779-83 r. (Galizien und Lodomerien (1779-1783) &#8211; First Military Survey Arcanum Maps)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Z pocz\u0105tkiem 1810 r. Tereszpol znalaz\u0142 si\u0119 na terytorium powiatu zamojskiego departamentu lubelskiego wchodz\u0105cego w sk\u0142ad Ksi\u0119stwa Warszawskiego. Po utworzeniu gmin dominialnych na tym terenie Tereszpol zosta\u0142 w\u0142\u0105czony do gminy Zwierzyniec (wchodz\u0105cej w sk\u0142ad d\u00f3br Ordynacji Zamoyskich), kt\u00f3ra od 1816 r. wchodzi\u0142a w sk\u0142ad obwodu zamojskiego (powiatu zamojskiego od 1842 r.) wojew\u00f3dztwa lubelskiego (od 1837 r. guberni lubelskiej). Taki stan przynale\u017cno\u015bci terytorialnej przetrwa\u0142 do 1864 r czyli do chwili wprowadzenia ukaz\u00f3w uw\u0142aszczeniowych. W\u0142a\u015bnie na ich podstawie dosz\u0142o do powstania nowej organizacji gminnej. <\/p>\n\n\n\n<p>Tereszpol sta\u0142 si\u0119 od 1864 r. siedzib\u0105 gminy Tereszpol funkcjonuj\u0105cej na terenie powiatu zamojskiego guberni lubelskiej. Trzy lata p\u00f3\u017aniej wprowadzono nowy podzia\u0142 administracyjny Kr\u00f3lestwa Polskiego na powiaty i gubernie. Nie wp\u0142yn\u0105\u0142 on na przynale\u017cno\u015b\u0107 powiatow\u0105 i gubernialn\u0105 Tereszpola. Stan ten przetrwa\u0142 do po\u0142owy wrze\u015bnia 1913 r. Od 14 wrze\u015bnia 1913 r. miejscowo\u015b\u0107 znalaz\u0142a si\u0119 w granicach guberni che\u0142mskiej bez zmiany przynale\u017cno\u015bci gminnej i powiatowej. We wrze\u015bnia 1915 r. austro-w\u0119gierskie w\u0142adze okupacyjne przywr\u00f3ci\u0142y podzia\u0142 przynale\u017cno\u015bci administracyjno-terytorialnej sprzed 14 wrze\u015bnia 1913 r. [APL, Marsza\u0142ek Szlachty Guberni Lubelskiej, sygn. 167, s. 894\u2013895; DPKP, 66; Spravochnaya, 232; Osi\u0144ski, Obw\u00f3d, 35, 303, 317]. <\/p>\n\n\n\n<p>Od pocz\u0105tku istnienia II Rzeczypospolitej Tereszpol znajdowa\u0142 si\u0119 na terenie powiatu zamojskiego wojew\u00f3dztwa lubelskiego. Tereszpol na pocz\u0105tku lat 20. XX w. by\u0142 bardzo du\u017c\u0105 wsi\u0105 pod wzgl\u0119dem liczby mieszka\u0144c\u00f3w. Dlatego te\u017c zdecydowano si\u0119 na utworzenie w jego obr\u0119bie kilku so\u0142ectw. Doprowadzi\u0142o to do powolnego krystalizowania si\u0119 podzia\u0142u wsi na kilka samodzielnie funkcjonuj\u0105cych cz\u0119\u015bci. W zwi\u0105zku z przeprowadzeniem w 1933 r. reformy samorz\u0105du terytorialnego wprowadzono podzia\u0142 gmin na gromady. Powsta\u0142a gromada Tereszpol-Zygmunty (sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z miejscowo\u015bci: Tereszpol-Zygmunty wie\u015b i Starzyzna le\u015bnicz\u00f3wka). <\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-na-mapie-WIG-z-1936-igrek.amzp_.plmaplist-1-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15402\" width=\"459\" height=\"455\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-na-mapie-WIG-z-1936-igrek.amzp_.plmaplist-1-2.jpg 905w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-na-mapie-WIG-z-1936-igrek.amzp_.plmaplist-1-2-300x298.jpg 300w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-na-mapie-WIG-z-1936-igrek.amzp_.plmaplist-1-2-150x150.jpg 150w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-na-mapie-WIG-z-1936-igrek.amzp_.plmaplist-1-2-768x762.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 459px) 100vw, 459px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Tereszpole na mapie WIG z 1936 &#8211; igrek.amzp.plmaplist (1)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Gromada ta wesz\u0142a w sk\u0142ad gminy Tereszpol powiatu zamojskiego. Jesieni\u0105 1939 r. po ustanowieniu niemieckich w\u0142adz okupacyjnych Tereszpol-Zygmunty znalaz\u0142 si\u0119 w powiecie bi\u0142gorajskim dystryktu lubelskim. Po wyzwoleniu w ko\u0144cu lipca 1944 r. przywr\u00f3cono podzia\u0142 administracyjny sprzed 1 wrze\u015bnia 1939 r. <\/p>\n\n\n\n<p>W\u0142adze komunistyczne w 1954 r. podj\u0119\u0142y decyzj\u0119 o likwidacji gmin, wprowadzaj\u0105c podzia\u0142 powiat\u00f3w na gromady. Istniej\u0105ca gromada Tereszpol-Zygmunty zosta\u0142a zlikwidowana i w\u0142\u0105czona w sk\u0142ad gromady Tereszpol-Kukie\u0142ki znajduj\u0105cej si\u0119 w obr\u0119bie powiatu zamojskiego wojew\u00f3dztwa lubelskiego. Z dniem 1 stycznia 1955 r. Tereszpol-Zygmunty zosta\u0142 przeniesiony do powiatu bi\u0142gorajskiego wojew\u00f3dztwa lubelskiego. Taki stan rzeczy przetrwa\u0142 do 1973 r. Zlikwidowano wtedy gromady i przywr\u00f3cono gminy. W ten spos\u00f3b Tereszpol-Zygmunty znalaz\u0142 si\u0119 w gminie Tereszpol powiatu bi\u0142gorajskiego wojew\u00f3dztwa lubelskiego. Dwa lata p\u00f3\u017aniej zlikwidowano powiaty i miejscowo\u015b\u0107 wraz z gmin\u0105 Tereszpol trafi\u0142a do wojew\u00f3dztwa zamojskiego. 24 czerwca 1976 r. zosta\u0142a zlikwidowana gmina Tereszpol a Tereszpol-Zygmunty zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do gminy Zwierzyniec. Z dniem 1 stycznia 1984 r. Tereszpol-Zygmunty trafi\u0142 do reaktywowanej gminy Tereszpol. Taka przynale\u017cno\u015b\u0107 wsi przetrwa\u0142a do ko\u0144ca 1998 r. W wyniku przeprowadzonej reformy administracyjno-terytorialnej miejscowo\u015b\u0107 znalaz\u0142a si\u0119 w gminie Tereszpol powiatu bi\u0142gorajskiego wojew\u00f3dztwa lubelskiego [APZ, Akta gminy Tereszpol, sygn. 6; \u201eLDW\u201d 1933, nr 22, s. 447; Amtliches, 37; \u201eDUWRNL\u201d 1954, nr 15, s. 59; 1972, nr 12, s. 174; \u201eDUPRL\u201d 1954, nr 40, poz. 252, s. 417; 1976, nr 24, poz. 143, s. 244; 1983, nr 70, poz. 314, s. 899].<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-Zygmunty-03-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15255\" width=\"461\" height=\"307\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-Zygmunty-03-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-Zygmunty-03-300x200.jpg 300w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-Zygmunty-03-768x512.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-Zygmunty-03-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-Zygmunty-03-2048x1365.jpg 2048w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-Zygmunty-03-930x620.jpg 930w\" sizes=\"auto, (max-width: 461px) 100vw, 461px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Fot. Krzysztof Latawiec.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Mikrotoponimia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Antroponimia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Inwentarze ordynackie z 1723, 1740 i 1744-1745 wymieniaj\u0105 u\u017cytkuj\u0105cych zwykle \u0107wier\u0107\u0142anki ch\u0142op\u00f3w tereszpolskich o nast\u0119puj\u0105cych nazwiskach: Adamek (Adamczyk), Arunowicz, Balas, Ba\u0142a (Bu\u0142a), Bary\u0142a (Barylak), Bednarz, Bilik (Bielak), Blacha, Bober, Bo\u0142ociuch (Bo\u0142atiuch), Borek, Brod (Brud), Brzuch, Budzy\u0142o (Budzi\u0142o), Bukrej, Bury, Chrapliwy, Chudy (Chudzik, Hudzik), Cielica (Telica), Ciemniak, Cie\u015blak (Cie\u015bla), Czajka, Debski (D\u0119bski?), Detko, Dobosz, Dudek, Dziewura, Formanik, Gaj, Gancarczyk, Garbaty, Gicz (Gicza, Goc), Giercza, Go\u0142\u0105b, Gnida, G\u00f3ra, Gradzik, Grela, Gromek, Grudzie\u0144, Hacia, Holko, Ho\u0142\u00f3wka (Ho\u0142owka), Hrunowicz, Hryczko, Hyl, Iwa\u0144czyk (Iwa\u0144czuk), Jedli\u0144ski, Kanclerz, Kapka, Kapu\u015bniak (Kapu\u015bnik), Kargol, Karpik, Kosafin (Kosafint, Kasafin), Kaw\u0119cki, Kie\u0142bus (Kie\u0142bas, Kie\u0142basa), Kierepka, Kimak (Limak), Kita, Kleban, Klus (Klas, Klos), Kobiela, Ko\u0142odziej (Ko\u0142odziejczyk), Kominowski, Koszarny, Kostrubiec, Kowal (Kowalik), Kozak, Ko\u017cuszek, Krawiec, Kruty Chwost (Krutychwost), Krzy\u017canowski, Kta\u0142o, Kuczma, Kukie\u0142ka, Kulasza, Kulik, Kury\u015b (Kurys), Kurzy\u0144ski, Kutry, Lech, Lelonek (Jelonek), Lipianin, Litwin (Litwinek), Luchowski, \u0141azarczyk (\u0141azurczyk), \u0141azka, \u0141azowski, \u0141ubiarz (Lubiarz, Lubas), \u0141yszczarz, Macha\u0142ek (Macha\u0142ko, Macha\u0142a), Macioch (Maciuch, Maciocha, Maciak), Majda\u0144ski, Malarz, Malec, Mame\u0142ek (Mame\u0142ko, Mame\u0142ka), Marchwiany, Margol, Marzec, Mase\u0142ko, Maziarz, Mazur, Miku\u0107, Mil (Milon), Minka, Mnich, Mociak, Mojak, Mokrosz (Mokro\u015b), Momot, Mostowski, Muca, Naklicki, Nalepa, Nieczaj (Nieczaja), Niemiec, Nie\u015bcior, Nowak, Obszy\u0144ski (Obsza\u0144ski), Ogon, Oleszko, Osadca (Osajdca), Paca, Paczos, Pal\u0119ga, Paszko, Pawluk, Piasecki, Piechowicz, Pieczykolan (Pieczykolano), Pietak (Pi\u0119tak?), Pi\u0142at, Piskorowski, P\u0142och, Porada (Poradowski, Peredowski), Portka, Potasznik, Potocki, Radawiec, Raduj, Rogowski, R\u00f3g, Rudy, Ruga\u0142a, Schab, Sk\u0142adaniec, Skorupa (Skorupski), Sk\u00f3ra (Skura), Skrzypa, Skubisz, Smo\u0142a, Sobo\u0144 (Soba\u0144, Soban), Soko\u0142owski, Solanin, Stec (Stecyk), Stelmach (Stelmaszek), Strzelec, Surmacz, Suszka (Soszka), Szady, Szatny, Szawara, Szeptuch, Szewc, Szostak, Szponar, \u015acierka (\u015acirka), \u015alusarz, \u015awist (\u015awistek), Toby\u0142a (Toby\u0142ka, Tobylczak), Torba, Twardziak (Twardy), Udrycki, Waleczko, Wasylik, Wnuk, Wolanin, Wo\u0142os, Wst\u0119pie\u0144 (St\u0119pie\u0144), Wszo\u0142a (Wczo\u0142a), Wujec, Zazga, Zubala (Zuba\u0142a), Zygmont (Zygmunt), \u017bmudzki, \u017bo\u0142dak.<\/p>\n\n\n\n<p>Pod koniec lat 40. XIX w. gospodarstwa byly u\u017cytkowane przez ch\u0142op\u00f3w nosz\u0105cych nast\u0119puj\u0105ce nazwiska: Bazylko, Bo\u0142ocinek, Brut, Brzozowski, Bury (6 rodzin), Cielica (2), Ciotuski, Dobosz (2), Dudek (2), Gmys, Gnida, Gorczy\u0144ski, Grela (3), Gura, Guz (2), Holko, Jedli\u0144ski, Kadamus, Kapu\u015bniak (6), Karpik, Kie\u0142bus (3), Kimak (4), Klalisz (5), Kleban, Klekacz, Ko\u0142odziejczyk, Kozak, Krawiec (2), Kr\u00f3l, Kuczy\u0144ski, Kukie\u0142ka (5), Kulesza, Kulik (10), Kurys (3), Kurzy\u0144ski (2), Kuzma, Lis, Litfin, Litwin (5), Luchowski, \u0141azarczyk (3), \u0141azorczyk, \u0141ubiarz, Maciocha, Marchwiany, Marzec (11), Mazur, Mici\u0144ski, Mielnik (11), Mieszaja, Mokrocz (2), Mostowski, Mr\u00f3z, Muca, Naklicki, Nieczaja, Noprak, Obsza\u0144ski, Ogon, Oleszczak, Ostasz, Oszajca, Oszmaniec (2), Pawluk (4), Pieczykolan (11), Pi\u0142at, Popko, Porada, Pruga\u0142a, Przykaza, Ro\u017ca\u0144ski, Rudy (4), Rug, Samo\u0142a, Schab (2), Sikorski, Skradaniec, Skubisz, Skura (8), Smo\u0142a, Soba\u0144 (3), Sobek, Socha, Surmacz (3), Syka\u0142a, Szawara (8), Szek\u0142uch, Szeptuch, Szponar, Szyde\u0142ko, \u015awist (2), Ta\u0142anda (2), Was\u0105g (2), Wasylyk, Wolanin, Wr\u00f3bel, Wszo\u0142a (9), Wujec (6), Zdzioch (2), Zuba\u0142a i Zygmunt (5). Ponadto w Tereszpolu byli obecni cha\u0142upnicy nosz\u0105cy nast\u0119puj\u0105ce nazwiska: Dudek, Krul, Mazurek, Szponar i Zem\u0142a. <\/p>\n\n\n\n<p>W\u0142a\u015bcicielami grunt\u00f3w w wyniku uw\u0142aszczenia z 1864 r. stali si\u0119 w\u0142o\u015bcianie nosz\u0105cy m.in. nast\u0119puj\u0105ce nazwiska: Bil, Bo\u0142ociuch, Brod, Brzozowski, Bury (7 rodzin), Cielica (5), Cios, Dobosz (2), Dudek (3), Gmyz, Gorczy\u0144ski, Grabias, Grela, Gucz, Gura, Holko (2), Iwa\u0144czuk, Kadamus, Kapka, Kapu\u015bniak (8), Kie\u0142bus (2), Kimak (3), Kleban (2), Klekacz, K\u0142alicz (2), Kozak, Krawiec (2), Kr\u0119t, Kr\u00f3l (3), Kuczma, Kukie\u0142ka (5), Kulasza (2), Kulik (11), Kurys (2), Kurzy\u0144ski (4), Lis, Litwin (5), Luchowski, \u0141azorczyk (5), \u0141ubiarz, Maciocha (2), Malec, Marchwiany, Marzec (11), Mas\u0142owski, Mazur, Mazurek (3), Miarowski, Mici\u0144ski, Mielnik (12), Mokrosz (2), Mr\u00f3z, Naklicki, Nieczaja (2), Nowak, Obsza\u0144ski, Ogon, Oleszczak, Ostasz, Oszajca, Oszmaniec (2), Paczos, Pawluk (3), Pieczykolan (10), Pi\u0142at, Popko, Przykaza (2), Radawiec, Radzik, Rokoszewski, Rudy (4), Ruga\u0142a, Rybak, Schab, Sikorski, Sitarz, Sk\u0142adaniec (3), Skubisz (2), Skura (8), Smo\u0142a (2), Soba\u0144 (2), Socha, Surmacz (5), Szawara (7), Szeptuch (2), Szponar (3), Szyde\u0142ko, \u015awist (2), Ta\u0142anda (2), Was\u0105g (3), Wolanin (3), Wr\u0119biak, Wszo\u0142a (11), Wujec (5), Zdzioch, Zubala i Zygmunt (5).<\/p>\n\n\n\n<p>Pod koniec lat 40. XX w. w Tereszpolu-Zygmuntach funkcjonowa\u0142o 157 gospodarstw rolnych o areale od 1 do 17,7 hektara. Stanowi\u0142y one w\u0142asno\u015b\u0107 os\u00f3b nosz\u0105cych nast\u0119puj\u0105ce nazwiska: Belcarz, Borowiec, Borsuk, Bury (4 rodziny), B\u017adziuch (4), Cielica, Gie\u0142ma, Gmyz (2), G\u00f3ra, Grabias, Haczykowski, Kadamus, Kapka, Kapu\u015bniak (5), Karpik, Ko\u0142odziej (5), Kotwis (3), Kowal, Kozak, Kularza (2), Kulik (4), Kur, Kurys, Lewandowski (5), Litwin (3), \u0141azorczyk, Maciocha (7), Malec, Marchwiany, Marzec (7), Mici\u0144ski (2), Mielnik (9), Mostowski, Mr\u00f3z, Nowak, Osuch, Ozga (3), Paczos (3), Paluch (2), Pawe\u0142czuk (2), Pawluk (3), Pi\u0142at, Rudy (2), Sitarz, Skiba, Sk\u0142adaniec (2), Sk\u00f3ra (6), Soba\u0144 (2), Stoczy\u0144ski, Surmacz (2), Szawara (4), Szeptuch, Szponar (5), \u015awist, Ta\u0142anda, Was\u0105g (2), Wolanin (3), Wszo\u0142a (10), Wujec (3), Zubala (2), Zygmunt (10) i \u0179dzieb\u0142o [APZ, Akta gminy Tereszpol, sygn. 55, passim].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Archeologia o najdawniejszym osadnictwie<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><a><\/a> W okresie mi\u0119dzywojennym na terenie Tereszpola (brak danych, kt\u00f3rej miejscowo\u015bci dotyczy: Tereszpol-Kukie\u0142ki, -Zaorenda, &#8211; Zygmunty) odkryto przypadkowo gr\u00f3b skrzynkowy zbudowany z p\u0142yt granitowych kultury amfor kulistych (neolit), z kt\u00f3rego mia\u0142a si\u0119 zachowa\u0107 siekiera krzemienna (zagin\u0119\u0142a) [Nosek 1955, 104; tak\u017ce 1957, 240].<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>W trakcie systematycznych bada\u0144 powierzchniowych w ramach AZP w roku 1998 i 2001 odkryto 12 stanowisk. Na podstawie zebranych fragment\u00f3w ceramiki naczyniowej oraz nielicznych zabytk\u00f3w krzemiennych o charakterze odpadkowym, wyr\u00f3\u017cniono \u015bladowe osadnictwo pradziejowe z epoki br\u0105zu (kultura trzcinieckiej, kultura \u0142u\u017cycka, r\u00f3wnie\u017c faza nieznana), okresu rzymskiego (kultura przeworska), tak\u017ce czas\u00f3w historycznych w zakresie od XVI do XVIII w. i p\u00f3\u017aniejszych. Ostanie \u015blady osadnicze \u2013 powi\u0105zane ze zlokalizowan\u0105 osad\u0105? \/ siedliskiem? dotycz\u0105 bli\u017cej nieokre\u015blonej aktywno\u015bci gospodarczej, np. zwi\u0105zanej z upraw\u0105 p\u00f3l, hodowl\u0105, pasterstwem, gospodark\u0105 le\u015bn\u0105 [NID, AZP obszary: 91-84, 92-84 i 92-85].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Pierwsza wzmianka o osadzie<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Wie\u015b pod pocz\u0105tkow\u0105 nazw\u0105 Terespol zosta\u0142a za\u0142o\u017cona w 1715 r. przy trakcie z Tarnogrodu do Szczebrzeszyna, o czym wyra\u017anie zapisano w <em>Opisaniu urbarialnym gromady tereszpolskiej<\/em> z 1789 r., a mianowicie: \u201eta wie\u015b zacz\u0119\u0142a si\u0119 fundowa\u0107 w roku 1715, wydobywaj\u0105c grunt\u00f3w z las\u00f3w za pozwoleniem dziedzica, j[a\u015bnie] w[ielmo\u017cnego] Tomasza [J\u00f3zefa] Zamoyskiego\u201d [APL AOZ 163, 28]. Potwierdza to inwentarz wsi z 1744-1745 r., \u017ce \u201eta wie\u015b od lat blisko trzydziestu fundowa\u0107 si\u0119 zacz\u0119\u0142a\u201d [APL AOZ 1541, 78-79]. Myli si\u0119 zatem archiwista ordynacki Miko\u0142aj Stworzy\u0144ski, oko\u0142o 1834 r. pisz\u0105c: \u201ewie\u015b osiad\u0142a na gruncie w\u0142o\u015bci szczebrzeskiej oko\u0142o roku 1690\u201d [Stworzy\u0144ski 1834, 67], a co zosta\u0142o obecnie powielone w <em>Gminnym Programie Opieki nad Zabytkami w Gminie Tereszpol<\/em> ze stycznia 2024 r. [https:\/\/edziennik.lublin.uw.gov.pl\/WDU_L\/2024\/961\/oryginal\/akt, s. 26, 28].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">W\u0142a\u015bciciele <\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Wie\u015b powsta\u0142a na gruntach Ordynacji Zamojskiej. Uprawiane pola, \u0142\u0105ki i ogrody formalnie by\u0142y w\u0142asno\u015bci\u0105 ordynat\u00f3w Zamoyskich, a u\u017cytkuj\u0105cy je ch\u0142opi byli w zamian zobowi\u0105zani do uiszczania szeregu stosownych op\u0142at oraz renty odrobkowej (pa\u0144szczyzny) w folwarkach pa\u0144skich. W XVIII w. w\u00f3jtami dworskimi w Tereszpolu byli m.in.: w 1723, 1730 i 1739 r. Bart\u0142omiej Kury\u015b, w 1748 r. Piotr Sobo\u0144, w 1750 r. Jakub Ruga\u0142a, za\u015b w 1789 r. Adam \u015awist [APL AOZ 163, 13; AOZ 1541, 99, 150, 220, 300, 317].<\/p>\n\n\n\n<p>Pod koniec lat 40. XIX w. istnia\u0142o tutaj 227 gospodarstw o powierzchni od 3 do 36,5 morgi. Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 po og\u0142oszeniu przez rz\u0105d carski ukaz\u00f3w uw\u0142aszczeniowych 2 marca 1864 r. Zapewni\u0142 on mo\u017cliwo\u015b\u0107 uzyskania grunt\u00f3w na w\u0142asno\u015b\u0107 wszystkim tym, kt\u00f3rzy do tej pory je u\u017cytkowali, jak r\u00f3wnie\u017c bezrolnym. W ten spos\u00f3b pojawi\u0142a si\u0119 pe\u0142noprawna w\u0142asno\u015b\u0107 w\u0142o\u015bcia\u0144ska w Tereszpolu. Struktura w\u0142asno\u015bci ch\u0142opskiej zosta\u0142a ostatecznie okre\u015blona z chwil\u0105 sporz\u0105dzenia tabeli likwidacyjnej w dniu 18 maja 1866 r. Powsta\u0142o 243 gospodarstwa o powierzchni od 0,8 do 40,5 morgi.  Nale\u017cy doda\u0107, \u017ce Zamoyscy na rzecz w\u0142o\u015bcian z Tereszpola utracili 4447 m\u00f3rg i 227 pr\u0119t\u00f3w ziemi (w tym znajdowa\u0142o si\u0119 435 m\u00f3rg i 251 pr\u0119t\u00f3w nieu\u017cytk\u00f3w). Otrzymali za to odszkodowanie w wysoko\u015bci 29181,17 rubla [APL, ZTL, sygn. 3475; AOZ, sygn. 2975].<\/p>\n\n\n\n<p>Przyrost liczby mieszka\u0144c\u00f3w w Tereszpolu na prze\u0142omie XIX i XX w. spowodowa\u0142 powolny proces rozdrobnienia grunt\u00f3w prywatnych posiadanych przez miejscowych w\u0142o\u015bcian. Sytuacja ta r\u00f3wnie\u017c mia\u0142a miejsce w okresie mi\u0119dzywojennym. Ostatecznie wp\u0142yw na ukszta\u0142towanie si\u0119 struktury w\u0142asno\u015bciowej mia\u0142a reforma rolna z 6 wrze\u015bnia 1944 r. og\u0142oszona przez Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego. Nast\u0105pi\u0142o wtedy odebranie rodzinie Zamoyskich resztek posiadanych maj\u0105tk\u00f3w ziemskich w okolicach Tereszpola. W r\u0119ce w\u0142o\u015bcian przekazano grunty orne, za\u015b obszary le\u015bne zosta\u0142y upa\u0144stwowione. W ten spos\u00f3b nast\u0105pi\u0142 kres istnienia Ordynacji b\u0119d\u0105cej w\u0142asno\u015bci\u0105 Zamoyskich [Kozaczka, 152\u2013161]. <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Stosunki etniczne i wyznaniowe<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><strong>Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W XVIII stuleciu katolicy stanowili wi\u0119kszo\u015b\u0107 miejscowej ludno\u015bci, nie posiadaj\u0105c jednak w\u0142asnej \u015bwi\u0105tyni. Od 1720 r. nale\u017celi do prowadzonej przez franciszkan\u00f3w parafii w G\u00f3recku. Tam te\u017c z nadania ordynata Tomasza J\u00f3zefa Zamoyskiego oddawali dziesi\u0119cin\u0119 w wysoko\u015bci 45 z\u0142p rocznie. Parafia wchodzi\u0142a w sk\u0142ad dekanatu zamojskiego rzymskokatolickiej diecezji che\u0142mskiej [APL AOZ 163, 30; Kumor-Mielnik 2010, 67].<\/p>\n\n\n\n<p>Z chwil\u0105 powstania Ksi\u0119stwa Warszawskiego wyznawcy Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego zamieszkuj\u0105cy Tereszpol, b\u0119d\u0105cy nadal wiernymi parafii G\u00f3recko, znale\u017ali si\u0119 w strukturach dekanatu tarnogrodzkiego diecezji lubelskiej. W przynale\u017cno\u015bci parafialnej nie nast\u0105pi\u0142y zmiany nawet w okresie przekszta\u0142ce\u0144 administracyjnych na szczeblu dekanat\u00f3w (G\u00f3recko znalaz\u0142o si\u0119 w sk\u0142adzie dekanatu bi\u0142gorajskiego w latach 1867\u20131918) i parafii po upadku powstania styczniowego [APL, ASCPRK w Gorecko, sygn. 1\u201399, passim; APZ, ASCPRK w G\u00f3recku, sygn. 1\u201341, passim]. Pos\u0142ug religijnych mieszka\u0144com Tereszpola do 1865 r. udzielali cz\u0142onkowie zakonu franciszkan\u00f3w, kt\u00f3rzy zajmowali stanowiska proboszcz\u00f3w w G\u00f3recku. Byli to m.in. Sykstus Utkowski, Fidelis Brudnicki, Tomasz Wyszkowski i Teodor Kryszewski [APL, ASCPRK w Gorecku, sygn. 51, s. 142]. Od 1865 r. funkcj\u0119 t\u0119 sprawowali nast\u0119puj\u0105cy ksi\u0119\u017ca: Franciszek Klicki (1865\u201329 I 1899) i Wiktoryn Polikarp Kwarci\u0144ski (1899\u20131918) [AAL, KGL, sygn. Rep 60 VI B 83, k. 6\u20136v, 9; APZ, ASCPRK w G\u00f3recku, sygn. 1\u201345, passim]. <\/p>\n\n\n\n<p>10 lutego 1919 r. zosta\u0142a erygowana parafia rzymskokatolicka w Tereszpolu. Jej \u015bwi\u0105tyni\u0105 parafialn\u0105 zosta\u0142a dotychczasowa cerkiew prawos\u0142awna (do 1875 r. cerkiew greckokatolicka). By\u0142a ona rekoncyliowana w 1918 r. i otrzyma\u0142a wezwanie Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej. Mieszka\u0144cy Tereszpola znale\u017ali si\u0119 w jurysdykcji miejscowego proboszcza. Funkcj\u0119 t\u0119 w pierwszym p\u00f3\u0142wieczu istnienia parafii pe\u0142nili nast\u0119puj\u0105cy ksi\u0119\u017ca: Antoni Koty\u0142\u0142o (1918\u20131919), Jan J\u00f3\u017awiak (1919\u20131928), Julian Kili\u0144ski (1928\u20131944), Franciszek Sysa (1944\u20131947), Hieronim \u015awi\u015b (1947) i Feliks G\u0105ska (1947\u20131968). W okresie mi\u0119dzywojennym pocz\u0105tkowo parafia w Tereszpolu wchodzi\u0142a w sk\u0142ad dekanatu szczebrzeszy\u0144skiego diecezji lubelskiej. W latach 30. XX w. obj\u0119ta zosta\u0142a jurysdykcj\u0105 dziekana zamojskiego. Przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej na terenie parafii funkcjonowa\u0142o Stowarzyszenie \u017bywego R\u00f3\u017ca\u0144ca i Trzeci Zakon \u015bw. Franciszka [APZ, ASCPRK w Tereszpolu, sygn. 1\u20134, passim; Catalogus ecclesiarum 1920, 191\u2013192; Catalogus ecclesiarum 1928, 77; Spis ko\u015bcio\u0142\u00f3w 1939, 218\u2013219; Spis ko\u015bcio\u0142\u00f3w 1948, 154; https:\/\/www.pslava.info\/TereshpolS_CerkPokrovy,100536.html [dost\u0119p: 30.10.2024]].<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ko\u015bci\u00f3\u0142 greckokatolicki<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Greckokatolicka (unicka) spo\u0142eczno\u015b\u0107 ruska w Tereszpolu w XVIII w. stanowi\u0142a oko\u0142o trzeciej cz\u0119\u015bci og\u00f3\u0142u mieszka\u0144c\u00f3w wsi. Wywodzi\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie od osadnik\u00f3w z po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Ordynacji Zamojskiej, przyby\u0142ych najcz\u0119\u015bciej zza Tanwi. Unici, mimo i\u017c stanowili mniejszo\u015b\u0107, posiadali w\u0142asn\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119. Drewniana cerkiew parafialna powsta\u0142a najprawdopodobniej zaraz po za\u0142o\u017ceniu wsi w 1715 r. z fundacji ordynackiej, a jako ju\u017c istniej\u0105ca by\u0142a wymieniana w inwentarzach z 1723 i 1740 r., a tak\u017ce i w p\u00f3\u017aniejszych. Wedle W. Ko\u0142buka by\u0142a p.w. \u015bw. Praksedy (Paraskewii). Posiada\u0142a niewielkie uposa\u017cenie w tutejszych gruntach. Administracyjnie przynale\u017ca\u0142a do dekanatu szczebrzeskiego unickiej diecezji che\u0142mskiej [APL AOZ 1541, 8, 84, 221; Stworzy\u0144ski 1834, 67, 366; Ko\u0142buk 1998, 303]. Opisanie ordynackich \u015bwi\u0105ty\u0144 z 1808 r. okre\u015bla stan tereszpolskiej cerkwi jako zadowalaj\u0105cy: \u201eta z drzewa pod gontami, zewn\u0105trz tarcicami oszalowana. Nowo pobita i do\u015b\u0107 dobra. Zda\u0142oby si\u0119 j\u0105 jednak podmurowa\u0107, poniewa\u017c piasek drzewo \u017cre. I dykt\u0105 w niej oszalowa\u0107, niemniej pobitk\u0119 doko\u0144czy\u0107\u201d. Natomiast w gorszej kondycji znajdowa\u0142y si\u0119 zabudowania drewnianej plebanii, bowiem by\u0142a ona \u201ecz\u0119\u015bci\u0105 drankami, cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cerdziami ogrodzona. W niej dom mieszkalny pod dranicami, o izbicy i komorze, bez komina nad dach wyprowadzonego. By\u0142by mo\u017ce dobry jeszcze, tylko nale\u017cy go pobi\u0107 gontami, komin wymurowa\u0107 i pod\u0142og\u0119 da\u0107 [&#8230;]. Stod\u00f3\u0142ka z chlewikiem razem pod s\u0142om\u0105 [strzech\u0105], stara, dach si\u0119 wali\u201d. Taki stan plebanii tereszpolskiej by\u0142 powodem, \u017ce paroch mieszka\u0142 przy cerkwi w Czarnymstoku, filialnej wobec parochii w Tereszpolu [BN, BOZ 2019, 61].<\/p>\n\n\n\n<p>Dane z 1810 r. potwierdzaj\u0105 uprzedni\u0105 przedrozbiorow\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107 administracyjn\u0105 cerkwi do dekanatu szczebrzeskiego i diecezji che\u0142mskiej. Podaj\u0105 jednak, \u017ce by\u0142a p.w. Opieki Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny, do kt\u00f3rej nadal nale\u017ca\u0142a filia w Czarnystoku. Parafia w Tereszpolu kierowana by\u0142a przez proboszcz\u00f3w i administrator\u00f3w. Funkcj\u0119 te w latach 1810\u20131875 pe\u0142nili: Antoni Teodorowicz (1810\u20131816), Stefan Lebedy\u0144ski (1816\u20131821), Antoni Chodonowski (1821\u20131826), Eliasz Sajkiewicz (1826\u20131834), Demetriusz Za\u0144ski (1834\u20131836) i Micha\u0142 Bojarski (1836\u20131875). Parafia uposa\u017cona by\u0142a gruntami o powierzchni przesz\u0142o 86 m\u00f3rg. W pierwszej po\u0142owie XIX w. funkcjonowa\u0142a cerkiew drewniana. Z powodu z\u0142ego stanu technicznego na prze\u0142omie lat 40. i 50. XIX w. wniesiono cerkiew murowan\u0105. Oddano j\u0105 do u\u017cytku w 1852 r. Nast\u0119pnie w latach 1855\u20131856 jej dach zosta\u0142 pokryty blach\u0105. Pod koniec lat 50. XIX w. w Tereszpolu obecnych by\u0142o 503 wyznawc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a unickiego. W ko\u0144cu grudnia 1865 r. parafia liczy\u0142a 1072 osoby (518 m\u0119\u017cczyzn i 554 kobiety). Wierni Ko\u015bcio\u0142a greckokatolickiego w Tereszpolu nosili m.in. nast\u0119puj\u0105ce nazwiska: Brud, Bury, Celica, Dobosz, Grela, Ju\u015bko, Kadamus, Kapka, Kimak, Kleban, Ko\u0142odziej, Krawiec, Kr\u0119t, Kuczma, Kulik, Kurys, Kurzy\u0144ski, \u0141azorczyk, Macha\u0142a, Mielnik, Mostowski, Mr\u00f3z, Nied\u017awied\u017a, Oleszczak, Ostasz, Panas, Piezik, Pi\u0142at, Popko, Rudy, Sk\u0142adaniec, Soba\u0144, Surmacz, Szawara, Szeptucha, Szponar, Szuper, Szyde\u0142ko, Ta\u0142nda, Terejko, Wasylak, Wszo\u0142a, Zy\u0144, \u017bo\u0142dak. Funkcj\u0119 psalmisty pe\u0142nili m.in. Stefan Radzik i Micha\u0142 Radzik za\u015b obowi\u0105zki starosty cerkiewnego piastowa\u0142a Jan Zubala. W maju 1875 r. nast\u0105pi\u0142 kres istnienia cerkwi greckokatolickiej w Tereszpolu. Sta\u0142a si\u0119 ona \u015bwi\u0105tyni\u0105 rosyjskiej cerkwi prawos\u0142awnej [RGIA, fond 821, opis 4, die\u0142o 640, k. 115\u2013115v; die\u0142o 641, k. 1\u20131v; die\u0142o 1175, k. 1\u20132v; APL, ChKGK, sygn. 226, s. 32, 53\u201354; sygn. 535, passim; ASCPGK w Tereszpolu, sygn. 1\/50, passim; sygn. 1\/51; sygn. 1\/55, passim; sygn. 2.4\/47, passim; sygn. 2.4\/48, passim; S\u0119czyk, Duchowie\u0144stwo, 755].<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ko\u015bci\u00f3\u0142 prawos\u0142awny<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W 1875 r. istniej\u0105ca parafia greckokatolicka w Tereszpolu zosta\u0142a przekszta\u0142cona w parafi\u0119 prawos\u0142awn\u0105. Jej pierwszym proboszczem zosta\u0142 dotychczasowy paroch unicki Micha\u0142 Bojarski (1875\u20131878). Kolejnymi proboszczami parafii prawos\u0142awnej w Tereszpolu byli: Seweryn Mogilnicki (1878\u20131896), Bazyli Teodorowicz (1896\u20131905), W\u0142odzimierz \u0141ukasiuk (1905\u20131913), Emilian Lewicki (1913\u20131915) i Piotr Struk (1915\u20131918). Ten ostatni przebywa\u0142 od czerwca 1915 r. na uchod\u017astwie w g\u0142\u0119bi Rosji. Parafia ta znajdowa\u0142a si\u0119 w strukturach: w latach 1875\u20131898 prawos\u0142awnego dekanatu zamojskiego diecezji che\u0142msko-warszawskiej; w latach 1899\u20131905 prawos\u0142awnego I dekanatu bi\u0142gorajskiego diecezji che\u0142msko-warszawskiej, w latach 1905\u20131918 prawos\u0142awnego I dekanatu bi\u0142gorajskiego diecezji che\u0142mskiej. Parafia prawos\u0142awna w Tereszpolu przesta\u0142a oficjalnie istnie\u0107 po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. W latach 1875\u20131915 cerkiew prawos\u0142awn\u0105 w Tereszpolu poddawano drobnym remontom. Najwi\u0119ksza inwestycja zosta\u0142a przeprowadzono w 1884 r., kiedy wzniesiono ogrodzenie wok\u00f3\u0142 cerkwi i dzwonnicy. W 1877 r. odnotowano 430 wiernych wyznania prawos\u0142awnego. Liczba ta stopniowo wzrasta\u0142a by osi\u0105gn\u0105\u0107 w 1904 r. warto\u015b\u0107 1088 os\u00f3b. Jednak przywi\u0105zanie wi\u0119kszo\u015bci parafian do prawos\u0142awia by\u0142o iluzoryczne. Wierni Ko\u015bcio\u0142a greckokatolickiego zmuszeni do przyj\u0119cia prawos\u0142awia w 1875 r. po og\u0142oszeniu tzw. ukazu tolerancyjnego (30 kwietnia 1905 r.) bardzo szybko dokonali konwersji do Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego. W 1906 r. odnotowano jedynie 113 osoby wyznania prawos\u0142awnego w Tereszpolu. Do wybuchu I wojny \u015bwiatowej stopniowo ubywa\u0142o wyznawc\u00f3w prawos\u0142awia. W 1914 r. odnotowano 103 osoby prawos\u0142awne w Tereszpolu. Wkr\u00f3tce (czerwiec 1915 r.) cz\u0119\u015b\u0107 z nich uda\u0142a si\u0119 na uchod\u017astwo w g\u0142\u0105b Rosji. Pierwszy spis powszechny w Polsce z 1921 r. odnotowa\u0142 obecno\u015b\u0107 34 os\u00f3b wyznania prawos\u0142awnego w Tereszpolu. Co ciekawe a\u017c 33 osoby z tej grupy zadeklarowali narodowo\u015b\u0107 polsk\u0105, za\u015b 1 \u2013 ukrai\u0144sk\u0105. W kolejnych dekadach dosz\u0142o do ca\u0142kowitego zaniku prawos\u0142awia w Tereszpolu. Wp\u0142yw mia\u0142y na to kolejne konwersje na rzymski katolicyzm [APL, KPCh, KV, sygn. 162, s. 113; sygn. 164, s. 108; sygn. 169, s. 82; sygn. 1004, s. 159; APZ, ASCPP w Tereszpolu, sygn. 1\u201335, passim; Skorowidz, IV, s. 137].<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wyznanie moj\u017ceszowe (\u017bydzi)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Wraz z szybkim rozwojem wsi w po\u0142owie XVIII w. w Tereszpolu pojawi\u0142a si\u0119 spo\u0142eczno\u015b\u0107 wyznania moj\u017ceszowego, kt\u00f3rej obecno\u015b\u0107 by\u0142a jak zwykle zwi\u0105zana z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 handlow\u0105. Podatkowy spis austriacki z 1800 r. wykazywa\u0142 tutaj 5 dom\u00f3w i 23 \u017byd\u00f3w wobec 1462 chrze\u015bcijan [AN Kr., Teki Schneidera 1875, 212]. W nast\u0119pnych dziesi\u0119cioleciach liczba ludno\u015bci \u017cydowskiej uleg\u0142a pewnemu zmniejszeniu, co dotyczy\u0142o zreszt\u0105 tak\u017ce i miejscowych chrze\u015bcijan. W 1904 r. odnotowano obecno\u015b\u0107 17 os\u00f3b narodowo\u015bci \u017cydowskiej (dodatkowo w folwarku Por\u0119by 3 osoby). Prawie dwukrotnie wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 os\u00f3b wyznania moj\u017ceszowego odnotowa\u0142 pierwszy spis powszechny w Polsce w 1921 r. W Tereszpolu obecnych by\u0142o 29 os\u00f3b narodowo\u015bci \u017cydowskiej, za\u015b w Por\u0119bach 6 os\u00f3b. Kres funkcjonowania ludno\u015bci \u017cydowskiej nast\u0105pi\u0142 w czasie II wojny \u015bwiatowej, kiedy zostali poddani eksterminacji przez okupanta niemieckiego [Spravochnaya, 175\u2013176; Skorowidz, IV, 137].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">O\u015bwiata<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Pierwsza plac\u00f3wka o\u015bwiatowa w Tereszpolu pojawi\u0142a si\u0119 w ko\u0144cu lat 60. XIX w. Nosi\u0142a ona miano 1-klasowej unickiej szko\u0142y elementarnej. W latach 70. XIX w. uleg\u0142a przekszta\u0142ceniu w gminn\u0105 1-klasow\u0105 szko\u0142\u0119 elementarn\u0105 w Tereszpolu. Z racji obecno\u015bci na terenie gminy Tereszpolu by\u0142ej ludno\u015bci greckokatolickiej (od 1875 r. prawos\u0142awnej) ta plac\u00f3wka o\u015bwiatowa by\u0142a obsadzana wy\u0142\u0105cznie nauczycielami wyznania prawos\u0142awnego i pochodzenia rosyjskiego. Na tym stanowisku pracowali m.in. Iwan \u0141omazki, Piotr Martynow, Aleksander Ka\u0142asznikowcz czy Filip Wo\u0142odik [APL, Dyrekcje Szkolne, Akta Personalne Nauczycieli, sygn. 1722, passim; sygn. 1832, passim; sygn. 3303, passim; Pamyatnaya knizhka Lyublinskoy gubernii na 1901 god, 176]. <\/p>\n\n\n\n<p>W 1913 r. w\u0142adze rosyjskie przyst\u0105pi\u0142y do rozbudowy sieci szkolnictwa elementarnego na terenie Kr\u00f3lestwa Polskiego. Spowodowa\u0142o to otwarcie w Tereszpolu kilku nowych szk\u00f3\u0142 pocz\u0105tkowych. Istniej\u0105ca gminna szko\u0142a 1-klasowa zosta\u0142a przekszta\u0142cona w 2-klasow\u0105 szko\u0142\u0119 elementarn\u0105 (nauczyciel Piotr \u0141ysenko) oraz utworzono trzy szko\u0142y elementarne nr 1 (nauczyciel Marcin Sa\u0107), nr 2 (nauczycielka Maria Korolczuk) i nr 3 (nauczyciel Wasyl Gistrikow). Wymienione plac\u00f3wki o\u015bwiatowe zosta\u0142y ewakuowane w g\u0142\u0105b Rosji w czerwcu 1915 r. [APL, Dyrekcje Szkolne, Akta Szk\u00f3\u0142, sygn. 5596\u20135601, passim; Kholmskaya guberniya. 1914 god, 238]. Opanowanie teren\u00f3w Lubelszczyzny przez wojska austro-w\u0119gierskie i po ustanowieniu administracji okupacyjnej pojawi\u0142a si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 tworzenia m.in. szk\u00f3\u0142 elementarnych z j\u0119zykiem polskim jako j\u0119zykiem nauczania. Taka te\u017c szko\u0142a pojawi\u0142a si\u0119 na podstawie decyzji w\u0142adz okupacyjnych od roku szkolnego 1916\/1917 w Tereszpolu-Zygmuntach. Ta szko\u0142a koedukacyjna zosta\u0142a przej\u0119ta przez polskie struktury o\u015bwiatowe dzia\u0142aj\u0105ce pod auspicjami Rady Regencyjnej z dniem 1 listopada 1917 r. Do tej plac\u00f3wki o\u015bwiatowej ucz\u0119szcza\u0142y dzieci z Tereszpola-Zygmunt\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n<p>W okresie mi\u0119dzywojennym na stanowisku nauczyciela pracowali m.in.: Anna Kocan, Aniela Pieni\u0105\u017cek, Maria Ki\u015blik i Wanda Ja\u015bkiewcz. Nale\u017cy doda\u0107, \u017ce r\u00f3wnie\u017c od roku szkolnego 1916\/1917 funkcjonowa\u0142a jeszcze jedna szko\u0142a 1-klasowa koedukacyjna w Tereszpolu-Zygmuntach. Funkcj\u0119 nauczycielki zajmowa\u0142a tam Maria Ki\u015blik. Szko\u0142a ta w 1929 r. zosta\u0142a skomasowana z plac\u00f3wk\u0105 o\u015bwiatow\u0105 w Tereszpolu-Kukie\u0142kach (na Piaskach) [APZ, ISZ, sygn. 450, k. 75\u201376]. W czasie okupacji niemieckiej w Tereszpolu-Zygmuntach dzia\u0142a\u0142a polska szko\u0142a ludowa. Po wyzwoleniu, od wrze\u015bnia 1944 r., zdecydowano si\u0119 na utworzenie jednej szko\u0142y zbiorczej w Tereszpolu, do kt\u00f3rej zacz\u0119\u0142y ucz\u0119szcza\u0107 dzieci z Tereszpola-Zaorendy, Tereszpola-Kukie\u0142ek i Tereszpola-Zygmunt\u00f3w. Ta koedukacyjna plac\u00f3wka o\u015bwiatowa w roku szkolnym 1944\/1945 by\u0142a III stopnia z 5-osobow\u0105 kadr\u0105 pedagogiczn\u0105. Rok p\u00f3\u017aniej zatrudniano w niej ju\u017c 6 nauczycieli, za\u015b od roku szkolnego 1947\/1948 \u2013 9 nauczycieli. Na stanowiskach nauczycieli po 1944 r. byli zatrudnieni m.in. Leopold Dudek, Maria Kusyk, Stanis\u0142awa Turczyn, Maria Grodzicka i Katarzyna W\u00f3jtowicz [APZ, ISZ, sygn. 524, passim; Akta gminy Tereszpol, sygn. 12, s. 9].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Informacje statystyczne, gospodarka w dziejach<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Za\u0142o\u017cona w 1715 r., wie\u015b pocz\u0105tkowo bardzo szybko si\u0119 rozwija\u0142a i zwi\u0119ksza\u0142a si\u0119 liczba jej ludno\u015bci. Austriacki spis podatkowy z 1786 r. w \u201eTerespolu z Budziarzami\u201d wykazywa\u0142 a\u017c 303 domy z 1635 mieszka\u0144cami. Kolejne spisy wykazywa\u0142y ju\u017c tendencje nieco zni\u017ckowe, zapewne zwi\u0105zane z przej\u015bciowym kryzysem gospodarki folwarcznej, wywo\u0142anym zaniedbaniami dzier\u017cawc\u00f3w tych d\u00f3br ordynackich. Spis austriacki z 1800 r. podawa\u0142 292 domy i 1485 mieszka\u0144c\u00f3w, w tym 23 \u017byd\u00f3w [AN Kr., Teki Schneidera 1875, 28, 212], za\u015b wykaz z 1827 r. jeszcze mniej, bo 259 dom\u00f3w i 1263 mieszka\u0144c\u00f3w. W ci\u0105gu 18 lat (do 1844 r.) odnotowano zmniejszenie si\u0119 liczby domostw do 237. W po\u0142owie lat 60. XIX w. odnotowano obecno\u015b\u0107 238 dom\u00f3w i 1716 os\u00f3b. Cztery dekady p\u00f3\u017aniej dane urz\u0119dowy przynosz\u0105 informacj\u0119 o 415 domostwach i 3102 mieszka\u0144cach. Pierwszy spis powszechny przeprowadzony w wolnej Polsce w 1921 r. stwierdzi\u0142 obecno\u015b\u0107 490 dom\u00f3w i 2922 mieszka\u0144c\u00f3w. Zmniejszenie si\u0119 liczby mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142o przede wszystkim konsekwencj\u0105 I wojny \u015bwiatowej i pojawiaj\u0105cych si\u0119 chor\u00f3b epidemicznych. Podczas okupacji hitlerowskiej w 1943 r. w Tereszpolu-Zygmuntach by\u0142o 921 mieszka\u0144c\u00f3w [APL, Marsza\u0142ek Szlachty Guberni Lubelskiej, sygn. 167, s. 894\u2013895; Tabella, t. 2, 234; Spravochnaya, 176; Skorowidz, IV, 147; Amtliches, 37; Osi\u0144ski, Obw\u00f3d, 332].<\/p>\n\n\n\n<p>Przed powstaniem wsi w najbli\u017cszej okolicy istnia\u0142o kilka drobnych osad budziarskich, rozproszonych w\u015br\u00f3d las\u00f3w nad strumieniem Ratwica, zwanym te\u017c Starzyzna. Budziarze zwykle podejmowali r\u00f3\u017cne zaj\u0119cia le\u015bne (np. obr\u00f3bk\u0119 drewna czy maziarstwo), w mniejszym stopniu trudni\u0105c si\u0119 upraw\u0105 roli. Po zorganizowaniu wsi zdecydowanie wzr\u00f3s\u0142 udzia\u0142 zaj\u0119\u0107 rolnych, cho\u0107 s\u0142aba jako\u015b\u0107 gleby powodowa\u0142a upraw\u0119 mniej wymagaj\u0105cych zb\u00f3\u017c. W mniejszym te\u017c stopniu rozwija\u0142a si\u0119 hodowla zwierz\u0105t, zwykle na w\u0142asne potrzeby. Na miejscowe \u201emarne grunty piaszczyste\u201d narzeka\u0142a nawet administracja ordynacka. Mimo tego intensyfikowano wyrabianie nowin po karczunku las\u00f3w i zagospodarowywano nieu\u017cytki w okolicach zwanych D\u0142uga Woda, G\u00f3ra Sochowa i Bukowina [APL AOZ 1541, 24, 58, 77]. Z drugiej strony zacz\u0119\u0142y wzrasta\u0107 powinno\u015bci ch\u0142opskie. Jeszcze w 1723 i 1724 r. wszyscy osiadli w\u0142o\u015bcianie za uprawiane pola p\u0142acili tylko czynsze, jednak wkr\u00f3tce zarz\u0105d ordynacki nakazywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c odrabianie pa\u0144szczyzny, co z kolei napotyka\u0142o op\u00f3r ch\u0142opski. Ordynat Tomasz Antoni Zamoyski w 1740 r. makazywa\u0142 pisarzowi prowentowemu Zakrzewskiemu, aby zjecha\u0142 na rewizj\u0119 powinno\u015bci gromady tereszpolskiej \u201ei nale\u017cycie t\u0119 wie\u015b rozporz\u0105dzi\u0142 i inwentarzem opisa\u0142, kt\u00f3ry ch\u0142op ma pa\u0144szczyzn\u0119 robi\u0107, a kt\u00f3ry czynsz p\u0142aci\u0107\u201d. Wyra\u017anie zniecierpliwiony i poirytowany oporem rozkazywa\u0142 swym oficjalistom: \u201e\u017cebym ju\u017c wi\u0119cej od tej\u017ce gromady terespolskiej impertunii nie mia\u0142\u201d [APL AOZ 1541, 23, 232-242, 244-251]. W efekcie dopiero w 1745 r. uda\u0142o si\u0119 ch\u0142opom narzuci\u0107 stosunkowo niski wymiar pa\u0144szczyzny: jeden dzie\u0144 w tygodniu pa\u0144szczyzny sprz\u0119\u017cajnej (z wo\u0142em lub koniem) lub dwa dni pieszej. Mia\u0142a by\u0107 odrabiana w miejscowym folwarku, na Por\u0119bie, a sporadycznie tak\u017ce w Zwierzy\u0144cu. Poza tym ustalono czynsze od sznur\u00f3w, czyli grunt\u00f3w zagospodarowanych w lesie. W tym czasie Tereszpol nale\u017ca\u0142 do ordynackiego klucza zwierzynieckiego [APL AOZ 163, 28].<\/p>\n\n\n\n<p>Regulacja kwestii budziarzy po zarz\u0105dzeniach zaborczych w\u0142adz austriackich z 1782 r. nie zako\u0144czy\u0142a ich istnienia w najbli\u017cszej okolicy Tereszpola. Cho\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 budziarsk\u0105 uznawano za szkodliw\u0105 dla cennego materia\u0142u drzewnego, to wszak\u017ce z trudem nadal j\u0105 tolerowano. Utrzyma\u0142y si\u0119 wi\u0119c drobne le\u015bne osady Iwa\u0144czyk\u00f3w, Kukie\u0142k\u00f3w (tzw. Chorosne), Luchowskich, Sk\u00f3r\u00f3w (tzw. Skurowa Starzyzna lub Rakowa) i Wilkosy (Fusiarze) [R\u00f3g 2021, 199, 205].&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>We wsi funkcjonowa\u0142o kilka obiekt\u00f3w o charakterze przemys\u0142owym. Przede wszystkim znajdowa\u0142 si\u0119 tu jeden z wi\u0119kszych tartak\u00f3w ordynackich, w 1800 r. ju\u017c podupad\u0142y [Or\u0142owski 1963, 35; Ajewski 2010, 429]. W 1755 r. zbudowano browar, rych\u0142o jednak zaniedbany przez dzier\u017cawc\u00f3w, zawali\u0142 si\u0119 i w 1783 r. konieczna by\u0142a jego odbudowa, a w\u0142a\u015bciwie postawienie ca\u0142kiem nowego \u201ez drzewa kostkowego w w\u0119g\u0142y budowany, z dachem gontowym\u201d [APL AOZ 1541, 203; Stworzy\u0144ski 1834, 366]. Inwentarz z tego ostatniego roku wykazywa\u0142 te\u017c trzy m\u0142yny na rzeczce Ratwicy: jeden \u0141ubiarz\u00f3w o jednym kamieniu, drugi Sk\u00f3r\u00f3w o dw\u00f3ch ko\u0142ach (w kt\u00f3rym \u201ekamieni nie masz\u201d) oraz trzeci Paczos\u00f3w o jednym kamieniu. M\u0142yn Sk\u00f3r\u00f3w istnia\u0142 ju\u017c w 1740 r. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych obiekt\u00f3w nie przetrwa\u0142a d\u0142ugo i w \u015bwietle inwentarza z 1809 r. istnia\u0142y ju\u017c tylko dwa ma\u0142e m\u0142yny \u201ena Paczosach\u201d od strony G\u00f3recka, z kt\u00f3rych jeden \u201ez\u0142y na wodzie z bagien, drugi zupe\u0142nie zawalony na takiej\u017ce wodzie\u201d [APL AOZ 1541, 77; Stworzy\u0144ski 1834, 366].<\/p>\n\n\n\n<p>Nieco lepiej funkcjonowa\u0142y karczmy. W 1745 r. wymieniano w Terespolu tylko jedn\u0105 karczm\u0119, kt\u00f3rej arendarzem (dzier\u017cawc\u0105) by\u0142 \u017byd J\u00f3zef. W 1763 r. zbudowano drug\u0105 nad stawem, a w roku nast\u0119pnym jeszcze trzeci\u0105. Inwentarze z 1783 i 1808 r. wymieni\u0142y ich ju\u017c kilka: \u201enad jeziorem\u201d, \u201ena G\u00f3rce\u201d (zwan\u0105 te\u017c Gorczy\u0144ska), \u201egontow\u0105 na Piasku\u201d, \u201eArend\u0105 zwan\u0105\u201d, \u201ew borze u M\u0142ynk\u00f3w\u201d oraz \u201eausteri\u0119 na Panas\u00f3wce\u201d [APL AOZ 1541, 84; Stworzy\u0144ski 1834, 365-366].<\/p>\n\n\n\n<p>W Tereszpolu funkcjonowali przedstawiciele zawod\u00f3w rzemie\u015blniczych zwi\u0105zanych z potrzebami rolnictwa np. przed 1930 r.: kowalami byli Stanis\u0142aw Klimkowicz, Wincenty Klimkowicz, Jan Belcarz i J\u00f3zef Gumiela; m\u0142ynarzem Karol Krukowski; cie\u015blami Micha\u0142 \u0141azorczyk i Wojciech Ma\u0142yszek; szewcami Jan R\u00f3g i Franciszek Nowak [APL, AOZ, sygn. 8997\u20139002, passim; APZ, Akta gminy Tereszpol, sygn. 1, s. 1\u201319; sygn. 2, passim; sygn. 3, passim].<\/p>\n\n\n\n<p>Lasy okalaj\u0105ce Tereszpol by\u0142y kolejnym \u017ar\u00f3d\u0142em utrzymania mieszka\u0144c\u00f3w nieposiadaj\u0105cych gospodarstw rolnych. W\u0142adze Ordynacji Zamoyskich zatrudniali personel urz\u0119dniczy (s\u0142u\u017cba administracyjna, s\u0142u\u017cba le\u015bna) oraz robotnik\u00f3w najemnych pracuj\u0105cych w maziarni i przy wyrobie w\u0119gla drzewnego w Tereszpolu. Sytuacja taka mia\u0142a miejsce w XIX stuleciu i pierwszych trzech dekadach XX w. [APL, AOZ, sygn. 12460, passim; sygn. 12577, passim].<\/p>\n\n\n\n<p>Przed 1930 r. w Tereszpolu dzia\u0142a\u0142y r\u00f3wnie\u017c osoby zajmuj\u0105ce si\u0119 handlem. Obr\u00f3t towarami by\u0142 podstaw\u0105 utrzymania: Jana Joruka, Hackela Krykenera, Josefa Krykenera, Icka Herszenhorna, Hany Ganc, Herszki Cytryna, Antoniny Szymanowskiej, Romana Pszczo\u0142y i Ludwika Wojew\u00f3dzkiego [APZ, Akta gminy Tereszpol, sygn. 1, s. 1\u201319; sygn. 2, passim; sygn. 3, passim].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Zabytki <\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>W Tereszpolu-Zygmuntach zachowa\u0142o si\u0119 kilka zabytk\u00f3w kultury materialnej:<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 kapliczka domowa wykonana z drewna pochodz\u0105ca prawdopodobnie z okresu mi\u0119dzywojennego.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 figura kamienna, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z pi\u0119ciu element\u00f3w, zwie\u0144czona kutym krzy\u017cem \u017celaznym z wizerunkiem ukrzy\u017cowanego Jezusa Chrystusa pochodz\u0105ca z pocz\u0105tku XX w.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 figura kamienna, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z pi\u0119ciu element\u00f3w, zwie\u0144czona krzy\u017cem \u017celaznym pochodz\u0105ca z pocz\u0105tku XX w. [file:\/\/\/C:\/Users\/User\/Downloads\/gminna-ewidencja-zabytkow-dokument-zabytkow-nieruchomych%20(1).pdf dost\u0119p: 31.10.2024]].<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-Zygmunty-krzyz-02-683x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15252\" width=\"294\" height=\"441\" srcset=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-Zygmunty-krzyz-02-683x1024.jpg 683w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-Zygmunty-krzyz-02-200x300.jpg 200w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-Zygmunty-krzyz-02-768x1152.jpg 768w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-Zygmunty-krzyz-02-1024x1536.jpg 1024w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-Zygmunty-krzyz-02-1365x2048.jpg 1365w, https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Tereszpol-Zygmunty-krzyz-02-scaled.jpg 1707w\" sizes=\"auto, (max-width: 294px) 100vw, 294px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Krzy\u017c przydro\u017cny. Fot. Krzysztof Latawiec.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Wa\u017cne wydarzenia<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>W czerwcu 1931 r. w Tereszpolu wybuch\u0142 po\u017car, kt\u00f3ry strawi\u0142 80 domostw wraz z zabudowaniami gospodarczymi [\u201eDzie\u0144 Dobry!\u201d 1931, nr 149, s. 7; \u201eExpress Mazowiecki\u201d 1931, nr 152, s. 7].<\/p>\n\n\n\n<p>Od 17 do 26 wrze\u015bnia 1939 r. w rejonie Tereszpola toczy\u0142y si\u0119 walki wojsk polskich z oddzia\u0142ami niemieckimi. W dniach 26\u201327 wrze\u015bnia 1939 r. w Tereszpolu skapitulowa\u0142y oddzia\u0142y polskie dowodzone przez genera\u0142a brygady Emila Przedrzymirskiego-Krukowicza [G\u0142owacki, Dzia\u0142ania, 123, 125, 127, 143, 172].<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns comments-main-tabl is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-grid is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:100%\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ma\u0142e ojczyzny \u2013 strefa regionalist\u00f3w<\/h2>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, strategie rozwoju<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"faqs-title-middle faqs-title wp-block-heading\">Punkt 1<\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content faqs-content-middle is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-content-inside is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"faqs-title-middle faqs-title wp-block-heading\">Punkt  2<\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content faqs-content-middle is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-content-inside is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"faqs-title-middle faqs-title wp-block-heading\">Punkt 3<\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content faqs-content-middle is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column faqs-content-inside is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Samorz\u0105d, organizacje\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Ko\u015bcio\u0142y i zwi\u0105zki religijne\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">\u017bycie kulturalne<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">O\u015bwiata i szkolnictwo<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Sport<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Wybitne postacie\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Rodziny \u2013 pami\u0105tki<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Wspomnienia, albumy rodzinne\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Gospodarka &#8211; firmy i przedsi\u0119biorstwa<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Walory turystyczne<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Folklor\u200b<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-item is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"faqs-title wp-block-heading\">Miejsca pami\u0119ci<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns faqs-content is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"faqs-content-inside\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button btn-comments\" id=\"btn-comments\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\">Dodaj informacje<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns display-none is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\" id=\"comments-card\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-right is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-765c4724 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button close\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\"><i class=\"fas fa-times-circle\"><\/i>Zamknij<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n<div class=\"forminator-ui forminator-custom-form forminator-custom-form-1152 forminator-design--default  forminator_ajax\" data-forminator-render=\"0\" data-form=\"forminator-module-1152\" data-uid=\"6a3585b60f1d4\"><br\/><\/div><form\n\t\t\t\tid=\"forminator-module-1152\"\n\t\t\t\tclass=\"forminator-ui forminator-custom-form forminator-custom-form-1152 forminator-design--default  forminator_ajax\"\n\t\t\t\tmethod=\"post\"\n\t\t\t\tdata-forminator-render=\"0\"\n\t\t\t\tdata-form-id=\"1152\"\n\t\t\t\tenctype=\"multipart\/form-data\" data-color-option=\"default\" data-design=\"default\" data-grid=\"open\" style=\"display: none;\"\n\t\t\t\tdata-uid=\"6a3585b60f1d4\"\n\t\t\t><div role=\"alert\" aria-live=\"polite\" class=\"forminator-response-message forminator-error\" aria-hidden=\"true\"><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"select-1\" class=\"forminator-field-select forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-form-1152__field--select-1_6a3585b60f1d4\" id=\"forminator-form-1152__field--select-1_6a3585b60f1d4-label\" class=\"forminator-label\">Wybierz temat <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><select  id=\"forminator-form-1152__field--select-1_6a3585b60f1d4\" class=\"forminator-select--field forminator-select2 forminator-select2-multiple\" data-required=\"1\" name=\"select-1\" data-default-value=\"\" data-placeholder=\"Wybierz temat\" data-search=\"false\" data-search-placeholder=\"Wybierz temat\" data-checkbox=\"false\" data-allow-clear=\"false\" aria-labelledby=\"forminator-form-1152__field--select-1_6a3585b60f1d4-label\"><option value=\"\"  >Wybierz temat<\/option><option value=\"Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, strategie rozwoju\"  data-calculation=\"0\">Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, strategie rozwoju<\/option><option value=\"O\u015bwiata i szkolnictwo\"  data-calculation=\"0\">O\u015bwiata i szkolnictwo<\/option><option value=\"Sport\"  data-calculation=\"0\">Sport<\/option><option value=\"Wybitne-postacie\u200b\"  data-calculation=\"0\">Wybitne postacie\u200b<\/option><option value=\"Rodziny-\u2013-pami\u0105tki\"  data-calculation=\"0\">Rodziny \u2013 pami\u0105tki<\/option><option value=\"Wspomnienia,-albumy-rodzinne\u200b\"  data-calculation=\"0\">Wspomnienia, albumy rodzinne\u200b<\/option><option value=\"Gospodarka-\u2013-firmy-i-przedsi\u0119biorstwa\"  data-calculation=\"0\">Gospodarka \u2013 firmy i przedsi\u0119biorstwa<\/option><option value=\"Walory-turystyczne\"  data-calculation=\"0\">Walory turystyczne<\/option><option value=\"Folklor\u200b\"  data-calculation=\"0\">Folklor\u200b<\/option><option value=\"Miejsca-pami\u0119ci\"  data-calculation=\"0\">Miejsca pami\u0119ci<\/option><\/select><\/div><\/div><div id=\"html-1\" class=\"forminator-field-html forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field forminator-merge-tags\" data-field=\"html-1\"><div><button class=\"button-submit\">Utw\u00f3rz post<\/button><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"email-1\" class=\"forminator-field-email forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-email-1_6a3585b60f1d4\" id=\"forminator-field-email-1_6a3585b60f1d4-label\" class=\"forminator-label\">Adres e-mail <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><input type=\"email\" name=\"email-1\" value=\"\" placeholder=\"Na przyk\u0142ad: jan@kowalski.com\" id=\"forminator-field-email-1_6a3585b60f1d4\" class=\"forminator-input forminator-email--field\" data-required=\"1\" aria-required=\"true\" autocomplete=\"email\" \/><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"name-1\" class=\"forminator-field-name forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-name-1_6a3585b60f1d4\" id=\"forminator-field-name-1_6a3585b60f1d4-label\" class=\"forminator-label\">Imi\u0119 <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><input type=\"text\" name=\"name-1\" value=\"\" placeholder=\"Na przyk\u0142ad: Jan\" id=\"forminator-field-name-1_6a3585b60f1d4\" class=\"forminator-input forminator-name--field\" aria-required=\"true\" autocomplete=\"name\" \/><\/div><\/div><div id=\"name-2\" class=\"forminator-field-name forminator-col forminator-col-6 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-name-2_6a3585b60f1d4\" id=\"forminator-field-name-2_6a3585b60f1d4-label\" class=\"forminator-label\">Nazwisko <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><input type=\"text\" name=\"name-2\" value=\"\" placeholder=\"Na przyk\u0142ad: Kowalski\" id=\"forminator-field-name-2_6a3585b60f1d4\" class=\"forminator-input forminator-name--field\" aria-required=\"true\" autocomplete=\"name\" \/><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"textarea-1\" class=\"forminator-field-textarea forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-textarea-1_6a3585b60f1d4\" id=\"forminator-field-textarea-1_6a3585b60f1d4-label\" class=\"forminator-label\">Tekst <span class=\"forminator-required\">*<\/span><\/label><textarea name=\"textarea-1\" placeholder=\"Np. tekst zast\u0119pczy Mo\u017cesz wstawi\u0107 now\u0105 lini\u0119\" id=\"forminator-field-textarea-1_6a3585b60f1d4\" class=\"forminator-textarea\" rows=\"6\" style=\"min-height:140px;\" ><\/textarea><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"upload-1\" class=\"forminator-field-upload forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field\"><label for=\"forminator-field-upload-1_6a3585b60f1d4\" id=\"forminator-field-upload-1_6a3585b60f1d4-label\" class=\"forminator-label\">Prze\u015blij plik<\/label><div class=\"forminator-multi-upload \" data-element=\"upload-1_6a3585b60f1d4\"><input type=\"file\" name=\"upload-1[]\" id=\"forminator-field-upload-1_6a3585b60f1d4\" class=\"forminator-input-file forminator-field-upload-1_6a3585b60f1d4-1152\" multiple=\"multiple\" data-method=\"ajax\" data-size=\"100000000\" data-size-message=\"Maksymalny dozwolony rozmiar pliku wynosi 100 MB. \"><div class=\"forminator-multi-upload-message\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"forminator-icon-upload\" aria-hidden=\"true\"><\/span><p>Przeci\u0105gnij i upu\u015b\u0107 (lub) <a class=\"forminator-upload-file--forminator-field-upload-1_6a3585b60f1d4\" href=\"#\" onclick=\"return false;\">Wybierz pliki<\/a><\/p><\/div><\/div><ul class=\"forminator-uploaded-files upload-container-upload-1_6a3585b60f1d4\"><\/ul><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"checkbox-1\" class=\"forminator-field-checkbox forminator-col forminator-col-12 \"><div role=\"group\" class=\"forminator-field required\" aria-labelledby=\"forminator-checkbox-group-forminator-field-checkbox-1-6a3585b60f1d4-label\"><label id=\"forminator-field-checkbox-1-1-6a3585b60f1d4-label\" for=\"forminator-field-checkbox-1-1-6a3585b60f1d4\" class=\"forminator-checkbox\" title=\"Wyra\u017cam zgod\u0119 na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 Polityk\u0105 Prywatno\u015bci w celu skontaktowania si\u0119 poprzez formularz kontaktowy.\"><input type=\"checkbox\" name=\"checkbox-1[]\" value=\"Prosz\u0119-zaznaczy\u0107\" id=\"forminator-field-checkbox-1-1-6a3585b60f1d4\" aria-labelledby=\"forminator-field-checkbox-1-1-6a3585b60f1d4-label\" data-calculation=\"0\"  \/><span class=\"forminator-checkbox-box\" aria-hidden=\"true\"><\/span><span class=\"forminator-checkbox-label\">Wyra\u017cam zgod\u0119 na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 Polityk\u0105 Prywatno\u015bci w celu skontaktowania si\u0119 poprzez formularz kontaktowy.<\/span><\/label><\/div><\/div><\/div><div class=\"forminator-row\"><div id=\"html-2\" class=\"forminator-field-html forminator-col forminator-col-12 \"><div class=\"forminator-field forminator-merge-tags\" data-field=\"html-2\"><a href=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/polityka-prywatnosci\/\">Administratorem danych osobowych jest Centrum Bada\u0144 nad Histori\u0105 Regionaln\u0105 i Lokaln\u0105 UMCS.<\/a><\/div><\/div><\/div><input type=\"hidden\" name=\"referer_url\" value=\"\" \/><div class=\"forminator-row forminator-row-last\"><div class=\"forminator-col\"><div class=\"forminator-field\"><button class=\"forminator-button forminator-button-submit\">Utw&oacute;rz post<\/button><\/div><\/div><\/div><input type=\"hidden\" id=\"forminator_nonce\" name=\"forminator_nonce\" value=\"fc2b8c9734\" \/><input type=\"hidden\" name=\"_wp_http_referer\" value=\"\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11566\" \/><input type=\"hidden\" name=\"form_id\" value=\"1152\"><input type=\"hidden\" name=\"page_id\" value=\"11566\"><input type=\"hidden\" name=\"form_type\" value=\"default\"><input type=\"hidden\" name=\"current_url\" value=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2024\/06\/27\/tereszpol-zygmunty-2\/\"><input type=\"hidden\" name=\"render_id\" value=\"0\"><input type=\"hidden\" name=\"forminator-multifile-hidden\" class=\"forminator-multifile-hidden\"><input type=\"hidden\" name=\"action\" value=\"forminator_submit_form_custom-forms\"><\/form>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tereszpol-Zygmunty start Powiat: bi\u0142gorajski Gmina: Tereszpol Mapa miejscowo\u015bci end Miejscowo\u015bci \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 ekspercka W \u015bwiecie cyfrowym Patrz has\u0142o: Tereszpol-Zaorenda. Nazwa, przynale\u017cno\u015b\u0107 administracyjna Nazwa wsi Tereszpol pochodzi od imienia pierwszej \u017cony ordynata Tomasza J\u00f3zefa Zamoyskiego (zm. 1725), wojewodzianki brac\u0142awskiej Teresy z Potockich (zm. 1713). Zaaran\u017cowane w 1704 r. przez matk\u0119 ordynata, podskarbin\u0119 koronn\u0105 Ann\u0119 z Gni\u0144skich,&hellip;&nbsp;<a href=\"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/2024\/06\/27\/tereszpol-zygmunty-2\/\" class=\"\" rel=\"bookmark\">Czytaj dalej &raquo;<span class=\"screen-reader-text\">Tereszpol-Zygmunty<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-11566","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11566","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11566"}],"version-history":[{"count":28,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11566\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15403,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11566\/revisions\/15403"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11566"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11566"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lubelskie-encyklopedia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11566"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}